Programmabegroting 2022

Gemeente Heumen

39

Programmabegroting 2022

Gemeente Heumen

40

Programmabegroting 2022

Gemeente Heumen

41

Programmabegroting 2022

WAT WILLEN WE BEREIKEN? 3.1 Strategische visie 2030: ‘Natuurlijk met iedereen’ De strategische visie ‘Natuurlijk met iedereen’ is het kompas voor de komende 10 jaar en geeft richting aan de samenleving die we willen zijn. De visie is een hulpmiddel om goede keuzes te maken en een opdracht aan ons allemaal om te realiseren.

Onze samenleving in 2030

Voor de toekomst van onze gemeente vinden we het belangrijkste dat iedereen die mee wil doen, dit ook kan en dat we elkaar helpen waar nodig. Dit doen we samen met zowel, inwoners, ondernemers als maatschappelijke organisaties. De lokale voorzieningen, waar veel inwoners gebruik van maken en waar inwoners zich voor inzetten, kunnen blijven bestaan. De inzet kan zijn in de vorm van verenigingsleven, mantelzorgers en/of vrijwilligers. Voor de inwoners die het nodig hebben, voor even of langer, staan we als gemeente klaar. Zodat ook zij deel kunnen nemen aan de samenleving. We gaan voor een inclusieve samenleving. Dit is ons doel en daar zetten we ons vol voor in. Hiervoor doen we meer dan onze wettelijke verplichtingen. Daarnaast kenmerkt onze gemeente zich door groen, duurzaam en veilig. Voor deze kenmerken doen we alleen wat wettelijk noodzakelijk is.

De rol van de gemeente in 2030

Wij zijn als gemeente betrouwbaar, open en eerlijk. We zetten ons actief in om ervoor te zorgen dat iedereen in onze gemeente mee kan doen. Voor onze kenmerken geven we ruimte aan inwoners en partners om aan de slag te gaan.

De rol van partners in 2030

Samenwerking met inwoners en partners is belangrijk. Samen zorgen we ervoor dat iedereen mee kan doen in onze samenleving. Daarom gaan we graag samen met inwoners en partners aan de slag, zodat we elkaar kennis en kunde kunnen gebruiken. 3.2 In lijn met de strategische visie een plek voor iedereen De gemeente Heumen ziet het als één van de grote opdrachten te zorgen voor een plek voor iedereen. Iedereen doet mee en levert een bijdrage aan de samenleving. Maatschappelijke participatie en eigen verantwoordelijkheid staan centraal. De meeste inwoners redden zich prima, samen met hun directe omgeving. Inwoners in een kwetsbare positie bieden we als gemeente een vangnet, zoals inwoners met een gebrek aan een sociaal netwerk of met een zeer laag inkomen. De andere grote opgaven die het bestuur zich stelt zijn: - betaalbare zorg (onderdeel van programma 1) - duurzaamheid (onderdeel van programma 2) - veiligheid ( onderdeel van programma 3) Belangrijke pijlers voor deze opgaven zijn: nabijheid, collegiaal bestuur, transparante rolverdeling tussen de gemeente en zijn partners, langdurig partnerschap met ketenpartners bij grote opgaven, informeren en betrekken van inwoners bij kleine projecten en initiatieven, regionale samenwerking (met buurgemeenten, binnen het Rijk van Nijmegen en in de regio Arnhem-Nijmegen) en tenslotte een goede financiële huishouding voor nu en in de toekomst.

Raad, college en ambtelijke organisatie werken vanuit hun verschillende rollen en verantwoordelijkheden samen aan de genoemde opgaven. De kracht van onze gemeente is dat we nabij zijn; we kunnen in nauw contact zijn met inwoners en partners en een adequate dienstverlening bieden. De lijnen zijn kort, we reageren snel en spelen flexibel in op veranderingen. Dit willen we behouden en verder uitbouwen. Een goed voorzieningenniveau dat past bij de omvang van onze gemeente is cruciaal voor de toekomstbestendigheid van onze zelfstandige gemeente. Daarvoor moeten voldoende middelen beschikbaar komen. Bij besluiten over grote investeringen is een realistische blik op de toekomstbestendigheid van belang. Het uitgangspunt blijft dat we dichtbij en lokaal organiseren wat voor inwoners direct van belang is en wat op lokale schaal goed georganiseerd kan worden. We zijn geen eiland en werken voor de grote opgaven samen in regionale samenwerkingsverbanden.

Gemeente Heumen

42

Programmabegroting 2022

3.3 Participatie Voor de periode 2020 – 2022 hanteren we, conform het coalitieakkoord ‘Een plek voor iedereen’, enkele algemene uitgangspunten voor (inwoner)participatie.

Transparante procesaanpak

Procesontwerp is standaard onderdeel van de opdrachtformulering die via het Managementteam (MT), B&W en eventueel de raad verloopt. Bij ieder plan of project kunnen we daardoor aangeven wat onze rol als gemeentelijke overheid is en wat de rol is van partners. Zodat transparant is wat van ons verwacht kan worden en wat we concreet gaan doen. We hebben hoofdzakelijk een faciliterende rol: we bieden alleen infrastructuur.

Grote opgaven: voeren we uit in partnerschap

Bij grote opgaven staat langdurig partnerschap met ketenpartners centraal. We hebben hun kennis en kunde hierbij nodig. Aanvullend hierop gaan we in dialoog met inwoners.

Kleine projecten en initiatieven: gemeente beslist vanuit algemeen belang

Onze inwoners zijn initiatiefrijk en mondig. Uit onderzoek van Necker van Naem blijkt dat de meerderheid behoort tot de betrokkenheidsprofielen ‘Gevestigde beïnvloeders’, ‘Zelfbewuste aanpakkers’ en ‘Geïnformeerde gezinsdrukte’. Dit betekent dat de meerderheid van de inwoners wil dat de gemeente de dingen regelt die geregeld moeten worden. In de fase van uitvoering van kleinere projecten/initiatieven in de buurt informeren en betrekken we inwoners. We nodigen belanghebbenden uit om met elkaar in gesprek te gaan. Dit is maatwerk per project. Uiteindelijk beslist het gemeentebestuur vanuit het algemeen belang.

Initiatievenbeleid

Het initiatievenbeleid met Vonkjes en Initiatieven zetten we voort. Zo faciliteren we inwoners bij hun inzet voor de leefbaarheid van onze dorpen en wijken en hun eigen leefomgeving. Dit versterkt de sociale samenhang. 3.4 (Digitale) dienstverlening We werken samen met inwoners en ondernemers aan een gemakkelijke en snelle dienstverlening van de gemeente Heumen. Dat betekent dat de gemeente:  luistert naar de inwoner, laat weten wat ze met vragen doet en vragen die steeds terugkeren aangrijpt als een kans voor continue verbetering van de eigen dienstverlening;  dienstverlening aanbiedt die toegankelijk en gebruiksvriendelijk is, en bovendien dat iedere inwoner die persoonlijke aandacht nodig heeft die kan krijgen. Op maat gesneden dienstverlening die toegankelijk en snel is, zorgt dat inwoners gemakkelijk in hun behoeften kunnen voorzien en zelfredzaam zijn. Juist dat schept ruimte voor persoonlijk en betekenisvol contact voor diegene die dat nodig hebben, omdat ze met een ingewikkeld probleem zitten of er zelf niet uitkomen. Zo biedt de gemeente elke inwoner de dienstverlening die hij nodig heeft: zowel digitaal als ook in passend persoonlijk contact. Alle inwoners, bezoekers en bedrijven mogen van hun gemeente een hoge standaard van dienstverlening verwachten, maar enkele doelgroepen verdienen de komende jaren speciale aandacht.

Van alle Nederlanders beschikt bijna 30 procent over beperkte of geen internetvaardigheid. In een samenleving die in hoog tempo digitaliseert, mogen zij niet afhaken. Ook bedienen we de inwoners die ‘online’ zijn. Zij beschikken over een pc, een laptop of kunnen het internet op via mobiele telefoon of tablet. Deze inwoners staan positief tegenover digitale dienstverlening van de overheid. Het is voor hen een vanzelfsprekendheid dat ook de gemeente digitale diensten verleent. Dit betekent nog niet dat zij er massaal gebruik van maken. Het belang van de inwoners zit hem in de keuze en het gemak. Een digitaal kanaal dat 24 uur per dag, zeven dagen in de week gebruikt kan worden, zullen zij vaker kiezen als zij op die manier gemakkelijk antwoord krijgen op vragen of een dienst sneller ontvangen. Geen antwoord krijgen is erg vervelend. Een van de grootste ergernissen van inwoners is van het kastje naar de muur te worden gestuurd en steeds dezelfde gegevens te moeten overleggen. Digitale dienstverlening is er juist op gericht om dit te voorkomen. Gegevens één keer vastleggen en deze in de dienstverlening aan de inwoner steeds opnieuw gebruiken. Daarnaast is digitale dienstverlening voor de overheid, net als voor het bedrijfsleven, van strategisch belang. De overheidsorganisatie van de toekomst kan niet zonder.

Slimme inzet van ICT maakt digitale dienstverlening sneller, ontbureaucratiseert, ontschot, maakt integraal werken mogelijk, kan inwoners beter bedienen en is uiteindelijk goedkoper.

Gemeente Heumen

43

Programmabegroting 2022

3.5 Communicatie Communicatie is overal bij nodig en goede communicatie is een belangrijke randvoorwaarde voor de kwaliteit van onze gemeentelijke dienstverlening. We vinden het belangrijk dat onze communicatie in ieder geval verbindend, helder, deskundig en positief is. Op die manier ondersteunen we enerzijds de strategische doelstellingen van bestuur en organisatie en anderzijds de dienstverlening aan onze inwoners. De genoemde karakteristieken zijn onder andere zichtbaar in onze huisstijl en in ons taalgebruik. Alle vertegenwoordigers van de gemeente: raad, college en ambtenaren, nemen in hun communicatie deze karakteristieken mee als uitgangspunt voor hun communicatie. We werken in 2022 verder aan toegankelijke gemeentelijke communicatie. We willen ervoor zorgen dat inwoners betrokken en gehoord worden. Dit realiseren we onder andere door het gebruik van begrijpelijke taal (we schrijven op B1 niveau), het gebruik van beelden (foto's, infographics, iconen e.d.) en het benutten van onze diverse communicatie-middelen. We willen met onze communicatie zoveel mogelijk inwoners bereiken. Met onze digitale communicatiemiddelen stimuleren we eveneens de betrokkenheid en participatie van inwoners. We nodigen inwoners actief uit tot deelname aan onze digitale nieuwsbrief en onze vernieuwde website biedt inwoners de mogelijkheid feedback te geven op de informatie.

We werken continu aan verbetering van onze website, waarbij we tot doel hebben: ondersteuning van de digitale dienstverlening, een heldere toegankelijke structuur, makkelijk kunnen vinden wat je zoekt, leesbaarheid en aantrekkelijkheid. De Wet digitale overheid stelt verplicht dat gemeenten (en andere overheidsinstanties) voldoen aan digitale toegankelijkheidseisen. Hier werken we in 2022 aan door een toegankelijkheidsverklaring op te laten stellen en te publiceren, waarin staat welke maatregelen de gemeente Heumen neemt om de digitale informatie / website toegankelijk te maken en te houden, inclusief een planning. 3.6 Toekomst van Heumens werken We willen een toekomst bestendige organisatie zijn, die een goede kwaliteit van dienstverlening voor inwoners en bestuur kan bieden, én een aantrekkelijke werkgever is. Uit de ontwikkelingen om ons heen leren we dat de manier waarop we zijn georganiseerd en (samen)werken moet blijven doorontwikkelen om ons werk goed te kunnen blijven doen. Daarnaast heeft de coronacrisis ons geleerd dat we ons werk ook op een andere manieren kunnen doen en organiseren. De komende jaren blijven we aan de slag om onze organisatie verder te ontwikkelen. We werken verbindend, oplossingsgericht en vanuit de kernwaarden: vertrouwen, eigenaarschap en plezier beleven aan samen leren en een goed resultaat.

Het uitgangspunt blijft daarbij, dat de gemeentelijke organisatie op een effectieve manier de verbinding blijft leggen tussen inwoners, ondernemers, partners, bestuurders en medewerkers. Medewerkers doen goed en plezierig hun werk: thuis, op kantoor of elders. Onderwerpen waarmee we aan de slag gaan zijn: anders afstemmen, maatwerk, duurzaam vitaal werken, samen leren en zorgen voor goede faciliteiten op kantoor en op afstand. We versterken daarbij de basis waar nodig en verbeteren en ontwikkelen van daaruit verder. Voor deze ontwikkeling van de organisatie is er een dynamische agenda 2021-2024 gemaakt. 3.7 Huisvesting In 2022 continueren we de uitvoering van noodzakelijk onderhoud aan het gebouw en de technische installaties. Deze werkzaamheden zijn de afgelopen jaren uitgesteld om te combineren met de voorgenomen aanpassing van het gebouw om een aantal geïnventariseerde knelpunten op te lossen en beveiligingsmaatregelen te treffen. Dit geldt voor de publiekszone, de bestuurlijke zone en de werkplekken. We sluiten hierbij aan op de Heumense manier van werken. 3.8 Samenwerking Door de maatschappelijke en bestuurlijke ontwikkelingen wordt regionale samenwerking steeds belangrijker. Voor een aantal gemeentelijke taken kan werken op een grotere schaal noodzakelijk zijn om de uitvoering op het gewenste kwaliteits- en kostenniveau te organiseren.

Daarnaast wordt de regio door het Rijk en de Provincie steeds meer als samenwerkingspartner beschouwd. Tenslotte zijn er onderwerpen (bijvoorbeeld: de economische ontwikkeling) die alleen regionaal en zelfs bovenregionaal gestuurd of beïnvloed kunnen worden. In het kader van de regionale samenwerking kijken we kritisch naar wat kunnen we en doen we zelf en welke zaken lenen zich meer voor een gezamenlijke aanpak. Uitgangspunt blijft dat we dichtbij en lokaal organiseren wat voor inwoners direct van belang is en wat op lokale schaal goed georganiseerd kan worden. Bij regionale samenwerking richten we ons vooral op het Rijk van Nijmegen en – op grotere schaal- de regio ArnhemNijmegen. Op dit moment ligt de focus op het verstevigen van de samenwerking in de regio Arnhem-Nijmegen, de Groene Metropoolregio.

Gemeente Heumen

44

Programmabegroting 2022

3.9 Financiën We willen ervoor zorgen dat de financiële situatie van de gemeente ook in de toekomst goed blijft, met een structureel sluitende meerjarenbegroting. Tussen het opstellen van de kadernota en het opstellen van de begroting 2022 heeft het Rijk een aantal (voorgenomen) besluiten genomen die impact hebben op de financiële positie van de gemeente Heumen. Zo zijn er voor 2022 extra middelen beschikbaar gesteld voor de tekorten in de Jeugdzorg en worden de effecten van de herverdeling van het gemeentefonds steeds concreter. Daarnaast vindt per 2022 facturering van de Jeugdzorg plaats via het woonplaatsbeginsel. In de voorliggende begroting hebben we deze ontwikkelingen verwerkt. Ondanks alle maatregelen die een nadelige financieel effect hebben, is het college er in geslaagd een sluitende begroting én meerjarenraming samen te stellen. In principe ontwikkelen we geen nieuw beleid met nieuwe financiële verplichtingen. We blijven in staat om lokale dienstverlening aan onze inwoners op voldoende niveau uit te voeren. Voor onze toekomstbestendigheid is het cruciaal dat we een voorzieningenniveau dat past bij de omvang van onze gemeente, op peil kunnen houden. 3.10 Veiligheid, handhaving en ondermijning Ook in 2022 blijven we verder bouwen aan een nog veiligere omgeving.

We willen dat inwoners, ondernemers en bezoekers zich veilig voelen in de gemeente Heumen én dat gezien wordt dat er wordt opgetreden bij bedreigingen en incidenten. Dit doen we overigens niet alleen. We werken namelijk nauw samen met de gemeenten in Tweestromenland op de onderwerpen: vroegsignalering, ondermijning en zorg en veiligheid. In het Integraal Veiligheidsplan Tweestromenland 2019-2022 staan de prioriteiten en strategische thema’s op het gebied van veiligheid voor onze gemeente. De belangrijkste prioriteiten voor 2022 blijven ondermijning en zorg en veiligheid. In 2022 starten we met de voorbereidingen voor een nieuw veiligheidsbeleidsplan voor 2023 en verder.

Gemeente Heumen

45

Programmabegroting 2022

WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN? 3.3 Inwonerparticipatie Doel Effecten

Faciliteren van initiatieven van inwoners en daarbij aansluiten op de energie die er in de samenleving is Nieuwe initiatieven dragen bij aan de leefbaarheid en de sociale cohesie in onze dorpen en wijken en zorgen voor een verbreding van activiteiten en voorzieningen voor onze inwoners. Ook kunnen zij mogelijk van betekenis zijn voor inwoners die zich (tijdelijk) in een kwetsbare positie bevinden.

Inhoud

De gemeente faciliteert inwoners bij het realiseren van hun initiatieven. De gemeente kan hen daarbij ondersteuning op maat bieden in de vorm van kennis, expertise, netwerkcontacten, materialen of financiële hulp. Met het huidige initiatievenbeleid, de processen en de werkwijze sluiten we zo goed mogelijk aan op de energie in de samenleving. Ook blijven we de samenwerking met inwoners in de praktijk verder ontwikkelen.

Planning

Gehele jaar 2022

Budget

€ 31.000 (regulier extern budget) en reguliere ambtelijke uren (initiatievenbudget)

3.4 (Digitale) dienstverlening Doel Effecten Inhoud

We willen de burger en de ondernemer zo'n toegankelijke dienstverlening bieden dat ze de meeste zaken probleemloos zelf kunnen regelen. We zorgen voor continue verbetering van de toegankelijkheid van onze website. Digitaal is de dienstverlening zo gebruiksvriendelijk dat burgers en ondernemers hier uit zichzelf voor kiezen, omdat het hen de minste tijd en inspanning kost. Voor wie er op internet niet uitkomt, is er altijd passend, persoonlijk contact onder handbereik. • Uitbreiding digitale formulieren op gemeentelijke website • Ontwikkeling en implementatie van digitale diensten zoals huwelijken en naturalisaties.

Planning

2022

Budget

Reguliere ambtelijke uren

3.5 Communicatie Doel Effecten

Inhoud

Planning

Door de inzet van onze digitale communicatiemiddelen, als aanvulling op bestaande communicatiemiddelen, hebben we een groter bereik met onze communicatie. We bereiken meer mensen en ook andere doelgroepen, zoals jongeren. Inwoners praten en denken vaker mee over het gemeentelijk beleid en de uitvoering; dit wordt voor hen eenvoudiger door het gebruik van de digitale communicatiemiddelen.  We laten onze website toetsen op digitale toegankelijkheid, publiceren de stand van zaken, maken een plan van aanpak voor meerdere jaren en werken hieraan in 2022  We monitoren het gebruik van en de feedback op de website van de gemeente Heumen: we verbeteren onze website op basis hiervan.  We breiden de inzet van sociale media uit; we stimuleren actief de deelname van inwoners aan de digitale nieuwsbrief en benutten vaker twitter en facebook. 2022 e.v.

Budget

Kosten voor digitale toegankelijkheid nog niet bekend, afhankelijk van de uitkomsten van de toets. Daarnaast reguliere ambtelijke uren, mogelijk ook inhuur van expertise.

Doel

Optimaal benutten van de mogelijkheden van het nieuwe (interactieve) intranet in de organisatie

Effecten

Inhoud

Door goede interne communicatie benutten medewerkers elkaars expertise en blijft de verbinding onderling en met de organisatie optimaal. Dit komt ten goede aan de dienstverlening aan inwoners. Eind 2021 is het intranet van de gemeente Heumen vervangen door een nieuw sociaal intranet. Dit intranet heeft meer mogelijkheden voor medewerkers om met elkaar in contact te zijn en informatie te delen. Deze mogelijkheden ondersteunen medewerkers bij het hybride werken, dat door corona is ontstaan en niet meer weg te denken is. Team communicatie stimuleert en faciliteert medewerkers bij het benutten van de samenwerkingsmogelijkheden van het nieuwe intranet.

Planning

2022 e.v.

Budget

Reguliere ambtelijke uren

Gemeente Heumen

46

Programmabegroting 2022

3.7 Huisvesting

Doel

Effecten

Aanpassingen gemeentehuis: Noodzakelijk groot onderhoud aan het gebouw en de technische installaties combineren met aanpassingen aan gebouw om een aantal geïnventariseerde knelpunten op te lossen, beveiligingsmaatregelen te treffen en aan te sluiten op eventuele wijzigingen in de manier van werken. Het gemeentehuis is in goede staat van onderhoud; Publiekszone, bestuurszone en werkruimten hebben een open uitstraling en bieden de mogelijkheid om rustig, veilig en samen te werken, zijn flexibel in te richten en voldoen aan (arbo)richtlijnen.

Inhoud

Verbouw en herinrichting publiekszone, bestuurszone en werkruimten.

Planning

2022 Definitief ontwerp, aanbesteding en start met verbouw en onderhoud.

Budget

Kapitaallasten € 30.000 per jaar, afschrijving 25 jaar

3.8 Samenwerking Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen Doel Verstevigen van het profiel en de samenwerking in de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen. Effecten

Inhoud

Planning

Budget

Het opdrachtgeverschap van de samenwerking is helder. De gemeente is goed aangesloten en draagt bij aan de opgaven in de regio Arnhem-Nijmegen. Deze opgaven betreffen: Groene groeiregio, Productieve regio, Verbonden regio, Circulaire regio en Ontspannen regio. De Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen is de opvolger van de Stadsregio Arnhem Nijmegen en het Gemeenschappelijk Orgaan (GO) Arnhem-Nijmegen. In 2020/2021 heeft de Groene Metropoolregio gewerkt aan een regionale visie en een regionale agenda met daarin de 5 opgaven. Deze opgaven bevinden zich vooral op het fysieke domein: woningbouw, circulariteit, economie en mobiliteit. Maar ook samenwerking op het gebied van cultuur en toerisme is een aandachtsveld. Met als doel het realiseren van groei én het versterken van het groene karakter van onze bijzondere regio. Het gehele jaar 2022 Voor de Groene Metropoolregio is in de begroting een bijdrage van € 133.950 voor 2022 opgenomen. Deze bijdrage is structureel en betreft een bijdrage voor de proces- en bureaukosten en de Economic Board en de 5 opgaves waaraan Heumen deelneemt.

Per opgave zijn de volgende bijdragen in de begroting opgenomen: Regiobureau € 28.585 Bijdrage Economic Board € 16.569 Verbonden regio € 21.482 Productieve regio € 12.086 Circulaire regio € 13.400 Onstpannen regio € 9.511 Groen groeiregio € 12.244 Voor het (interne) opdrachtgeverschap is € 20.000 beschikbaar.

Doorontwikkeling samenwerking regio Rijk van Nijmegen Doel Effecten

Inhoud

Herijken van de samenwerking binnen het Rijk van Nijmegen. Voldoende invloed (sturingsmogelijkheden) van gemeenten op gemeenschappelijke regelingen in het Rijk van Nijmegen. Zicht op (strategische) onderwerpen die een gezamenlijke agenda vormen in het Rijk van Nijmegen. Bij de oprichting van de Modulaire Gemeenschappelijke regeling Rijk van Nijmegen in 2015 is een bestuurlijk Platform opgericht om de samenwerking tussen gemeenten in het Rijk van Nijmegen te stimuleren en faciliteren. Tijdens hun jaarlijkse collegeontmoeting in het Rijk van Nijmegen in september 2021 hebben de colleges gesproken over deze herijking. Met de resultaten uit dit gesprek wordt een (strategische) agenda opgesteld die aan de raden zal worden voorgelegd en waaraan in 2022 e.v. uitvoering zal worden gegeven.

Planning

Het gehele jaar 2022

Budget

Reguliere ambtelijke uren

Gemeente Heumen

47

Programmabegroting 2022

3.9 Financiën Doel Effecten

Inhoud

Maatregelen treffen waarmee we zorgen dat de financiële situatie van de gemeente ook in de toekomst goed blijft In de toekomst zijn we nog steeds in staat onze lokale dienstverlening aan inwoners op voldoende niveau uit te voeren en is ons voorzieningen niveau op peil en passend bij de omvang van onze gemeente. We hanteren de volgende financiële afwegingen bij onze beleidskeuzes en de beleidsuitvoering:  de gebruiker betaalt  we ontzien onze inwoners in een kwetsbare positie ( gebrek aan sociaal netwerk en/of zeer laag inkomen). Voor hen doen we wat nodig is.  onze financiële last berekenen we door aan de betreffende verbonden partijen. Daar sturen we strak op  door het rijk overgedragen taken voeren we uit van de door het rijk daarvoor verkregen middelen; dat budget vormt de grens van de uitgaven. Mogelijk ontstaan er daardoor wachtlijsten; dit vraagt om goede sturing.  investeringen in duurzaamheid moeten worden terugverdiend door de besparingen die de investeringen opleveren ( o.a. bij verduurzaming van maatschappelijk vastgoed).  als lastenverzwaring onvermijdelijk wordt, zoeken we dit in eerste instantie bij de OZB voor niet-woningen  bezuinigingen zijn niet altijd direct realiseerbaar i.v.m. lopende verplichtingen. We accepteren dat de kosten voor overgangssituaties worden gedekt uit onze reserves.

Daarbij behouden we het juiste niveau voor ons weerstandsvermogen (tenminste niveau 2)

Planning

gedurende het jaar ( in zowel 2021 en 2022)

Budget

ambtelijke uren

3.10 Veiligheid, handhaving en ondermijning

Doel Effecten Inhoud Planning Budget

Integrale veiligheid Veiligheid of veiligheidsbeleving van inwoners wordt vergroot We geven uitvoering aan het intergemeentelijk uitvoeringsprogramma Tweestromenland. De basis hiervoor vormt het beleidsplan Integrale Veiligheid Tweestromenland 2019-2022. Uitvoering 2022 Regulier budget

Doel

Ondermijning

Effecten

Ondermijningscriminaliteit zichtbaar maken en gezamenlijk tegengaan We geven uitvoering aan het intergemeentelijk uitvoeringsprogramma ondermijning. De basis hiervoor vormt het beleidsplan Integrale Veiligheid Tweestromenland 2019-2022. We werken gezamenlijke aan casuïstiek aan de hand van signalen en integrale controles. We communiceren tijdig en helder over ondermijning naar inwoners en bestuur. We werken aan het vergroten van een gemeente brede bewustwording door middel van een weerbaarheidsscan voor de interne organisatie.

Inhoud

Planning Budget

Uitvoering 2022

Doel Effecten

Zorg & Veiligheid

Regulier budget

Versterken van samenwerken, kennisvergroting en afstemming met netwerkpartners Verankering vroegtijdige afstemming sociaal domein en veiligheid

Inhoud

Regionale thema's nazorg ex-gedetineerden, verwarde en kwetsbare personen, jeugd, mensenhandel, samenwerking met het Zorg en Veiligheidshuis en Veilig Thuis en gezamenlijke casuïstiek.

Planning Budget

Uitvoering 2022

Gemeente Heumen

Reguliere ambtelijke uren

48

Programmabegroting 2022

Doel

Crisisbeheersing

Effecten

Versterken van samenwerken en afstemming Uitvoering geven aan (de speerpunten uit) het Regionaal Beleidsplan 2020-2023.

Inhoud

Opleiden, Trainen en oefenen (OTO) zowel lokaal als regionaal inhaalslag maken. Flexibilisering van de crisisorganisatie.

Planning

Uitvoering 2022

Budget

Reguliere ambtelijke uren

3.11 Financiën en bedrijfsvoering Met dit hoofdstuk geven we inzicht in de financiële positie van onze gemeente. Zo kan door raad, college en organisatie gestuurd worden op een efficiënte bedrijfsvoering en kan een goede afweging worden gemaakt over bestuurlijke ambities en de daarvoor beschikbare middelen. Programma 3 bevat naast de taakvelden Bestuur en Overhead de zogeheten ‘Algemene dekkingsmiddelen’. Bedoeld worden de inkomsten van onze gemeente die niet direct aan programma 1 of 2 kunnen worden toegerekend. Concreet gaat het over de inkomsten uit treasury, onroerende zaakbelasting, hondenbelasting en de algemene uitkering uit het Gemeentefonds. Ook de algemene baten en lasten komen in dit onderdeel aan bod. In de Paragrafen financiering (treasury), bedrijfsvoering (overhead) en lokale heffingen worden deze onderwerpen verder uitgediept. Ook in de komende jaren is een gezonde financiële positie het uitgangspunt voor ons financieel beleid. Wij beogen een begroting die structureel en reëel in evenwicht is en waarin onvoorziene incidentele tegenvallers incidenteel worden opgevangen. Het is van belang dat we een goed weerstandsvermogen behouden, zodat we de financiële risico's die we als gemeente lopen kunnen opvangen (zie hiervoor ook de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing).

Vanuit een gezonde financiële positie kan een goede afweging worden gemaakt over bestuurlijke ambities en de daarvoor beschikbare middelen. Algemene lasten en baten Jaarlijks worden er lasten en baten begroot die vooraf nog niet kunnen worden toegerekend aan de diverse taakvelden van de begroting. Deze zogeheten ‘stelposten’ dienen ter compensatie of egalisatie van toekomstige lasten en baten. Voor de vier komende begrotingsjaren zijn de volgende budgetten als stelpost opgenomen. Na de tabel volgt een korte toelichting. algemene lasten (in €)

2022

stelpost voor prijsontwikkeling stelpost voor loonontwikkeling stelpost voor nieuwe taken stelpost voor ziektevervanging stelpost voor uitvoering personele regelingen algemene baten (in €)

196.735 111.600 53.975 106.500 22.500

2023 410.474 342.574 57.447 106.500 22.500

2024 627.418 563.002 55.912 106.500 22.500

2025 847.617 811.812 55.912 106.500 22.500

2022

2023

2024

2025

-400.377

-400.377 -75.998 1.012.000

-400.377 -75.998 950.234

-400.377 -75.998 875.791

stelpost voor onderuitputting stelpost voor bezuiniging gem. regelingen stelpost voor nog te ontvangen rijksmiddelen

915.000

Stelposten voor prijs- en loonontwikkeling

Bij de bepaling van deze twee stelposten is rekening gehouden met de in de mei-circulaire 2021 hiervoor opgenomen percentages.

Stelpost voor nieuwe taken

Volgens de mei-circulaire 2020 worden er extra middelen beschikbaar gesteld voor nieuwe taken. Het gaat om de nieuwe Wet inburgering (€ 48.560), participatie ( € 4.111) en een integratie-uitkering voor de combinatiefunctie (€ 1.304).

Stelpost voor ziektevervanging

Deze algemene last is voor de opvang van langdurige ziekte van vaste medewerkers. Door inhuur van personeel wordt stagnatie in de bedrijfsvoering vermeden. Indien de stelpost gedurende het begrotingsjaar deels onbenut blijft wordt het restantbudget ten gunste van de exploitatie gebracht in de maandrapportage over oktober.

Gemeente Heumen

49

Programmabegroting 2022

Stelpost voor uitvoering personele regelingen

Deze stelpost is bedoeld voor de kosten die voortkomen uit personele regelingen voor medewerkers (CAO en lokale arbeidsvoorwaardenregelingen), zoals gevolgen van functiewaardering of beoordeling, uitbetaling (incidentele) overuren, uitbetaling bovenwettelijk verlof, hogere inschaling voor nieuwe en ervarener medewerker.

Stelpost voor onderuitputting

Deze stelpost is bedoeld om onderuitputting van begrote uitgaven gedurende een begrotingsjaar te neutraliseren. Uiterlijk bij de maandrapportage over oktober, wordt deze stelpost op nihil gebracht.

Stelpost voor bezuiniging gemeenschappelijke regelingen

Sinds begrotingsjaar 2021 wordt er een korting toegepast op gemeenschappelijke regelingen. In 2022 gaat het om 2% en in 2023 om 3%.

Stelpost voor nog te ontvangen rijksmiddelen

De commissie van Wijzen heeft uitspraak gedaan en advies gegeven over het verschil tussen Rijk en gemeenten over de structurele financiering van de Jeugdzorg. Naar aanleiding van de uitspraak is het Kabinet in gesprek gegaan met gemeenten waarna besloten is dat het kabinet in 2022 € 1,314 miljard extra beschikbaar stelt aan gemeenten voor de tekorten vanwege de Jeugdzorg. Gemeenten committeren zich daarbij aan de invulling van een set aan maatregelen die in 2022 een besparing van € 214 miljoen opleveren. Wat dit voor de gemeente Heumen betekent kun je terugvinden in tabel 2 in onderstaande paragraaf " Algemene uitkering uit het gemeentefonds". Algemene uitkering uit het gemeentefonds Meestal verschijnen jaarlijks drie circulaires. In mei, september en december. Mei geeft de vertaling van de Voorjaarsnota van de rijksoverheid, september van de vertaling van de Miljoenennota, december rondt het uitkeringsjaar zoveel mogelijk af. De mei circulaire is de tweede van 2021, in maart verscheen al een brief over het compensatiepakket corona. Aanvankelijk zou de mei circulaire een versie worden met veel mutaties door de vertaling van het nieuwe verdeelstelsel met ingangsjaar 2022. Dat is echter een jaar doorgeschoven.

Na het verschijnen van de decembercirculaire gemeentefonds 2020 heeft het kabinet in 2021 aanvullende maatregelen genomen ter compensatie van de financiële gevolgen van de coronacrisis, de uitbreiding van het economisch steun – en herstelpakket. Vooruitlopend op de mei circulaire 2021 is door middel van de maartbrief 2021 een 4e compensatiepakket aan de gemeenten toegekend. Voor Heumen betekende dit een bedrag van € 174.000. De voeding van het gemeentefonds als gevolg van de methode ‘samen de trap op en samen de trap af’ wordt het accres genoemd. De accressen 2020 en 2021 zijn vastgeklikt op het niveau van de mei circulaire 2020 ter waarde van respectievelijk € 1.240 en € 1.030 miljoen. Dit om rust en stabiliteit te creëren tijdens de corona-pandemie. Er vindt dus geen afrekening plaats. Anders dan in de septembercirculaire 2020 zijn deze keer de accressen vanaf 2022 bijgewerkt. Alle jaren vallen negatief uit. Dat is 2022: - € 126,5 miljoen ,2023: - € 127,4 miljoen, 2024: - € 111,3 miljoen,2025: - € 30,7 miljoen. De ramingen van de algemene uitkering 2022-2025 zijn gebaseerd op de verschenen mei circulaire 2021. In de navolgende tabel 1 zijn de uitkomsten van de mei circulaire 2021 afgezet tegen de huidige ramingen van de algemene uitkering 2022-2025, die waren gebaseerd op de maartbrief 2021.

Omschrijving/jaar Maartbrief 2021 Meicirculaire 2021 (*) Verschil Te reserveren middelen voor uitvoering nieuwe taken (**) Restant vrij te besteden middelen of afname middelen.

2022 (€) 22.326.415 22.415.539

2023 (€) 22.545.322 22.576.738

2024 (€) 22.761.698 22.758.651

2025 (€) 23.225.578 23.222.583

89.123 -10.000

31.416 -6.000

-3.046 - 4.000

-2.295 -1.000

79.123

25.416

-7.046

-3.995

Tabel 1. (*) - In verband met de BCF-afrekening 2020 is een structurele raming van € 72.000 opgenomen i.v.m. de ruimte onder het btw-compensatiefonds. Dit is een aanname, die door de Prov. toezichthouder wordt geaccepteerd. Vanaf 2023 € 200.000 (300 miljoen) extra middelen Jeugdzorg toegevoegd n.a.v. de septembercirculaire 2020; (**)- De reservering van deze middelen heeft betrekking op de inwerkingtreding van de nieuwe inburgeringswet 1 januari 2022.

Gemeente Heumen

50

Programmabegroting 2022

Ontwikkelingen 1. De invoering van het nieuwe verdeelstelsel Gemeentefonds is echter een jaar doorgeschoven naar 2023. De effecten van deze nieuwe verdeling zijn inmiddels kenbaar gemaakt. De beheerders van het gemeentefonds hebben op 9 juli jl. het aangepaste voorstel voor de nieuwe verdeling van het gemeentefonds naar de Tweede Kamer gestuurd. Uiteindelijk zal het nieuwe kabinet besluiten over invoering van de nieuwe verdeling; 2. De accressen vanaf 2022 zijn bijgewerkt op basis van de regels van de huidige normeringsmethodiek; 3. Structurele compensatie voor jeugdzorg. Het huidige kabinet zal in de komende Miljoenennota 2022 € 1,3 miljard extra beschikbaar stellen boven op de € 300 miljoen die eerder al beschikbaar is gesteld; 4. Herverdeling Gemeentefonds 2023. In tabel 2 is de financiële vertaling van de onder punten 3 en 4 genoemde ontwikkelingen weergegeven. 2022

2023

2024

2025

1.272.000 -162.000 195.000 915.000

1.272.000 -260.000

1.272.000 -321.766

1.272.000 -396.209

1.012.000 759.000

950.234 712.676

875.791 656.843

-247.500 511.500

-495.000 217.676

-742.500 -85.657

Middelen Jeugdzorg Basisbedrag middelen Jeugdzorg Toegepaste overeengekomen besparing (*) Verwerkt in de begroting Totaal toegezegde middelen Jeugdzorg Totaal toegezegde middelen Jeugdzorg, 75% aflopend (**)

Gemeentefonds Herverdeling Gemeentefonds Saldo

915.000

Tabel 2. (*) Het Rijk gaat er vanuit dat de gemeente Heumen door maatregelen op Jeugdzorg gaat besparen (**) De toegezegde rijksmiddelen Jeugd mag structureel doorgetrokken worden op basis van 75% (aflopend) van de middelen die in de arbitragezaak zijn genoemd.

Treasury Naast een jaarlijks renteresultaat is er dividend uit aandelen vanuit de vennootschappen BNG, Vitens en DAR. Vanuit de MARN ontvangen we een uitkering omdat deze gemeenschappelijke regeling aandelen van de ARN in bezit heeft.

dividend BNG

De Bank Nederlandse Gemeenten is de bank die voor een belangrijk deel de financiering in het publiek domein verzorgt. Met gespecialiseerde financiële dienstverlening draagt de bank bij aan zo laag mogelijke kosten van maatschappelijke voorzieningen voor de burger. De bank levert zo een bijdrage aan de publieke taak. Wij hebben 151.515 aandelen BNG met een nominale waarde van € 2,50 in bezit. Na afloop van een boekjaar wordt in het daarop volgende voorjaar door de Algemene Vergadering van Aandeelhouders het uit te keren dividend vastgesteld. Voor de begrotingsjaren 2022-2025 rekenen wij op een jaarlijkse dividendopbrengst van € 315.000, oftewel een uitkering van € 2,08 per aandeel.

dividend Vitens

Vitens wil als publieke onderneming een bijdrage leveren aan het verlagen van maatschappelijke kosten. De unieke positie van drinkwaterbedrijf met een natuurlijke monopoliepositie brengt de verantwoordelijkheid met zich mee om het geld van klanten en publieke aandeelhouders op een verantwoorde wijze te besteden. Wij bezitten 16.023 aandelen Vitens met een nominale waarde van € 0,10. Na afloop van een boekjaar wordt in het daarop volgende voorjaar door de Algemene Vergadering van Aandeelhouders het uit te keren dividend vastgesteld. Voor de begrotingsjaren 2022-2025 rekenen wij op een jaarlijkse dividendopbrengst van € 16.000. Dit komt overeen met een bedrag van € 1,00 per aandeel.

dividend DAR

In programma 2 komt DAR uitgebreid aan bod. Omdat Heumen aandelen heeft in deze naamloze vennootschap, is er een connectie met het taakveld treasury. Wij bezitten nu in totaal 4.583 aandelen DAR met een nominale waarde van € 320.879. Voor de begrotingsjaren 2022-2025 rekenen wij op een jaarlijkse dividendopbrengst van € 25.000.

uitkering MARN

Omdat de MARN 37,5% van de aandelen van de afvalcentrale in Weurt bezit, ontvangen wij jaarlijks een uitkering. Nu de MARN de gronden heeft verkocht aan de ARN, zijn wij verzekerd van een jaarlijkse uitkering van € 20.000.

Gemeente Heumen

51

Programmabegroting 2022

Verbonden partijen Voor de realisatie van de doelstellingen van dit raadsprogramma hebben wij samenwerkingsrelaties met de Groene Metropoolregio, Euregio, Munitax, Bank Nederlandse Gemeenten en Vitens. Voor een nadere toelichting over deze verbonden partijen wordt verwezen naar de 'Paragraaf verbonden partijen'. verbonden partij GMRAN Euregio Munitax BNG Vitens

Gemeente Heumen

rechtsvorm

programma Bestuur en organisatie Bestuur en organisatie Bestuur en organisatie Bestuur en organisatie Bestuur en organisatie

gemeenschappelijke regeling openbaar lichaam gemeenschappelijke regeling

vennootschap vennootschap

52

Programmabegroting 2022

WAT MAG HET KOSTEN/WAT GAAT HET OPBRENGEN?

Rekening Exploitatie

Begroting

2020 (€)

2021 (€)

Lasten

-10.609.343

-10.205.815

Baten

30.416.354

Saldo

Gemeente Heumen

2022 (€)

2023 (€)

2024 (€)

2025 (€)

-9.978.305

-10.747.879

-11.326.635

-11.692.442

31.318.635

31.482.629

31.606.263

31.829.705

32.083.462

19.807.011 21.112.820

21.504.323

20.858.384

20.503.071

20.391.020

53

Programmabegroting 2022

Programma 3 Bestuur en organisatie Begroting 2022

Objectnr.

Product en taakveld

T0010

Bestuur

-2.324.778

0

-2.324.778

T0040

Overhead

-4.447.421

68.425

-4.378.996

T0050

Treasury

-2.368.775

2.733.198

364.423

T0061

OZB woningen

-140.823

3.512.341

3.371.518

T0062

OZB niet woningen

-119.143

1.284.461

1.165.318

T0064

Belastingen overig

-22.427

153.288

130.861

T0070

Alg.uitk. en overige uitk.gemeentefonds

-58.927

23.330.539

23.271.612

T0080

Overige baten en lasten

-496.012

400.377

-95.635

T0100

Mutaties reserves

0

0

0

T0090

Vennootschapsbelasting (VpB)

0

0

0

Lasten (€)

T0110

Result. rekening van baten en lasten

Totaal

P03

Baten (€)

Saldo (€)

0

0

0

-9.978.305

31.482.629

21.504.323

In de volgende tabel vindt u een overzicht van het voor dit programma geraamde nieuw beleid en voorgestelde besparingen ( reeds meegenomen in kadernota). In de tabel zijn de bedragen per begrotingsjaar opgenomen. Alle onderstaande bedragen zijn verwerkt in de voorliggende meerjarenbegroting. Raming Nieuw beleid exploitatie

2022 (€)

2023 (€)

2024 (€)

2025 (€)

Programmabegroting 2022-2025

Nieuw intranet onderhoud Actualiseren RIE Bezwaar- en beroepsschriften leges ODRN Inrichting thuiswerkplek (kapitaallasten) Thuiswerkvergoeding Verkorte afschrijving aanbouw Maldensteijn Bijdrage MGR-IRVN Bijdrage VRGZ Bijdrage GO (Groene metropool) Besparing formatie wethouders

3.000 4.000 20.000 20.000 50.000 50.000 -2.000 29.994 -37.000

3.000

3.000

3.000

20.000 20.000 50.000 50.000 -2.000 29.994 -30.000 -26.000

20.000 20.000 50.000 50.000 -2.000 29.994 -30.000 -26.000

20.000 20.000 50.000 50.000 -2.000 29.994 -30.0000 -26.000

In de volgende tabel vindt u een overzicht van de voor dit programma geraamde investeringen. In de tabel zijn de investeringsbedragen opgenomen.

Meerjaren investeringsplan

Inrichting thuiswerkplak

Investerings bedrag

97.500

Electrische scooter

2.550

Informatiebeleidsplan

15.500

Gemeente Heumen

Raming 2022 (€)

2023 (€)

2024 (€)

2025 (€)

97.500 2.550 13.000

54

2.500

Programmabegroting 2022

In de volgende tabel vindt U een overzicht van de reserves en voorzieningen die betrekking hebben op dit programma. Reserves

Stand per

Toevoeging

Onttrekking

Stand per

1-1-2022 (€) Schommelfonds rekenkamercommissie

31-12-2022 (€)

10.337

10.337

10.337 Voorzieningen

Stand per

0 Toevoeging

0 Onttrekking

Stand per

1-1-2022 (€) Gemeentehuis

10.337

31-12-2022 (€)

762.147

62.865

233.000

592.012

1.784.808

0

87.317

1.697.491

Personele regelingen

62.559

70.000

85.000

47.559

Voorziening dubieuze vorderingen

108.223

15.000

15.000

108.223

0

0

Eigen risico pensioenen oud-wethouders

Wachtgeldverplichting voorm. personeel

0

2.717.737 147.865 420.317 2.445.285 *Voor een nadere toelichting van de reserves en voorzieningen wordt verwezen naar de toelichting op de balans

Gemeente Heumen

55

Programmabegroting 2022

Gemeente Heumen

56

Programmabegroting 2022

Recapitulatie cijfers programma 1 t/m 3

Programma

Saldo begroting Saldo begroting Saldo begroting Saldo begroting 2022 2023 2024 2025

P01

Programma 1 Sociale leefomgeving

-14.892.845

-14.717.691

-14.646.674

-14.249.461

P02

Programma 3 Bestuur en organisatie

-6.087.336

-6.134.728

-6.112.688

-6.059.411

P03

Programma 2 Fysieke leefomgeving

21.504.323

20.858.384

20.503.071

20.391.020

Exploitatieresultaat

524.143

5.965

-256.292

82.148

Gemeente Heumen

57

Programmabegroting 2022

Gemeente Heumen

58

Programmabegroting 2022

Paragrafen

Gemeente Heumen

59

Programmabegroting 2022

Gemeente Heumen

60

Programmabegroting 2022

Paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheer ALGEMEEN De paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing is een wettelijk verplichte (BBV) paragraaf. De paragraaf geeft inzicht in het weerstandsvermogen door de beschikbare weerstandscapaciteit af te zetten tegen de, o.b.v. de geïnventariseerde risico's berekende, benodigde weerstandscapaciteit. Per 2016 behoren ook een vijftal kengetallen tot de verplichte onderdelen van deze paragraaf. Deze kengetallen geven inzicht in de financiële weerbaarheid van de gemeente. WEERSTANDSVERMOGEN EN WEERSTANDSCAPACITEIT Het verwachte weerstandsvermogen bedraagt op balansdatum; Prognose 2022

Weerstandsvermogen

1-jan

31-dec

Exclusief stille reserves

2,99

3,18

Inclusief stille reserves

6,62

6,82

Het weerstandsvermogen wordt weergegeven in een kengetal, namelijk de verhouding tussen de (direct) beschikbare en de benodigde weerstandscapaciteit. Weerstandsvermogen =

Beschikbare weerstandscapaciteit Benodigde weerstandscapaciteit

Beschikbare weerstandscapaciteit Met de direct beschikbare weerstandscapaciteit worden de middelen en mogelijkheden bedoeld waarover de gemeente beschikt om niet-begrote kosten te dekken. In onderstaande tabel is de beschikbare weerstandscapaciteit weergegeven. Prognose 2022 Beschikbare weerstandscapaciteit

1-jan

31-dec

Algemene reserve per 31 december 2020 Verwacht resultaat 2021 Verwacht resultaat 2022

€ 8.258.742 € - 144.504

Totaal

€ 8.114.238 € 8.638.380

€

524.142

Benodigde weerstandscapaciteit Onder benodigde weerstandscapaciteit verstaan we alle risico’s waarvoor nog geen maatregelen zijn getroffen, die van materiële betekenis kunnen zijn in relatie tot de financiële positie. Tot het treffen van dergelijke maatregelen behoren onder andere het instellen van voorzieningen, het afdekken van risicogebieden met verzekeringen dan wel andere risico-beperkende acties.

In de nota risicomanagement 2010/2011 zijn de kaders en begrippen voor het risicomanagement gedefinieerd. In de nota is vastgelegd dat jaarlijks in de paragraaf weerstandsvermogen de risico’s worden geïnventariseerd en vastgelegd. In september 2021 heeft een inventarisatie plaatsgevonden van de risico’s t.b.v. de programmabegroting 2022. Er is in totaal voor € 7,3 miljoen aan risico's geïnventariseerd. De benodigde weerstandscapaciteit (kans x financiële impact) is bepaald op € 3.189.600. De gehele risico-inventarisatie kunt u terugvinden in bijlage 7. In de onderstaande tabel is de benodigde weerstandscapaciteit weergegeven. Prognose 2022 Benodigde weerstandscapaciteit Reservering voor vermogensrisico’s (zie tabel risico-inventarisatie)

Gemeente Heumen

61

1-jan

31-dec

€ 2.717.400

€ 2.717.400

Programmabegroting 2022

Ontwikkelingen risico's Ten tijde van de jaarrekening 2020 hadden we te maken met veel onzekerheden die een forse impact op de financiële positie van de gemeente kunnen hebben. Inmiddels zijn een aantal onzekerheden concreter geworden. De Covid-19 pandemie lijkt de gemeente financieel niet erg te raken. Het Rijk heeft het gros van de extra uitgaven en gederfde inkomsten vergoed. Ook is er concreter zicht op de herverdelingseffecten van het gemeentefonds. De gemeente Heumen heeft een fors nadeel, maar door deze in te boeken betreft dit geen (groot) risico meer. Daarnaast heeft het Rijk voor 2022 extra middelen toegezegd voor de Jeugdzorg. Een structurele oplossing moet nog worden bekrachtigd door een nieuw kabinet. Stille reserves Van stille reserves is sprake als activa onder de opbrengstwaarde of tegen nul zijn gewaardeerd maar direct verkoopbaar zijn als men dat zou willen (minBZK 2003). Bij verkoop van deze bezittingen ontstaat winst die eenmalig vrij inzetbaar is dan wel via de exploitatie wordt toegevoegd aan het eigen vermogen. Voor de berekening van de weerstandscapaciteit merken we de volgende objecten aan als stille reserve: Object

WOZ-waarde 2021 (per 01-01-2020) € 3.200.000

Gemeentehuis, Kerkplein 6, Malden Gemeentelijke werkplaats, Ambachtsweg 10, Malden

€

420.000

Parkeergarage Maldensteijn

€

365.000

Pachtgronden*

€ 3.300.000

Natuurgronden**

€ 2.600.000

* Per 31 december 2020 beschikt de gemeente nog over 68,5 ha pachtgronden die niet op de balans staan. Voor de waardering van de stille reserve aan pachtgrond wordt € 60.000 per ha aangehouden. ** De gemeente bezit 204 ha bosgrond met een geschatte waarde van € 2,6 miljoen. Conclusies m.b.t. weerstandsvermogen Om te kunnen beoordelen in welke mate de gemeente in staat is om de risico’s te dekken wordt gebruik gemaakt van onderstaande waarderingstabel opgesteld door het Nederlands Adviesbureau voor Risicomanagement. Hieruit blijkt dat de gemeente Heumen waarderingscijfer A scoort. Hetgeen een uitstekend weerstandsvermogen betekent.

Waarderingstabel weerstandsvermogen Waarderingscijfer

Ratio weerstandsvermogen

Betekenis

A B C D E F

> 2,0 1,4 < x < 2,0 1,0 < x < 1,4 0,8 < x < 1,0 0,6 < x < 0,8 < 0,6

Uitstekend Ruim voldoende Voldoende Matig Onvoldoende Ruim onvoldoende

KENGETALLEN VOOR DE FINANCIËLE POSITIE VAN DE GEMEENTE HEUMEN Met ingang van de programmabegroting 2016 is het een wettelijk vereiste (BBV) dat kengetallen ter ondersteuning van de beoordeling van de financiële positie opgenomen worden in de paragraaf weerstandsvermogen. Deze kengetallen maken inzichtelijk over hoeveel ruimte de gemeente beschikt om structurele en incidentele lasten te kunnen dekken of opvangen. Ze geven zodoende inzicht in de financiële weeren wendbaarheid. De provincie beoordeelt in toenemende mate op basis van de uitkomsten van de vijf kengetallen de financiële positie van de gemeente. De vijf kengetallen zijn: 1. 2. 3. 4. 5.

Netto schuldquote en Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Solvabiliteitsratio Grondexploitatie Structurele exploitatieruimte Belastingcapaciteit

Gemeente Heumen

62

Programmabegroting 2022

De uitkomsten voor de gemeente Heumen. In de onderstaande tabel zijn de uitkomsten van de vijf kengetallen voor de gemeente Heumen weergegeven in de kolommen 1 t/m 6. Kolom 7 geeft de gemiddelden van de Gelderse gemeenten weer. In de kolommen 8 t/m 10 zijn de waarden van de kengetallen ingedeeld in 3 categorieën. Deze categorieën sluiten aan bij de landelijk vastgestelde signaleringswaarden. Categorie A is het minst risicovol, categorie C het meest. De gemeente is financieel gezond. Door de extra rijksmiddelen ter dekking van de tekorten in de jeugdzorg is de begroting 2022 ruim sluitend. Het meerjarenperspectief laat de impact van de herverdeling van de algemene uitkering uit het gemeentefonds zien. Het wordt steeds lastiger om structureel sluitend te zijn. Het kengetal belastingcapaciteit blijft in categorie C. Dit ondanks dat de gemeente Heumen de OZB opbrengst heeft 'bevroren' waar andere gemeenten gemiddeld de OZB opbrengst laten stijgen als reactie op de financiële druk. De verklaring ligt in het feit dat met de belastingcapaciteit niet alleen de OZB tarieven worden gewogen, maar ook de afvalstoffenheffing en de rioolbelasting. Kortom, de woonlasten van een gemiddeld huishouden. Met name de afvalstoffenheffing is de afgelopen jaren gestegen. In 2018 was dit voor een voor een meerpersoonshuishouden nog € 155,-. In 2021 is dit € 192,60. 1 Rek. 2020

2 Begr 2021

3 Begr. 2022

4 Begr. 2023

5 Begr 2024

6 Begr 2025

7 Geld Gem

8 Cat. A

9 Cat. B

10 Cat. C

Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Solvabiliteitsratio Structurele exploitatieruimte

50 %

45%

31%

31%

28%

25%

65%

<90%

90-130%

>130%

32 %

18%

33%

33%

30%

27%

53%

<90%

90-130%

>130%

22%

35%

24%

24%

25%

26%

33%

>50%

20-50%

<20%

-0,6%

1,6%

1,6%

0,1%

-0,5%

0,2%

0,6%

Begr of MJR>0%

Begr en MJR<0%

Grondexploitatie

2,3%

0,3%

0,0%

0,0%

0,0%

0,0%

18%

Begr en MJR> 0% <20%

20-35%

>35%

Belastingcapaciteit

103%

112%

107%

107%

107%

107%

99%

<95%

95-105%

>105%

Kengetallen

Gemeente Heumen

63

Programmabegroting 2022

Gemeente Heumen

64

Programmabegroting 2022

Paragraaf onderhoud kapitaalgoederen

Gemeente Heumen

65

Programmabegroting 2022

ALGEMEEN Inleiding De gemeente Heumen heeft een totale oppervlakte van 4.168 ha (3.971 ha land en 197 ha. water), waarvan een groot gedeelte bij de gemeente in beheer is als openbare ruimte. De openbare ruimte is onder te verdelen in wegen, riolering, verlichting, openbaar groen, gebouwen en bossen. De kwaliteit van het beheer en onderhoud wordt door de raad bepaald (kaderstellende rol) met, per onderdeel, de vaststelling van beheersplannen binnen de daarvoor beschikbaar gestelde budgetten (budgetrecht). Voor de navolgende kapitaalgoederen zijn beheerplannen in gebruik:  wegen  kunstwerken  openbare verlichting  riolen  openbaar groen  bossen  gebouwen. In de beheersplannen is onder meer het niveau van het onderhoud vastgesteld. De budgetten die met uitvoering van de beheersplannen zijn gemoeid zijn in de begroting geraamd en vergen een flink deel van de gemeentelijke begroting. WEGEN Areaalgegevens Begin 2020 is het gehele wegenareaal opnieuw geïnspecteerd conform de landelijke wegbeheermethodiek van de CROW (Centrum voor Regelgeving en Onderzoek in de grond- water- en Wegenbouw en de verkeerstechniek). Waarvan een nieuwe Beheerrapportage Wegenonderhoud 2021-2025 is opgesteld. De gemeente Heumen heeft volgens het huidige beheerbestand totaal ca. 1,104 miljoen m2 verhardingen in beheer en onderhoud. Hiervan is ca.

46% asfaltverharding, 52% is elementenverharding en 2% is betonverharding of overige verharding. Het merendeel van de verharding, 65%, heeft een rijbaanfunctie. Daarnaast heeft 19% een voetgangersfunctie. De overige functies zijn fietspad, parkeervak en overig; 16%. Kwaliteit van de verharding Er is sprake van een grote hoeveelheid achterstallig onderhoud binnen de gemeente 7,2% van het gehele areaal heeft kwaliteitsniveau D, 2,5% heeft kwaliteitsniveau C(laag). Onderhoudsplannen

Exploitatie

Vanuit de beheerrapportage Wegenonderhoud 2021-2025 is een totaalbedrag van € 555.000 per jaar nodig voor het normale jaarlijkse onderhoud van wegen (oplappen van wegen). Uit de voorziening is € 460.059 beschikbaar en het restant wordt uit de exploitatie van de wegen gedekt. Het huidige budget per jaar is voor de komende vier jaar toereikend. We zien echter wel dat de voorziening afneemt.

Investering

Op basis van de cyclische planning (levensduur) heeft de gemeente jaarlijks ca. € 800.000 euro nodig voor groot onderhoud cq reconstructie van de wegen. Voor nadere informatie wordt verwezen naar het voorgaande ‘Wegenbeheerplan gemeente Heumen meerjarenplanning 2018 – 2027’ . Volgens de beheerrapportage Wegenonderhoud 2021-2025 en landelijke reservering is er € 1.380.686,25 per jaar nodig. Vanaf 2020 is conform coalitieakkoord t.b.v. de bovengenoemde cyclische planning dan ook een investeringsbudget beschikbaar gesteld van € 800.000 voor de benodigde wegrenovaties. Door de werkzaamheden zoveel mogelijk integraal op te pakken, bijvoorbeeld met riolering en groen, is mogelijk ten gevolge van efficiëntie en volume een aanbestedingsvoordeel te behalen. Voor 2021 is het voornoemde investeringsbudget deels benut voor het groot onderhoud/renovatie van de St. Walrickweg. Voor de komende jaren is groot onderhoud/renovatie benodigd voor diverse wegen en straten. Indien er concrete plannen worden uitgevoerd zal de Raad hierover worden geïnformeerd. Risico’s Het grootste risico vormt extreme/bijzondere schade aan wegen die ingrijpen vanwege veiligheid noodzakelijk maakt. Dit kan bijvoorbeeld worden veroorzaakt door bijzondere weersomstandigheden.

In het onderhoudsplan voor wegen is gekozen voor het onderhoudsniveau ‘laag’ dit strookt niet met de toegankelijkheidswensen en inclusieve samenleving en veiligheid. En als we onder dit niveau komen neemt de risicoaansprakelijkheid toe (conform artikel 16 van de Wegenwet). Wijzigingen in onderhoud kunnen bijvoorbeeld voorkomen als gevolg van integrale afstemming, initiatieven of winterschades.

Gemeente Heumen

66

Programmabegroting 2022

KUNSTWERKEN Areaalgegevens De gemeente Heumen heeft 18 verschillende soorten kunstwerktypen en 293 civiele kunstwerken in beheer. Kwaliteit van de kunstwerken In 2016 is het gehele areaal opnieuw geïnspecteerd conform de landelijke beheermethodiek van de CROW (Centrum voor Regelgeving en Onderzoek in de grond- water- en Wegenbouw en de verkeerstechniek) Uit deze inspectie blijkt dat de totale gemiddelde kwaliteit van de kunstwerken in het beheer van de gemeente een C bedraagt. De dassen- en paddentunnels hebben een D-kwaliteit en verdienen de komende jaren dus meer aandacht. Onderhoudsplannen Vanuit het kunstwerkenbeheerplan (2017) is voor het onderhoud op C-kwaliteit een gemiddeld bedrag van € 32.722 euro per jaar nodig gedurende 5 jaar. Dit bedrag bestaat uit kosten voor het onderhoud (over vijf jaar € 163.612, inclusief 20% VAT-kosten (Voorbereiding, Administratie en Toezicht). Hiervoor is vanwege bezuinigingen vanaf 2021 € 18.000 budget beschikbaar gesteld waarvoor de hoogstnodige gebreken hersteld zullen worden. Indien hogere uitgaven nodig zijn zal er via de maandrapportage bij geraamd worden. Risico’s Het grootste risico vormt instorting en extreme/bijzondere schade aan kunstwerken die ingrepen vanwege veiligheid en disfunctioneren noodzakelijk maakt.

OPENBARE VERLICHTING Algemeen De voorgaande Raad heeft op 9 juli 2015 ingestemd met de “Kaderstelling openbare verlichting 2015-2024” onder unanieme aanname van Amendement kaderstelling openbare verlichting 2015-2024. Daarbij is ingestemd met de keuze voor variant 2: “Ombouw naar duurzame toepassing in 10 jaar”. De gemeente kiest ervoor om versneld de installatie te gaan vervangen voor energiezuinige armaturen waarmee een duurzame oplossing behaald wordt. Bij deze variant wordt tevens de opgelopen achterstand in onderhoud weggewerkt en vindt de maximale reductie van de onderhouds- en energiekosten plaats. In 10 jaar (vanaf 2016) wordt circa € 2.200.000 geïnvesteerd. met een jaarlijkse investering van circa € 220.000. Hierdoor cumuleren de jaarlijkse kosten(kapitaallasten) met € 10.000 ( 2021:€ 56.000 en 2022 € 66.000). Kwaliteitsnormen De gehanteerde kwaliteitsnormen die we binnen de kaderstelling hanteren zijn gericht op de aspecten veiligheid, duurzaamheid, materialen, beheer en onderhoud en vastgelegd in voornoemde kaderstelling. Basisgegevens In de gemeente hebben we circa 3.700 lichtmasten waarmee een energieverbruik van circa 816.000 KWH gemoeid was. Momenteel is het met Led verduurzaamde en gedimde aandeel in onze gemeente ca. 63%. De energiebesparing in 2020 is 47,2% t.o.v. het peiljaar 2013.

Risico’s Door de keuze voor de variant “ombouw naar duurzame toepassing in 10 jaar” wordt uiteindelijk het gehele verouderde areaal vervangen. Hierdoor neemt het storingsrisico af en zal ook het risico dat de gemeente aansprakelijk wordt gesteld voor schade die voortvloeit uit het niet goed functioneren van de openbare verlichting afnemen.

Gemeente Heumen

67

Programmabegroting 2022

OPENBAAR GROEN Algemeen Voor het openbaar groen binnen de bebouwde kommen hebben we een groenstructuurplan (GSP) in 2007 opgesteld. Om de gewenste inrichting uit het GSP te realiseren is een budget beschikbaar gesteld en in de loop der jaren de groenstructuur verbetert. In 2019 is gestart met een herziening van het GSP, waarbij nieuwe ontwikkelingen in het groen en de groenstructuur opgenomen worden in de nieuwe omgevingsvisie. Na vaststelling van het koersdocument volgt een uitvoeringsprogramma groen. Belangrijke raakvlakken zijn inwonersparticipatie, duurzaamheid, biodiversiteit, klimaat en gezondheid. In het IBOR is een laag onderhoudsniveau vastgesteld, met op enkele onderdelen basisniveau. Dit is grotendeels verwerkt in de beeldbestekken, die de basis vormen voor de uitvoering. De arealen houden we bij in een beheersysteem (Geovisia), gekoppeld aan de verplichte basisregistratie grootschalige topografie (BGT). De bomen beheren we op basis van een regelmatige veiligheidsinspectie (minimaal 1x per 3 jaar). De bossen worden beheerd volgens het bosbeheerplan 2019-2028. Het beheer besteden we jaarlijks uit aan de Bosgroep, volgens een vooraf afgestemde begroting. Voor het landschap geldt de in 2014 vastgestelde strategie voor Heumen en aangrenzende gemeentes (GUP), die voor onze gemeente is uitgewerkt in een landschapsontwikkelingsplan (LOP).

Dit vormt de leidraad voor ontwikkeling en beheer. In een jaarlijkse ‘werkconferentie landschap’ hebben we een samenwerking met vrijwilligers voor de ontwikkeling en het beheer van het Heumens landschap. Het LOP 2019-2023 is hiervoor de basis en het uitvoeringsprogramma wordt jaarlijks geactualiseerd en voorgelegd aan het college. Momenteel is het biodiversiteitsplan in uitwerking, waarin kansen voor meer biodiversiteit vastgelegd wordt. Dit is opgesteld in samenwerking met gebiedsexperts. De kosten voor het maaibeheer maken we inzichtelijk. Kwaliteitsnormen Voor het openbaar groen is er een zonering van het IBOR aangehouden. Dit betekent een laag onderhoudsniveau en een basisniveau voor het sierplantsoen en gazons. Sinds 2012 wordt een visuele controle uitgevoerd voor de bomen, die de veiligheid waarborgt. Jaarlijks vinden de nodige controles en onderhoud plaats. Het beheer is gebaseerd op een veilig en duurzaam bomenbestand. De bos- en natuurterreinen worden duurzaam in stand gehouden. Het beheer richt zich op integratie van de functies recreatie, natuur en cultuurhistorie. In de bossen vindt houtoogst plaats ten behoeve van het versterken van bovengenoemde functies. Het beheer van het landschap wordt waar mogelijk uitgevoerd met behulp van vrijwilligers met als doel het in stand houden van de huidige situatie, het oplossen van knelpunten en waarborgen veiligheid.

De arealen zijn grotendeels opgenomen in een vernieuwd integraal beheersysteem (Geovisia) en voldoen aan de landelijke normen (BGT). Basisgegevens  Het openbaar groen: 27 ha grasperceel en 19 ha plantsoen, 11.400 bomen  De bosgebieden: 198 ha  De overige landschappelijk waardevolle groenelementen: Ca. 7,7 ha bosplantsoen Ca. 125 hoogstamfruitbomen Ca. 6.350 strekkende meter hagen Ca. 0,8 ha houtwallen Ca. 8 ha extensief grasland Enkele poelen 12 dassentunnels met 14 rasters Amfibievoorzieningen: 14 tunnels en 5 paddenrasters Dassencompensatiegebied: 6 ha graslanden en 3400 m heggen, 40 fruitbomen

Gemeente Heumen

68

Programmabegroting 2022

Financiën

Onderhoud Onderhoud van het openbaar groen is vastgelegd in een tweejaarlijkse dienstverleningsovereenkomst die door de Dar wordt uitgevoerd. Ook is het vegen van goten, het weghalen van onkruid op verhardingen en het bladruimen in het werk van de Dar opgenomen. Het werk wordt zoveel mogelijk integraal uitgevoerd. Het onderhoud van de bossen wordt geheel uitbesteed op basis van een jaarlijkse beheersbegroting. Het onderhoud van landschap en bomen is grotendeels in uitvoering bij de buitendienst, met inhuur van een hoogwerker. Het knippen van heggen en de kap van bomen zijn uitbesteed vanwege machinaal werk. Daarnaast onderhouden vrijwilligers enkele natuurgebieden, soms met ondersteuning van ingehuurde deskundigen. Ontwikkelingen Uitgegaan wordt van een onderhoudsniveau C (extensiever onderhoud), waarbij extensieve beplantingen niet meer geschoffeld worden, maar uitgemaaid. De sierheesters en gazons worden op basisniveau onderhouden om kapitaalvernietiging te voorkomen. Om het beeld acceptabel te houden worden met gelden vanuit het Groenstructuurplan groenstroken opgeknapt. Daar waar mogelijk zorgen we voor biodiversiteit door soortkeuze, aanplant bloembollen en ontwikkeling bloemrijke bermen. We stemmen de inrichting af op de functies van het groen voor o.a. waterberging en voorkomen hittestress.