Programmarekening 2021

Algemene uitkering Gemeentefonds

Het totaalvoordeel in vergelijking met de bijgestelde begroting 2021 betreft goeddeels de algemene uitkering 'an sich'. Dit is ontstaan door de mutaties volgens de decembercirculaire. die logischerwijs niet meer konden worden vertaald naar een formele begrotingswijziging.

Overige baten en lasten (extern onderzoek)

Op het organisatiebrede budget voor extern onderzoek is een onderuitputting van afgerond € 9.000. Tussentijds was het budget al afgeraamd van € 50.000 naar € 29.000. diverse kleinere afwijkingen ten opzichte van de gewijzigde begroting 2021, per saldo Per saldo een voordeel op Programma 3 - Bestuur en organisatie

Gemeente Heumen

55

Programmarekening 2021

Gemeente Heumen

56

Programmarekening 2021

1B. Paragrafen

Gemeente Heumen

57

Programmarekening 2021

Gemeente Heumen

58

Programmarekening 2021

Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheer ALGEMEEN De paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing is een wettelijk verplichte (BBV) paragraaf. De paragraaf geeft inzicht in het weerstandsvermogen door de beschikbare weerstandscapaciteit af te zetten tegen de, o.b.v. de geïnventariseerde risico's berekende, benodigde weerstandscapaciteit. Per 2016 behoren ook een vijftal kengetallen tot de verplichte onderdelen van deze paragraaf. Deze kengetallen geven inzicht in de financiële weerbaarheid van de gemeente. WEERSTANDSVERMOGEN EN WEERSTANDSCAPACITEIT Het weerstandsvermogen bedraagt op balansdatum 31 december 2021; Weerstandsvermogen 31 december Exclusief stille reserves

2,33

Inclusief stille reserves

4,85

Het weerstandsvermogen wordt weergegeven in een kengetal, namelijk de verhouding tussen de (direct) beschikbare en de benodigde weerstandscapaciteit. Weerstandsvermogen =

Beschikbare weerstandscapaciteit Benodigde weerstandscapaciteit

Beschikbare weerstandscapaciteit Om risico’s op te kunnen vangen is het van belang om te weten of onze gemeente over een buffer beschikt die hiervoor voldoende groot is, de zogeheten ‘weerstandscapaciteit’. De weerstandscapaciteit van onze gemeente is als volgt opgebouwd; Beschikbare weerstandscapaciteit

31-dec

Algemene reserve per 31 december 2021

€ 8.258.742

Exploitatieresultaat 2021

€

Totaal

€ 9.185.753

927.011

Benodigde weerstandscapaciteit Net als iedere andere organisatie, heeft onze gemeente in haar taakuitvoering te maken met risico’s (onzekerheden) die kunnen leiden tot financiële nadelen. Het is van belang dat deze risico’s worden onderkend en voortdurend in relatie kunnen worden gebracht tot de beschikbare weerstandscapaciteit. In september 2021 heeft een inventarisatie plaatsgevonden van de risico’s t.b.v. de programmabegroting 2022. Deze inventarisatie is t.b.v. de jaarrekening 2021 geactualiseerd naar de situatie per 31 december 2021. Er is in totaal voor € 6,96 miljoen aan risico's geïnventariseerd. De benodigde weerstandscapaciteit (kans x financiële impact) is bepaald op € 3.949.200. De gehele risico-inventarisatie kunt u terugvinden in bijlage 5. Benodigde weerstandscapaciteit

31-dec

Reservering voor vermogensrisico’s (zie tabel risico-inventarisatie)

€

3.949.200

Ontwikkelingen risico's Het afgelopen jaar is er veel gebeurd op het gebied van gemeentefinanciën. Op landelijk niveau, maar zeker ook op lokaal niveau.

Oorlog in Oekraïne

De oorlog in Oekraïne heeft ook voor Nederland consequenties. Hoe ver willen de Russen gaan? Wat zijn de gevolgen voor NAVO-landen, waar ook Nederland deel van uitmaakt? Bij een oorlog zijn alleen maar verliezers. De economische sancties die Rusland opgelegd krijgt raken niet alleen Rusland, maar ook de andere landen. De olieprijs loopt hard op en een recessie ligt op de loer. Inmiddels is een grote stroom vluchtelingen op gang gekomen. Ook binnen onze gemeente worden vluchtelingen opgenomen.

Gemeente Heumen

59

Programmarekening 2021

Herverdeling gemeentefonds

Sinds de integratie van het sociaal domein in de algemene uitkering wordt bekeken of en hoe het gemeentefonds kan worden herverdeeld. Bij een herverdeling zijn er altijd voordeel en nadeelgemeenten. Zoals het voorstel nu is, heeft de gemeente Heumen voor € 57 per inwoner nadeel. Dat komt neer op (16.500*€57=) € 940.500. Dit wordt met een ingroeimodel van € 15 per inwoner vanaf 2023 doorgevoerd. Althans, dat is het plan. Nadeelgemeenten zijn massaal in actie gekomen en dringen aan om het rapport van de Raad Openbaar Bestuur (ROB) serieus te nemen. Het ROB heeft namelijk op een aantal punten forse inhoudelijk kritiek op het voorstel. De definitieve keuze van de herverdelingen heeft het demissionaire kabinet doorgeschoven naar haar opvolgers. De voorgenomen herverdeling is overigens opgenomen in de begroting 2022 vanaf jaarschijf 2023. Hiermee vormt het geen risico meer, maar wordt hier wel benoemd als belangrijke ontwikkeling die de financiële positie van de gemeente Heumen negatief beïnvloed. Daarnaast vinden alle gemeenten dat de ‘taart’ (het gemeentefonds) groter moet om alle taken die het Rijk neerlegt bij de gemeenten uit te kunnen (blijven) voeren. Onderdeel hiervan is de discussie over de opschalingskorting. Het beleid om op te schalen naar 100.000+ gemeenten is al jarenlang van tafel, maar de financiële consequenties, de opschalingskorting, is nog steeds van kracht.

Compensatie tekorten Jeugdzorg

Het demissionaire kabinet Rutte III heeft besloten dat in 2022 gemeenten incidenteel worden gecompenseerd voor de hoge jeugdzorg uitgaven. Als richtlijn is meegegeven dat gemeenten bij het opstellen van de begroting dit bedrag voor 75% structureel mee mogen nemen. Wij hebben deze richtlijn gevolgd. Het is aan het nieuwe kabinet Rutte IV om dit meerjarig te bepalen. In het regeerakkoord wordt € 500 miljoen bezuinigd op jeugdzorg. Hiertegen is inmiddels forse kritiek van o.a. de eerste kamer geuit, waardoor deze bezuiniging nog onderwerp van discussie is. Feit blijft dat het Rijk inhoudelijke maatregelen moet treffen om een bezuiniging op de zorguitgaven te kunnen realiseren. Welke dat zijn is nog onbekend.

Vitaal Centrum Malden (VCM)

De woningbouw binnen VCM zijn met name ontwikkelingen waarbij de gemeente weinig tot geen risico loopt. Maar om deze ontwikkelingen mogelijk te maken is een investering nodig in de openbare ruimte. Op dit moment wordt deze investering geschat op € 3,7 miljoen. Dit geeft de gemeente een jaarlast van circa € 260.000 aan kapitaallasten. Deze zijn (nog) niet opgenomen in de huidige begroting.

Ontwikkeling Kanaalzone

De ontwikkeling van de Kanaalzone heeft een geprognosticeerd tekort van ca. € 5,6 miljoen, waarvan € 2,1 miljoen voor rekening van de gemeente komt. Daarbij komen nog kosten voor de uitplaatsing van Juliana en benodigde infrastructurele maatregelen. Binnen het project zijn zowel kansen als risico’s te benoemen, waarbij de verwerving van de betonfabriek de meest risicovolle is. Zowel het project als de verplaatsing van Juliana staan (nog) niet opgenomen in de begroting.

Covid-19

Met de dominante variant Omicron en de vaccinatiegraad lijkt Covid-19 onder controle. Covid-19 is genormaliseerd naar een ‘normale’ griep. Dat betekent dat het periodiek zal oplaaien, maar niet meer leiden tot de verregaande maatregelen die we de afgelopen twee jaren hebben moeten ondergaan. De gevolgen van Covid-19 en de getroffen maatregelen zijn echter nog niet zichtbaar. Blijven bedrijven overeind nu de overheidssteun wegvalt? Wat zijn fysieke en geestelijke gevolgen van (long)Covid-19? Wat zijn geestelijke gevolgen van de beperkende maatregelen? Allemaal vragen waar we het antwoord (nog) niet op hebben. Het risico voor de gemeente is hierdoor groot en tegelijkertijd onvoorspelbaar. Het kan gevolgen hebben voor (Bijzondere) Bijstand, GGZ, eenzaamheid. Stille reserves Van stille reserves is sprake als activa onder de opbrengstwaarde of tegen nul zijn gewaardeerd maar direct verkoopbaar zijn als men dat zou willen (minBZK 2003). Bij verkoop van deze bezittingen ontstaat winst die eenmalig vrij inzetbaar is dan wel via de exploitatie wordt toegevoegd aan het eigen vermogen.

Gemeente Heumen

60

Programmarekening 2021

Voor de berekening van de weerstandscapaciteit merken we de volgende objecten aan als stille reserve: Object WOZ-waarde 2021 (per 01-01-2020) Gemeentehuis, Kerkplein 6, Malden € 3.200.000 Gemeentelijke werkplaats, Ambachtsweg 10, Malden € 420.000 Parkeergarage Maldensteijn

€

Pachtgronden*

€ 3.300.000

Natuurgronden**

€ 2.600.000

365.000

* Per 31 december 2021 beschikt de gemeente nog over 55 ha pachtgronden die niet op de balans staan. Voor de waardering van de stille reserve aan pachtgrond wordt € 60.000 per ha aangehouden. ** De gemeente bezit 204 ha bosgrond met een geschatte waarde van € 2,6 miljoen. Conclusies m.b.t. weerstandsvermogen Om te kunnen beoordelen in welke mate de gemeente in staat is om de risico’s te dekken wordt gebruik gemaakt van onderstaande waarderingstabel opgesteld door het Nederlands Adviesbureau voor Risicomanagement. Hieruit blijkt dat de gemeente Heumen waarderingscijfer A scoort. Hetgeen een uitstekend weerstandsvermogen betekent.

Waarderingstabel weerstandsvermogen Waarderingscijfer

Ratio weerstandsvermogen

Betekenis

A B C D E F

> 2,0 1,4 < x < 2,0 1,0 < x < 1,4 0,8 < x < 1,0 0,6 < x < 0,8 < 0,6

Uitstekend Ruim voldoende Voldoende Matig Onvoldoende Ruim onvoldoende

KENGETALLEN VOOR DE FINANCIËLE POSITIE VAN DE GEMEENTE HEUMEN Met ingang van de programmabegroting 2016 is het een wettelijk vereiste (BBV) dat kengetallen ter ondersteuning van de beoordeling van de financiële positie opgenomen worden in de paragraaf weerstandsvermogen. Deze kengetallen maken inzichtelijk over hoeveel ruimte de gemeente beschikt om structurele en incidentele lasten te kunnen dekken of opvangen. Ze geven zodoende inzicht in de financiële weer- en wendbaarheid. De provincie beoordeelt in toenemende mate op basis van de uitkomsten van de vijf kengetallen de financiële positie van de gemeente. De wijze waarop de kengetallen berekend moeten worden is opgenomen in de Regeling van de Minister van BZK van 9 juli 2015 en gewijzigd 26 oktober 2015. De vijf kengetallen zijn: 1. 2. 3. 4. 5.

Netto schuldquote en Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Solvabiliteitsratio Grondexploitatie Structurele exploitatieruimte Belastingcapaciteit

Gemeente Heumen

61

Programmarekening 2021

De uitkomsten voor de gemeente Heumen. In de onderstaande tabel zijn de uitkomsten van de vijf kengetallen voor de gemeente Heumen weergegeven in de kolommen 1 t/m 3. Kolom 4 geeft de gemiddelden van de Gelderse gemeenten weer. In de kolommen 5 t/m 7 zijn de waarden van de kengetallen ingedeeld in 3 categorieën. Deze categorieën sluiten aan bij de landelijk vastgestelde signaleringswaarden. Categorie A is het minst risicovol, categorie C het meest.

Kengetallen Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Solvabiliteitsratio Grondexploitatie Structurele exploitatieruimte

1 Rek. 2020

2 Rek. 2021

3 Begr.* 2021

50 % 32 %

50 % 32 %

43 % 45 %

22 % 2,3 % -0,6 %

22 % 2,3 % -0,6 %

21 % 0,0 % 0,2 %

4 Geld. Gem.(be gr. ‘22 66 % 58 %

5 Cat. A <90% <90%

6 Cat. B

7 Cat. C

90-130% 90-130%

>130% >130%

30 % >50% 20-50% <20% 7% <20% 20-35% >35% 0,93 % Begr en Begr of Begr en Begr MJR>0% MJR>0% MJR<0% 0,35 % MJR Belastingcapaciteit 103 % 108 % 114 % 103% <95% 95-105% >105% * De belastingcapaciteit wordt berekend door de lokale lasten (OZB, Afvalstoffen- en rioolheffing) te delen door het meest recente landelijk gemiddelde. Ten tijde van het opstellen van de JR20 waren de landelijke cijfers van 2021 reeds bekend, waardoor deze gegevens zijn gebruikt. Bij het opstellen van de JR21 zijn de landelijke cijfers van 2022 (nog) niet bekend. Hierdoor komt het kengetal belastingcapaciteit hoger uit dan bij de JR20.

Gemeente Heumen

62

Programmarekening 2021

Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen ALGEMEEN Inleiding De gemeente Heumen heeft een totale oppervlakte van 4.168 ha., waarvan een groot gedeelte bij de gemeente in beheer is als openbare ruimte. De openbare ruimte is onder te verdelen in wegen, riolering, verlichting, openbaar groen, gebouwen en bossen. De kwaliteit van het beheer en het onderhoud wordt door de raad bepaald (kaderstellende rol) met de vaststelling per onderdeel van beheerplannen en de bijbehorende budgetten (budgetrecht). Voor de navolgende kapitaalgoederen zijn beheerplannen in gebruik:  wegen  riolen  openbaar groen  gebouwen In de beheerplannen is onder meer het niveau van het onderhoud vastgesteld. De budgetten voor de uitvoering van de beheerplannen maken een belangrijk deel uit van de gemeentelijke begroting. Het college voert beheer en onderhoud uit en rapporteert hierover. In deze paragraaf geven we informatie over de uitvoering van het geplande onderhoud in 2020. WEGEN Algemeen In 2017 heeft de gemeente Heumen een technische wegen inspectie laten uitvoeren conform de landelijke wegsbeheermethodiek van de CROW (Centrum voor Regelgeving en Onderzoek in de grond-, Water- en wegenbouw en verkeerstechniek; dit is een onafhankelijke landelijke kennisorganisatie op het gebied van infrastructuur, openbare ruimte en verkeer en vervoer).

Daarnaast is om een actueler beeld te krijgen van de werkvoorraad in het voorjaar van 2019 een gebreken inspectie gehouden. Op grond hiervan is ook in 2020 en 2021 tot uitvoering van werkzaamheden overgegaan waarbij vele gebreken in de wijken aan de elementenverhardingen zijn verholpen. Voor het asfaltonderhoud 2021 is asfaltonderhoud gepleegd aan vele kleine wegvakken als gevolg van inbrekingen, verzakkingen en andere schades. Op de Rotsestraat, Meerestraat en deel van de Oude Kleefsebaan is het asfalt waar nodig gerepareerd en zijn bermbetonstroken langs de weg aangebracht mede op verzoek van de aanwonenden. Op een gedeelte van de Maasdijk zijn grasbetonblokken geplaatst. Op de gehele St. Walrickweg is groot onderhoud uitgevoerd. Kwaliteitsnormen Voor het kwaliteitsniveau van de wegen hanteren wij “heel en veilig”. Binnen het door ons gebruikte kwaliteitssysteem dat werkt met beeldkwaliteitsnormen richten wij ons op het onderhoudsniveau “C/laag” voor de wegen en het onderhoudsniveau “B/Basis” voor de voet- en fietspaden. Medio 2019 is wegens bezuinigingen besloten het onderhoudsniveau voor de voet- en fietspaden weer naar “C/laag” terug te zetten. Financiën In 2021 was voor onderhoud wegen een onttrekking van € 403.991 voorzien. In werkelijkheid is € 363.883,10 uitgegeven aan asfalt- en elementenonderhoud op vele diverse wegen. Deze onderschrijding van ca.

€ 40.000 is het gevolg van afgekeurde werkzaamheden in het asfaltonderhoud waardoor de facturering, na herstel en goedkeuring van de werkzaamheden, doorschuift naar 2022. Het groot onderhoud aan de St. Walrickweg is in 2021 afgerond en bedroeg € 286.270,91. Het krediet hiervoor komt uit het beschikbaar gesteld krediet van € 800.000 voor de jaren 2021 en 2022 . De kapitaallasten hiervan zijn verwerkt in de meerjarenbegroting. In 2022 en 2023 zullen meer reconstructies en groot onderhoud volgen welke ten laste van dit beschikbaar gesteld krediet komen.

Gemeente Heumen

63

Programmarekening 2021

KUNSTWERKEN Algemeen De gemeente Heumen heeft 18 verschillende soorten kunstwerktypen en 293 civiele kunstwerken in beheer. In 2016 is dit gehele areaal opnieuw geïnspecteerd conform de landelijke beheermethodiek van de CROW (Centrum voor Regelgeving en Onderzoek in de grond- water- en Wegenbouw en de verkeerstechniek). Uit deze inspectie blijkt dat de totale gemiddelde kwaliteit van de kunstwerken in het beheer van de gemeente een C bedraagt. De dassen- en paddentunnels hebben een D-kwaliteit en zijn daar waar noodzakelijk in 2021 aangepakt. Onderhoud In 2021 is onderhoud uitgevoerd aan de brug Boterdijk in de wijk Hoogenhof, diverse houten palen in Maldensveld welke als grond/verkeer kerende constructie dient. En is langs de Burchtselaan een deel van het dassenraster vervangen en zal in 2022 vervolgd worden. Financien Het budget van € 18.000 is met € 24 minimaal overschreden. VERLICHTING Algemeen In 2015 is de ‘Kaderstelling openbare verlichting 2015-2024’ aangenomen. Uitgangspunt van de gemeente is de ombouw naar duurzame verlichting in 10 jaar, waarvoor een krediet beschikbaar is gesteld van € 2,2 miljoen. Bij de keuze voor LED-verlichting is in 2016 op basis van een aangenomen amendement een vergelijking gemaakt ten aanzien van veiligheid, energiereductie, kilogram CO2-uitstoot en kosten.

Kwaliteitsnormen Bij de uitgevoerde inspectie in 2015 is gebleken dat we een aanzienlijke onderhoudsachterstand hebben opgebouwd die in de uitvoeringsplannen wordt meegenomen. Voor de bepaling van de kwaliteit zijn veiligheid, energieverbruik, duurzaamheid, goed functioneren en kostenefficiëntie leidend. Financiën In 2021 was voor de verduurzaming van openbare verlichting voor de armaturen en masten in totaal en investeringsbudget beschikbaar van € 222.262,41 voor de voorbereiding en uitvoering. Dit is uitgevoerd. In 2021 is het budget overschreven met circa € 16.500. Dit lag met name aan een foutieve afrekening. Dit bedrag wordt in 2022 verrekend (inmiddels terug ontvangen). Voor het exploitatiebudget openbare verlichting zijn in totaal geen noemenswaardige over- of onderschrijdingen. OPENBAAR GROEN Algemeen Het onderhoud van het openbaar groen is vastgelegd in de Dienstverleningsovereenkomst 2021 met de DAR. Het onderhoud wordt uitgevoerd met inzet van medewerkers van het Werkbedrijf. Het onderhoud aan openbaar groen, gazons, onkruid en veegvuil op verhardingen, en het bladruimen binnen de bebouwde kom van de kernen, is daarin opgenomen. Voor het bijhouden van de arealen hebben we het beheersysteem Geovisia ingericht. Het onderhoud van de bossen is geheel uitbesteed aan de Bosgroep Midden Nederland op basis van een beheerplan.

Dit jaar(2021) is onderhoud aan de Elshof voorbereid. Vrijwilligers hebben ook een deel uitgevoerd. Een deel van de bomen is geinspecteerd volgens planning. Op basis daarvan is het onderhoud aan de bomen uitgevoerd door de buitendienst met inhuur van machines en in het najaar het resterende deel uitbesteed aan een lokale aannemer. In het buitengebied is het onderhoud aan heggen grotendeels uitbesteed. Er zijn inwoners bij het onderhoud van openbaar groen en de landschapselementen betrokken, vanuit het belang dat we hechten aan burgerparticipatie. Kwaliteitsnormen Het onderhoud van het openbaar groen wordt op een basis tot laag niveau onderhouden, volgens de IBORsystematiek (IBOR = Integraal beheer Openbare Ruimte). Het snoeien van beplantingen langs randen van paden is minimaal, alleen op basis van veiligheid. De onkruiden op verhardingen hebben we ook op een laag niveau onderhouden. Daarnaast hebben we rondom obstakels, zoals bankjes en prullenbakken nauwelijks gemaaid. Daar zitten de grootste knelpunten. Financiën De beschikbare middelen voor het openbaar groen zijn voor 2021 € 442.796 (plantsoenen en gras). Werkelijke uitgaven waren € 439.592. Het positief saldo is afgerond € 3.204. De beschikbare middelen voor bomen zijn € 75.450 en is er werkelijk uitgegeven € 72.807. Het positief saldo is € 2.643.

De uitgaven voor openbaar groen staan door de bezuinigingen flink onder druk. Mede daarom is er eind 2021 extra budget beschikbaar gesteld. Er zijn desalniettemin keuzes gemaakt in de uitvoering, waarbij prioriteit aan veiligheid en het voorkomen van kapitaalvernietiging gegeven is. Het onderhoud en de inspectie aan de bomen is in het najaar uitbesteed, maar door corona zijn de werkzaamheden uitgelopen naar 2022.

Gemeente Heumen

64

Programmarekening 2021

GEBOUWEN Algemeen De gemeente heeft in het kader van de diverse taken onderstaande gebouwen in eigendom en beheer:  gemeentehuis  gemeentewerkplaats  parkeergarage Maldensteijn  windkorenmolen “Maasmolen” Nederasselt  windkorenmolen “Zeldenrustmolen” Overasselt  windkorenmolen “Joannusmolen” Heumen  Nederlands Hervormde Kerk Nederasselt  Nederlands Hervormde Kerk Overasselt GEMEENTEHUIS EN PARKEERGARAGE MALDENSTEIJN Algemeen Voor het beheer van het gemeentehuis en de parkeergarage hebben we ons gebaseerd op het meerjarenonderhoudsplan dat in 2020 is opgesteld, een plan met een doorkijk over 20 jaar. Per jaar staat gepland wat op grond van de conditiewaardering, voortkomend uit de bouwkundige inspectie en de theoretische levensduur, vervangen of gerepareerd dient te worden. Het gemeentehuis staat er nu ruim 20 jaar. Een aantal installaties kent een theoretische levensduur van 15 jaar, waardoor er sinds 2015 een groter aantal vervangingen gepland zijn dan in de voorgaande jaren. Per jaar wordt d.m.v. technisch onderzoek bepaald of de geplande vervanging op basis van theoretische levensduur ook daadwerkelijk nodig is. Het alternatief is een verantwoord uitstel. Hierdoor is er gepland onderhoud vaker doorgeschoven en is ook in 2021 opnieuw bepaald of dit noodzakelijk was. Daarbij hebben we rekening met het voornemen van een verbouwing van het gemeentehuis.

Groot onderhoud zoals vervanging vloerbedekking, luchtbehandelingssysteem, systeemplafonds en duurzaamheidsmaatregelen zijn uitgesteld tot nadere besluitvorming over het project Huisvesting gemeentehuis. In 2020 is het voornemen tot verbouwing afgeschaald naar het combineren van noodzakelijk onderhoud met het oplossen van knelpunten in het gebouw. Naast het jaarlijks reguliere onderhoud van het gemeentehuis en de installaties is renovatie van de lift en vervanging van de brandmeldinstallatie uitgevoerd. In de parkeergarage is regulier onderhoud gepleegd. Kwaliteitsnormen Voor het gemeentehuis en parkeergarage hanteren we de kwaliteitsnormen sober en adequaat. Financiën Op basis van de meerjaren-onderhoudsplannen is een voorziening gevormd waaraan jaarlijks € 54.069 wordt gedoteerd, waaruit het jaarlijks geplande groot onderhoud betaald wordt. In 2021 is hieruit ca. € 50.000 besteed aan de renovatie van de lift en de vervanging van de brandmeldinstallatie. GEMEENTEWERKPLAATS Algemeen In 2016 is een (MOP) Meerjaren OnderhoudsPlan opgesteld voor een periode van 10 jaar. Dit MOP wordt tweejaarlijks geactualiseerd. Kwaliteitsnormen Voor de gemeentewerkplaats hanteren we de kwaliteitsnormen sober en adequaat. Financiën Zoals hiervoor omschreven is in 2021 geen omvangrijke bedragen geïnvesteerd.

Realisatie 2021 De zonnepanelen zijn nog voor 31 december 2020 aangesloten en in werking gesteld zodat voor de subsidie in aanmerking gekomen kon worden. Stroomvoorziening en ruimte t.b.v. laden van accu gereedschappen is gerealiseerd alsmede aanschaf van diverse accu gereedschappen welke in gebruik zijn. Verder is eind 2020/begin 2021 een bliksemafleider installatie geplaatst. Inmiddels is de glasvezel verbinding en patch door IRVN in 2021 gerealiseerd en werkend. Tevens is er nu wifi in kantine en werkplaats. Verder zijn kleine onderhoudswerkzaamheden uitgevoerd.

Gemeente Heumen

65

Programmarekening 2021

ONDERHOUD MONUMENTALE MOLENS EN KERKEN Algemeen De gemeente beschikt over door de Monumentenwacht opgestelde onderhoudsplannen (Periodiek Instandhouding Plan, afgekort PIP) voor de kerkjes en de molens. Vanwege de indieningsvereisten voor het aanvragen van (rijks-)subsidie (BRIM = Besluit Rijkssubsidiëring Instandhouding Monumenten ), beslaan deze onderhoudsplannen een periode van 6 jaar. De huurders van de kerkjes en de vrijwillige molenaars worden betrokken bij de vaststelling van welk onderhoud het meest noodzakelijk is. Kwaliteitsnormen Voor het onderhoud aan de kerken geldt als kwaliteitscriterium dat er sprake moet zijn van een gecertificeerde restauratie-aannemer. Voor de molens geldt dat het onderhoud zodanig specialistisch is, dat dit alleen door een molenbouwer kan worden uitgevoerd. Financiën In 2021 is aan de molens en kerken in zijn totaliteit een budget toegekend van € 61.075 (exploitatie 2021) . Hiervan is in 2021 € 45.011 uitgegeven. Omdat er tevens gepland groot onderhoud aan kerken en molens is uitgevoerd in 2021 is het regulier onderhoud lager uitgevallen. Het groot onderhoud aan de molens en kerken is conform de onderhoudsplanning van de monumentenwacht uitgevoerd.

.

RIOLERING

Algemeen Het water- en rioolbeleid is vastgelegd in het verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan 2018-2022 (vGRP). Het plan is tot stand gekomen in samenwerking met Beuningen, Druten, West Maas en Waal en Wijchen. Het product is 100% kostendekkend door de inkomsten via de rioolheffing en de baatbelasting. Kwaliteitsnormen In het vGRP 2018-2022 en hieruit voortvloeiend beleid zijn doelstellingen en kwaliteitsnormen vastgelegd waaraan de waterhuishouding, het rioolstelsel, de IBA’s, de watergangen (B- en C-watergangen), de retenties/wadi’s moeten voldoen. Financiën De totale opbrengsten en uitgaven van de post riolering zijn verantwoord in de paragraaf Lokale Heffingen. Dekking van de lasten vindt plaats via de belastingopbrengsten rioolrecht voor woningeigenaren. De totale kosten en opbrengsten voor water en riolering (inclusief de budgetten reiniging openbare ruimte en watergangen) komen neer op een nadelig saldo van € 23.088. Dit nadelig saldo wordt in mindering gebracht op de voorziening riolering zodat er een 100% kostendekkendheid is. WATERHUISHOUDING Algemeen Het beleid voor waterhuishouding is vastgelegd in het verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan 2018-2022 (vGRP). Het plan is tot stand gekomen in samenwerking met Beuningen, Druten, West Maas en Waal en Wijchen. Het product is 100% kostendekkend door de inkomsten via de rioolheffing en de baatbelasting.

Kwaliteitsnormen Voor het beheer zijn nog geen kwaliteitsnormen vastgesteld. Het onderhoud van de B-watergangen wordt door het Waterschap gecontroleerd en waar nodig van commentaar voorzien. Bij C-watergangen is onderhoud gericht op het voorkomen dat de watergang dichtgroeit. Financiën Voor de Waterhuishouding is er een positief saldo van € 2.331. Het voordeel op het product watergangen komt met name omdat er minder kosten zijn gemaakt voor samenwerken waterketen. De beide baggergebieden zijn in 2019 ingemeten en nut en noodzaak zijn in beeld gebracht. Hieruit bleek dat er minimaal gebaggerd zou moeten worden. Ook heeft het waterschap haar baggerplanning lopende het jaar aangepast zodat het baggergebied 2020 is verschoven naar 2022.

Gemeente Heumen

66

Programmarekening 2021

Paragraaf Financiëring ALGEMEEN Inleiding In deze paragraaf financiering gaan we in op de interne en externe ontwikkelingen in 2021 m.b.t. de uitvoering van de treasuryfunctie en vervolgens op de kasgeldlimiet en de renterisiconorm. Aan het slot van deze paragraaf worden de financieringspositie, de leningenportefeuille en de portefeuille van de uitgezette gelden toegelicht. Het treasurybeheer is gericht op het minimaliseren van de gemeentelijke rentelasten op lange termijn. Voorwaarde hierbij is dat de rente- en overige financieringsrisico’s beheersbaar blijven. De treasury is belast met het verzekeren van een duurzame toegang van de gemeente tot de financiële markten en voor de permanente beschikbaarheid van bancaire diensten tegen minimale kosten. Tot treasury behoren de taakgebieden financiering, rentemanagement, portefeuillebeheer, saldo- en geldstroombeheer, betalingsverkeer, werkkapitaalbeheer en het onderhouden van bankrelaties. Conform het Besluit Begroten en Verantwoorden (BBV) is de paragraaf financiering een vast onderdeel van de programmarekening. De informatie is hier en daar nogal financieel-technisch van aard. We hebben gepoogd de vaktermen zoveel mogelijk te vermijden en waar nodig lichten we ze toe. KADERS Gemeentelijke kaders De gemeentelijke kaders zijn vastgelegd in de Financiële Verordening Heumen 2016 en het Treasurystatuut.

Bij collegebesluit van 3 oktober 2017 is het Treasurystatuut herzien en aangepast aan de geldende wet- en regelgeving. Verplicht Schatkistbankieren voor decentrale overheden Het vanaf 10 december 2013 verplichte schatkistbankieren houdt in dat o.a. gemeenten en door hen opgerichte gemeenschappelijke regelingen al hun overtollige liquide middelen (‘beleggingen’) aanhouden bij het ministerie van Financiën en niet langer financiële geldmiddelen en vermogens bij private partijen buiten de schatkist aanhouden. De middelen die een decentrale overheid aanhoudt blijven beschikbaar voor de uitoefening van de publieke taak. Het principe van schatkistbankieren is dat publiek geld de schatkist niet eerder verlaat dan noodzakelijk is voor de uitvoering van de publieke taak. Wet Houdbare overheidsfinanciën De Wet Houdbare overheidsfinanciën (Wet Hof), in werking getreden per 1 januari 2014, betreft de Nederlandse uitwerking van Europese afspraken ten aanzien van de overheidsfinanciën. De Europese begrotingsafspraken zijn gericht op het terugdringen van het nationale EMU-tekort tot onder de 3 procent. In de wet worden de afspraken vertaald naar nadere doelstellingen ten aanzien van de schuldomvang en het begrotingstekort van decentrale overheden. ONTWIKKELINGEN in 2021 Rentetoerekening.

De commissie BBV heeft een notitie rente uitgebracht met voorschriften voor de wijze waarop rente wordt toegerekend aan de taakvelden. Via de omslagmethodiek wordt de rente op basis van de boekwaarde van de staat van activa toegerekend aan de taakvelden. Voor 2021 was dit percentage 0,21%. Voor de toerekening van de rente aan de grondexploitatie is een percentage van 2% gehanteerd.

Gemeente Heumen

67

Programmarekening 2021

Baten Rente grondexploitatie (C) Rente korte financiering (A) Rente staat vaste activa rioleringen (C) Rente staat vaste activa inzameling (C) Rentebaten verstrekte geldleningen (B) Rentebaten projectfinanciering (C)

Bedrag 6.662 15.951 145.092 6.297 345.772

Rente toe te rekenen aan taakvelden via omslag (E) Totaal

58.409

Lasten Rente langlopende leningen (A) Rente en kosten betalingsverkeer (A)

Bedrag -593.446 -14.718

Totaal Renteresultaat

-608.164 7.680

22.301

600.484

Schema Rentetoerekening jaarrekening 2021

A B

C

De externe rentelasten over de korte en lange financiering De externe rentebaten

-592.213 +345.772

Saldo rentelasten en rentebaten

-246.441

De rente die aan de grondexploitatie moet worden doorberekend De rente van projectfinanciering die aan het betreffend taakveld moet worden toegerekend:  Riolering  Erfpachtproject Werklandschap  Glas- papiercontainers

6.662

145.092 22.301 6.297 180.352

Aan taakvelden toe te rekenen externe rente

66.089

D1 D2

Rente over eigen vermogen Rente over voorzieningen Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente

0 0 66.089

E*

Aan taakvelden toe te rekenen rente via renteomslag

58.409

F

Nadelig renteresultaat op het taakveld treasury

7.680

Door het afsluiten van kasgeldleningen met negatieve renten zijn de in 2021 ontstane financieringstekorten tijdelijk opgelost kunnen worden. In 2022 is inmiddels een vaste geldlening aangetrokken. Renteontwikkelingen In 2021 was nog steeds sprake van extreem lage rentetarieven op de geld- en kapitaalmarkt. Door het aantrekken van kasgeldleningen met een negatieve rente is het renteresultaat t.o.v. het verwachte resultaat in de begroting positief beïnvloed. In de begroting was voor het verwachte financieringstekort nog uitgegaan van een rente van 2%. De rente die in het kader van het schatkistbankieren aan decentrale overheden werd vergoed voor het aanhouden van tegoeden bleef onveranderd 0%.

Gemeente Heumen

68

Programmarekening 2021

Risicobeheer Bij de start van het verslagjaar was er een financieringstekort van € 2 miljoen. Voor dit tekort was eerder al een kasgeldlening aangetrokken van € 3 miljoen. Het tegoed op de bankrekeningen bedroeg daardoor per 1 januari 2021 ca. € 1 miljoen. Op basis van de voorgenomen investeringen (o.a. nieuwbouw Vuurvogel en Kroonwijkpark) was de verwachting dat er in 2021 een financieringstekort zou gaan optreden. Dankzij het verlengen van de kasgeldlening van € 3,5 miljoen en een eind 2021 van het rijk ontvangen woningbouwimpulssubsidie van € 3 miljoen zijn er echter in 2021 geen financieringstekorten opgetreden. Hierdoor en mede door het ontvangen extra geld voor de jeugdzorg bedroeg het tegoed per ultimo 2021 ca. € 4 miljoen. FINANCIERING Kasgeldlimiet Het risico behorend bij korte financiering wordt uitgedrukt in de kasgeldlimiet. Hiertoe behoren alle kortlopende 1 financieringen met een rentetypische looptijd korter dan 1 jaar. Doel van de kasgeldlimiet is om de directe gevolgen van een snelle rentestijging te beperken op de korte schuld, bedoeld voor financiering van de lopende uitgaven. De limiet is gekoppeld aan het begrotingstotaal aan lasten (excl. de stortingen in de reserves). De kasgeldlimiet (8,5%) wordt volgens de wet FiDo bepaald op basis van de gemeentebegroting.

Voor 2021 bedroeg het begrotingstotaal van de gemeente Heumen, als basis voor de berekening van de kasgeldlimiet € 43,2 miljoen. De kasgeldlimiet blijkt uit onderstaande opstelling: Kasgeldlimiet in 2021

2020

Omvang begroting per 1 januari 2021 (=grondslag) Toegestane kasgeldlimiet  in procenten van de grondslag)  in bedrag

43.213.950 8,5% 3.673.185

Vanwege de liquiditeitspositie was het in 2021 noodzakelijk korte financieringsmiddelen aan te trekken. Het liquiditeitstekort is opgelost met het aantrekken van een kasgeldlening van € 3,5 miljoen. In de loop van 2022 is een vaste geldlening aangetrokken. Renterisiconorm De begrenzing van de renterisico's op de gemeentelijke langlopende geldleningenportefeuille (zowel opgenomen als uitgezet) vindt plaats door het vaststellen van een renterisiconorm. Van een renterisico is sprake indien er onzekerheid bestaat over toekomstige renteniveaus. Deze situatie doet zich op de volgende momenten voor:  Bij variabel rentende leningen;  Indien een toekomstige financieringsbehoefte nog niet is afgedekt;  Bij naderende renteaanpassingen van leningen. Het doel van de renterisiconorm is om overmatige afhankelijkheid in één bepaald jaar te voorkomen, één en ander ter bescherming van de gemeentelijke financiële positie. Met deze norm bevordert de wet FiDo een solide financieringswijze bij openbare lichamen. De wet beoogt hiermee een bijdrage te leveren aan de uitstekende kredietwaardigheid van openbare lichamen op de kapitaalmarkt. De norm is bedoeld om het renterisico van de lopende leningenportefeuille (vaste schuld) in beeld te brengen. Uitgangspunt bij het bepalen hiervan is de financieringsbehoefte van het betreffende jaar.

Verder wordt hiermee bedoeld het bedrag aan vreemd vermogen waarover in de toekomst een hogere dan wel lagere rente moet worden betaald dan bestuurlijk wenselijk wordt geacht. In feite is het een kengetal waarmee wordt aangegeven hoeveel risico de gemeente loopt bij renteschommelingen.

1

Het tijdsinterval gedurende de looptijd van een lening, waarin op basis van de leningvoorwaarden sprake is van een door de verstrekker van de lening niet beïnvloedbare constante rentevergoeding.

Gemeente Heumen

69

Programmarekening 2021

Het percentage is door de minister vastgesteld op 20% van het begrotingstotaal. Dit betekent dat de jaarlijks verplichte aflossingen en de renteherzieningen niet meer mogen bedragen dan 20% van het begrotingstotaal. Renterisiconorm

Raming 2021

Begrotingstotaal (excl. rekeningresultaat 2021) Het vastgestelde percentage Renterisiconorm

Werkelijk 2021

43.213.950 20% 8.642.790

44.309.941 20% 8.861.988

Toetsing renterisico Heumen aan norm 4 Renteherziening 5a aflossingen 5b ontvangen aflossingen 6 Renterisico op vaste schuld o/g [4+5]

0 -1.468.333 +1.308.464 -159.869

0 -1.468.333 +1.202.285 -266.048

Ruimte (+) onder renterisiconorm [3-6]

8.482.921

8.595.940

1 2 3

Uit bovenstaande opstelling blijkt dat de gemeente ruimschoots binnen de risiconorm is gebleven. GELDLENINGEN Leningen O/G De huidige leningenportefeuille o/g (opgenomen gelden) van de gemeente Heumen heeft per ultimo 2021 nog een gemiddelde looptijd van 10,7 jaar en kent een gemiddelde rentevoet van 2,18%. Dit betreft het rentepercentage dat gemiddeld genomen moet worden betaald over het restant van de uitstaande opgenomen vaste geldleningen. Per 31 december 2021 is de leningenportefeuille o/g € 24,6 miljoen groot. Hiervan is afgerond € 6,0 miljoen weer tegen gelijke rente- en aflossingscondities aan Oosterpoort Wooncombinatie uitgeleend in het kader van een woningbouwproject en huisvesting onderwijs (Brede School Malden). Specificatie vaste geldleningen o/g

Jaar laatste aflossing

Rente voet

Weging in portefeuille

BNG nr. 40.0099941 NWB nr. 1-23583 NWB nr. 1-27191 BNG nr. 40.112721 BNG nr. 40.112720 BNG kasgeldlening 30 dec 2021- 30 mrt. 2022 Subtotaal vaste geldleningen NWB nr. 1-26377 t.b.v. huisvesting onderwijs Brede School Totaal-generaal

2026 2027 2031 2044 2034 2022

4,260% 4,410% 4,030% 0,970% 0,620% -0,35%

7% 8% 25% 49% 11%

2049

4,005%

100%

Stand per 31 december 2021 1.000.000 1.200.000 3.800.000 7.360.000 1.733.333 3.500.000 18.593.333 6.020.000 24.613.333

De bovenvermelde leningen kennen geen tussentijdse renteaanpassingen en vervroegde of gedeeltelijke aflossing is niet toegestaan. Lening NWB – nr. 1-27191; Dit betreft een indertijd afgesloten basisrentelening met een basisrente van 3,87%, vermeerderd met een kredietopslag per 6 april 2021 van 16 basispunten, waardoor de rente voor twee jaar op 4,03% blijft. De eerstvolgende herzieningsdatum van de kredietopslag vindt plaats op 6 april 2023. Lening NWB – nr. 1-26377; Ten behoeve van de financiering van de bouw van een nieuwe Brede school te Malden is per 1 december 2009 een 40-jarige lineaire lening ter grootte van € 8,6 miljoen aangetrokken. Deze geldlening is gelijktijdig één op één doorverstrekt aan de opdrachtgever, voor de bouw van een brede school met parkeergarage door Oosterpoort Projectontwikkeling B.V. Als extra zekerheid voor de gemeente als schuldeiser, is door Oosterpoort als hypotheekgever het recht van hypotheek en pandrecht op het onderpand verleend. Per 1 december 2021 is van deze lening, met een basisrente van 3,865%, de kredietopslag voor een jaar herzien en vastgelegd op 14 basispunten, ofwel 0,14%. In totaal komt de rentevoet hiermee uit op 4,005%. De kredietopslag geldt tot de herzieningsdatum, te weten 1 december 2022. De bestaande geldleningenportefeuille kent geen leningen meer die in aanmerking komen voor vervroegde aflossing.

Gemeente Heumen

70

Programmarekening 2021

Gewaarborgde geldleningen Bij deze geldleningen staat de gemeente borg voor leningen die door natuurlijke- en rechtspersonen zijn aangetrokken. Het risico voor de gemeente speelt in het geval dat deze instellingen hun verplichtingen tegenover de geldverstrekker niet nakomen. Voor de leningen aan de woningbouwcorporaties is een overeenkomst gesloten met het Waarborgfonds Sociale Woningbouw. Alleen als het waarborgfonds niet aan zijn verplichtingen kan voldoen, kan de gemeente worden aangesproken voor betaling van rente en hoofdsom. Geldnemer Tertiaire achtervang Oosterpoort Wooncombinatie Woninghypotheken 50% -(via banken, verzekeringsmij. en pensioenfondsen) Totaal

Restant lening per 31 dec. 2021

Borgstelling per 31 dec. 2021

33.584.235 381.468 33.965.703

8.396.059 190.734 8.586.793

Heumen heeft in 1995 het verstrekken van gemeentegarantie (Nationale Hypotheekgarantie) aan particulieren ondergebracht bij de Stichting Waarborgfonds Eigen Woningen (WSW) en hierbij een achtervangpositie ingenomen. Dit betekent dat wanneer niet aan de hypothecaire verplichtingen door de geldnemer wordt voldaan, de gemeente uiteindelijk aangesproken zou kunnen worden. Dit is in feite een theoretische kans, aangezien eerst het vermogen van de geldnemer (incl. woning) en het WSW worden aangesproken.

Schatkistbankieren Sinds 16 december 2013 zijn decentrale overheden verplicht om hun overtollige middelen in de schatkist aan te houden. Hiertoe is een rekening-courant overeenkomst aangegaan met het ministerie van financiën waarop dagelijks de overtollige liquide middelen, welke meer bedragen dan het drempelbedrag, aan de schatkist moeten worden overgemaakt. Het principe van schatkistbankieren is dat publiek geld de schatkist niet eerder verlaat dan noodzakelijk is voor de uitvoering van de publieke taak. Met de huisbankier BNG zijn afspraken gemaakt voor het dagelijks (automatisch) afromen van onze banksaldi ten gunste van ons rekening-courant saldo bij het Ministerie van Financiën. Het drempelbedrag is bepaald op 0,75% van € 43,3 (lastenkant vastgestelde begroting november 2020 en bedraagt € 325.000. Per 1 juli 2021 is de drempel voor het verplicht schatkistbankieren verhoogd en is gegaan van 0,75% naar 2% van het begrotingstotaal met een minimum van 1 miljoen euro (2% van € 43,3 miljoen is € 866.000).

Gemeente Heumen

71

Programmarekening 2021

berekening EMU-saldo jaarrekening 2021 Omschrijving (bedragen x € 1.000) 1 +2 +3 -4

+5

+6

-7 +8 -9

-10

+11

Exploitatiesaldo vóór toevoeging aan c.q. onttrekking uit reserves (zie BBV, artikel 17c) Afschrijvingen ten laste van de exploitatie Bruto dotaties aan de post voorzieningen ten laste van de exploitatie Investeringen in (im)materiële vaste activa die op de balans worden geactiveerd Baten uit bijdragen van andere overheden, de Europese Unie en overigen, die niet op de exploitatie zijn verantwoord en niet al in mindering zijn gebracht bij post 4 Desinvesteringen in (im)materiële vaste activa: Baten uit desinvesteringen in (im)materiële vaste activa (tegen verkoopprijs), voor zover niet op exploitatie verantwoord Aankoop van grond en de uitgaven aan bouw-, woonrijp maken e.d. (alleen transacties met derden die niet op de exploitatie staan) Baten bouwgrondexploitatie: Baten voor zover transacties niet op exploitatie verantwoord Lasten op balanspost Voorzieningen voorzover deze transacties met derden betreffen Lasten i.v.m. transacties met derden, die niet via de onder post 1 genoemde exploitatie lopen, maar rechtstreeks ten laste van de reserves (inclusief fondsen en dergelijke) worden gebracht en die nog niet vallen onder één van bovenstaande posten Verkoop van effecten: a. Gaat u effecten verkopen? (ja/nee) b. Zo ja wat is bij verkoop de verwachte boekwinst op de exploitatie?

Berekend EMU-saldo

Gemeente Heumen

72

2020 werkelijk

2021 werkelijk

2022 raming

-532

518

1.066

1.230

1.371

1.395

1.649

1.155

837

5.880

2.249

1.034

943

474

801

551

2.001

100

807

890

1.238

Nee

Nee

Nee

-4.732

1.432

325

Programmarekening 2021

Paragraaf bedrijfsvoering INLEIDING Bedrijfsvoering betreft de sturing en beheersing van de ondersteunende processen binnen de organisatie. Op grond van artikel 14 van het Besluit begroting en verantwoording gemeenten (Bbv) informeert het college de raad door middel van de paragraaf bedrijfsvoering over de ontwikkelingen op het terrein van de bedrijfsvoering. De paragraaf bedrijfsvoering is uitgesplitst in de volgende onderdelen:  Organisatie  Beleidscontrole en P&C-cyclus  Personeel  Communicatie  Juridische kwaliteitszorg  Informatisering en automatisering  Huisvesting In programma 3 "Bestuur en organisatie" komen de onderwerpen organisatie, personeel, communicatie en huisvesting ook aan de orde en gaan we in op de resultaten die zijn behaald bij de voorgenomen doelstellingen. ORGANISATIE In 2021 is de Strategische Visie "natuurlijk met iedereen" vastgesteld. De strategische visie geeft een beeld van de Heumense samenleving naar 2030 toe en de rol die de gemeente daarbij neemt. De centrale doelstelling is het zijn van een Heumense, inclusieve samenleving. Daar zetten we als gemeente vol op in en doen we als het nodig is meer dan onze wettelijke taken. Naast dit doel kenmerkt de gemeente Heumen zich door een groene omgeving, duurzaamheid en veiligheid. Voor deze kenmerken is de uitvoering van wettelijke taken het uitgangspunt.

Als gemeente geven we daarbij maximale ruimte aan het eigen initiatief van partners en inwoners om bij te dragen aan onze samenleving. We sluiten hierop aan met het bestaande beleid en de bestaande programma’s geleidelijk te herijken aan de hand van de Strategische Visie. In 2021 is de organisatiestrategie "in verbinding ontwikkelen" voortgezet. In deze strategie staat welke beweging we willen maken om met de organisatie bij maatschappelijke en bestuurlijke ontwikkelingen goed te blijven aansluiten. De kern is dat we vanuit een open en lerende houding samenwerken, sturen en coördineren. Covid19 heeft ook in 2021 een grote impact gehad op de ontwikkeling van de organisatie; college en medewerkers werkten vooral thuis, de dienstverlening aan inwoners werd aangepast en er werd meer gevraagd van de vaardigheden in het digitaal werken en de zelforganisatie van medewerkers/teams. Het MT heeft extra aandacht gegeven aan de verbindingen in de organisatie, samenwerking en communicatie en de ondersteuning van de vitaliteit van medewerkers. Als gemeentelijke organisatie willen we ook onder de omstandigheden van corona een goede kwaliteit van dienstverlening blijven bieden. Hiertoe hebben we steeds ingespeeld op de veranderde omstandigheden.

Vanuit de ervaringen die we hebben opgedaan met andere manieren van werken door corona en vanuit de bestaande wensen om de organisatie door te ontwikkelen hebben we in 2021 een visie ontwikkeld op de langere termijn voor het Heumens werken. De aanpak van de uitvoering is gestart en kent een doorloop naar 2024. BELEIDSCONTROLING EN P&C-CYCLUS Maandrapportages In 2020 zijn weer maandelijks de rapportages opgesteld, elk bestaande uit een financiële rapportage en een overzicht van kengetallen. De budgettaire gevolgen van de maandrapportages zijn vastgelegd in twee raadsbesluiten. De eerste betreft de periode januari t/m juni 2020 en de tweede betreft de periode juli t/m oktober 2020. In de raadsvergaderingen van 24 september 2020 en 17 december 2020 zijn deze raadsvoorstellen door de raad vastgesteld. Impact Covid-19 op control en P&C-cyclus In 2020 heeft de Covid-19 pandemie ook invloed gehad op control. De gemeente heeft uitvoering gegeven aan de Tijdelijke Overbruggingskrediet Zelfstandige Ondernemers (TOZO) regeling. Deze regeling is vanuit het Rijk geïnitieerd, maar gemeenten hebben de middelen ontvangen om er uitvoering aan te geven.

Aangezien er veel middelen omgaan in de verschillende TOZO-regelingen is er in 2020 een Verbijzonderde Interne Controle (VIC) uitgevoerd op de TOZO-regeling, waarbij vast is gesteld dat de verstrekte middelen juist en volledig zijn verantwoord en de regeling conform de wettelijke kaders is uitgevoerd.

Gemeente Heumen

73

Programmarekening 2021

PERSONEEL De gemeente Heumen wil een aantrekkelijke werkgever zijn. De voor de organisatie gewenste ontwikkelingen zoals genoemd onder het kopje organisatie, vertalen we door in het personeelsbeleid van de gemeente Heumen. Voor 2021 formuleerden we in de begroting de volgende accenten: Ontwikkeling van medewerkers: we werken o.a. verder aan het versterken van verbinding, aan communicatievaardigheden en de kerncompetenties samenwerken, politiek bestuurlijke sensitiviteit en ontwikkelingsgerichtheid. Duurzame inzetbaarheid: we bevorderen dat medewerkers gezond en gemotiveerd blijven en beschikken over goede kennis en vaardigheden. Op basis van onze risico-inventarisatie wordt in 2021 uitvoering gegeven aan het plan van aanpak. Verbeterslag digitalisering personeelsdossiers; we zijn hiermee gestart in 2020. We monitoren en evalueren de impact van het thuiswerken i.v.m. corona en vertalen het effect naar heldere werkafspraken en verantwoordelijkheden van werkgever en werknemer, o.a. t.a.v. het thuiswerken en de thuiswerkplek.

Ontwikkelingen

- In 2021 is voor de organisatie een nieuw intranet geïmplementeerd; de ondersteuning van het bestaande intranet zou in 2022 vervallen. Hiermee zijn er nieuwe mogelijkheden gekomen voor medewerkers om kennis uit te wisselen, samen te werken en met elkaar in verbinding te zijn. - Veel opleidingen konden niet doorgaan, er kwamen wel online trainingen en workshops voor in de plaats maar dit was een stuk minder dan wat we ons in het opleidingsplan hadden voorgenomen. Het opleidingsbudget hebben we evenals het vorige jaar in 2021 niet volledig uitgegeven. Er is een digitaal opleidingsplatform voorbereid voor alle medewerkers, dat vanaf 2022 wordt gebruikt, als aanvulling op het opleidingsbeleid. Hiermee stimuleren we medewerkers te investeren in hun ontwikkeling; via dit platform kan dat digitaal, op ieder gewenst moment. - De verbeterslag voor de digitale personeelsdossiers loopt langer dan beoogd. Door o.a. een wisseling van de wacht en meer verloop in de organisatie is er veel tijd naar andere zaken gegaan en is dit project in 2021 nog niet afgerond. - Er is een visie op het Heumens werken ontwikkeld ( zie 'organisatie'), gericht op hybride en flexibel werken; deze visie krijgt verdere uitwerking in 2022.

Invloed van Covid19

Ook in 2021 hebben medewerkers door Covid19 veel thuis gewerkt en vond communicatie, overleg en samenwerking veelal plaats via computer en telefoon. Medewerkers hebben zich verder ontwikkeld in digitale vaardigheden, zodat zij vanuit huis de meeste werkzaamheden konden verrichten. De werkgever heeft het thuiswerken ondersteund: medewerkers konden middelen van kantoor mee naar huis nemen, bij individuele medewerkers is naar hun thuiswerksituatie gekeken, er is geluisterd naar medewerkers en waardering getoond voor wat medewerkers hebben gepresteerd in lastige omstandigheden. Omdat ook na Covid het hybride werken mogelijk blijft voor medewerkers, zoals ook in de visie op het Heumens werken is verwoord, is er gewerkt aan een regeling plaats- en tijdonafhankelijk werken waarin eisen vanuit arbowetgeving en de nieuwe cao-afspraken m.b.t. thuiswerken zijn meegenomen. Deze regeling geldt vanaf 2022.

Formatie

In onderstaand overzicht wordt de ontwikkeling van de formatie weergegeven. Formatie

Werkelijk 2019

Totaal¹

Fte 108,64

Werkelijk 2020

Raming 2021

Werkelijk 2021

Fte 111,11

Fte 110,89

Fte 110,83

¹ Dit is de vaste formatie, stand van zaken per eind van het betreffende jaar.

De omvang van de formatie is altijd enigszins in beweging. Verschuivingen kunnen worden veroorzaakt door o.a. bezuinigingen, verplaatsing naar samenwerkingsverbanden, toename van formatie voor nieuwe taken en ontwikkeling van functies.

Gemeente Heumen

74

Programmarekening 2021

Personeelsbudget

In onderstaand overzicht wordt de ontwikkeling van het personeelsbudget (P-budget) weergegeven: P-budget

Werkelijk 2019

Werkelijk 2019

totaal (€)

7.976.300

8.433.998

Raming 2021 8.333.904

Werkelijk 2021 8.487.896

Het P-budget bestaat uit salariskosten (salarissen, sociale lasten, tussentijdse cao-verhogingen) en bijkomende kosten (zoals onkostenvergoedingen, gebarenbudget). Ook zijn de kosten voor inlening meegenomen, in verband met tijdelijke invulling van vaste formatie en vervanging van langdurige ziekte. De raming die in de begroting 2021 is opgenomen, bedraagt € 8.333.904. De hogere kosten worden met name veroorzaakt door een CAO-aanpassing m.b.t. 2021 (kosten € 142.500). Voor 2021 bestaat 6,1% van het totale personeelsbudget (€ 514.989) uit de inzet van tijdelijke medewerkers (inhuur). Dit is lager dan het percentage aan inhuur over 2020 (10%), doordat meer vacatureruimte vast is ingevuld gedurende 2021. Naast de inhuur op het budget voor vaste formatie zijn er ook mensen ingehuurd voor projecten, voor een bedrag van € 183.045. Als we dit bedrag meenemen in de totale personeelslasten dan wordt het aandeel van de totale inhuur 7,6%. COMMUNICATIE

Externe communicatie

De externe communicatie ondersteunt de beleidsdoelstellingen van de gemeente. Communicatie draagt voor een belangrijk deel bij aan het kenbaar en zichtbaar maken van de rol van de gemeentelijke overheid, zoals ook beschreven onder het kopje organisatie in deze paragraaf. Participatie en communicatie gaan hand in hand. Dit vraagt van de hele organisatie om meer en meer naar buiten te treden en contact te maken op een open en voor alle inwoners toegankelijke wijze. In 2021 hebben we voor onze communicatie met inwoners ingezet op verbetering en ontwikkeling van onze communicatiekanalen (website, inzet sociale media, digitale nieuwsbrief, platform 'Heumen praat mee') en op de contacten met de lokale pers. Op het gebied van evenementen en representatie was 2021 een sober jaar als gevolg van corona. In programma 3 is de ontwikkeling van de communicatie in 2021 nader toegelicht.

Interne communicatie

Met interne communicatie dragen we er zorg voor dat medewerkers op de hoogte zijn van de bestuurlijke keuzes en van ontwikkelingen in de organisatie. Ook vinden we het van belang dat medewerkers hun inbreng kunnen hebben in de organisatie. Goede interne communicatie leidt tot betere samenwerking en ondersteunt tevens de externe communicatie. In 2021 hebben we de interne communicatie een impuls gegeven door de vernieuwing van ons het intranet. Het nieuwe intranet biedt meer mogelijkheden voor interactie; medewerkers delen informatie en kennis via dit kanaal met de gehele organisatie en in groepen. Daarnaast wordt relevante informatie uit de organisatie en de MTvergadering op intranet gedeeld. Afstemming en kennisdeling vond verder door het jaar heen met name plaats in (digitaal) afdelingsoverleg en teamoverleg. Medewerkers konden ook zelf hun inbreng leveren in de diverse werkoverleggen en individueel in werk- en ontwikkelgesprekken.

Gemeente Heumen

75

Programmarekening 2021

JURIDISCHE KWALITEITSZORG Jaarlijkse werkzaamheden De meeste activiteiten die zijn uitgevoerd in 2021 in het kader van de juridische kwaliteitszorg zijn reguliere werkzaamheden. Door de corona pandemie zijn deze werkzaamheden wel in een ander daglicht komen te staan. De corona maatregelen hebben veel inzet gevraagd van juridische zaken waardoor sommige werkzaamheden op een lager pitje zijn gezet of zijn doorgeschoven naar 2022. Een van de juristen heeft deelgenomen aan een regionale juristenpool onder de vlag van de Veiligheidsregio om te adviseren bij vragen en juridische procedures bij de uitvoering van de verschillende noodverordeningen en later de Coronawet. Ook in de eigen gemeente waren er vragen en (handhavings)procedures als gevolg van de corona maatregelen. De meeste reguliere werkzaamheden zijn gewoon uitgevoerd. Wekelijkse zijn de collegeadviezen op hun juridische merites beoordeeld. Bestuur en medewerkers zijn ondersteund door de jurist algemene juridische zaken en de juridisch controller. Een aantal ondersteuningsvragen hebben veel inzet gevraagd vanuit juridische zaken. Denk hierbij aan de advisering rondom de procedure bij de Autoriteit Consument en Markt (ACM) over het sportcentrum Malden, de vluchtelingenopvang in Heumensoord en de hiervoor al vermelde corona maatregelen.

Het thuiswerken als gevolg van de pandemie heeft invloed gehad op de adviesrol van juridische zaken. Er is minder zicht op waar collega's mee bezig zijn zodat er minder pro-actief kan worden geadviseerd. Openbare bekendmakingen (Decentrale Regelgeving en Officiële Publicaties (DROP)) In 2021 heeft de gemeenteraad, evenals in andere jaren, verordeningen vastgesteld. Deze zijn bekendgemaakt zodat zij juridisch bindend zijn; gemeentelijke regelgeving dient voor een ieder toegankelijk te zijn. Hiervoor zijn vanuit de Rijksoverheid verschillende (verplichte) databanken in het leven geroepen die door onze eigen organisatie worden gevuld en juridisch gecheckt. De Wet elektronische publicaties, die met ingang van 1 juli 2021 in werking is getreden, heeft als doel om te komen tot één digitaal platform voor officiële publicaties. Concreet houdt dit in dat naast de gemeentelijke verordeningen ook de beleidsregels én de ter inzagelegging van voorgenomen besluiten te vinden zijn via de website van de Rijksoverheid https://www.officielebekendmakingen.nl/. In 2021 hebben wij onze gemeentelijke regelgeving tegen het licht gehouden en overgezet naar het digitale platform voor officiële publicaties. Voor regelgeving die straks valt onder de Omgevingswet is deze overzetting deels vertraagd.

Kwaliteitsaudit collegevoorstellen Sinds 2018 houden de controller bedrijfsvoering en de juridische controller elk jaar een audit om de (juridische) kwaliteit van de collegevoorstellen in de organisatie te verbeteren. Daarbij wordt vooral gekeken naar de integraliteit, rechtmatigheid, formulering en volledigheid van de collegevoorstellen en de raadsvoorstellen. De jaarlijkse audit is in 2021 niet uitgevoerd. Deze wordt in 2022 wel weer opgepakt. De wekelijkse controle heeft wel plaatsgevonden waarbij de bevindingen direct worden gerapporteerd aan de gemeentesecretaris ter voorbereiding van de collegevergadering. Juridische kennisontwikkeling De training 'Gemeentewet en Algemene wet bestuursrecht voor dummies' die in 2020 is ontwikkeld heeft in 2021 niet plaatsgevonden als gevolg van de corona pandemie. Het voornemen om aan de slag te gaan met bewustwording en kennisoverdracht ten aanzien van het opstellen van beleidsregels is doorgeschoven naar de eerste helft van 2022.

Gemeente Heumen

76

Programmarekening 2021

INFORMATISERING EN AUTOMATISERING Op basis van het informatiebeleidsplan, Digitale agenda 2020-2024, is in 2021 gewerkt aan diverse projecten op het gebied van informatievoorziening. In het samenwerkingsverband ICT Rijk van Nijmegen (iRvN), passen we in automatiseringsprojecten zoveel mogelijk standaarden toe en maken gebruik van landelijke generieke voorzieningen om zo zorg te dragen voor veilige en betrouwbare ICT-voorzieningen.

Voorbeelden van projecten m.b.t. Informatisering

Het integrale beheersysteem voor openbare ruimte (riolering/groen/grijs) met een aansluiting op het landelijke informatiemodel openbare ruimte; Heumenkaart, software voor de vroegsignalering van schulden; de keuze en implementatie van een nieuw intranet; de voorbereiding voor de aanschaf van camera’s voor de raadszaal.

Projecten m.b.t. automatisering

In samenwerking met het iRvN is er gewerkt aan de overgang van Gemnet naar GGI-Netwerk (Gemeentelijke Gemeenschappelijke Infrastructuur). Dit is het beveiligde landelijk datanetwerk van en voor gemeenten. Hiermee heeft een gemeente veilige dataverbindingen met andere overheden, organisaties met een publieke taak en cloudleveranciers.

Nieuwe wetgeving

De WOO en WMEBV staan voor De Wet Open Overheid (WOO) – bedoeld om overheden transparanter te maken door overheidsinformatie beter vindbaar, uitwisselbaar, te ontsluiten en te archiveren en de Wet Modernisering Elektronisch Bestuurlijk Verkeer (WMEBV) welke regelt dat burgers en bedrijven hun zaken die ze met de overheid moeten doen, digitaal kunnen afhandelen. De wetten zullen in 2022 in werking treden. In 2021 zijn we regionaal gestart met een onderzoek dat zich richt zich op het vaststellen van de impact en de mogelijkheden voor samenwerking bij de invoering. Informatiebeheer Ook in 2021 zijn we verder gegaan met de doorontwikkeling en optimalisatie van Djuma, het zaaksysteem, dat veel processen in de organisatie ondersteunt. Bijna alle medewerkers van onze organisatie maken gebruik van dit systeem. Het project om de bouwdossiers te digitaliseren is in 2021 zo goed als afgerond. We zijn gestart met de voorbereidingen voor de plaatsing van deze dossiers in het e-depot (digitaal archief) van het Regionaal archief Nijmegen, dat onze archiefbewaarplaats is. Daarnaast is door de gemeentearchivaris een audit uitgevoerd op het informatiebeheer (archief). De hieruit voortkomende aanbevelingen zijn weer input voor het jaarplan 2022. Informatiebeveiliging en privacy De gemeente wil een betrouwbare partner zijn voor haar inwoners, bedrijven en andere partners.

Daar hoort bij dat we zorgvuldig omgaan met gegevens van inwoners en organisaties. Om te voorkomen dat vertrouwelijke informatie in verkeerde handen valt is continu aandacht nodig voor de beveiliging van informatie en het gebruik van persoonsgegevens. We hebben in 2021 de volgende resultaten bereikt:

Implementatie ICT-crisisprocedure

In het geval van een ICT-crisis, zoals een cyberaanval of groot datalek die meerdere organisaties treft, is het belangrijk om de rollen en verantwoordelijkheden in de regio goed te beleggen zodat er adequaat op een informatiebeveiligingsdreiging gereageerd kan worden. In de regio is er door de CISO-groep gewerkt aan een regionale procedure over hoe te handelen bij ICT-crises. Hier is door team informatiebeveiliging en privacy een lokale uitwerking van opgesteld voor het geval een incident alleen betrekking heeft op de lokale situatie, de gemeente Heumen. De regionale procedure is geoefend.

Strenger toezicht op leveranciers, zowel bij inkoop – als tijdens contractperiode d.m.v. risicoanalyses