Db12 Raadsbrief Update stand van zaken schipholdossier.pdf

Meerewijck: 119

Drechtlaan: 228

Figuur 4.1: Kaart met meetlocaties en gemiddeld aantal passages per etmaal in 2022.

Onderstaande tabel geeft inzicht in het jaartotaal van vliegtuigpassages per dagdeel, de jaargemiddelde geluidbelasting en het percentage geldige metingen. Tabel 4.1: Totaal aantal vliegtuigpassages in Leimuiden, Kaag en Braassem in 2022. Kaag en Braassem, Aantal vliegtuigpassages 2022 Geluidbelasting Leimuiden vliegtuiggeluid Meetpost Locatie nacht dag avond TOTAAL Lden in dB mp262 mp263

Meerewijck Drechtlaan

(23-7 u) 2803 5181

(7-19 u) 31671 60930

(19-23 u) 8893 17071

43367 83182

53,1 51,6

Geldige metingen % 41,7 99,4

De metingen in Leimuiden zijn in 2011 begonnen. De trend in jaargemiddelde staat in figuur 4.2. Na een daling in 2013 is tot 2016 een stijgende lijn te zien in het aantal vliegtuigbewegingen. De afname vanaf 2016 is o.a. toe te schrijven aan het groot onderhoud aan de Kaagbaan in 2017 en 2019. In 2018 was weinig onderhoud, maar door de overwegend noordenwind, was het aantal starts op de Kaagbaan onder het langjarig gemiddelde (tabel 3.1). In figuur 4.2 is zichtbaar dat in 2022 het aantal gemeten vliegtuigpassages op de Drechtlaan (oranje) 12

gestegen is ten opzichte van 2021. Voor het meetpunt in de Meerewijck (blauw) is een daling te zien voor 2022. Een verklaring hiervoor is het lage percentage geldige metingen (41,7%) voor dit meetpunt in dit gebruiksjaar. Dit lage geldigheidspercentage is veroorzaakt doordat de meetpost is verplaatst, waarbij in de periode van maart tot en met augustus 2022 geen metingen zijn uitgevoerd.

Gemiddeld aantal vliegtuigpassages per etmaal in Kaag en Braassem

Aantal vliegtuigpassages

250 200 150 100 50 0 2011

2012

2013

2014

2015

mp262 Meerewijck

2016

2017

jaar

2018

2019

2020

2021

2022: Schiphol + overig

mp263 Drechtlaan

Figuur 4.2: Trend gemiddeld aantal vliegtuigpassages per etmaal in Leimuiden, Kaag en Braassem.

4.3

Verdeling vliegtuigpassages over het etmaal

Figuur 4.3 laat de verdeling van het aantal vliegtuigpassages per etmaal zien voor beide meetpunten. De verdeling over de dag (geel) was in Leimuiden vrij gelijkmatig, met de hoogste aantallen rond 13.00 uur. In de avond (rood) is er een duidelijke piek rond 21.00 uur, net als vorige jaren. Het aantal nachtvluchten (donkerblauw) was in 2022 lager dan in 2021. Er is een duidelijk verschil te zien tussen de aantallen vliegtuigpassages op de twee meetpunten. Dit heeft, zoals eerder beschreven in paragraaf 4.2, te maken met het relatief lage percentage geldige metingen van het meetpunt van de Meerewijck.

Figuur 4.3: Verdeling vliegtuigpassages over het etmaal (jaargemiddeld).

4.4

Verdeling vliegtuigpassages over het jaar

Figuur 4.4 laat het aantal vliegtuigpassages per maand zien, over het hele gebruiksjaar 2022. Hierbij zijn de dagvluchten in het geel weergegeven, de avondvluchten in het rood, en de nachtvluchten in het donkerblauw. Opvallend is het relatief lage aantal vliegbewegingen in augustus. Dit is wellicht te verklaren doordat Schiphol het aantal reizigers in die periode heeft beperkt vanwege het personeelstekort. De piek in mei kan worden verklaard door de meivakantie. Het was de eerste meivakantie sinds de coronapandemie waarbij veel

13

restricties waren opgeheven. De herfstvakantie heeft wellicht gezorgd voor de zichtbare piek in oktober. Zoals uitgelegd in paragraaf 4.2, mist de data van de meetpost op de Meerewijck van maart tot en met augustus vanwege de verplaatsing van de meetpost.

Figuur 4.4: Verdeling vliegtuigpassages over het jaar.

4.5

SEL-waarde

Het grootste deel van de vluchten over Kaag en Braassem hebben een SEL-waarde tussen 65 en 80 dB, met het grootste aantal rond de 72 dB (zie figuur 4.5). In deze grafiek geldt wederom dezelfde kleurverdeling als in de eerdere figuren.

Figuur 4.5: Verdeling geluidniveaus van vliegtuigpassages (jaargemiddeld).

4.6

Vlieghoogte

De hoogte van de passerende vliegtuigen wordt weergegeven in de onderstaande figuur 4.6. Deze geven aan hoeveel vliegtuigen overkomen op bepaalde hoogten. Opvallend is de piek van ongeveer 4.000 vliegtuigpassages op circa 450 meter hoogte, zogenaamde laagvliegers. Een groot deel van deze laagvliegers betreft (reddings)helikopters. De piek rond de 1.200 meter, betreft veelal landende vliegtuigen op Schiphol.

Figuur 4.6: Aantal passages per vlieghoogte.

4.7

GGD Gezondheidsmonitor

In Kaag en Braassem ondervindt 29% van de volwassenen ernstige geluidshinder (zie figuur 4.7). Dit is hoger dan het gemiddelde percentage in de overige gemeenten in de Rijnstreek, Duin en Bollenstreek en de Leidse Regio (cluster ZuidWest), dat op 26% ligt. Bij de verdeling in leeftijdscategorieën (18 – 64 jaar en 65+ jaar) is een vergelijkbaar beeld te zien.

14

Ernstige geluidshinder (totaal) 35% 30%

29%

30%

29% 26%

26%

26%

25% 20% 15% 18+

18 t/m 64 Kaag en Braassem

65+ ZuidWest

Figuur 4.7: Ervaren ernstige geluidshinder in Kaag en Braassem.

Uit figuur 4.8 blijkt dat het percentage volwassenen tussen de 18 en 64 jaar dat ernstige geluidshinder ervaart, met ongeveer 2% is gestegen ten opzichte van de voorgaande gezondheidsmonitor (uit 2016). De ernstige geluidshinder die in Kaag en Braassem door vliegtuigen wordt ervaren, is in deze periode met een vergelijkbaar percentage gestegen.

Figuur 4.8: Trend ervaren ernstige geluidshinder in Kaag en Braassem.

Wanneer gekeken wordt naar de slaapverstoring in de nachtperiode, wordt door de volwassen inwoners van Kaag en Braassem significant meer slaapverstoring vanwege vliegverkeer ervaren, met 22% tegenover 14% in de overige gemeenten in de Rijnstreek, Duin en Bollenstreek en de Leidse Regio (cluster ZuidWest), zoals is weergegeven in figuur 4.9.

Slaapverstoring in nachtperiode door vliegverkeer 35% 25% 15%

22%

23%

21%

17%

14%

13%

5% 18+

18 t/m 64 Kaag en Braassem

65+ ZuidWest

Figuur 4.9: Ervaren slaapverstoring door vliegverkeer in Kaag en Braassem.

15

Wanneer gekeken wordt naar de ervaring van ernstige geluidshinder zijn hier verschillende bronnen voor verantwoordelijk. In Kaag en Braassem vindt men het vliegverkeer op de eerste plaats van de ranglijst met bronnen van ernstige geluidshinder (zie figuur 4.10). Van de volwassenen in Kaag en Braassem, ondervindt 17,0% ernstige geluidshinder van vliegtuigen. Dit is significant hoger dan het gemiddelde percentage volwassenen in de overige gemeenten in de Rijnstreek, Duin en Bollenstreek en de Leidse Regio (cluster ZuidWest) (8,3%). Ook is dit percentage veel hoger dan de percentages voor de andere geluidsbronnen.

Ernstige geluidshinder per bron (18+) 20,0% 18,0% 16,0% 14,0% 12,0% 10,0% 8,0% 6,0% 4,0% 2,0% 0,0%

17,0%

8,3%

11,0% 9,8%

8,1% 6,4%

6,5% 5,3%

4,8% 1,2%

Kaag en Braassem

4,0%3,2%

1,6%1,7%

0,6%0,4%

ZuidWest

Figuur 4.10: Bronnen van ernstige geluidshinder in Kaag en Braassem.

16

5

In detail: Katwijk

5.1

Bijzonderheden

In de loop van 2022 is een drietal meetposten ingericht voor permanente meting van vliegtuiggeluid. De precieze meetlocaties zijn bepaald in overleg met de specialist van het bedrijf dat de metingen uitvoert (Sensornet). Daarbij is gelet op de ligging van de huidige vliegroutes en mogelijke routes in de toekomst. Ook is gelet op andere aspecten zoals achtergrondgeluid, stoorgeluiden (horeca etc.), wegverkeerlawaai en windgeruis. Het systeem is op 23 september 2022 in werking getreden waardoor dit jaar uitsluitend een beeld is verkregen over de maanden september en oktober. Het beeld dat onderstaande tabellen oproept is daardoor meer een momentopname en is vermoedelijk niet representatief voor een volledig jaar.

5.2

Aantallen vliegtuigpassages

Katwijk heeft vooral last van startend verkeer en van een deel van de landingen vanaf zee richting Kaagbaan. In september 2022 zijn er 342 tot 606 vliegtuigpassages gemeten over Katwijk. In oktober 2022 waren dit 1022 tot 1317 vliegtuigpassages. Aangezien het systeem op 23 september in werking getreden is, zijn de aantallen voor de maand september niet direct te vergelijken met de maand oktober. Onderstaande kaart (figuur 5.1) geeft de meetlocaties weer in Katwijk en de vliegtuigbewegingen per etmaal voor oktober 2022.

De Ruyterstraat: 116

Overrijn: 39

Kerkweg: 42

Figuur 5.1: Kaart met meetlocaties en gemiddeld aantal passages per etmaal in Katwijk in 2022.

Onderstaande tabel 5.1 geeft inzicht in het maandtotaal van vliegtuigpassages per dagdeel, de maandgemiddelde geluidbelasting en het percentage geldige metingen. Hier geldt wederom dat de aantallen van september en oktober niet te vergelijken zijn, aangezien het meetsysteem op 23 september in werking is getreden.

17

Tabel 5.1 Totaal aantal vliegtuigpassages in Katwijk in september en oktober 2022. Katwijk Aantal vliegtuigpassages 2022 Meetpost mp017 mp025 mp015

5.3

Locatie Kerkweg, Valkenburg Overrijn, Katwijk De Ruijterstraat, Rijnsburg

Maand September Oktober September Oktober September Oktober

Nacht

Dag

Avond

(23-7 u)

(7-19 u)

(19-23 u)

24 42 29 39 84 116

231 772 360 713 399 847

87 303 107 270 123 354

Geluidbelasting Geldige vliegtuiggeluid metingen

TOTAAL

Lden in dB

%

342 1117 496 1022 606 1317

47,1 41,9 46,2 42,6 46,4 42,6

60,3 99,8 94,0 100,0 95,6 100,0

Verdeling vliegtuigpassages over het etmaal

Figuur 5.2 geeft de verdeling van het vliegverkeer over het etmaal weer voor de maanden september (links) en oktober (rechts). Hieruit blijkt dat in Katwijk vooral overdag en ’s avonds vliegverkeer te horen is. De hoeveelheid vliegverkeer is vrij constant over de dag verdeeld. Bij het meetpunt in Rijnsburg (De Ruijterstraat) ziet men ook meer nachtvluchten. Dit komt doordat dit meetpunt dichterbij de nachtelijke aanvliegroute van de Kaagbaan is gepositioneerd waardoor deze nachtvluchten worden geregistreerd.

Figuur 5.2: Verdeling vliegtuigpassages over het etmaal, maandgemiddeld in Katwijk (links: september 2022, rechts: oktober 2022).

5.4

SEL-waarde

De meeste vliegtuigpassages in Katwijk hebben een geluidniveau met een SEL-waarde tussen de 67 en 77 dB, met het grootste aantal rond de 73/74 dB. Figuur 5.3 en 5.4 tonen de SEL-waarden voor september en oktober 2022. Hierbij zijn de gele staafjes dagvluchten, de rode zijn avondvluchten en de blauwe zijn de nachtvluchten.

Figuur 5.3: Verdeling geluidniveaus van vliegtuigpassages september (maandgemiddeld).

Figuur 5.4: Verdeling geluidniveaus van vliegtuigpassages oktober (maandgemiddeld).

18

5.5

Vlieghoogte

De hoogte van de passerende vliegtuigen wordt weergegeven in de onderstaande staafdiagrammen (figuur 5.5 (september) en 5.6 (oktober)). Deze geven aan hoeveel vliegtuigen overkomen tussen bepaalde hoogten. Hierbij geldt dezelfde kleurverdeling als bij eerdere grafieken. De passages in september sluiten aan op de voorgeschreven minimale vlieghoogte voor burgerluchtvaart. Het beperkte vliegverkeer tussen 0 en 600 meter betreft vooral maatschappelijk vliegverkeer, zoals reddingshelikopters van o.a. de kustwacht en helikopters van politie en andere hulpdiensten. De piek rond de 3.000 meter die in september en oktober zichtbaar is, heeft te maken met het startende verkeer op Schiphol.

Figuur 5.5: Aantal passages per vlieghoogte in september.

Figuur 5.5: Aantal passages per vlieghoogte in oktober.

5.6

GGD Gezondheidsmonitor

Uit figuur 5.6 blijkt dat in Katwijk 22% van de volwassenen ernstige geluidshinder ondervindt. Dit is lager dan het gemiddelde percentage in de overige gemeenten in de Rijnstreek, Duin en Bollenstreek en de Leidse Regio (cluster ZuidWest), dat op 26% ligt. Bij de verdeling in leeftijdscategorieën (18 – 64 jaar en 65+ jaar) is een vergelijkbaar beeld te zien.

Ernstige geluidshinder (totaal) 35%

30% 26% 25%

22%

26% 22%

26% 22%

20% 15% 18+

18 t/m 64 Katwijk

65+

ZuidWest

Figuur 5.6: Ervaren ernstige geluidshinder in Katwijk.

Ten opzichte van de voorgaande gezondheidsmonitor (uit 2016) is het percentage volwassenen tussen 18 en 64 jaar dat ernstige geluidshinder ervaart met ongeveer 6% gestegen (zie figuur 5.7). De ernstige geluidshinder die in Katwijk door vliegtuigen wordt ervaren, is in de periode van 2016 tot 2020 vrijwel gelijk gebleven. 19

Figuur 5.7: Trend ervaren ernstige geluidshinder in Katwijk.

Wanneer gekeken wordt naar de slaapverstoring in de nachtperiode, wordt door een vrijwel gelijk percentage van de volwassenen in Katwijk slaapverstoring door vliegverkeer ervaren als in de overige gemeenten in de Rijnstreek, Duin en Bollenstreek en de Leidse Regio (cluster ZuidWest) (figuur 5.8).

Slaapverstoring in nachtperiode door vliegverkeer 35% 25% 15%

13%

14%

13%

13%

16%

17%

5%

18+

18 t/m 64 Katwijk

65+

ZuidWest

Figuur 5.8: Ervaren slaapverstoring door vliegverkeer in Katwijk.

Wanneer gekeken wordt naar de ervaring van ernstige geluidshinder zijn hier verschillende bronnen voor verantwoordelijk. Een vergelijking van deze bronnen is weergegeven in figuur 5.9. In Katwijk vindt men het vliegverkeer terug op de vierde plek in de ranglijst met oorzaken voor ernstige geluidshinder. Van de volwassenen in Katwijk, ervaart 5,9% ernstige geluidshinder door vliegtuigen. Dit is lager dan de gemiddeld ervaren ernstige geluidshinder door vliegtuigen in de overige gemeenten in de Rijnstreek, Duin en Bollenstreek en de Leidse Regio (cluster ZuidWest) (8,3%). De ervaren geluidsoverlast door vliegtuigen is lager dan de geluidsoverlast die wordt ervaren door brommers/scooters (9,1%) en buren (7,9%) in Katwijk. De ervaren ernstige geluidshinder door vliegtuigen is vergelijkbaar met de ervaren hinder van verkeer langzamer dan 50 km/u (6,0%). De ervaren overlast door vliegtuigen in Katwijk is hoger dan de ervaring van ernstige geluidsoverlast door verkeer sneller dan 50 km/u (2,9%), bedrijven/industrie (1,6%), treinen (0,6%) en windmolens (0,2%).

20

Ernstige geluidshinder per bron (18+) 20,0% 15,0% 10,0%

11,0% 9,1%

7,9%8,1%

6,0%6,5%

8,3% 5,9% 2,9%3,2%

5,0%

1,6%1,7%

0,6%0,4%

0,2%1,2%

0,0%

Katwijk

ZuidWest

Figuur 5.9: Bronnen van ernstige geluidshinder in Katwijk.

21

6

In detail: Leiden

6.1

Bijzonderheden

In 2022 is het aantal landingen op de Kaagbaan sterk gestegen ten opzichte van 2021. Vliegtuigen komend vanuit zuidwestelijke richting, vliegen hierbij over de Leidse regio om vervolgens op de Kaagbaan te landen.

6.2

Aantallen vliegtuigpassages

Leiden heeft vooral te maken met geluidoverlast door landend verkeer op de Kaagbaan (en Zwanenburgbaan). De gemiddelde aantallen varieerden in 2022 van 96 tot 161 vliegtuigpassages per etmaal. Dat is hoger dan in 2021, waarschijnlijk doordat er verhoudingsgewijs meer landend verkeer op de Kaagbaan is afgewikkeld vanwege meer noordoostelijke windrichtingen. Ook was in 2022 de luchtvaartsector aan het herstellen na de coronapandemie, met een toename in het aantal vliegbewegingen als gevolg. Onderstaande kaart (figuur 6.1) geeft de meetlocaties in Leiden weer en de vliegtuigbewegingen per etmaal.

Broekplein: 107

Regenboogpad: 161

Groene Maredijk: 137 Valkenpad: 96

Figuur 6.1: Kaart met meetlocaties en gemiddeld aantal passages per etmaal in Leiden in 2022.

Onderstaande tabel 6.1 geeft inzicht in het jaartotaal van vliegtuigpassages per dagdeel, de jaargemiddelde geluidbelasting en het percentage geldige metingen. Tabel 6.1 Totaal aantal vliegtuigpassages in Leiden in 2022. Leiden Aantal vliegtuigpassages 2022 Meetpost mp149 mp141 mp161 mp139

Locatie Valkenpad Regenboogpad Broekplein Groene Maredijk

nacht

dag

avond

(23-7 u)

(7-19 u)

(19-23 u)

977 5547 2695 2939

26017 39946 28828 35786

8029 13305 7571 11319

Geluidbelasting Geldige vliegtuiggeluid metingen

TOTAAL

Lden in dB

%

35023 58798 39094 50044

45,8 46,2 47,3 46,8

99,1 97,3 95,9 99,1

Leiden laat al meer dan 11 jaar het vliegtuiggeluid meten door Sensornet. Daardoor is een langjarige trend zichtbaar in de grafiek (figuur 6.2). Vanaf 2012 is er een stijging van het aantal vliegtuigbewegingen, met enkele dips in 2014, 2017 en 2019 door groot onderhoud aan de Kaagbaan. De hiervoor gemelde toename van het aantal vliegtuigbewegingen is in de grafiek duidelijk terug te zien.

22

Gemiddeld aantal vliegtuigpassages per etmaal in Leiden Aantal vliegtuigpassages

180 160 140 120 100 80 60 40 20 0 2009

2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

jaar

2017

2018

2019

2020

2021

mp141 Regenboogpad mp161 Broekplein mp149 Valkenpad mp139 Groene Maredijk

2022: Schiphol + overig

Figuur 6.2: Trend gemiddeld aantal vliegtuigpassages per etmaal in Leiden.

6.3

Verdeling vliegtuigpassages over het etmaal

In Leiden was in 2022 gedurende de gehele nacht een toenemend aantal vliegtuigpassages te horen met een piek in de vroege ochtend, meestal tussen 6.00 uur en 7.00 uur of aan het begin van de nacht tussen 23.00 en 1.00 uur (zie figuur 6.3). Overdag is het aantal vliegtuigpassages redelijk constant, met een lichte vermindering rond 14.00 uur. Het betreft vooral landende vliegtuigen.

Figuur 6.3: Verdeling vliegtuigpassages over het etmaal (jaargemiddeld).

6.4

Verdeling vliegtuigpassages over het jaar

Figuur 6.4 zijn per meetpost de dagvluchten (geel), avondvluchten (rood) en nachtvluchten (donkerblauw) weergegeven. In het gebruiksjaar 2022 waren vooral van oktober tot en met februari minder vliegtuigbewegingen. Dit kan worden verklaard doordat er in die periode in veel landen coronamaatregelen waren, waardoor er minder gevlogen werd. In maart nam het aantal vliegtuigbewegingen toe. Ten opzichte van het gebruiksjaar 2021, is er het hele jaar een toename te zien in het aantal vliegbewegingen in alle perioden van de dag.

23

Figuur 6.4: Verdeling vliegtuigpassages over het jaar.

6.5 SEL-waarde De meeste vliegtuigpassages in Leiden hebben een geluidniveau met een SEL-waarde tussen de 58 en 79 dB, met het grootste aantal rond de 67 dB. Passages met een SEL-waarde van meer dan 82 dB komen nauwelijks voor in Leiden.

Figuur 6.5: Verdeling geluidniveaus van vliegtuigpassages (jaargemiddeld).

6.6

Vlieghoogte

De hoogte van de passerende vliegtuigen wordt weergegeven in de onderstaande staafdiagrammen (figuur 6.6). Deze geven aan hoeveel vliegtuigen overkomen tussen bepaalde hoogten. Vrijwel alle gemeten vliegtuigen boven Leiden zitten onder de 3000 voet. Voor burgerluchtvaart, dat is het vliegverkeer van en naar Schiphol, geldt een minimale vlieghoogte van circa 600 meter. De grafiek toont flink wat luchtvaart beneden de 450 meter. Het vliegverkeer dat op deze lage hoogtes vliegt, betreft voornamelijk maatschappelijk verkeer, zoals de helikopter-operatie van de politie en trauma-helikopters van en naar het LUMC. Daarnaast vinden op deze lage hoogtes zakelijke vluchten, lesvluchten en privévluchten plaats. Vermoedelijk wordt tijdens vliegtochten over de regio ook over Leiden gevlogen.

Figuur 6.6: Aantal passages per vlieghoogte.

6.7

GGD Gezondheidsmonitor

In Leiden ondervindt 28% van de volwassenen ernstige geluidshinder (zie figuur 6.7). Dit is iets hoger dan het gemiddelde in de overige gemeenten in de Rijnstreek, Duin en Bollenstreek en de Leidse Regio (cluster ZuidWest), waar 26% van de volwassenen ernstige geluidshinder ervaart. Bij een verdeling in de 24

leeftijdscategorieën, wordt zichtbaar dat de leeftijdscategorie 18 t/m 64 jaar in Leiden een iets hoger percentage ernstige geluidshinder ervaart dan de gehele regio. Van de volwassenen van 65 jaar en ouder in Leiden, ervaart 26% ernstige geluidshinder. Dit is evenveel als in de overige gemeenten in de Rijnstreek, Duin en Bollenstreek en de Leidse Regio (cluster ZuidWest).

Ernstige geluidshinder (totaal) 35% 30%

28%

26%

28%

26%

26%

26%

25% 20%

15% 18+

18 t/m 64 Leiden

65+

ZuidWest

Figuur 6.7: Ervaren ernstige geluidshinder in Leiden.

Uit figuur 6.8 blijkt dat ten opzichte van de voorgaande gezondheidsmonitor (uit 2016) het percentage volwassenen tussen 18 en 64 jaar in Leiden dat ernstige geluidshinder ervaart met ongeveer 8% is gestegen. De ernstige geluidshinder die in Leiden door vliegtuigen wordt ervaren, is in de periode van 2016 tot 2020 vrijwel gelijk gebleven.

Figuur 6.8: Trend ervaren ernstige geluidshinder in Leiden.

Wanneer gekeken wordt naar de slaapverstoring in de nachtperiode door vliegtuigen, wordt duidelijk dat in Leiden een veel kleiner percentage van de volwassenen slaapverstoring ervaart door vliegverkeer dan in de overige gemeenten in de Rijnstreek, Duin en Bollenstreek en de Leidse Regio (cluster ZuidWest) het geval is (zie figuur 6.9).

25

Slaapverstoring in nachtperiode door vliegverkeer 35% 30% 25% 20%

17% 14%

15% 10%

13%

8%

11%

7%

5% 18+

18 t/m 64 Leiden

65+

ZuidWest

Figuur 6.9: Ervaren slaapverstoring door vliegverkeer in Leiden.

Wanneer gekeken wordt naar de ervaring van ernstige geluidshinder zijn hier verschillende bronnen voor verantwoordelijk. In Leiden vindt men het vliegverkeer terug op de vierde plek in de ranglijst met oorzaken voor ernstige geluidshinder (zie figuur 6.10). Van de volwassenen in Leiden, ervaart 4,9% ernstige geluidshinder door vliegtuigen. Dit is lager dan de gemiddeld ervaren ernstige geluidshinder door vliegtuigen in de overige gemeenten in de Rijnstreek, Duin en Bollenstreek en de Leidse Regio (cluster ZuidWest) (8,3%). De ervaren geluidsoverlast door vliegtuigen is lager dan de geluidsoverlast die wordt ervaren door brommers/scooters (13,8%), buren (10,9%) en verkeer langzamer dan 50 km/u (7,1%) in Leiden. De ervaren overlast door vliegtuigen in Leiden is hoger dan de ervaring van ernstige geluidsoverlast door verkeer sneller dan 50 km/u (3,0%), bedrijven/industrie (2,6%), treinen (1,1%) en windmolens (0,2%).

Ernstige geluidshinder per bron (18+) 20,0% 18,0% 16,0% 14,0% 12,0% 10,0% 8,0% 6,0% 4,0% 2,0% 0,0%

13,8% 11,0%

10,9% 8,1%

7,1%6,5%

8,3% 4,9%

Leiden

3,0%3,2%

2,6%1,7%

1,1%1,2%

0,2%0,4%

ZuidWest

Figuur 6.10: Bronnen van ernstige geluidshinder in Leiden.

26

7

In detail: Lisse

7.1

Bijzonderheden

De meetpost 201 op de Heereweg in Lisse was vanwege werkzaamheden en stormschade aan het gebouw meermaals buiten werking. Het percentage geldige metingen is hierdoor lager (83,2%) dan bij de andere meetposten. Dit is te zien in de tabellen. Deze meetpost heeft ook 0 nachtmetingen geregistreerd. Dit heeft mogelijk te maken met een software-update van Sensornet. Het meetpunt 391 op de Ina Boudier-Bakkerstraat (IBB-straat) in Lisse is in de periode van 23 april 2022 tot en met 13 mei 2022 offline geweest. Hier is geen oorzaak van gemeld. Dit heeft gevolgen voor het percentage geldige metingen, dat hierdoor lager is (89,6%).

7.2

Aantallen vliegtuigpassages

Lisse ondervindt de meeste hinder van startend verkeer van de Kaagbaan (de zgn. Bergi-route, voor vluchten naar Engeland en Noord-Amerika). Daarnaast heeft de oostkant van Lisse last van landend verkeer op de Kaagbaan. Per etmaal zijn in 2022 gemiddeld tussen de 44 en 209 vliegtuigpassages gemeten. Onderstaande kaart geeft de meetlocaties weer en het aantal passages per etmaal.

Vivaldistraat: 111

IBB-straat: 209

Heereweg: 44

Figuur 7.1: Kaart met meetlocaties en gemiddeld aantal passages per etmaal in 2022.

Onderstaande tabel geeft inzicht in het jaartotaal van vliegtuigpassages per dagdeel, de jaargemiddelde geluidbelasting en het percentage geldige metingen. Tabel 7.1: Totaal aantal vliegtuigpassages in Lisse in 2022. Lisse Aantal vliegtuigpassages 2022 Meetpost mp189 mp201 mp391

Locatie

nacht

dag

avond

TOTAAL

Geluidbelasting vliegtuiggeluid Lden in dB

Vivaldistraat Heereweg IBB-straat

(23-7 u) 1581 0 5947

(7-19 u) 30458 12649 54810

(19-23 u) 8494 3565 15710

40533 16214 76467

48,2 47,9 50,4

Geldige metingen % 92,5 83,2 89,6

27

Lisse laat sinds 2009 het vliegtuiggeluid meten door Sensornet, zie figuur 7.2. Hierdoor wordt een trend zichtbaar. Vanaf 2010 tot 2016 is een licht stijgende trend te zien, daarna is er een lichte daling, met in 2020 een sterke teruggang (vanwege de coronapandemie) en sinds 2021 weer een duidelijke toename. Dit m.u.v. het meetpunt op de Heereweg. Dit laatste is te verklaren doordat dit meetpunt meermaals (langer) buiten werking is geweest en de meetdata hierna niet voor die perioden zijn aangevuld.

Gemiddeld aantal vliegtuigpassages per etmaal in Lisse Aantal vliegtuigpassages

250

200 150 100 50

0 2009

2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

jaar

2018

2019

2020

2021

mp Grundelstraat mp201 Heereweg mp391 IBB-straat mp189 Vivaldistraat

Figuur 7.2: Trend gemiddeld aantal vliegtuigpassages per etmaal in Lisse. NB: meetpost Grundelstraat is medio 2014 vervangen door een meetpost Ina Boudier-Bakkerstraat (IBB-straat).

7.3

Verdeling vliegtuigpassages over het etmaal

Figuur 7.3 geeft inzicht in de verdeling van de vliegtuigbewegingen gedurende het etmaal. NB: de middelste kolom is steeds meetpost 201 aan de Heereweg in De Engel. Rond 10.00 uur en 19.00 uur liggen duidelijke pieken. Verder is het vliegverkeer vrij gelijkmatig over de dag verdeeld. De pieken hebben te maken met het systeem van afwisselende start- en landingspieken van Schiphol. Het aantal nachtvluchten is in 2022 toegenomen.

Figuur 7.3: Verdeling vliegtuigpassages over het etmaal, jaargemiddeld.

7.4

Verdeling vliegtuigbewegingen en geluidbelasting over het jaar

De vliegtuigpassages variëren gemiddeld van circa 1.000 tot 12.000 per maand (figuur 7.4), waarbij de IBBstraat (mp391, middelste kolommen) meestal het hoogste aantal passages meet. Vanwege verschillende storingen, is het aantal gemeten passages door het meetpunt op de Heereweg (linker kolommen) lager dan het aantal daadwerkelijke vliegtuigpassages. Hierbij zie je een piek in maart, mogelijk vanwege andersoortig laagvliegend luchtverkeer vanwege zgn. ‘bollentoerisme’. Ook zijn in de zomervakantieperiode pieken te zien. De piek in september is mogelijk ook vanwege andersoortig vliegverkeer vanwege de Grand Prix in Zandvoort. 28

2022: Schiphol + overig

Figuur 7.4: Verdeling vliegtuigpassages over het jaar.

7.5

SEL-waarde

De meeste vliegtuigpassages in Lisse hebben een geluidniveau met een SEL-waarde tussen de 60 en 78 dB (figuur 7.5) met het grootste aantal rond de 64 dB. Opvallend is dat de pieken in aantallen van de verschillende meetpunten, duidelijk bij verschillende SEL-waarden liggen, waarbij de piek van het meetpunt op de IBB-straat rond de 64 dB ligt en die van de Vivaldistraat rond de 73 dB. Voor het meetpunt op de Heereweg ligt de piek rond 75 dB. Het kan dat dit een vertekend beeld is, vanwege de storingen bij dit meetpunt.

Figuur 7.5: Verdeling geluidniveaus van vliegtuigpassages (jaargemiddeld).

7.6

Vlieghoogte

De hoogte van de passerende vliegtuigen wordt weergegeven in de onderstaande staafdiagrammen (figuur 7.6). Deze geven aan hoeveel vliegtuigen overkomen tussen bepaalde hoogten. Vrijwel alle gemeten passages geschieden boven de voorgeschreven minimale hoogte van 600 meter. Er is zelfs flink wat luchtverkeer geregistreerd beneden de 450 meter. Het vliegverkeer dat op deze lage hoogtes vliegt, betreft voornamelijk maatschappelijk verkeer, zoals de helikopter-operatie van de politie, trauma-en reddinghelikopters. Daarnaast vinden op deze lage hoogtes zakelijke vluchten, lesvluchten en privévluchten plaats. Daarbij valt te denken aan toeristische privévliegtuigen die tours doen over de bollenstreek en dus ook over Lisse vliegen.

Figuur 7.6: Aantal passages per vlieghoogte.

7.6

GGD Gezondheidsmonitor

In Lisse ervaart een ruim hoger percentage (30%) van de volwassenen ernstige geluidshinder in vergelijking met de overige gemeenten in de Rijnstreek, Duin en Bollenstreek en de Leidse Regio (cluster ZuidWest) (26%) (zie figuur 7.7). Wanneer uitsplitsing in twee leeftijdscategorieën plaatsvindt, ziet men dat een ruim hoger 29

percentage (31%) van de volwassenen van 18 t/m 64 jaar ernstige geluidshinder ervaart in vergelijking met de regio. Bij de volwassenen in Lisse van 65 jaar en ouder, ervaart een vergelijkbaar percentage ernstige geluidshinder als in de gehele regio.

Ernstige geluidshinder (totaal) 35%

31%

30% 30%

26%

26%

25%

26%

25% 20% 15% 18+

18 t/m 64 Lisse

65+

ZuidWest

Figuur 7.7: Ervaren ernstige geluidhinder in Lisse.

Zoals zichtbaar in figuur 7.8 is ten opzichte van de voorgaande gezondheidsmonitor (uit 2016) het percentage volwassenen tussen 18 en 64 jaar in Lisse dat ernstige geluidshinder ervaart met ongeveer 6% gestegen. De ernstige geluidshinder die in Lisse door vliegtuigen wordt ervaren, is in de periode van 2016 tot 2020 licht gestegen met ongeveer 2%.

Figuur 7.8: Trend ervaren ernstige geluidshinder in Lisse.

Wanneer gekeken wordt naar de slaapverstoring in de nachtperiode (figuur 7.9), wordt door een vergelijkbaar percentage van de volwassenen in Lisse slaapverstoring door vliegverkeer ervaren als in de overige gemeenten in de Rijnstreek, Duin en Bollenstreek en de Leidse Regio (cluster ZuidWest).

30

Slaapverstoring in nachtperiode door vliegverkeer 35% 25% 16% 15%

15%

14%

18%

17%

13%

5% 18+

18 t/m 64 Lisse

65+

ZuidWest

Figuur 7.9: Ervaren slaapverstoring door vliegverkeer in Lisse.

Wanneer gekeken wordt naar de ervaring van ernstige geluidshinder zijn hier verschillende bronnen voor verantwoordelijk. In Lisse vindt men het vliegverkeer terug op de tweede plek in de ranglijst met oorzaken voor ernstige geluidshinder (zie figuur 7.10). Van de volwassenen in Lisse, ervaart 12,3% ernstige geluidshinder door vliegtuigen. Dit is ruim hoger dan de gemiddeld ervaren ernstige geluidshinder door vliegtuigen in de overige gemeenten in de Rijnstreek, Duin en Bollenstreek en de Leidse Regio (cluster ZuidWest) (8,3%). De ervaren geluidsoverlast door vliegtuigen is vergelijkbaar met de geluidsoverlast die wordt ervaren door brommers/scooters (13,2%). De ervaren overlast door vliegtuigen is in Lisse hoger dan de ervaren ernstige geluidshinder door buren (9,3%), verkeer langzamer dan 50 km/u (7,8%), verkeer sneller dan 50 km/u (3,4%), bedrijven/industrie (1,5%), treinen (1,4%) en windmolens (0,7%).

Ernstige geluidshinder per bron (18+) 20,0% 15,0%

13,2% 11,0%

12,3% 8,3%

10,0%

9,3% 8,1%

7,8% 6,5% 3,4%3,2%

5,0%

1,5%1,7%

1,4%1,2%

0,7%0,4%

bedrijven/ industrie

treinen

windmolens

0,0% brommers/ scooters

vliegtuigen

buren

verkeer <50 verkeer>50 km/u km/u Lisse

ZuidWest

Figuur 7.10: Bronnen van ernstige geluidshinder in Lisse.

31

8

In detail: Nieuwkoop

8.1

Bijzonderheden

In Nieuwkoop staan sinds 2011 drie meetposten van Sensornet opgesteld. In oktober 2015 is door Schiphol ook een NOMOS meetpost geplaatst in de kern Nieuwkoop. Doordat de meetdoelen voor deze NOMOS meetpunten anders zijn gedefinieerd dan die van Sensornet, kunnen de via beide systemen verzamelde gegevens niet met elkaar worden gecombineerd. Deze rapportage ziet daarom uitsluitend op de informatie die via de meetpunten van Sensornet is verzameld. Het meetpunt op de Sportlaan is sinds 8 juli 2022 niet langer online. Dit komt omdat de locatie gebruikt wordt voor de noodopvang van asielzoekers waarbij alle faciliteiten van de locatie (stroom, internet, etc.) zijn opgeëist.

8.2

Aantallen vliegtuigpassages

Nieuwkoop heeft door zijn ligging vooral last van de Aalsmeerbaan en de Zwanenburgbaan. Omdat Nieuwkoop dicht bij de kop van deze banen ligt, is er hinder van zowel startend als van landend verkeer. Ook een deel van de startvluchten vanaf de Kaagbaan gaat over Nieuwkoop. Er worden de meeste vliegtuigbewegingen (geluid) van onze regio gemeten. Onderstaande kaart geeft de meetlocaties met het gemiddelde aantal passages per etmaal weer. Het aantal vliegtuigpassages per etmaal varieert van gemiddeld 210 tot 230. Dit is meer dan in 2021. Figuur 8.1 geeft het gemiddeld aantal vliegtuigpassages per meetpunt weer. Voor het meetpunt op de Sportlaan is het aantal mogelijk vertekend, doordat dit meetpunt sinds juli offline is. Het aantal klachten in Nieuwkoop is ongeveer verdubbeld ten opzichte van 2021. Het aantal melders is iets gestegen in vergelijking met 2021.

Ambroziolaan: 210

Teylersplein: 230

Sportlaan: 213

Figuur 8.1 Kaart met meetlocaties en gemiddeld aantal passages per etmaal in Nieuwkoop in 2022.

Onderstaande tabel geeft inzicht in het jaartotaal van vliegtuigpassages per dagdeel, de jaargemiddelde geluidbelasting en het percentage geldige metingen.

32

Tabel 8.1: Totaal aantal vliegtuigpassages in Nieuwkoop in 2022 Nieuwkoop, Nieuwveen Aantal vliegtuigpassages 2022 Meetpost

Locatie

nacht

dag

avond

TOTAAL

mp252 mp265 mp250

Teylersplein Sportlaan, Zevenhoven Ambroziolaan

(23-7 u) 5296 4300 4801

(7-19 u) 59842 57190 54925

(19-23 u) 18785 16347 17025

83923 77837 76751

Geluidbelasting Geldige vliegtuiggeluid metingen Lden in dB % 53,6 56,2 51,9

96,6 95,9 89,5

In 2022 is het aantal vliegtuigpassages doorgestegen in de trend van 2021 en had Nieuwkoop ongeveer 20-30% meer vliegtuigbewegingen dan in 2021 (zie figuur 8.2). Hiermee is het gemiddeld aantal vliegtuigpassages per etmaal weer gekomen op het niveau van voor de coronapandemie.

Gemiddeld aantal vliegtuigpassages per etmaal in Nieuwkoop

aantal vliegtuigpassages

250 200 150 100 mp250 Ambroziolaan

50

mp252 Teylersplein mp265 Sportlaan

0 2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

jaar

2018

2019

2020

2021

2022: Schiphol + overig

Figuur 8.2: Trend gemiddeld aantal vliegtuigpassages per etmaal in Nieuwkoop.

8.3

Verdeling vliegtuigpassages over het etmaal

In figuur 8.3 wordt de verdeling van het aantal vliegtuigpassages over de dag weergegeven (blauw = nacht, geel = dag, rood = avond). Nieuwkoop heeft te maken met nachtvluchten (blauw), vooral tussen 5.00 uur en 7.00 uur. Vóór 6.30 uur zijn alleen de Kaagbaan en Polderbaan in gebruik, dus dit is startend verkeer van de Kaagbaan naar het zuidoosten. De minste nachtvluchten worden gemeten aan de Sportlaan in Zevenhoven. Vanaf 6.30 uur mag de Aalsmeerbaan gebruikt worden voor landend verkeer vanuit het zuiden. Er is een piek in aantallen rond 07.00/08.00, 15.00 uur en 19.00 uur.

Figuur 8.3: Verdeling vliegtuigpassages over het etmaal.

33

8.4

Verdeling vliegtuigbewegingen over het jaar

In figuur 8.4 wordt het aantal gemeten vliegtuigpassages per maand in gebruiksjaar 2022 weergegeven. Hierbij zijn blauw de nachtvluchten, rood de avondvluchten en geel de dagvluchten. In 2022 is een vrij constant aantal vluchten gemeten, met lichte pieken in mei en juli/augustus. Deze pieken zijn verklaarbaar vanwege de vakantieperioden waarin, na de coronapandemie, weer gevlogen werd. Het totaal aantal vluchten is in alle maanden toegenomen ten opzichte van 2021.

Figuur 8.4 Verdeling vliegtuigpassages per maand over het jaar.

8.5

SEL-waarde

De meeste SEL-waarden zitten in Nieuwkoop tussen de 63 en 83 dB, met het grootste aantal rond de 74 dB (zie figuur 8.5).

Figuur 8.5: Verdeling geluidniveaus van vliegtuigpassages (jaargemiddeld).

8.6

Vlieghoogte

De hoogte van de passerende vliegtuigen wordt weergegeven in de onderstaande staafdiagrammen (figuur 8.6). Deze geven aan hoeveel vliegtuigen overkomen tussen bepaalde hoogten. Vrijwel alle gemeten passages geschieden boven de voorgeschreven minimale hoogte van 600 meter. Dit zijn waarschijnlijk vliegtuigen die richting de Kaagbaan vliegen of na de start op de Kaagbaan afbuigen over Nieuwkoop. Er is ook enig luchtverkeer geregistreerd beneden de 450 meter. Het luchtverkeer dat op deze lage hoogtes vliegt, betreft voornamelijk maatschappelijk verkeer, zoals de helikopter-operatie van de politie, alsmede trauma- en reddinghelikopters. Daarnaast vinden op deze lage hoogtes zakelijke vluchten, lesvluchten en privévluchten plaats. Ook is er een groep vliegtuigen die rond de 450 tot 600 meter vliegen. Dit zijn vermoedelijk vliegtuigen die op de Aalsmeerbaan landen en opstijgen.

Figuur 8.6: Aantal passages per vlieghoogte.

34

8.7

GGD Gezondheidsmonitor

In Nieuwkoop ervaart een ruim hoger percentage (32%) van de volwassenen ernstige geluidshinder in vergelijking met de overige gemeenten in de Rijnstreek, Duin en Bollenstreek en de Leidse Regio (cluster ZuidWest) (26%) (figuur 8.7). Wanneer uitsplitsing in twee leeftijdscategorieën plaatsvindt, ziet men dat een ruim hoger percentage (31%) van de volwassenen van 18 t/m 64 jaar ernstige geluidshinder ervaart in vergelijking met de regio. Bij de volwassenen in Nieuwkoop van 65 jaar en ouder, ervaart een nóg hoger percentage (36%) ernstige geluidshinder.

Ernstige geluidshinder (totaal) 40% 35% 30%

36% 32%

31% 26%

26%

26%

25% 20% 15% 18+

18 t/m 64 Nieuwkoop

65+

ZuidWest

Figuur 8.7: Ervaren ernstige geluidshinder in Nieuwkoop.

Ten opzichte van de voorgaande gezondheidsmonitor (uit 2016) is het percentage volwassenen tussen 18 en 64 jaar in Nieuwkoop dat ernstige geluidshinder ervaart met ongeveer 3% gestegen (zie figuur 8.8). De ernstige geluidshinder die in Nieuwkoop door vliegtuigen wordt ervaren, is in de periode van 2016 tot 2020 licht gestegen met ongeveer 2%.

Figuur 8.8: Trend ervaren ernstige geluidshinder in Nieuwkoop.

Wanneer gekeken wordt naar de slaapverstoring in de nachtperiode, wordt door de volwassen inwoners van Nieuwkoop significant meer slaapverstoring vanwege vliegverkeer ervaren, met 29% tegenover 14% in de overige gemeenten in de Rijnstreek, Duin en Bollenstreek en de Leidse Regio (cluster ZuidWest). Bij uitsplitsing tussen twee leeftijdscategorieën (18 t/m 64 jaar en 65+) is een vergelijkbaar beeld te zien. Dit is zichtbaar in onderstaande grafiek (figuur 8.9).

35

Slaapverstoring in nachtperiode door vliegverkeer 35%

29%

30%

29%

25% 17%

14%

15%

13%

5% 18+

18 t/m 64 Nieuwkoop

65+

ZuidWest

Figuur 8.9: Slaapverstoring door vliegverkeer in Nieuwkoop.

Wanneer gekeken wordt naar de ervaring van ernstige geluidshinder zijn hier verschillende bronnen voor verantwoordelijk. In Nieuwkoop vindt men het vliegverkeer op de eerste plaats van de ranglijst met bronnen van ernstige geluidshinder (figuur 8.10). Van de volwassenen in Nieuwkoop, ondervindt 22,0% ernstige geluidshinder van vliegtuigen. Dit is significant hoger dan het gemiddelde percentage volwassenen in de gehele regio van de overige gemeenten in de Rijnstreek, Duin en Bollenstreek en de Leidse Regio (cluster ZuidWest) (8,3%). Ook is dit percentage veel hoger dan de percentages voor de andere geluidsbronnen.

22,0%

Ernstige geluidshinder per bron (18+)

22,0% 17,0% 12,0% 7,0%

11,0% 8,3%

7,7% 6,5%

6,8%

8,1% 5,6%

4,7% 3,2%

2,0% -3,0%

vliegtuigen verkeer <50 brommers/ km/u scooters

buren Nieuwkoop

verkeer>50 km/u

1,2%1,7%

1,0%1,2%

0,6%0,4%

bedrijven/ industrie

treinen

windmolens

ZuidWest

Figuur 8.10: Bronnen van ernstige geluidshinder in Nieuwkoop.

36

9

In detail: Noordwijk

9.1

Bijzonderheden

In Noordwijk zijn 2 Sensornet meetposten in gebruik. In Noordwijkerhout en De Zilk staan geen meetposten. De meetposten hebben al jarenlang een hoge technische betrouwbaarheid, met in 2019 een tijdelijke onderbreking van meetpost 178 in de Voorstraat vanwege verbouwing van het pand. In september 2022 gaf het meetpunt op de Voorstraat tijdelijk geen signaal. Het meetpunt is hersteld en de data is nagekomen. Hierbij is waarschijnlijk een fout opgetreden, wat heeft geleid tot onwaarschijnlijke waarden. Hierom is besloten de data van dit meetpunt over 2022 niet mee te nemen in deze rapportage.

9.2

Aantallen vliegtuigpassages

Noordwijk heeft vooral last van inwevend landend verkeer verspreid over het hele duingebied. In de nacht wordt alleen gevlogen via de smalle corridor tussen Noordwijk en Katwijk. De nachtelijke landingsroute naar de Kaagbaan gaat langs de zuidkant van Noordwijk waar bijgevolg hinder wordt ondervonden van deze nachtvluchten. In Noordwijkerhout is ook hinder van startend verkeer van de Bergi-route. Er is onderzoek gedaan om de route te verleggen, maar dat leverde geen verschuiving op omdat het niet gunstiger werd. Per etmaal waren er in 2022 in Noordwijk gemiddeld 90 vliegtuigpassages, dat is een sterke stijging ten opzichte van 2021. Onderstaande kaart geeft de meetlocaties weer en de vliegtuigbewegingen per etmaal.

Johanna van Hoornstraat: opgeheven in 2014

Voorstraat: geen data 2022

Alk: 90

Figuur 9.1 Kaart met meetlocaties en gemiddeld aantal passages per etmaal in 2022.

Onderstaande tabel geeft inzicht in het jaartotaal van vliegtuigpassages per dagdeel, de jaargemiddelde geluidbelasting en het percentage geldige metingen. Tabel 9.1: Totaal aantal vliegtuigpassages in Noordwijk in 2022. Noordwijk Aantal vliegtuigpassages 2022 Meetpost

Locatie

nacht

dag

avond

TOTAAL

Geluidbelasting vliegtuiggeluid Lden in dB

mp231

Alk

(23-7 u) 5398

(7-19 u) 21528

(19-23 u) 5993

32919

45,9

Geldige metingen % 98,5

In onderstaande figuur 9.2 is de trend van het aantal vliegtuigbewegingen per etmaal te zien voor de meetpunten in Noordwijk. Zichtbaar is dat het aantal vliegtuigpassages in 2022 sterk is gestegen ten opzichte van 2021 en ruim boven het niveau is gekomen van voor de coronapandemie.

37

Gemiddeld aantal vliegtuigpassages per etmaal in Noordwijk

aantal vliegtuigpassages

120 100 80 60 40 20

mp231 Alk mp178 Voorstraat

0

mp233 Joh. V. Hoornstraat

2009

2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

jaar Figuur 9.2: Trend gemiddeld aantal vliegtuigpassages per etmaal in Noordwijk. NB: meetpost Johanna van Hoornstraat is eind 2014 opgeheven.

9.3

Verdeling vliegtuigpassages over het etmaal

Uit figuur 9.3 blijkt dat het vliegverkeer vrij gelijkmatig over de dag verdeeld was, met pieken rond 11.00 uur en 19.00 uur. In Noordwijk is er gedurende de nacht ook vliegverkeer, doordat de nachtnaderingsroute naar de Kaagbaan langs de zuidkant van Noordwijk loopt. Deze vaste naderingsroute is verplicht tussen 23.00 en 6.30 uur, en een voorkeursroute vanaf 22.30 uur. De vliegtuigen naderen dan zoveel mogelijk in een zgn. glijvlucht met weinig tot geen motorvermogen, waardoor ze relatief stil zijn.

Figuur 9.3: Verdeling vliegtuigpassages over het etmaal.

9.4

Verdeling vliegtuigpassages over het jaar

In figuur 9.4 is de verdeling van het aantal vliegtuigpassages per maand boven Noordwijk zichtbaar. Hierbij zijn in het blauw de nachtvluchten weergegeven, in het rood de avondvluchten en in het geel de dagvluchten. De minste nachtvluchten waren er in januari en februari. In de zomermaanden was een sterke stijging de zien in het aantal nachtvluchten. Dit is vermoedelijk te verklaren door de vakanties in die maanden. In maart, mei en juli vonden de meeste vliegtuigpassages plaats.

Figuur 9.4 Verdeling vliegtuigpassages over het jaar.

38

9.5

SEL-waarde

Onderstaande figuur 9.5 geeft een beeld van de SEL-waarden in Noordwijk. De meeste vliegtuigpassages in Noordwijk hebben een geluidniveau met een SEL-waarde tussen de 60 en 75 dB. Het grootste aantal ligt rond de 68 dB.

Figuur 9.5: Verdeling geluidniveaus van vliegtuigpassages (jaargemiddeld).

9.6

Vlieghoogte

De hoogte van de passerende vliegtuigen wordt weergegeven in de onderstaande staafdiagrammen (figuur 9.6). Deze geven aan hoeveel vliegtuigen overkomen tussen bepaalde hoogten. Vrijwel alle gemeten passages geschieden boven de voorgeschreven minimale hoogte van 600 meter. Het vliegverkeer dat onder de 450 meter hoogte vliegt, betreft voornamelijk maatschappelijk verkeer, zoals de helikopter-operatie van de politie, trauma-en reddinghelikopters. Daarnaast vinden op deze lage hoogtes zakelijke vluchten, lesvluchten en privévluchten plaats. Niet ondenkbaar is dat een aantal van deze vluchten samenhangen met de grand prix van Zandvoort.

Figuur 9.6: Verdeling vlieghoogte boven Noordwijk.

9.7

Noordwijkerhout/De Zilk

In Noordwijkerhout en de Zilk staan geen meetposten. Het aantal vliegtuigen in Noordwijkerhout is het best vergelijkbaar met Lisse, al zitten de startende vliegtuigen in Lisse iets lager. In De Zilk is het aantal vliegtuigen lager.

9.8

GGD Gezondheidsmonitor

In Noordwijk ondervindt 18% van de volwassenen ernstige geluidshinder (zie figuur 9.7). Dit is ruim lager dan het gemiddelde percentage in de overige gemeenten in de Rijnstreek, Duin en Bollenstreek en de Leidse Regio (cluster ZuidWest), dat op 26% ligt. In de leeftijdscategorie van 18 t/m 64 jaar is een vergelijkbaar beeld te zien. In de leeftijdscategorie 65+ is het verschil kleiner, maar met 22% ondervindt nog steeds een ruim lager percentage ernstige geluidshinder in vergelijking met de gehele regio.

39

Ernstige geluidshinder (totaal) 35% 30% 26%

26%

25% 20%

26%

22% 18%

17%

15% 18+

18 t/m 64 Noordwijk

65+

ZuidWest

Figuur 9.7: Ervaren ernstige geluidshinder in Noordwijk.

Ten opzichte van de voorgaande gezondheidsmonitor (uit 2016) is het percentage volwassenen tussen 18 en 64 jaar in Noordwijk dat ernstige geluidshinder ervaart met ongeveer 3% gedaald. Uit figuur 9.8 blijkt dat de ernstige geluidshinder die in Noordwijk door vliegtuigen wordt ervaren, in de periode van 2016 tot 2020 licht gedaald is met ongeveer 2%. Dit is zichtbaar in figuur 9.8.

Figuur 9.8: Trend ervaren ernstige geluidshinder in Noordwijk.

Wanneer gekeken wordt naar de slaapverstoring in de nachtperiode door vliegtuigen, wordt duidelijk dat in Noordwijk een kleiner percentage van de volwassenen slaapverstoring ervaart door vliegverkeer dan in de overige gemeenten in de Rijnstreek, Duin en Bollenstreek en de Leidse Regio (cluster ZuidWest) het geval is (zie figuur 9.9). Dit beeld blijft vergelijkbaar in de verschillende leeftijdscategorieën (18 t/m 64 jaar en 65+).

40

Slaapverstoring in nachtperiode door vliegverkeer 35% 25% 15%

11%

14% 10%

15%

13%

17%

5% 18+

18 t/m 64 Noordwijk

65+

ZuidWest

Figuur 9.9: Ervaren slaapverstoring door vliegverkeer in Noordwijk.

Wanneer gekeken wordt naar de ervaring van ernstige geluidshinder zijn hier verschillende bronnen voor verantwoordelijk. Uit figuur 9.10 blijkt dat in Noordwijk men het vliegverkeer terugvindt op de vierde plek in de ranglijst met oorzaken voor ernstige geluidshinder. Van de volwassenen in Noordwijk, ervaart 4,4% ernstige geluidshinder door vliegtuigen. Dit is lager dan de gemiddeld ervaren ernstige geluidshinder door vliegtuigen in de overige gemeenten in de Rijnstreek, Duin en Bollenstreek en de Leidse Regio (cluster ZuidWest) (8,3%). De ervaren geluidsoverlast door vliegtuigen is lager dan de geluidsoverlast die wordt ervaren door brommers/scooters (7,3%) en buren (5,6%) en is vergelijkbaar met het verkeer langzamer dan 50 km/u (4,5%). De ervaren overlast door vliegtuigen in Noordwijk is hoger dan de ervaring van ernstige geluidsoverlast door verkeer sneller dan 50 km/u (2,7%), bedrijven/industrie (1,3%), windmolens (0,7%) en treinen (0,4%).

Ernstige geluidshinder per bron (18+) 20,0% 15,0% 10,0% 5,0%

11,0% 7,3%

8,1% 5,6%

6,5% 4,5%

8,3% 4,4%

2,7%3,2%

1,3%1,7%

0,7%0,4%

0,4%1,2%

0,0%

Noordwijk

ZuidWest

Figuur 9.10: Bronnen van ernstige geluidshinder in Noordwijk.

41

10

In detail: Oegstgeest

10.1

Bijzonderheden

Sinds 3 november 2021 is een nieuwe meetpost operationeel in Oegstgeest, namelijk op het Rustenburgerpad. Dit meetpunt heeft een laag percentage valide metingen van 53,5%, doordat het meetpunt met meerdere storingen kampte. Doordat het een meetpunt op een school betreft, is de bereikbaarheid tijdens storingen tijdens schoolvakanties minimaal. Hierdoor is het meetpunt van 25 juli 2022 tot 1 september 2022 buiten dienst geweest.

10.2

Aantallen vliegtuigpassages

Oegstgeest heeft aan de ZO-kant vooral te maken met landend verkeer op de Kaagbaan en aan de NW-kant specifiek ook met de nachtelijke aanvliegroute naar de Kaagbaan. Per etmaal waren er gemiddeld tussen de 69 en 183 vliegtuigpassages. Dat is meer dan in 2021. Onderstaande kaart geeft de meetlocaties weer en de vliegtuigbewegingen per etmaal.

Clinckenburgh: 183

Bibliotheek Lange Voort: 127

Zwembad Lange Voort: 176

Rustenburgerpad: 69

Figuur 10.1 Kaart met meetlocaties en gemiddeld aantal passages per etmaal in 2022.

Tabel 10.1 geeft inzicht in het jaartotaal van vliegtuigpassages per dagdeel, de jaargemiddelde geluidbelasting en het percentage geldige metingen. In de tabel wordt duidelijk dat op het Rustenburgerpad minder vliegtuigpassages gemeten zijn. Dit vanwege de eerder genoemde storingen.

42

Tabel 10.1: Totaal aantal vliegtuigpassages in Oegstgeest in 2022 Oegstgeest Aantal vliegtuigpassages 2022 Meetpost

mp128 mp147 mp162 UB095

Locatie

Geluidbelasting Geldige vliegtuiggeluid metingen Lden in dB %

nacht

dag

avond

TOTAAL

(23-7 u)

(7-19 u)

6063 5232

46854 31038

(19-23 u) 13954 10011

66871 46281

49,9 52,6

98,8 99,3

5659

43948

13307

62914

49,7

97,7

1165

18338

5658

25161

55,5

53,5

Clinckenburgh Bibliotheek Lange Voort Zwembad Lange Voort Rustenburgerpad

Figuur 10.2 toont de trend van de gemiddelde etmaal aantallen van de afgelopen 11 jaar. Vanaf 2010 is er een stijgende lijn met dalingen in 2014, 2017 en 2019 door langdurig onderhoud aan de Kaagbaan. In 2022 is het aantal vliegtuigpassages verder gestegen na de coronapandemie.

Gemiddeld aantal vliegtuigpassages per etmaal in Oegstgeest

200

Aantal vliegtuigpassages

180 160 140 120

100 80 60 40 20 0 2009

2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

mp128 Clinckenburg

2021

2022: Schiphol + overig

mp147 Lange Voort

jaar

mp162 Zwembad UB095 Rustenburgerpad

Figuur 10.2: Trend gemiddeld aantal gemeten vliegtuigpassages per etmaal in Oegstgeest.

10.3

Verdeling vliegtuigpassages over het etmaal

Oegstgeest heeft vooral te maken met landend verkeer op de Kaagbaan (en in mindere mate Zwanenburgbaan). De meeste nachtelijke passages worden gemeten bij meetpost 128 aan de Clinckenburgh, die ligt het dichtst bij de nachtnaderingsroute naar de Kaagbaan. Deze vaste naderingsroute wordt gebruikt tussen 22.30 en 6.30 uur. De vliegtuigen naderen dan indien mogelijk in een zgn. glijvlucht met weinig tot geen motorvermogen, waardoor ze relatief stil zijn. Zoals zichtbaar is in figuur 10.3 waren er pieken in de ochtend rond 8.00 uur en van 10.00 tot 14.00 uur en ‘s avonds rond 19.00 uur door het stelsel van afwisselende start- en landingspieken op Schiphol.

Figuur 10.3: Verdeling vliegtuigpassages over het etmaal (jaargemiddeld).

43

10.4

Verdeling vliegtuigpassages over het jaar

In figuur 10.4 staat de verdeling van het aantal gemeten vliegpassages per maand over het jaar. Hierbij zijn de gele kolommen de dagvluchten, rood de avondvluchten en blauw de nachtvluchten. Er zijn pieken te zien in april en augustus. De minste nachtvluchten waren in februari en oktober.

Figuur 10.4: Verdeling vliegtuigpassages over het jaar.

10.5 SEL-waarde Figuur 10.5 geeft een beeld van de SEL-waarden. De meeste vliegtuigpassages in Oegstgeest hebben een SELwaarde tussen de 67 en 75 dB; het hoogste aantal ligt rond de 70 dB.

Figuur 10.5: Verdeling geluidniveaus van vliegtuigpassages (jaargemiddeld).

10.6

Vlieghoogte

De hoogte van de passerende vliegtuigen wordt weergegeven in de onderstaande staafdiagrammen (figuur 10.6). Deze geven aan hoeveel vliegtuigen overkomen tussen bepaalde hoogten. Vrijwel alle gemeten vliegtuigen boven Oegstgeest zitten onder de 3000 voet (900 meter). Voor burgerluchtvaart, dat is het vliegverkeer van en naar Schiphol, geldt een minimale vlieghoogte van circa 600 meter. De grafiek toont flink wat luchtvaart beneden de 450 meter. Het vliegverkeer dat op deze lage hoogtes vliegt, betreft voornamelijk maatschappelijk verkeer, zoals de helikopter-operatie van de politie en traumahelikopters van en naar het LUMC. Daarnaast vinden op deze lage hoogtes zakelijke vluchten, lesvluchten en privévluchten plaats. Ook zijn er veel kleine (privé)vliegtuigen geregistreerd door Sensornet.

Figuur 10.6: Verdeling vlieghoogte boven Oegstgeest.

10.7

GGD Gezondheidsmonitor

In Oegstgeest ervaart een hoger percentage (29%) van de volwassenen ernstige geluidshinder in vergelijking met de overige gemeenten in de Rijnstreek, Duin en Bollenstreek en de Leidse Regio (cluster ZuidWest) (26%), zie figuur 10.7. Wanneer uitsplitsing in twee leeftijdscategorieën (18 t/m 64 jaar en 65+) plaatsvindt, ziet men een vergelijkbaar beeld.

44

Ernstige geluidshinder (totaal) 35% 30%

30%

29% 26%

29% 26%

26%

25% 20% 15% 18+

18 t/m 64 Oegstgeest

65+

ZuidWest

Figuur 10.7:Ervaren ernstige geluidshinder in Oegstgeest.

Uit figuur 10.8 blijkt dat ten opzichte van de voorgaande gezondheidsmonitor (uit 2016) het percentage volwassenen tussen 18 en 64 jaar in Oegstgeest dat ernstige geluidshinder ervaart vrijwel gelijk gebleven is. De ernstige geluidshinder die door volwassenen in Oegstgeest door vliegtuigen wordt ervaren, is in de periode van 2016 tot 2020 licht gedaald met ongeveer 1%.

Figuur 10.8: Trend ervaren ernstige geluidshinder in Oegstgeest.

Als gekeken wordt naar de slaapverstoring in de nachtperiode, wordt door de volwassen inwoners van Oegstgeest significant meer slaapverstoring vanwege vliegverkeer ervaren, met 23% tegenover 14% in de overige gemeenten in de Rijnstreek, Duin en Bollenstreek en de Leidse Regio (cluster ZuidWest) (figuur 10.9). Bij uitsplitsing tussen twee leeftijdscategorieën (18 t/m 64 jaar en 65+) is een vergelijkbaar beeld te zien, waarbij volwassenen van de leeftijd boven 65 jaar iets vaker slaapverstoring door vliegverkeer ervaren dan volwassenen tussen 18 en 65 jaar.

45

Slaapverstoring in nachtperiode door vliegverkeer 35% 27% 25%

23%

21% 17%

14%

15%

13%

5% 18+

18 t/m 64 Oegstgeest

65+

ZuidWest

Figuur 10.9: Slaapverstoring door vliegverkeer in Oegstgeest.

Wanneer gekeken wordt naar de ervaring van ernstige geluidshinder zijn hier verschillende bronnen voor verantwoordelijk. In Oegstgeest vindt men het vliegverkeer op de eerste plaats van de ranglijst met bronnen van ernstige geluidshinder, zoals duidelijk wordt in figuur 10.10. Van de volwassenen in Oegstgeest, ondervindt 18,5%% ernstige geluidshinder van vliegtuigen. Dit is significant hoger dan het gemiddelde percentage volwassenen in de overige gemeenten in de Rijnstreek, Duin en Bollenstreek en de Leidse Regio (cluster ZuidWest) (8,3%). Ook is dit percentage veel hoger dan de percentages voor de andere bronnen van ernstige geluidshinder.

Ernstige geluidshinder per bron (18+) 20,0% 18,0% 16,0% 14,0% 12,0% 10,0% 8,0% 6,0% 4,0% 2,0% 0,0%

18,5%

8,3%

11,0% 7,8%

5,8%6,5%

8,1% 4,7%

Oegstgeest

3,8%3,2%

1,5%1,7%

0,5%0,4%

0,4%1,2%

ZuidWest

Figuur 10.10: Bronnen van ernstige geluidshinder in Oegstgeest.

46

11

In detail: Teylingen

11.1

Bijzonderheden

Het percentage geldige metingen van de Sensornet meetposten scoort relatief hoog in Teylingen. Wat betreft NOMOS, het meetsysteem van Schiphol, is eind 2014 een geluidmeetpost in Warmond opgesteld, en sinds medio 2016 heeft ook Sassenheim een NOMOS meetpost. Doordat dit meetsysteem anders van opzet is dan het systeem van Sensornet, kunnen de via beide systemen verzamelde gegevens niet met elkaar worden gecombineerd. Deze rapportage ziet daarom uitsluitend op de informatie die via de meetpunten van Sensornet is verzameld. Het percentage metingen op de meetpost op de Bonekruidstraat was 65,4%, vanwege diverse storingen. Deze storingen hebben geleid tot vervanging van de meetpost.

11.2

Aantallen vliegtuigpassages

In heel Teylingen is hinder van landend verkeer op de Kaagbaan, de zwaarste bundel loopt via Warmond over de oostkant van Sassenheim, maar er is ook inwevend verkeer vanaf zee. Ook is hinder van startend verkeer (‘Bergi-route’ tussen Lisse en Sassenheim, en ‘Valko-route’ zuid langs Sassenheim richting Katwijk). Hierdoor is er bij elke windrichting sprake van vliegtuiglawaai. Ook is er sprake van landend verkeer (Warmond en ZW-zijde Sassenheim) naar de Kaagbaan (ook ’s nachts). Per etmaal waren er in 2022 in Teylingen gemiddeld tussen de 176 en 246 vliegtuigpassages. Dat is meer dan er in 2021 gemeten werden. Onderstaande kaart (figuur 11.1) geeft de meetlocaties weer en de vliegtuigbewegingen per etmaal.

Wilhelminalaan, Sassenheim: 242

J.P. Gouverneurlaan, Sassenheim: 246 Bonekruidstraat, Voorhout: 176

Smirnoffstraat, Sassenheim: 203

nachtnaderingsroute

Figuur 11.1: Kaart met meetlocaties en gemiddeld aantal passages per etmaal in Teylingen in 2022.

Tabel 11.1 geeft inzicht in het jaartotaal van vliegtuigpassages per dagdeel, de jaargemiddelde geluidbelasting en het percentage geldige metingen.

47

Tabel 11.1: Totaal aantal geregistreerde vliegtuigpassages in Teylingen in 2022. Teylingen, Sassenheim Aantal vliegtuigpassages 2022 Meetpost

Geluidbelasting vliegtuiggeluid

Geldige metingen

Locatie

nacht

dag

avond

TOTAAL

Lden in dB

%

mp214 mp220

Gouverneurlaan Smirnoffstraat

(23-7 u) 7200 6660

(7-19 u) 64242 51676

(19-23 u) 18438 15699

89880 74035

49,9 50,4

99,2 98,8

mp211 mp216

Bonekruidstraat, Voorhout Wilhelminalaan

5344 8516

43379 61312

15374 18325

64097 88153

50,7 49,7

65,4 98,7

In Teylingen wordt sinds 2009 vliegtuiggeluid gemeten. De jaarcijfers fluctueren, zoals uit de grafiek blijkt, maar er is feitelijk al vanaf 2010 een stijgende trend, met uitzondering van de jaren 2014, 2017 en 2019 (vanwege langdurig onderhoud aan de Kaagbaan). In 2020 was er een sterke daling vanwege de coronacrisis. In 2021 is een toename te zien.

Gemiddeld aantal vliegtuigpassages per etmaal in Teylingen Aantal vliegtuigpassages

300 250 200 150 100 50 0 2009

2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

mp216 Wilhelminalaan

jaar

mp214 J.P. Gouverneurlaan

2021

2022: Schiphol + overig

mp220 Smirnofflaan mp211 Bonekruidstraat

Figuur 11.2: Trend gemiddeld aantal vliegtuigpassages per etmaal in Teylingen.

11.3

Verdeling vliegtuigpassages over het etmaal

In Teylingen was het vliegverkeer redelijk gelijkmatig verdeeld over de dag, met een piek rond 10.00 uur en rond 13.00 uur (zie figuur 11.3). Het aantal gemeten nachtvluchten was in 2022 hoger dan in 2021. De vaste naderingsroute wordt gebruikt tussen 22.30 uur en 6.30 uur. De vliegtuigen naderen dan indien mogelijk in een zgn. glijvlucht met weinig tot geen motorvermogen, waardoor ze relatief stil zijn. De nachtelijke aanvliegroute loopt onderlangs bij Voorhout en over de noordkant van Warmond.

Figuur 11.3: Verdeling vliegtuigpassages over het etmaal (jaargemiddeld).

48

11.4

Verdeling vliegtuigpassages over het jaar

Figuur 11.4 geeft de verdeling van het aantal gemeten vliegtuigbewegingen over het gebruiksjaar 2022 boven Teylingen weer. In de maanden maart tot en met september was er in Teylingen het meeste vliegverkeer. Dit kan mogelijk verklaard worden doordat vanaf maart 2022 wereldwijd veel coronamaatregelen zijn opgeheven.

Figuur 11.4: Verdeling vliegtuigbewegingen over het jaar.

11.5

SEL-waarde

De volgende figuur (11.5) geeft een overzicht van de jaargemiddelde SEL-waarden. De meeste vliegtuigpassages in Teylingen hebben een geluidniveau met een SEL-waarde tussen de 59 en 80 dB, het grootste aantal ligt tussen de 66 en 72 dB.

Figuur 11.5: Verdeling geluidniveaus van vliegtuigpassages (jaargemiddeld).

11.6

Vlieghoogte

De hoogte van de passerende vliegtuigen wordt weergegeven in de onderstaande figuur 11.6. Deze geeft het aantal vliegtuigen weer dat op bepaalde hoogten overkomt. Voor burgerluchtvaart, dat is het vliegverkeer van en naar Schiphol, geldt een minimale vlieghoogte van circa 600 meter. De grafiek toont flink wat luchtvaart beneden de 450 meter. Het vliegverkeer dat op deze lage hoogtes vliegt, betreft voornamelijk maatschappelijk verkeer, zoals de helikopter-operatie van de politie en trauma-helikopters van en naar het LUMC. Daarnaast vinden op deze lage hoogtes zakelijke vluchten, lesvluchten en privévluchten plaats.

Figuur 11.6: Verdeling aantal vliegtuigbewegingen per vlieghoogte.

11.7

GGD Gezondheidsmonitor

In Teylingen ervaart een iets hoger percentage (28%) van de volwassenen ernstige geluidshinder in vergelijking met de overige gemeenten in de Rijnstreek, Duin en Bollenstreek en de Leidse Regio (cluster ZuidWest) (26%) (zie figuur 11.7). In de leeftijd van 18 t/m 64 jaar ziet men een vergelijkbaar percentage in Teylingen als in de

49

gehele regio. Voor de volwassenen van 65 jaar en ouder, ervaart een significant hoger percentage (35%) ernstige geluidshinder.

Ernstige geluidshinder (totaal)

35%

35% 30%

28%

26%

26%

26%

26%

25% 20% 15% 18+

18 t/m 64 Teylingen

65+

ZuidWest

Figuur 11.7: Ervaren ernstige geluidshinder in Teylingen.

Figuur 11.8 geeft de trend weer van de ervaren ernstige geluidshinder in Teylingen. Ten opzichte van de voorgaande gezondheidsmonitor (uit 2016) is het percentage volwassenen tussen 18 en 64 jaar in Teylingen dat ernstige geluidshinder gedaald met ongeveer 4%. De ernstige geluidshinder die door volwassenen in Teylingen door vliegtuigen wordt ervaren, is in de periode van 2016 tot 2020 licht gedaald met ook ongeveer 4%.

Figuur 11.8: Trend ervaren ernstige geluidshinder in Teylingen.

Als gekeken wordt naar de slaapverstoring in de nachtperiode door vliegtuigen, wordt duidelijk dat in Teylingen een significant hoger percentage (31%) van de volwassenen slaapverstoring ervaart door vliegverkeer dan in de overige gemeenten in de Rijnstreek, Duin en Bollenstreek en de Leidse Regio (cluster ZuidWest) het geval is (zie figuur 11.9). Dit beeld blijft vergelijkbaar in de verschillende leeftijdscategorieën (18 t/m 64 jaar en 65+).

50

Slaapverstoring in nachtperiode door vliegverkeer 35%

31%

32%

31%

25% 17%

14%

15%

13%

5% 18+

18 t/m 64 Teylingen

65+

ZuidWest

Figuur 11.9: Ervaren slaapverstoring in de nachtperiode door vliegverkeer in Teylingen.

Wanneer gekeken wordt naar de ervaring van ernstige geluidshinder zijn hier verschillende bronnen voor verantwoordelijk. In Teylingen vindt men het vliegverkeer op de eerste plaats van de ranglijst met bronnen van ernstige geluidshinder. Dit blijkt uit figuur 11.10. Van de volwassenen in Teylingen, ondervindt 17,5%% ernstige geluidshinder van vliegtuigen. Dit is significant hoger dan het gemiddelde percentage volwassenen in de overige gemeenten in de Rijnstreek, Duin en Bollenstreek en de Leidse Regio (cluster ZuidWest) (8,3%). Ook is dit percentage veel hoger dan de percentages voor de andere bronnen van ernstige geluidshinder.