Programmabegroting 2022

Het onderhoud aan de bomen wordt duurder doordat ze vaak te groot worden voor de omgeving, wortelopdruk geven aan verhardingen, en grote bomen met een hoogwerker gesnoeid moeten worden. We zullen daardoor op enkele plekken een herinrichting voorstellen en bomen verwijderen en nieuwe aanplanten met een toekomstbestendige standplaats. Klimaatverandering (droogte en vernatting) vraagt om behoud en uitbreiding van het areaal openbaar groen, zoals ruimte voor wadi's en bomen. Risico’s De kwaliteit van het openbaar groen gaat achteruit door bezuinigingsmaatregelen, waardoor overhangend groen, wortelopdruk in verhardingen, en overmatige grasgroei de toegankelijkheid verminderen. Droogte leidt tot hogere kosten voor het groenbeheer door uitval van beplanting. Onkruiddruk op verhardingen neemt toe en is met de huidige middelen niet in toom te houden. Het gevolg hiervan is dat bestratingen op den duur opnieuw gelegd moeten worden omdat ze niet meer vlak zijn (risico veiligheid).

Gemeente Heumen

69

Programmabegroting 2022

GEBOUWEN De gemeente heeft in het kader van de uitvoering van diverse taken onderstaande gebouwen in eigendom en beheer:  gemeentehuis;  parkeergarage Maldensteijn;  gemeentewerkplaats;  windkorenmolen “Maasmolen” Nederasselt;  windkorenmolen “Zeldenrustmolen” Overasselt;  windkorenmolen “Joannusmolen” Heumen;  Nederlands Hervormde Kerk Nederasselt;  Nederlands Hervormde Kerk Overasselt;  toren Nederlands Hervormde Kerk Heumen; Voor de meeste objecten zijn de meerjarenonderhoudsplannen in de afgelopen jaren geactualiseerd. In de begroting worden de financiële consequenties opgenomen in de vorm van jaarlijkse dotaties en onttrekkingen. GEMEENTEHUIS Voor het onderhoud van het gemeentehuis baseren wij ons op het meerjarenonderhoudsplan, geactualiseerd in juli 2020. Vanuit een technische inspectie door een hierin gespecialiseerd bedrijf is op het kwaliteitsniveau ‘sober en adequaat’ voor de periode 2021 tot en met 2040 een onderhoudsplanning vervaardigd. In 2022 wordt eerder uitgesteld groot onderhoud in samenhang met een verbouwing in het gemeentehuis uitgevoerd. Het gaat om vervanging van de schuifdeuren, vloerbedekking, keuken, verlichting met armaturen en systeemplafonds. bedragen in €

stand 1 januari

jaarlijkse toevoeging

groot onderhoud

762.147 592.012 444.936 487.207

62.865 62.865 62.865 62.865

233.000 209.941 20.594 14.643

2022 2023 2024 2025

Gemeente Heumen

70

stand 31 december 592.012 444.936 487.207 535.429

Programmabegroting 2022

PARKEERGARAGE MALDENSTEIJN Ook voor de parkeergarage onder het gebouw Maldensteijn is voor de periode 2021 tot en met 2040 de onderhoudsplanning geactualiseerd op het kwaliteitsniveau ‘sober en adequaat’. Naast het reguliere jaarlijkse onderhoud staan voor uitvoeringsjaar 2022 geen extra onderhoudsactiviteiten gepland. De voorziening voor groot onderhoud van de parkeergarage zal zich in de komende vier begrotingsjaren als volgt ontwikkelen: bedragen in €

stand 1 januari

jaarlijkse toevoeging

groot onderhoud

172.526 172.762 163.030 160.756

836 836 836 836

600 10.568 3.110 5.600

2022 2023 2024 2025

stand 31 december 172.762 163.030 160.756 155.992

GEMEENTEWERKPLAATS Algemeen Er is in 2016 een onderhoudsplan opgesteld voor een periode van 10 jaar. Dit meerjarenonderhoudsplan (MOP) zal tweejaarlijks worden geactualiseerd. Voor 2022 staat een schilderbeurt gepland, opgenomen daarvoor is in de MOP een bedrag ter grootte van € 4.580,- ex. BTW. Voor calamiteiten en kleine vervangingen is een bedrag van € 1.000,- ex. BTW in de MOP opgenomen. Financiën Voor het jaar 2022 staat er geen onderhoud van de werf gepland; er is slechts een post opgenomen in het MOP voor calamiteiten en kleine vervangingen ten bedrage van € 1.000.

2022 2023 2024 2025

Stand 1 januari (€)

Jaarlijkse toevoeging (€)

Onttrekking (€)

Stand 31 december (€)

17.404 12.824 11.824 6.608

0 0 0 0

4.580 1.000 5.216 0

12.824 11.824 6.608 6.608

Gemeente Heumen

71

Programmabegroting 2022

ONDERHOUD MONUMENTALE MOLENS EN KERKEN Algemeen De drie molens blijven in 2022 in eigendom van de gemeente. De reguliere beheerskosten voor alle molens zijn in 2022 voor rekening van de gemeente. Voor wat betreft de kerkjes wordt in 2022 geen eigendom overdracht verwacht en blijft het onderhoud bij de gemeente. Kwaliteitsnormen Het onderhoud aan de kerken wordt door een gecertificeerde restauratie-aannemer uitgevoerd. Het onderhoud aan de molens wordt uitgevoerd door een gespecialiseerde molenbouwer uit de regio. Financiën Aan de hand van de Periodieke Instandhouding Plannen (PIP) wordt per jaar aangegeven welke onderhoudswerkzaamheden moeten worden uitgevoerd om de molens en kerkjes in een goede staat van onderhoud te houden. De onderhoudswerkzaamheden worden in overleg met de werkgroep Molens en de huurders van de kerkjes bepaald, hiervoor worden ook de toegekende subsidies ingezet. In de komende periode zullen er nieuwe onderhoudsplannen voor de molens en kerken moeten worden opgesteld. De financiële consequenties hiervan zullen in een volgende begroting worden meegenomen. Molens

Stand 1 januari (€)

Jaarlijkse toevoeging (€)

Onderhoud (€)

Stand 31 December (€)

2022 2023 2024 2025

148.306 104.133 122.158 126.683

18.025 18.025 4.525 4.525

62.198 0 0 0

104.133 122.158 126.683 131.208

Kerken

Stand 1 januari (€)

Onderhoud (€) Jaarlijkse toevoeging (€)

2022 2023

159.642 159.642

159.642 159.642

2024

159.642

159.642

2025

159.642

159.642

Gemeente Heumen

72

Stand 31 December (€)

Programmabegroting 2022

RIOLERING . Algemeen Voor het product riolering (P72000) is het beleid vastgelegd in het verbreed gemeentelijk rioleringsplan 20182022 (vGRP) dat samen met de gemeenten Beuningen, Druten, West Maas en Waal en Wijchen een nieuw GRP opgesteld. In het vGRP zijn ook de relaties met Europese, Rijks- en Provinciale beleidsregels vastgelegd. Met het verbreed gemeentelijk rioleringsplan geeft de gemeente invulling aan de zorgplicht voor (stedelijk) afvalwater, hemelwater en grondwater, alsmede een doelmatig en duurzaam beheer van de gemeentelijke rioolen watervoorzieningen en oppervlaktewater. Ook is er aandacht voor de gevolgen van klimaatverandering, ontwikkelingen op het gebied van wetgeving (Omgevingswet) en de verandering van normatief beleid naar een meer effectgerichte benadering. Onderdeel van het GRP zijn de BRP’s (basisrioleringsplannen) voor Malden, Heumen, Overasselt en Nederasselt, waarin de technische berekeningen voor het rioolstelsel zijn uitgewerkt. Kwaliteitsnormen In het vGRP 2018-2022 zijn de doelstellingen en kwaliteitsnormen vastgelegd waaraan de waterhuishouding, het complete rioolstelsel, de IBA’s, de watergangen (B-en C-watergangen), de retenties/wadi’s moeten voldoen. De relatie tussen onderhoud, doelstelling en kwaliteit zal in de komende periode verbeterd moeten worden om te voldoen aan alle wettelijke verplichtingen.

Investeringen om dit te verbeteren zijn daarvoor noodzakelijk. Basisgegevens Rioolvoorziening Totale lengte vrijverval riolering excl aansluitleidingen Lengte vrijverval gemengde rioolleiding Lengte vrijverval vuilwaterrioolleiding Lengte vrijverval hemelwaterrioolleiding (inclusief infiltratieriolen en overkluizingen) Lengte gemeentelijke drainage Aantal berg(bezink)voorzieningen Aantal externe overstortputten in het gemengd stelsel Aantal hemelwateruitlaten en hemelwater overstorten Aantal gemalen in het vrijverval stelsel in beheer bij de gemeente Aantal pompunits drukriool Aantal kolken Lengte persleidingen Aantal IBA's in eigendom van de gemeente

omvang 115 km 71 km 17 km 26 km 1 km 3 9 9 19 245 6936 58 km 2

Financiën Het product is 100% kostendekkend door de inkomsten via de baten rioolheffing. De inkomsten voor het product gaan deels naar een voorziening en worden deels gebruikt voor direct onderhoud. Inkomsten rioolrecht 2022: € 1.252.665. Uitgaven post riolering: € 1.097.394 incl. de toegerekende BTW. Een deel van product riolering wordt uitgegeven onder post Reinigen openbare ruimte, het straatgoten vegen en bladruimen (€ 92.149). Ook wordt het onderhoud van watergangen(P57004), € 63.121 bekostigd uit de inkomsten rioolheffing. Onderhoud Onderhoud bestaat uit preventief en periodiek onderhoud en het oplossen van storingen. Het planmatig uitvoeren van inspectie en onderhoud van het vrije verval riool in de kernen wordt in een cyclus van 8 jaar uitgevoerd (Jaarlijks 1/8 deel, gestart in 2017) en dat wordt verder voortgezet in 2022. Inspectie geeft inzicht in de kwaliteit en voorkomt ongeplande storingen of wegverzakkingen. Daarnaast kan tijdig onderhoud de levensduur verlengen en richting geven aan keuzes mbt een integrale benadering van een renovatie of onderhoud van de openbare ruimte. Om vervuiling van het stelsel tegen te gaan reinigen we jaarlijks 1/8 deel van het vrije verval riool, vegen we de straatgoten en reinigen we de straatkolken (regenwaterputten). Onderhoud aan pompen en gemalen bestaat uit reactief- en proactief onderhoud.

We doen dit om storingen te voorkomen, de installaties in een goede en veilige conditie te houden en de levensduur van de installaties te verlengen. Met een professionele partij is een onderhoudscontract afgesloten die storingen aan pompen en gemalen oplost. De omvang van optredende storingen aan huisaansluitingen en kolken in het vrije verval riool in de kernen, worden door de eigen dienst inzichtelijk gemaakt en in veel gevallen door een aannemer verholpen.

Gemeente Heumen

73

Programmabegroting 2022

Ontwikkelingen

Basisinspanning

Begin 2014 is samen met het Waterschap en Rijkswaterstaat nagegaan of de bouw van de randvoorzieningen in Malden (onderdeel van de basisinspanning) wel volledig nodig zijn. Door inzet van een zandfilter bij de rwzi in Weurt krijgen we 6 jaar tijd om alternatieve maatregelen te nemen die op termijn zorgen dat de noodzakelijke basisinspanning voor de 3 overstorten naar het MaasWaalkanaal bereikt wordt. In 2016 zijn 4 nieuwe stuwen geplaatst die de capaciteit van het stelsel in Malden optimaliseren. Daarnaast is de overstortleiding nabij het terrein de sportvelden aan de Broekkant omgebouwd tot een bergbezinkleiding. Ook dit heeft het doel de capaciteit van het rioolstelsel te vergroten. Daarnaast zijn er verschillende projecten waar regenwater wordt afgekoppeld van het vuilwaterriool Er wordt geïnventariseerd welke kansen er nog liggen voor afkoppelen. Het sluitstuk van de maatregelen is de aanleg van een parallelriool bij locatie de Eendenpoelseweg. In overleg met Rijkswaterstaat is afgesproken de parallelriool niet aan te leggen en de hiervoor bedoelde investering te gebruiken voor het afkoppelen van verhard oppervlak. Op deze manier dient de investering niet alleen de Basisinspanning riolering, maar ook het doel Heumen klimaatrobuust te maken voor water. In het nieuwe vGRP wordt de gereserveerde investering vertaald naar afkoppelmaatregelen.

Masterplan / riolering en water Heumen

In het Masterplan is het watersysteem in Malden, Heumen, Overasselt en Nederasselt gemodelleerd en is aan de hand van een aantal statistische en dynamische regenbuien nagegaan waar kwetsbaarheden zijn voor wateroverlast. Vervolgens is bekeken welke mogelijke oplossingen er zijn om deze kwetsbaarheden aan te pakken. Uiteindelijk resulteert in een maatregelenpakket. Dit maatregelenpakket, een planning en een financieringsvoorstel worden in het nieuwe vGRP opgenomen dat per 2023 in werking gaat.

Regionale samenwerking Afvalwaterketen

Wij werken op specifieke onderdelen samen met de gemeenten Berg en Dal, Beuningen, Druten, Groesbeek, Nijmegen, Wijchen en het Waterschap. Hiervoor is in februari 2019 een samenwerkingsovereenkomst getekend. De bedoeling is het nieuwe gemeentelijk water en rioleringsplan samen met de regiogemeenten op te stellen.

Telemetrie/meetnet

In de rioolstelsels wordt bij grote rioolgemalen en overstorten gemeten. Daarnaast kan de werking van gemalen op afstand worden gevolgd en bediend. (telemetrie). Storingen in de rioolgemalen worden eerder opgemerkt en de betrouwbaarheid van het systeem is hierdoor verbeterd. In 2019 is het meetnet verder uitgebreid met een regenmeter. WATERHUISHOUDING Algemeen Voor het product waterhuishouding (P570.04) wordt gewerkt aan uitvoeringsplannen cq. uitvoeringsbeleid. Het betreft hier hoofdzakelijk beheer en onderhoud van watergangen, retenties en duikers. De gemeente volgt de wettelijke eisen van het waterschap inzake de keur en legger van het waterschap waarin onder andere het onderhoud van B-watergangen is omschreven. Kwaliteitsnormen Voor deze post zijn gedeeltelijk wettelijke kwaliteitsnormen vastgesteld. Het onderhoud van de B-watergangen bestaat uit het jaarlijks één keer maaien en het periodiek (eens per 20 jaar) uitbaggeren en wordt door het waterschap gecontroleerd. Een deel van de C-watergangen wordt gelijktijdig gemaaid. Het betreft watervoerende C-watergangen en C-watergangen rond de kernen en dienen als extra waterberging bij extreme regenval. Het is bekend om welke watergangen het gaat en de gegevens zijn verwerkt in het beheerprogramma. C-watergangen hoeven niet periodiek te worden uitgebaggerd maar mogen niet verlanden.

Basisgegevens

We hebben het over ca. 11 km B-watergangen, 27 km C-watergangen en ca. 150 duikers. Financiën Het gehele budget is door de vaststelling van het vGRP onderdeel geworden van de post riolering. Onderhoud Alleen de B-watergangen die wij moeten onderhouden vanuit de eis van het waterschap worden 1x per jaar onderhouden. Een deel van de C-watergangen, circa 50% gaat hier in mee en het onderhoud van de overige Cwatergangen wordt uitgevoerd waar zich problemen voordoen. Ontwikkelingen In 2022 moet een deel van de A-watergangen in de gemeente worden gebaggerd. En in 2023 moeten de Bwatergangen in dat zelfde gebied (indien nodig) door de gemeente zelf worden gebaggerd. Het waterschap bepaalt welke watergangen worden gebaggerd en in welke frequentie (circa om de 20 jaar). Ook heeft de gemeente soms ontvangstplicht van bagger afkomstig uit aanliggende A-watergangen

Gemeente Heumen

74

Programmabegroting 2022

Paragraaf financiering ALGEMEEN We streven naar een optimale financiering van de gemeentelijke inkomsten en uitgaven (op korte en lange termijn). Om de treasury-functie goed uit te voeren kijken we naar de meerjarige liquiditeits-ontwikkeling van de gemeente en de renteontwikkelingen op de geld- en kapitaalmarkt in Nederland. De treasury-functie wordt uitgevoerd binnen de normen van de BBV (Besluit Begroting en Verantwoording), Wet FIDO (Wet Financiering Decentrale Overheden), de Wet HOF (Wet Houdbare Overheids Financiën) en de verordening Treasurystatuut. Het verstrekken van leningen is alleen toegestaan voor de uitoefening van de publieke taak en mag niet gericht zijn op het genereren van inkomsten door het aangaan van overmatige risico’s. Om de financieringsrisico’s te beperken, staan in de Wet FIDO twee instrumenten: renterisiconorm en de kasgeldlimiet. Dit zijn de indicatoren voor het treasury-beleid. Deze financieringsparagraaf gaat nader in op de relevante informatiebronnen voor de treasuryfunctie, de rentevisie, het risicobeheer en de financieringspositie. FINANCIERINGSPOSITIE Voor we ingaan op de voorgeschreven onderwerpen in deze paragraaf, schetsen we op basis van de huidige inzichten een beeld van de financieringspositie van de gemeente, in relatie met de liquiditeitenprognose.

Daarbij maken we onderscheid in de behoefte aan financieringsmiddelen voor de korte en de lange termijn. Financieringsmiddelen voor de korte termijn worden ingezet voor dekking van de exploitatielasten en middelen voor de lange termijn voor de dekking van kapitaaluitgaven, investeringen en de grondexploitatie.

Financieringsbehoefte

Voor het bepalen van het financieringsoverschot c.q. –tekort, worden de in onderstaande tabel opgenomen nderdelen tegen elkaar afgezet (x € 1.000): Omschrijving

Ultimo 2021

Ultimo 2022

Ultimo 2023

Ultimo 2024

Ultimo 2025

Saldo per 1 juli 2021 Te financieren investeringen

1.329 -2.274

-719 -2.109

-872 -2.550

-1.637 -1.778

-1.207 -33

Baten grondexploitatie

400

443

500

500

pm

Te corrigeren exploitatie

-174

1.513

1.285

1.708

364

-719

-872

-1.637

-1.207

-876

tekort

tekort

tekort

tekort

tekort

Prognose saldo ultimo jaar

Deze liquiditeitenplanning laat zien dat er sprake is van een financieringstekort. Vooralsnog wordt het financieringstekort via het aantrekken van een kasgeldlening opgelost. De treasuryfunctie van de gemeente monitort periodiek het verloop van de liquiditeiten. Afhankelijk van dit verloop zal indien nodig een vaste geldlening worden aangetrokken. Overigens kan voor het financieringstekort gebruik gemaakt worden van de kredietfaciliteiten bij de Bank Nederlandse Gemeenten, waar een maximaal krediet in rekening-courant kan worden opgenomen van € 1 miljoen (zie onderdeel risicobeheer). Verder kan voor de korte termijn kasgeldfinanciering worden aangetrokken tot de toegestane kasgeldlimiet (8,5% van het begrotingstotaal).

Ontwikkeling leningenportefeuille

Leningen O/G De huidige leningenportefeuille o/g (opgenomen gelden) van de gemeente Heumen heeft een gemiddelde looptijd van 10,7 jaar en kent een gemiddelde rentevoet van 2,08%. Dit betreft het rentepercentage dat gemiddeld genomen moet worden betaald over het restant van de uitstaande opgenomen geldleningen. Per 1 januari 2022 is de leningenportefeuille o/g € 21,1 miljoen groot. Hiervan is afgerond € 6,0 miljoen aan Oosterpoort Wooncombinatie uitgeleend in het kader van huisvesting onderwijs (Brede School Malden).

Gemeente Heumen

75

Programmabegroting 2022

Specificatie vaste geldleningen o/g

Jaar laatste aflossing

BNG nr. 40.0099941 NWB nr. 1-23583 NWB nr. 1-27191 BNG nr. 40.112721 BNG nr. 40.112720 Subtotaal vaste geldleningen NWB nr. 1-26377 t.b.v. Brede School Totaal-generaal -

Rentevoet

Weging in portefeuille

2026 2027 2031 2044 2034

4,26% 4,41% 3,87% 0,97% 0,62%

6,6% 8,0% 25,2% 48,7% 11,5% 100,0%

2049

3,935%

Stand per 1 jan. 2022

1.000.000 1.200.000 3.800.000 7.360.000 1.733.333 15.093.333 6.020.000 21.113.333

De bovenvermelde leningen kennen geen tussentijdse renteaanpassingen en vervroegde of gedeeltelijke aflossing is niet toegestaan.

Bank Nederlandse Gemeenten (BNG)

Voor het reguliere betalingsverkeer maakt de gemeente hoofdzakelijk gebruik van de diensten van de NV Bank Nederlandse Gemeenten (BNG). Daarvoor is een overeenkomst van financiële dienstverlening afgesloten, die per 1 januari 2019 voor het laatst is geactualiseerd. De financieringsovereenkomst geldt voor onbepaalde tijd. RENTEVISIE Zoals in het treasurystatuut staat vermeld, dient de gemeente Heumen een rentevisie te hebben opgesteld. Daarbij baseert de gemeente Heumen haar renteverwachting op de (rente)visies van ten minste 3 gezaghebbende instanties voor de geld- en kapitaalmarkt. We benadrukken dat deze visie een momentopname is. We geven een richting aan. Het exacte verloop van de rente blijft moeilijk voorspelbaar. Mondiale ontwikkelingen kunnen van grote invloed zijn, zoals het beleid van de ECB en het rentebeleid van de Verenigde Staten. Omschrijving

Actueel ten tijde van opstelling begroting (aug. 2021)

Gemiddelde verwachting grootbanken rentestand over 1 jaar

Korte rente (3-maands Euribor) Lange rente (10-jaars IRS; Interest Rate Swap)

-0,5% 0,2%

-0,5% 0,2%

Toeafname basis punten 0 0

Er is naar verwachting een relatief klein verschil tussen de korte en de lange rente.

Gemeente Heumen

76

Programmabegroting 2022

Rentebaten en –lasten (renteresultaat): In maart 2016 is, ter vergroting van de transparantie van het begrotings- en verantwoordingsproces het Wijzigingsbesluit vernieuwing BBV in werking getreden. Uitsluitend de rente voor de korte – en lange financiering wordt als rentelast c.q. baat geraamd in de begroting. Uitzondering hierop betreft de rente die wordt toegerekend aan de bestaande grondexploitatie en de rente voor de investeringen voor de rioleringen en de afvalinzameling. In het kader van de bepaling van de hoogte van de tarieven wordt de rente hiervan nog fictief bepaald. Het gevolg hiervan is dat de volgende rentebaten en – lasten in de programmabegroting 2022 zijn verantwoord: Baten

Bedrag (€)

Rente grondexploitatie (C) Rente staat van activa rioleringen (C) Rentebaten van activa inzameling

0 146.572

(C) Rentebaten verstrekte geldleningen (B) Rentetoerekening via omslag (E)

339.460

Totaal

587.029

5.467

Lasten

Bedrag (€)

Rente langlopende leningen (A) Rente en kosten betalingsverkeer (A) Rente grondexploitatie(C )

-568.511 -13.170 - 5.348

95.530 Totaal

-587.029

Renteresultaat

Schema Rentetoerekening Begroting 2022

0

€

€

A

De externe rentelasten over de korte en lange financiering

-587.029

B

De externe rentebaten

+339.460

Saldo rentelasten en rentebaten

-247.569

C

De rente die aan de grondexploitatie moet worden doorberekend De rente van projectfinanciering die aan het betreffend taakveld moet worden toegerekend:  Riolering 

Glas- papiercontainers

0 146.572 5.467 152.039

Aan taakvelden toe te rekenen externe rente

95.530

D1

Rente over eigen vermogen

0

D2

Rente over voorzieningen

0

Totaal geraamde aan taakvelden toe te rekenen rente

95.530

E

Aan taakvelden toe te rekenen rente via renteomslag

95.530

F

Positief renteresultaat op het taakveld treasury

Gemeente Heumen

0

77

Programmabegroting 2022

RISICOBEHEER De rentevisie van de gemeente Heumen wordt voornamelijk ingegeven door de kaders van de kasgeldlimiet en de renterisiconorm.

Renterisico financiering kort

Met de kasgeldlimiet is in de wet FIDO een norm gesteld voor het maximum bedrag waarop de gemeente haar financiële bedrijfsvoering met kortlopende middelen (looptijd < 1 jaar) mag financieren. Onder de kortlopende middelen ofwel netto vlottende schuld wordt verstaan het saldo van de opgenomen geldleningen met een looptijd korter dan een jaar, de schulden en tegoeden in rekening-courant en contante gelden. Deze norm bedraagt 8,5% van het begrotingstotaal aan lasten vóór bestemming, dus met uitzondering van stortingen in reserves. Indien hierbij de kasgeldlimiet bij herhaling wordt overschreden dient er geconsolideerd te worden ofwel moet een deel van de kortlopende middelen worden omgezet in een langlopende financiering. Het uitgangspunt is het vermijden van grote fluctuaties in de rentelasten door een grens te stellen aan de korte financiering (< 1 jaar). Voor 2022 bedraagt het begrotingstotaal van de gemeente Heumen € 40.156.402 . De kasgeldlimiet blijkt uit onderstaande opstelling: Kasgeldlimiet in 2022

2022

Omvang begroting per 1 januari 2022 (=grondslag) € 40.156.402 Toegestane kasgeldlimiet 8,5%  in procenten van de grondslag) € 3.413.294  in bedrag De gemeente Heumen streeft ernaar om, binnen de kasgeldlimiet, een deel van de financieringsbehoefte te dekken door zoveel mogelijk gebruik te maken van de ruimte binnen het verstrekte rekening-courant krediet, groot € 1 miljoen van de huisbankier, de Bank Nederlandse Gemeenten. Bij bepaling van onze financieringsbehoefte zullen allereerst, afhankelijk van de rentevoet, de mogelijkheden van de geldmarkt (rekening-courant krediet en daggeldleningen) worden benut, alvorens er een beroep op de kapitaalmarkt wordt gedaan.

Renterisico financiering lang

De begrenzing van de renterisico's op de gemeentelijke langlopende geldleningenportefeuille (zowel opgenomen als uitgezet) vindt plaats door het vaststellen van een renterisiconorm. Van een renterisico is sprake indien er onzekerheid bestaat over toekomstige renteniveaus. Deze situatie doet zich op de volgende momenten voor:  Bij variabel rentende leningen  Indien een toekomstige financieringsbehoefte nog niet is afgedekt  Bij naderende renteaanpassingen van leningen. Uitgangspunt van de renterisiconorm is het beheersen van de renterisico’s op langlopende schulden. Dit gebeurt door het aanbrengen van spreiding in de looptijden van de leningen. Daarmee wordt voorkomen dat een (groot) deel van de leningen tegelijk opnieuw moet worden afgesloten. Het maximeren van het jaarlijks aan te trekken vreemd vermo- gen (langlopende leningen) beperkt het renterisico op de lange termijn. In feite is de renterisiconorm een kengetal waarmee wordt aangegeven hoeveel risico de gemeente loopt bij renteschommelingen op lange termijnleningen. Het percentage is door de minister vastgesteld op 20% van het begrotingstotaal. Dit betekent dat de jaarlijks verplichte aflossingen en renteherzieningen niet meer mogen bedragen dan 20% van het begrotingstotaal. Hierbij is een minimumbedrag vastgesteld van € 2,5 miljoen.

Het begrotingstotaal wordt berekend als zijnde de totale geautoriseerde lasten vóór bestemming, dus met uitzondering van stortingen in reserves. Conform voorschrift van de geactualiseerde wet FiDO wordt het renterisico in onderstaande tabel voor de komende vier jaren bepaald, terwijl de renterisiconorm alleen betrekking heeft op het komende begrotingsjaar. Renterisiconorm 1 Begrotingstotaal (€) 2 Het vastgestelde percentage (%) 3 Renterisiconorm (€)

2022 2023 2024 2025 40.156.402 40.696.871 41.177.697 41.096.739 20% 20% 20% 20% 8.032.000 8.140.000 8.236.000 8.220.000

Toetsing renterisico Heumen aan norm 4 Renteherziening (%) 5 Aflossingen (€) 6 Renterisico op vaste schuld o/g [4+5] (€) Ruimte (+) onder renterisiconorm [3-6] (€)

0 0 0 0 1.468.333 1.468.333 1.468.333 1.468.333 1.468.333 1.468.333 1.468.333 1.468.333

Gemeente Heumen

6.563.667 6.671.667 6.767.667 6.751.667

78

Programmabegroting 2022

De bovenstaande tabel toont het ingeschatte renterisico en de toetsing met de renterisiconorm voor de periode 2022 tot en met 2025. Hieruit komt naar voren dat het renterisico op het begrotingstotaal 2022 ruim onder de toegestane norm blijft.

Kredietrisico

Naast bovenvermeld renterisico wordt door onze gemeente ook kredietrisico gelopen op de door ons uitgeleende gelden en de door ons aan plaatselijke verenigingen en instellingen gegarandeerde geldleningen. In het Treasurystatuut is aangegeven dat de gemeente uit hoofde van de treasuryfunctie alleen nog geld mag uitlenen aan Nederlandse overheden en andere publiekrechtelijke lichamen met een solvabiliteitsratio van 0% (solvabiliteitsvrije status).

Gewaarborgde geldleningen

Bij deze geldleningen staat de gemeente borg voor leningen die door natuurlijke- en rechtspersonen zijn aangetrokken. Het risico voor de gemeente is dat deze instellingen hun verplichtingen tegenover de geldverstrekker niet nakomen. Voor de leningen aan de woningbouwcorporaties is een overeenkomst gesloten met het Waarborgfonds Sociale Woningbouw. Alleen als het waarborgfonds niet aan zijn verplichtingen kan voldoen, kan de gemeente worden aangesproken voor betaling van rente en hoofdsom. Geldnemer

Restant lening per 1 jan. 2021(€)

H. Kuik, accordeonmuseum Subtotaal instellingen Tertiaire achtervang Oosterpoort Wooncombinatie Woninghypotheken 50% -(via banken, verzekeringsmij., pensioenfondsen) Totaal

Borgstelling per 1 jan. 2021(€)

30.781 30.781

30.781 30.781

38.341.000

9.585.250

553.873

276.936

38.925.654

9.892.967

Heumen heeft in 1995 het verstrekken van gemeentegarantie (Nationale Hypotheekgarantie) aan particulieren ondergebracht bij de Stichting Waarborgfonds Eigen Woningen (WSW) en hierbij een achtervangpositie ingenomen. Dit betekent dat wanneer niet aan de hypothecaire verplichtingen door de geldnemer wordt voldaan, de gemeente uiteindelijk aangesproken zou kunnen worden. Dit is in feite een theoretische kans, aangezien eerst het vermogen van de geldnemer (incl. woning) en het WSW wordt aangesproken. Schatkistbankieren Per 1 januari 2014 is het verplicht Schatkistbankieren ingevoerd. Schatkistbankieren houdt concreet in dat tegoeden van alle overheden worden aangehouden in de Nederlandse schatkist. Hierdoor zal de Nederlandse staat minder geld hoeven te lenen op de financiële markten en zal de staatsschuld dalen. Het principe is dat publiek geld de schatkist niet eerder verlaat dan noodzakelijk is voor de uitvoering van de publieke taak. Volgens het ministerie is dit bevorderlijk voor de doelmatigheid van de bestedingen. Wel is er een zogenaamde doelmatigheidsdrempel van 2% van het begrotingstotaal met een minimum van € 1 miljoen per gemeente. Bij overtollige middelen die minder zijn dan deze drempel, hoeven decentrale overheden niet te gaan schatkistbankieren. Het drempelbedrag voor onze gemeente bedraagt in 2021 € 1 miljoen.

Door de huidige lage rentestand is de rentevergoeding voor overtollige middelen nagenoeg nihil. Wet Hof De Eerste Kamer heeft in december 2013 ingestemd met de Wet Houdbare Overheidsfinanciën (wet HOF). De wet regelt in essentie twee zaken die voortvloeien uit Europese verplichtingen. De eerste is dat het nationale systeem van begrotingsvoorbereiding en de toepassing van vaste uitgavenkaders wettelijk worden vastgelegd. Ten tweede worden lagere overheden gebonden aan een maximaal begrotingstekort op kasbasis. Met de Wet Hof gaat per jaar een macroplafond gelden voor het EMU-tekort van alle gemeenten samen. De hoogte van het macroplafond wordt jaarlijks op basis van bestuurlijk overleg vastgesteld. Het EMU-saldo is in 1992 door de economische en monetaire Unie (EMU) ingevoerd om vergelijkingen tussen de verschillende eurolanden te kunnen maken. In het verleden hanteerde elke staat zijn eigen berekening voor het financieringssaldo. Vergelijken was hierdoor moeilijk. Als het saldo positief is, is er sprake van een vorderingenoverschot, als het saldo negatief is spreekt men over een vorderingentekort.

Gemeente Heumen

79

Programmabegroting 2022

Berekening EMU-saldo begroting 2022 Omschrijving

2021

2022 raming

2023 raming

-1.031

433

11

1.212

1.394

1.351

905

837

766

3.825

1.034

1.809

457

801

0

2.137

100

0

1.196

2.034

1.037

Nee

Nee

Nee

-1.105

-718

(bedragen x € 1.000) 1 +2 +3 -4

+5

+6

-7 +8 -9

-10

+11

Exploitatiesaldo vóór toevoeging aan c.q. onttrekking uit reserves (zie BBV, artikel 17c) Afschrijvingen ten laste van de exploitatie Bruto dotaties aan de post voorzieningen ten laste van de exploitatie Investeringen in (im)materiële vaste activa die op de balans worden geactiveerd Baten uit bijdragen van andere overheden, de Europese Unie en overige, die niet op de exploitatie zijn verantwoord en niet al in mindering zijn gebracht bij post 4 Desinvesteringen in (im)materiële vaste activa: Baten uit desinvesteringen in (im)materiële vaste activa (tegen verkoopprijs), voor zover niet op exploitatie verantwoord Aankoop van grond en de uitgaven aan bouw-, woonrijp maken e.d. (alleen transacties met derden die niet op de exploitatie staan) Baten bouwgrondexploitatie: Baten voor zover transacties niet op exploitatie verantwoord Lasten op balanspost Voorzieningen voor zover deze transacties met derden betreffen Lasten i.v.m. transacties met derden, die niet via de onder post 1 genoemde exploitatie lopen, maar rechtstreeks ten laste van de reserves (inclusief fondsen en dergelijke) worden gebracht en die nog niet vallen onder één van bovenstaande posten Verkoop van effecten: a. Gaat u effecten verkopen? (ja/nee) b. Zo ja wat is bij verkoop de verwachte boekwinst op de exploitatie?

Berekend EMU-saldo

Gemeente Heumen

-2.255

80

Programmabegroting 2022

Paragraaf bedrijfsvoering

Gemeente Heumen

81

Programmabegroting 2022

INLEIDING Bedrijfsvoering betreft een aantal verschillende terreinen die direct raken aan het functioneren van de eigen organisatie. Artikel 14 van het Besluit begroting en verantwoording gemeenten (Bbv) geeft aan dat het college de raad middels de paragraaf bedrijfsvoering informeert over de ontwikkelingen op het terrein van bedrijfsvoering. De paragraaf bedrijfsvoering is uitgesplitst naar de volgende onderdelen:  Organisatie  Beleidscontroling en P&C-cyclus  Personeel  Communicatie  Juridische kwaliteitszorg  Informatisering en automatisering  Huisvesting In programma 3 "Bestuur en organisatie", komen de onderwerpen organisatie, personeel, communicatie en huisvesting eveneens aan de orde en gaan we in op de concrete doelstellingen en aanpak. ORGANISATIE De gemeente Heumen heeft een nieuwe strategische visie. De strategische visie geeft een beeld van de Heumense samenleving in 2030 en biedt kaders voor de gemeentelijke organisatie. We willen een inclusieve samenleving zijn. Daarnaast werkt de gemeente toe naar groen, duurzaam en veilig. We sluiten bestuurlijk en ambtelijk hierop aan en herijken daarvoor onze thema’s en werkwijzen. Voor onze inwoners en partners zijn wij allemaal één gemeente; we vinden het belangrijk dat gemeenteraad, college en organisatie goed op elkaar afgestemd werken. We investeren samen in onze rollen en een duidelijke rolneming.

We kiezen voor een integrale en procesgerichte benadering. Als gemeentelijke organisatie bieden we een goede kwaliteit van dienstverlening aan onze inwoners, nu en in de toekomst. We werken effectief en efficiënt. Om goed op de steeds veranderende omgeving in te kunnen spelen, blijven we ons verbeteren en ontwikkelen. Wij zijn wendbaar. Dit vraagt van bestuur en medewerkers een reflectieve en communicatieve manier van werken. We werken samen met en voor onze omgeving. We zeggen wat we doen en doen wat we zeggen. We ondersteunen medewerkers om inzetbaar te blijven. Dat vinden we vanzelfsprekend in deze uitdagende werkomgeving. In programma 3 geven we de ontwikkelrichting aan voor de organisatie. BELEIDSCONTROLING EN P&C-CYCLUS De programmabegroting is een belangrijk instrument voor de raad om opdracht en sturing te geven aan het college. Het is gebruikelijk dat de raad voor het zomerreces via een kadernota het college kaders meegeeft die gevolgd worden bij het opbouwen van de programmabegroting. Op 9 juli heeft de raad de kadernota 2022 vastgesteld. Na het vaststellen van de programmabegroting wordt de raad via maandrapportages actief geïnformeerd over afwijkingen op de lopende begroting, waardoor de raad grip houdt en bij kan sturen, indien de raad dit nodig acht. Daarnaast worden er twee mondelinge inhoudelijke voortgangsrapportages door het college aan de raad gepresenteerd.

Getrouwheid en Rechtmatigheid

Op dit moment verstrekken externe accountants jaarlijks een controleverklaring met een oordeel inzake getrouwheid en rechtmatigheid bij de jaarrekeningen van gemeenten. Er komt een wetswijziging aan over deze rechtmatigheid. Door deze wetswijziging zal het college van B & W vanaf vermoedelijk het boekjaar 2022 zelf een rechtmatigheidsverantwoording afgeven in de jaarstukken. De externe accountants geven in de toekomst dan nog een controleverklaring af met alleen een oordeel inzake de getrouwheid van de jaarrekening. Maar aangezien de regelgeving het verplicht om de rechtmatigheidsverantwoording onderdeel uit te laten maken van de jaarrekening zal deze onderdeel worden van de getrouwheidsverklaring van de accountant. En om iets over de getrouwheid van de rechtmatigheidsverklaring te kunnen zeggen, zal de accountant werkzaamheden moeten (blijven) uitvoeren omtrent de rechtmatigheid. Het feitelijke werk van de accountant zal daardoor niet substantieel verminderen. Om deze verplichting te kunnen invoeren moet echter onder andere de Gemeentewet, het Besluit Accountantscontrole Decentrale Overheden (BADO) en de Kadernota rechtmatigheid nog worden aangepast.

Accountant

We hebben voor boekjaar 2019 en 2020 gebruik gemaakt van de diensten van Astrium Accountants. De optie tot verlengen voor de boekjaren 2021 en 2022 wordt gelicht, zodat ook deze jaren Astrium Accountants de jaarrekening zal controleren. In 2022 zal een nieuwe aanbesteding worden uitgezet.

Gemeente Heumen

82

Programmabegroting 2022

Inkoop en aanbesteding

Hoewel het inkoop- en aanbestedingsbeleid geen onderdeel is van het normenkader, is dit beleid uiteraard wel van toepassing bij inkopen en aanbestedingen. Afwijkingen op dit beleid, die binnen de Europese richtlijnen voor inkoop en aanbestedingen vallen, tellen hierdoor niet mee in het rechtmatigheidsoordeel van de accountant en in de nabije toekomst van het college. Afwijkingen die buiten de Europese inkoop- en aanbestedingsgrenzen vallen tellen wel mee in het rechtmatigheidsoordeel. In enkele gevallen staat deze regelgeving de continuïteit van de bedrijfsvoering echter in de weg. Een voorbeeld hiervan betreft de verschillende applicaties die worden gebruikt in de bedrijfsvoering. Het is onwenselijk om eens per vier jaar een aanbesteding van verschillende applicaties te doen. Het (eens in de vier jaar) opnieuw inrichten van het financiële betaal- en administratieproces of het proces binnen het sociaal domein om te komen tot de jeugd- en Wmo-beschikkingen leidt tot inefficiëntie en extra risico op fouten. Om die reden weegt de continuïteit van de bedrijfsvoering zwaarder dan het volgen van de Europese aanbestedingsnorm, waardoor het college op voorhand een beperkte onrechtmatigheid hierbij accepteert. Deze onrechtmatigheid past overigens ruim binnen de onrechtmatigheidsmarge van 1% van de totale gemeentelijke omzet, zoals in het controleprotocol door de raad wordt vastgesteld.

PERSONEEL Gemeente Heumen wil een aantrekkelijke werkgever zijn. De voor de organisatie gewenste ontwikkelingen zoals genoemd onder het kopje organisatie, vertalen we door in het personeelsbeleid van de gemeente Heumen.

Accenten

In 2022 leggen we de volgende accenten:  Ontwikkeling van medewerkers staat jaarlijks op de agenda: we werken o.a. aan communicatievaardigheden en aan de kerncompetenties samenwerken, politiek bestuurlijke sensitiviteit en ontwikkelingsgerichtheid. Doordat medewerkers meer thuis werken zijn met name betrokkenheid bij de organisatie en het versterken van de onderlinge verbinding belangrijke aandachtspunten  Duurzame inzetbaarheid: we bevorderen dat medewerkers gezond en gemotiveerd blijven en beschikken over goede kennis en vaardigheden. Op basis van onze risico-inventarisatie (RI&E) wordt in 2022 uitvoering gegeven aan het plan van aanpak.  We monitoren en evalueren de impact van het thuiswerken i.v.m.

Personeelsformatie

In onderstaand overzicht wordt de ontwikkeling van de formatie van de organisatie weergegeven en tevens de raming voor 2022. Verschuivingen door de jaren heen zijn onder andere veroorzaakt door bezuinigingen, toename van formatie voor nieuwe taken en wijzigingen in functies. formatie in fte

werkelijk 2019 108,64

werkelijk 2020 110,83

begroting 2021 111,11

begroting 2022 110,89

fte = full time equivalent Er zijn sinds de begroting 2021 geen besluiten meer genomen over extra formatie. Gedurende 2021 is er 0,22 fte formatie ingeleverd als bezuiniging op de ambtelijke organisatie.

Personeelsbudget (P-budget)

Het personeelsbudget (P-budget) bestaat uit het salarisbudget voor alle werkgeverslasten (loonsom) en een budget voor bijkomende kosten. De voor 2022 begrote loonsom is gebaseerd op de vastgestelde formatie van 110,89 fte op het moment van begroten. Het budget voor bijkomende kosten bestaat uit vergoedingen voor reis- verblijf, het gebarenbudget en een budget voor arbobenodigdheden. In onderstaand overzicht wordt de ontwikkeling van het P-budget weergegeven: P-budget

werkelijk 2019

werkelijk 2020

begroting 2021

begroting 2022

in €

7.976.300

8.433.998

8.333.904

8.453.565

per fte in €

73.474

76.099

75.006

76.234

* dit bedrag is exclusief de 1e begrotingswijziging

De belangrijkste oorzaken voor de toename van het begrote P-budget in 2022 ten opzichte van 2021 zijn de jaarlijkse toekenning van periodieken ( tot het bereiken van de max. van de schaal) en incidenteel hogere inschaling bij de invulling van vacatures (regulier personeelsbeleid).

Gemeente Heumen

83

Programmabegroting 2022

COMMUNICATIE

Externe communicatie

De externe communicatie ondersteunt de (strategische) beleidsdoelstellingen van de gemeente. Communicatie draagt voor een belangrijk deel bij aan het kenbaar en zichtbaar maken van de dienstverlening aan onze inwoners en de veranderende rol van de gemeentelijke overheid. Participatie en communicatie gaan hand in hand. Dit vraagt van de hele organisatie om naar buiten te treden en contact te maken op een open en voor alle inwoners toegankelijke wijze. Het ontwikkelen van de gemeentelijke communicatie vraagt om een blijvende focus. Het team communicatie adviseert en ondersteunt bestuur en medewerkers bij de communicatie naar inwoners en pers.

Interne communicatie

Met onze interne communicatie dragen we er zorg voor dat medewerkers op de hoogte zijn van de bestuurlijke keuzes en van wat er speelt in de organisatie. Ook vinden we het van belang dat medewerkers hun inbreng kunnen hebben in de organisatie. Goede interne communicatie leidt tot betere samenwerking, zorgt voor verbinding en ondersteunt tevens de externe communicatie. Nu er steeds meer hybride gewerkt wordt stelt dit extra eisen aan organisatie en medewerkers ten aanzien van de interne communicatie. In programma 3 is de ontwikkeling van de gemeentelijk communicatie verder uitgewerkt. JURIDISCHE KWALITEITSZORG In 2022 borgen we de juridische kwaliteitszorg in onze organisatie op de manier zoals beschreven in het plan van aanpak "Doorontwikkeling Juridische Kwaliteitszorg", opgesteld in 2017. Dit houdt in dat de juridisch functie ten behoeve van de primaire processen (bijvoorbeeld vergunningverlening) binnen de afdelingen is gepositioneerd (‘lijnfunctie’). Daarnaast is er een team juridische zaken met een aantal centrale taken. Dit team houdt zich bezig met advies, bezwaarschriften en juridisch control/kwaliteitszorg in de gehele organisatie. In het plan van aanpak hebben wij drie pijlers genoemd die aansluiten bij enkele belangrijke uitgangspunten in onze organisatie: kennisdeling, evaluatie en reflectie. Dat houdt in dat onze organisatie:

1. Op een cyclische wijze doorgaat met haar reguliere werkzaamheden

Veel werkzaamheden zijn regulier: het voeren van de commissie bezwaarschriften, klachtbehandeling, opstellen van een jaarverslag inzake klachtenbehandeling, publicatie van lokale wetgeving, controleren van de regelingenbank waarin onze lokale wetgeving is opgenomen (www.overheid.nl), controle van collegevoorstellen, controle van het contractregister, juridisch vraagfunctie, etc. Eind 2021 zijn wij aan de slag gegaan met de actualisering van het Mandaatbesluit. Gelet op de ontwikkelingen rondom o.a. de invoering van de Omgevingswet zal dit doorlopen in 2022.

2. Twee legal audits gaat uitvoeren

Een dergelijke audit bestaat uit kwalitatief en kwantitatief onderzoek. Het kwalitatieve onderzoek richt zich op de organisatie van de juridische functie (aard, omvang en positionering van juridische deskundigheid), de inrichting van de werkprocessen en de toepassing van organisatiebrede regelingen en voorzieningen. Het kwantitatieve onderzoek geeft inzicht in de actuele juridische kwaliteit van het betreffende product aan de hand van kwaliteitsnormen. Met het management is afgesproken dat de bestuurlijke besluitvorming (collegevoorstellen) jaarlijks wordt geëvalueerd. Samen met het management wordt nog gekeken welk soort besluiten in 2022 nog meer wordt ge-audit.

3. Investeert in juridische kennisontwikkeling

Uit gesprekken met afdelingshoofden is naar voren gekomen dat per medewerker wordt gekeken naar de (juridische) opleidingsbehoefte. Onze focus is daarom gericht op een individuele aanpak van juridische kennisontwikkeling. Dit doen wij door in gesprek te blijven met onze collega's. Daarnaast hebben wij in 2020 ervaring opgedaan met het geven van de training 'Gemeentewet en Algemene wet bestuursrecht voor dummies', waar ruim 30 medewerkers aan hebben deelgenomen. De ervaringen uit deze training zijn positief. In 2022 zullen wij deze voor (nieuwe) medewerkers gaan herhalen. Afhankelijk van ontwikkelingen op het juridisch vlak zal gekeken worden of er in 2022 vanuit juridische zaken nog andere trainingen worden aangeboden.

Gemeente Heumen

84

Programmabegroting 2022

INFORMATISERING EN AUTOMATISERING

Landelijke ontwikkelingen

Leidend voor het organiseren van de informatievoorziening zijn de ambities op het gebied van dienstverlening en het optimaal faciliteren van de bedrijfsvoering. Onderwerpen als informatiebeheer, privacy en informatiebeveiliging zijn voorwaardelijk voor onze bedrijfscontinuïteit en onze rol van betrouwbare partner voor inwoners, bedrijven en andere partners. Ook nieuwe wetgeving vraagt aandacht; Zoals de uitgestelde Omgevingswet, de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG), landelijke wet- en regelgeving bij op het gebied van informatiebeheer, zoals de Wet Open Overheid (WOO) en het normenkader voor informatiebeveiliging, de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO).

Informatisering en automatisering

We geven invulling aan onze realistische en gezonde ambitie en visie op het gebied van informatievoorziening zoals opgesteld in het informatiebeleidsplan, Digitale agenda 2020-2024. De laatste jaren is vanuit het Rijk stevig ingezet op de verbetering van overheidsdienstverlening aan inwoners en bedrijven. Wij als gemeenten spelen daarin een primaire rol. Voorbeelden zijn de ontwikkelingen in het sociaal en ruimtelijk domein (Omgevingswet) en de invoering van het stelsel van basisregistraties. We volgen hierbij de Digitale agenda van het Rijk en programma ’’Samen Organiseren’’, waarbij de VNG projecten faciliteert in een collectieve aanpak voor gemeenten. In het samenwerkingsverband ICT Rijk van Nijmegen (iRvN), passen we zoveel mogelijk standaarden toe en maken gebruik van landelijke generieke voorzieningen, zoals de Gemeentelijke Gemeenschappelijke Infrastructuur (GGI), om zo zorg te dragen voor veilige en betrouwbare ICT-voorzieningen. Ook wordt aangesloten bij landelijke aanbestedingen en wordt tevens de samenwerking opgezocht met regiogemeenten waar dit kan. Samen met onze medewerkers blijven we ons verder inzetten om ons digitaal te ontwikkelen. De digitale vaardigheden en het flexibele werken i.c.m. thuiswerken krijgen hierbij aandacht.

Informatiebeveiliging

Het belang van een veilige en beschikbare digitale overheid neemt in deze tijd alleen maar toe. Inwoners moeten er namelijk te allen tijde op kunnen vertrouwen dat de overheid alles in het werk stelt om te voorkomen dat vertrouwelijke informatie in verkeerde handen valt en om te voorkomen dat de bedrijfscontinuïteit wordt verstoord. Informatiebeveiliging is hierbij een integraal onderdeel van de organisatie; de applicaties, processen, beheerders en de gebruikers van onze infrastructuur spelen allen een evenwichtige rol. We leggen de focus op de uitvoering van de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) en de controle daarop. We brengen we door middel van uit te voeren dataclassificaties en risicoanalyses onze grootste risico’s in kaart en sturen hierop. De samenwerking met softwareleveranciers verandert, steeds meer applicaties draaien online in de cloud. Vooraf maken we hier goede afspraken over, onder meer door het opstellen van inkoopeisen. Tijdens de looptijd van contracten controleren we leveranciers actief op de gemaakte afspraken. Daarnaast wordt er blijvend gewerkt aan de bewustwording van medewerkers en wordt er regionaal op ingezet om in samenwerking met iRvN en de deelnemende gemeenten onze ICT-infrastructuur zo veilig mogelijk te maken en te houden en ontwikkelen we ook regionale procedures, zoals een regionale incidentmanagementprocedure.

De gemeente Heumen treft in samenwerking met het iRvN vele maatregelen om het eventuele hackers moeilijk te maken en de kans op succes van cyberaanval te minimaliseren. Hiervoor is een flink aantal projecten als onderdeel van een veiligheidsproject benoemd, waarmee we ons voorbereiden en anticiperen op de nieuwste aanvalstechnieken.

Privacy - Persoonsgegevens

Inwoners moeten er op kunnen vertrouwen dat hun persoonlijke informatie veilig is bij onze organisatie en dat wij deze informatie alleen conform de richtlijnen van de AVG en andere privacywetgeving gebruiken. Om hier uitvoering aan te geven werken we continu aan verbetering op het gebied van toezicht, bewustwording, beleid en procedures. De functionaris gegevensbescherming (FG), benoemd voor de gemeente, de gemeenteraad en de burgemeester, heeft hierbij de coördinerende, adviserende en toezichthoudende rol. Het toezicht krijgt vorm door bijvoorbeeld de wekelijkse controle van de collegevoorstellen. Ook wordt de FG tijdig geraadpleegd en betrokken bij nieuwe processen, projecten en implementaties van nieuwe wetten, zoals de Wet Open Overheid (WOO), waarbij persoonsgegevens een rol spelen. Daarnaast komt het onderwerp privacy/persoonsgegevens bv. structureel terug op de agenda van het portefeuillehoudersoverleg en d.m.v. presentaties in afdelingen. Er komen als gevolg van landelijke ontwikkelingen ook nieuwe taken op ons af. Zo moet er sinds 2021 een jaarlijkse audit worden gehouden op de naleving van de Wet politiegegevens (Wpg). Deze wet is van toepassing op organisaties met BOA’s. We bereiden ons hierop voor in samenwerking met onze collega's in de regio om kennis en ervaring te delen.

Gemeente Heumen

85

Programmabegroting 2022

HUISVESTING Het gemeentehuis passen wij aan voor de gewenste naar buiten toe gerichte en flexibele uitvoering van onze taken. We faciliteren en sluiten aan bij de Heumense manier van werken. Noodzakelijk groot onderhoud aan het gebouw wordt gecombineerd met het oplossen van knelpunten en verbeteringen met betrekking tot veiligheid en dienstverlening.

Gemeente Heumen

86

Programmabegroting 2022

Paragraaf lokale heffingen ALGEMEEN Hieronder treft u een overzicht aan van de onderdelen die de paragraaf lokale heffingen volgens artikel 14 van de financiële verordening (artikel 212 Gemeentewet) dient te bevatten:  Het beleid ten aanzien van de lokale heffingen;  De gerealiseerde opbrengsten per lokale heffing;  Een overzicht op hoofdlijnen van de diverse heffingen  Een aanduiding van de lokale belastingdruk;  Het kwijtscheldingsbeleid. In deze paragraaf zullen wij nader op de verschillende onderdelen ingaan. BELEID LOKALE HEFFINGEN Op grond van de Gemeentewet heeft de gemeente de mogelijkheid belastingen en rechten te heffen. Deze mogelijkheid is in het leven geroepen om de gemeente te voorzien van eigen inkomsten. Een eigen lokaal belastinggebied van voldoende omvang is van essentieel belang voor de financiële zelfstandigheid van gemeenten. In de situatie van de gemeente Heumen worden de volgende belastingen en rechten geheven:  Onroerende zaakbelastingen;  Hondenbelasting;  Brede rioolheffing;  Afvalstoffenheffing en reinigingsrechten;  BIZ (Bedrijven investeringszone)  Marktgelden;  Lijkbezorgingsrechten;  Leges. We onderscheiden opbrengsten als algemene dekkingsmiddelen (belastingen) en opbrengsten die direct dienen ter dekking van gemaakte kosten (rechten). Tot de eerste categorie behoren de onroerende zaakbelastingen en hondenbelasting.

De overige belastingen en rechten behoren tot de tweede categorie, ook wel bestemmingsheffingen genoemd. TARIEVENBELEID De gemeentelijke heffingen (hondenbelasting, marktgelden en die van de legesverordening) worden conform de uitgangspunten als genoemd in deze programmabegroting 2022 verhoogd met het inflatiepercentage van 1,5% (vastgesteld in de meicirculaire). De tarieven voor de afvalstoffenheffing, reinigingsrechten, brede rioolheffing, BIZ en lijkbezorgingsrechten zijn daarvan uitgezonderd. Hiervoor geldt als uitgangspunt 100% kostendekkendheid. Voor bepaling van de tarieven voor de heffing van de onroerende zaakbelastingen hanteren wij de financiële uitganspunten als genoemd in de kadernota 2019 – 2022 en de motie die is ingediend en aangenomen omtrent “het bevriezen” van de opbrengsten onroerende zaakbelastingen voor 4 jaar ten aanzien van de OZB opbrengsten voor woningen. Wel wordt in de opbrengst rekening gehouden met de te verwachten opbrengsten naar aanleiding van nieuwbouw. Op 9 november heeft uw raad besloten om (naast de eenmalige verhoging van 10% voor 2021) een inflatiecorrectie toe te passen op de OZB opbrengst voor de niet-woningen voor de jaren 2021 – 2024. Voor 2022 betekent dit dat voor de OZB opbrengst van niet-woningen, naast de extra opbrengst in verband met nieuwbouw, verhoogd wordt met het inflatiepercentage van 1,5%.

De definitieve tarieven voor de heffing van belastingen en leges 2022 worden bij een afzonderlijk raadsvoorstel voorgelegd aan de gemeenteraad in de vergadering van december 2022.

Gemeente Heumen

87

Programmabegroting 2022

OPBRENGST(RAMING) LOKALE HEFFINGEN In de volgende cirkeldiagram zijn de ramingen van de verschillende belastingen en rechten voor 2022 weergegeven. De begrote inkomsten van de gemeentelijke belastingen en heffingen in 2022 bedragen € 8.667.112

ONROERENDE ZAAKBELASTINGEN Algemeen Onder de naam onroerende zaakbelastingen worden twee belastingen geheven die te maken hebben met nietwoningen: een gebruikersbelasting en een eigenarenbelasting. Als onroerende zaken in hoofdzaak tot woning dienen wordt alleen een eigenarenbelasting geheven. Tarieven Voor de heffing van de onroerende zaakbelastingen 2022 gaan we uit van de waardepeildatum op 1 januari 2021. De raad stelt de tarieven voor 2022 vast op basis van een afzonderlijk raadsvoorstel dat in de raadsvergadering van december 2021 aan de raad zal worden voorgelegd. De ontwikkeling van de OZB tarieven in de periode van 2017 tot en met 2021 ziet er als volgt uit: 2017

2018

2019

2020

2021

Tarief eigenaren woningen

0,1850%

0,1797%

0,1717%

0,1594%

0,1542%

Tarief eigenaren niet-woningen

0,2977%

0,3149%

0,3118%

0,3097%

0,3504%

Tarief gebruikers niet-woningen

0,2333%

0,2374%

0,2351%

0,2331%

0,2658%

De percentages hebben betrekking op de WOZ-waarde. Opbrengsten De opbrengsten inclusief nieuwbouw in het kader van de OZB worden voor 2022 geraamd op:

Opbrengst eigenaren woningen (€)

2020 (werkelijk) 3.432.843

2021

2022

3.494.608

3.512.341

666.561

767.841

778.823

Opbrengst eigenaren niet-woningen (€) Opbrengst gebruikers niet-woningen (€) Totaalopbrengst OZB (€)

434.129

496.562

505.638

4.533.533

4.759.011

4.796.802

Hierin is een toename WOZ waarde (i.v.m. nieuwbouw) berekend van: Woningen: € 11.500.000 Niet-woningen: € 1.500.000

Gemeente Heumen

88

Programmabegroting 2022

HONDENBELASTING Algemeen De hondenbelasting is een algemene belasting, waarvan de opbrengst ten goede komt aan de algemene middelen. Bij de invoering van de belasting in 1994 heeft de gemeente er voor gekozen de opbrengst uit de hondenbelasting aan te merken als algemeen dekkingsmiddel. Tarieven De gemeente Heumen kent een tarief per hond (ongeacht het aantal) en een kenneltarief. De raad stelt de tarieven voor 2022 vast op basis van een afzonderlijk raadsvoorstel dat in de raadsvergadering van december 2021 aan de raad zal worden voorgelegd. Op basis van prijsinflatie volgens de meicirculaire 2021, zou het tarief van 2022 er als volgt uit komen te zien: 2018

2019

2020

2021

2022

Tarief per hond (€)

78,50

80,00

81,20

90,80

92,15

Kenneltarief (€)

336,00

344,00

349,15

390,60

396,45

Opbrengsten De opbrengsten betreffende de hondenbelasting en kennel worden voor 2022 geraamd op: Opbrengsten uit tarief per hond Opbrengsten kennel Totaal opbrengsten hondenbelasting 2020

€ € €

137.703 1.585 139.288

BREDE RIOOLHEFFING Algemeen Het tarievenbeleid voor de heffing van de rioolrechten is vastgesteld door de raad met de vaststelling van het Gemeentelijk Rioleringsplan. Vanaf 2010 mogen gemeenten echter geen rioolrechten meer heffen. Onder de naam “brede rioolheffing” wordt belasting geheven van degene die bij het begin van het belastingjaar het genot heeft krachtens eigendom, bezit of beperkt recht van een eigendom, dat direct of indirect is aangesloten op de gemeentelijke riolering. Beleid ten aanzien van het rioolrecht:  Kostendekkend te heffen waarbij de compensabele BTW, conform de richtlijnen, als kostenpost opgenomen wordt.  De lasten uit nieuwe investeringen pas in het tarief op te nemen nadat de investering is gerealiseerd. Tarieven Bij de vaststelling van het GRP 2018-2022 (14-12-2017) is door de Raad besloten om het tarief deze planperiode niet te laten stijgen en vast te stellen op € 159,85. In 2022 zal een nieuw GRP (inclusief nieuwe tarieven voor de periode vanaf 2023) worden aangeboden aan de Raad. De ontwikkeling van de rioolheffing (op basis van de GRP 2018 -2022) ziet er voor de periode van 2019 tot en met 2025 als volgt uit:

Tarief per perceel

2020 159,85

2021 159,85

2022 159,85

2023 159,85

2024 159,85

2025 159,85

De baten en lasten van de instandhouding van het rioleringsstelsel evenals de exploitatie hiervan worden afgewikkeld via de voorziening “onderhoud/egalisatie baten/lasten rioleringsstelsel”. Kostendekkendheid De geraamde baten en lasten voor 2022 en de mate van betrokkenheid in de heffing van rioolrechten wordt in onderstaande tabel weergegeven. Taakveld

Omschrijving

2.1 5.7 7.2

Verkeer en vervoer Openbaar groen Rioleringen Totaal

Kosten 91.490 59.827 1.055.803 1.207.120

Toerekening overhead 659 3.294 41.591 45.544

Totale kosten

Opbrengst

92.149 63.121 1.097.394 1.252.664

Kostendekkenheid

1.252.665 1.252.665

Uitgangspunt bij de tariefstelling is dat 100% kostendekkendheid wordt gerealiseerd.

Gemeente Heumen

89

Programmabegroting 2022

100%

AFVALSTOFFENHEFFING EN REINIGINGSRECHTEN Algemeen Ter bestrijding van de kosten die voor de gemeente verbonden zijn aan het beheer van huishoudelijke afvalstoffen (GFT-, rest- en grof huisafval) heeft de gemeente op grond van artikel 15.33 van de Wet Milieubeheer een afvalstoffenheffing ingesteld. De afvalstoffenheffing kan niet worden geheven voor de inzameling van bedrijfsafvalstoffen, ook al kunnen deze qua samenstelling vergelijkbaar zijn met huishoudelijke afvalstoffen. Hiervoor wordt in de gemeente Heumen op grond van artikel 229, eerste lid onderdelen a en b, een reinigingsrecht geheven. De belasting voor de afvalstoffenheffing wordt gebaseerd op het daadwerkelijk gebruik van een perceel waarvoor de gemeente een inzamelplicht voor huishoudelijke afvalstoffen heeft. Bij de reinigingsrechten is het gebruik maken van de dienst die de gemeente verricht belastbaar. In de jaren ’70 van de vorige eeuw is de afvalstoffenheffing ingevoerd om heffing mogelijk te maken ook als geen gebruik werd gemaakt van de gemeentelijke inzameldienst, maar de gemeente haar inzamelplicht ten aanzien van het perceel wel nakwam. Tarieven De ontwikkeling van de tarieven voor de afvalstoffenheffing en de reinigingsrechten ziet er in de periode van 2019 tot en met 2025 als volgt uit:

Tarief eenpersoonshuishouden Tarief meerpersoonshuishouden Reinigingsrechten Tarief hele bruine huisvuilzak Tarief halve bruine huisvuilzak

2020 139,40 192,25

2021 139,64 192,60

2022 143,75 198,30

2023 143,75 198,30

2024 143,75 198,30

2025 143,75 198,30

192,25 1,16 0,75

192,60 1,16 0,75

198,30 5 1,16 0,75

198,30 5 1,16 0,75

198,30 5 1,16 0,75

198,30 1,16 0,75

Kostendekkendheid Conform de uitgangspunten is in de berekening van het tarief uitgegaan van 100% kostendekkendheid. In onderstaande tabel zijn de baten en lasten die ten grondslag liggen aan de heffing van afvalstoffenheffing en reinigingsrechten weergegeven. De lasten worden voor 100% betrokken in de heffing. Taakveld

Omschrijving

2.1 6.3 7.3

Verkeer en vervoer Inkomensregelingen Afval Totaal

Kosten 40.579 50.000 1.458.145 1.548.724

Toerekening overhead 10.215 35.161 45.376

Totale kosten 50.794 50.000 1.493.306 1.594.100

Opbrengst

Kostendekkenheid

1.594.100 1.594.100

Belangrijkste oorzaken van de tariefstijging van de afvalstoffenheffing zijn: Met ingang van september 2021 is gestart met luierinzameling. De kosten hiervan worden met ingang van 2022 meegenomen in het tarief en bedragen € 2,50 per aansluiting. Daarnaast heeft de DAR een indexering van haar tarieven doorgevoerd van 2,2%. Dit heeft tot gevolg dat het tarief voor de afvalstoffenheffing in totaal met € 5,70 stijgt (meerpersoonshuishouden).

Gemeente Heumen

90

Programmabegroting 2022

100%

BEDRIJVEN INVESTERINGSZONE (BIZ) Algemeen Onder de naam BIZ-bijdrage wordt een directe belasting geheven van eigenaren en gebruikers ter bestrijding van de kosten die zijn verbonden aan activiteiten in de openbare ruimte en op internet, die zijn gericht op het bevorderen van de leefbaarheid of de veiligheid in de bedrijveninvesteringszone of de ruimtelijke kwaliteit of de economische ontwikkeling van de bedrijveninvesteringszone. De verordeningen zijn van toepassing op het gebied van het Winkelcentrum Malden en de Hema. Tarieven De BIZ-bijdrage voor de gebruikers is ingesteld voor een periode van 5 jaar (2017 – 2021). De BIZ van de pandeigenaren is in 2019 ingesteld voor een periode van 3 jaar en loopt ook af in 2021. Indien de BIZ besturen het verzoek doen aan de gemeente om deze te verlengen, zal aan u in het najaar van 2021 nieuwe verordening(en) worden voorgelegd. Nadat de BIZ verordening is vastgesteld, zal de gemeente in samenwerking met de BIZ stichtingen de stemming organiseren. Indien de wettelijk vereiste meerderheid voor is, wordt de nieuwe BIZ van kracht. Kostendekkendheid De kosten van de extra belastingheffing betreffen de uitvoeringskosten van Munitax. Deze zijn voor 2022 geraamd op € 3.225,-. De hoogte van de opbrengsten van een eventuele nieuwe BIZ, is afhankelijk van het nog op te stellen businessplan en het hierin opgenomen heffingspercentage.