concept Programmabegroting 2025 -2028

Invoeren Toeristenbelasting

Het beleidsvoornemen is om per 1-1-2025 toeristenbelasting in te voeren. Toeristenbelasting wordt geheven op personen die verblijven (overnachten) in de gemeente maar daar niet woonachtig zijn. Deze belasting wordt geheven zodat ook degenen die in de gemeente verblijven meebetalen aan de gemeentelijke voorzieningen waar zij gebruik van maken. In ca. 90 % van de gemeenten wordt toeristenbelasting geheven. Dit maakt dat onze inwoners bij verblijf in Nederland in de regel meebetalen aan de lokale voorzieningen, terwijl dat omgekeerd niet het geval is. De opbrengst van toeristenbelasting gaat naar de algemene middelen. Naast de bovengenoemde motivatie voor het invoeren van deze heffing, wil de gemeente met de invoering van toeristenbelasting zorgen voor een stabiel budget voor de facilitering van recreatie en toerisme. Dit budget is als niet wettelijke taak altijd bij bezuinigen in beeld. Hierdoor is het niet mogelijk om een structureel beleid te voeren. Door de regionale samenwerking is dat meer en meer noodzakelijk. De wens is daarom, gekoppeld aan de invoering van toeristenbelasting, om in 2025 een beleidsnota recreatie en toerisme op te stellen met een meerjarige uitvoeringsagenda. Dit betreft een eenmalige uitgave van € 20.000.

Gemeente Heumen

32

Programmabegroting 2025

Door toeristenbelasting deels ten goede te laten komen aan de facilitering van recreatie en toerisme, zien de betreffende ondernemers ook iets terug van de geheven belasting en dat is positief voor de acceptatie van de heffing. De ondernemers zullen de belasting in de regel doorberekenen aan de klant. Daarnaast zullen zij een nachtregister moeten bijhouden of in geval van vaste standplaatsen kan de raad een tarief vaststellen gebaseerd op gemiddeld verblijf op een standplaats. De opbrengst van toeristenbelasting is vooraf niet te bepalen. De gemeente beschikt niet over verblijfscijfers en tevens is de opbrengst afhankelijk van het te hanteren tarief. Kijkend naar gangbare tarieven in het Rijk van Nijmegen en op basis van kengetallen en ramingen van verblijf, kan de jaarlijkse opbrengst worden geschat op € 140.000 (uitgaande van een tarief van €1,90 pp per nacht). De inning zal achteraf plaatsvinden. Indien de toeristenbelasting in 2025 wordt ingevoerd, zal deze vanaf 2026 opbrengsten opleveren. De jaarlijkse uitvoeringskosten voor de belastingoplegging en controle verblijfslocaties, geraamd op € 6.000, komen al ten laste van 2025. De gemeente Heumen levert jaarlijks een inspanning om een aantrekkelijke gemeente te zijn voor recreanten.

Uiteraard betreft dit algemene voorzieningen waar toeristen gebruik van maken en daarbij zijn er diverse uitgaven die direct te relateren zijn aan recreatie en toerisme. Dit betreft kosten aan o.a. toerisme, evenementen (o.a. 4daagse), oudheidkunde en musea, onderhoud fiets en wandelpaden en overige investeringen in natuur en landschap, die ook een belangrijke randvoorwaarde zijn voor recreatie en toerisme. Het doel van de toeristenbelasting is mede om een stabiel budget te creëren voor Toerisme. Het budget om recreatieve initiatieven te ondersteunen is in de loop van jaren teruggebracht van € 30.000 naar € 10.000. Voor 2026 en verder zou moeten worden uitgegaan van € 20.000 extra voor dit budget, zodat het weer op het oude peil komt en meer in lijn is met de budgetten in de buurgemeenten.

Onderhoud nieuwe wandelnetwerk

In het voorjaar 2024 is het nieuwe wandelnetwerk in de gemeente Heumen aangelegd. In de hele Groene Metropoolregio worden in 2024 wandelnetwerken gerealiseerd met subsidie van de provincie. Het onderhoud van dit netwerk zal collectief door de regio worden georganiseerd en zal gedaan worden door een routebureau, zoals nu al gebeurt voor het fietsknooppuntennetwerk. De kosten voor de gemeenten zijn gebaseerd op het aantal knooppunten en aantal kilometers netwerk. Vooraf in 2023 is een inschatting gemaakt dat dit jaarlijks € 30,- per kilometer zal kosten; het Heumense wandelnetwerk betreft 110 kilometer x € 30 = € 3.300. Dit zijn nieuwe uitgaven aangezien het ‘oude’ netwerk door vrijwilligers werd beheerd. 2.8. Actualisering kostendekkingsplan Beleidsplan water en riolering In de raadsmededeling (zknr: 132261) van 29 november 2023, Voorontwerp herinrichting openbare ruimte Vitaal Centrum Malden, is de gemeenteraad geïnformeerd over het ontwerpproces ten aanzien van de herinrichting openbare ruimte Vitaal Centrum Malden en de financiële middelen die hiervoor beschikbaar en nodig zijn. In het Voorontwerp herinrichting openbare ruimte Vitaal Centrum Malden zijn verbetermaatregelen ten behoeve van berging en infiltratie van hemelwater meegenomen. Om werk met werk te maken, kunnen die tegelijk met de herinrichting worden uitgevoerd.

De kosten van de verbetermaatregelen zijn in totaal € 1.172.981 en die zijn niet opgenomen in het huidige Beleidsplan water en riolering. Daarom is het kostendekkingsplan riolering geactualiseerd. Daarbij is ook rekening gehouden met hogere investeringskosten door inflatie, de hogere rente op investeringen en kosten voor uitvoering van maatregelen uit de regionale adaptatiestrategie. De begroting voor riolering heeft een egalisatievoorziening die wordt ingezet voor egaliseren van fluctuaties in exploitatiekosten en investeringen. Door de inzet van de egalisatievoorziening leidt de verhoging van de kosten niet tot een extra stijging van de rioolheffing. Die blijft gelijk aan de jaarlijkse stijging van € 3,50 tot en met 2027, zoals vastgelegd in het Beleidsplan water en riolering 2023-2027. 2.9. Herinrichting Schaatsbaan Heumen: Voor de herinrichting mogelijkheden van de schaatsbaan en omgeving aan de Maasstraat in Heumen wordt een investeringskrediet gevraagd van € 400.000, waarvan € 100.000 wordt gefinancierd vanuit riool/water. De resterende € 300.000 worden in 25 jaar afgeschreven tegen 4% rente, waarmee de kapitaallasten uitkomen op € 24.000 per jaar. Dit budget is benodigd voor de opruiming van de schaatsbaan en sanering van het depot van de Graaf Lodewijkruiters.

En mede voor een nieuwe multifunctionele inrichting welk in samenspraak met het dorp nader bepaald dient te worden. Meegenomen hierin worden de volgende wensen: a. Het creëren van ruimte voor uitbreiding van tennisclub met een Padelbaan en mogelijk een 2e in de toekomst. Hiervoor moet het daar aanwezige honden trainingsveldje verplaatst worden. b. Daarnaast spelen er nog wensen in Heumen voor een honden uitlaatplaats (Hup), Heumen heeft er nu geen en wordt al heel lang om verzocht, en evt een 2e Hup nabij retentievijver aan hoek Frankenstraat- Jac. Marisstraat. c. De handhaving van de bestaande Multi-court in de schaatsbaan en evt. verbeteren met een kunstgrasmat. d. Een Wadi-inrichting op dit terrein benodigd om bij ernstige buien het hemel waterprobleem in de Oude Boterdijk te verbeteren. e. De mogelijkheid voor aanleg van volkstuintjes. f. Het parkeren voor diverse evenementen.

Gemeente Heumen

33

Programmabegroting 2025

Ook het Schuttersgilde heeft een brief geschreven met verzoek voor een betere multifunctionele inrichting. Verder kan het terrein parkachtig ingericht worden met (fruit/pluk)bomen een wandelpad en een slootje naar de watergang langs het voetbalveld. Indien de raad groen licht geeft voor de financiering en de hiervoor vermelde wensen wordt de verdere uitwerking in samenwerking met het dorp en de betrokken verenigingen verder ingevuld (coproductie). 2.10. Investeringen Buitendienst: Aanhanger met afzethekken en ongediertebestrijding

Aanhanger met afzethekken

Op dit moment moet de buitendienst bij een calamiteit de Mitsubishi kleine vrachtwagen pakken en de hekken op de laadbak zetten. Dit is allemaal vrij zwaar/belastend en moet ARBO technisch met 2 man gebeuren. Het is tevens van belang dat bij een calamiteit (bv in de nacht) deze voorziening direct voorhanden is. Verder komt het voor dat bij extreem weer zoals hoosbuien uitgerukt moet worden en ondergelopen wegen worden afgezet. Daarnaast zijn dumpingen van drugsafval waarbij de dumpplek met hekken afgezet moet worden de afgelopen jaren ook toegenomen. Dit alles rechtvaardigt de aanschaf van een aanhanger met afzethekken. Deze kan gewoon aan elk willekeurig voertuig met een trekhaak gekoppeld worden zodat je vrijwel meteen na een calamiteit waarbij hekken verlangd worden de weg op kunt. De totale investering voor een aanhanger compleet met hekken, losse afzethekken en borden op standaard zal ca. € 25.000,- ex. BTW bedragen (10 jaar afschrijving € 2.500 per jaar).

Ongediertebestrijding

Het college voor toelating bestrijdingsmiddelen (CBTG) heeft de toelating van de consumentenversie van de rattenen muizenblokjes ingetrokken c.q. niet verlengd. Dit houdt dat wij aan onze inwoners geen rattenblokjes meer mogen verstrekken welke zij dan zelf in de door ons ter beschikking gestelde lokdoos konden aanvullen. We constateren door deze wijziging al een toename van meldingen over rattenoverlast. Op dit moment spelen de Basalt in Malden en de Looistraat in Heumen een grote rol in de aantallen klachten/meldingen. Voor de Looistraat is inmiddels een handhavingstraject ingezet. Voorheen hadden we gemiddeld maandelijks een rattenmelding, maar het laatste half jaar wekelijks tot 2x per week. Daarnaast zal per 1-1-2025 de wetgeving omtrent rattenbestrijding gaan wijzigen waarbij ook voor ons het gebruik van rattengif danig wordt ingeperkt. We zullen dan veel meer met rattenvallen moeten gaan werken om de ratten te bestrijden (met gebruik van o.a. warmtebeeldcamera). Voor dit laatste is wel een ontheffing van de Provincie nodig. De investering hiervoor bedraagt € 10.000 ex BTW. (3 jaar afschrijving). 2.11. Gebiedsvisie Malden Noord Op 6 oktober 2022 heeft uw raad het college de opdracht gegeven tot het opstellen van een gebiedsvisie voor Malden-Noord samen met alle in het gebied betrokken partijen. Middels raadsmededeling van 23 april 2024 bent u hier over geïnformeerd.

Hierin zit ook een uitvoeringsparagraaf die nog verder ingevuld en uitgewerkt moet worden. Daarom is het als p.m. opgenomen. Deels zijn het ambities die op regionaal verband ook al invulling krijgen (b.v. het Groen-blauwe raamwerk en bij de ontspannen regio) maar die in deze visie ook expliciet zijn genoemd en worden teruggebracht naar de concretere opgaven voor Malden Noord. De gebiedsvisie Malden Noord ligt eind 2024 ter besluitvorming bij uw raad voor. Verbonden partijen Voor de realisatie van de doelstellingen vanuit programma 2 hebben we een aantal samenwerkingsrelaties met de zogenaamde verbonden partijen. Het gaat hier om: verbonden partij DAR MARN ODRN RBT ANV VRGZ VVE Maldensteijn

Rechtsvorm

Vennootschap gemeenschappelijke regeling gemeenschappelijke regeling Stichting gemeenschappelijke regeling Vereniging

Programma Fysieke leefomgeving Fysieke leefomgeving Fysieke leefomgeving Fysieke leefomgeving Fysieke leefomgeving Fysieke leefomgeving, Sociale leefomgeving

De verschillende GR’en hebben de conceptbegrotingen ingediend bij de deelnemende gemeenten. De gemeentelijke bijdrage gaat in de meeste gevallen omhoog. Vanuit de algemene uitkering uit het gemeentefonds ontvangen gemeenten van het Rijk een compensatie voor loon- en prijsontwikkelingen. De gevraagde stijging van de gemeentelijke bijdrage als gevolg van loon- en prijsontwikkeling wordt om die reden gedekt vanuit de stelpost die wij als gemeente hiervoor hebben. Dat betekent dat dit budgettair neutraal verloopt.

Gemeente Heumen

34

Programmabegroting 2025

2.2. WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN?

Kanaalzone Doel Effecten Inhoud

Het realiseren van 614 woningen. Uitvoering conform raadsbesluiten met realisatie van 614 woningen in de verschillende categorieën. Het beschikbaar hebben van locaties om ook op de langere termijn te voorzien in de woningbehoefte. Het jaar 2025 zal met name gericht zijn op het planologisch mogelijk maken van de woningbouw, met maken van uitgiftestrategie en de concretisering hiervan in afspraken/contracten.

Planning

2025 e.v.

Budget

Conform de GREX die in het najaar van 2024 door uw raad is/wordt vastgesteld.

Doel

Herinrichting sportpark sv Juliana '31

Effecten

Herinrichting en comprimeren sportpark.

Inhoud

Realisatie van een nieuw sportpark (inclusief parkeren en ontsluiting)

Planning

Start bouw medio 2025 in afstemming met vv Juliana'31

Budget

Conform budget wat nog door uw raad definitief beschikbaar gesteld moet worden.

Duurzaamheid-energietransitie Doel

Energie-opgave Heumen realiseren

Effecten

Elektriciteitneutraal in 2030 en klimaatneutraal in 2050

Planning

Uitvoeringsprogramma 2025 opstellen met doorkijk naar 2030. De Energieopgave kan alleen worden gerealiseerd als ook op allen domeinen binnen de gemeente Heumen hier mede inhoud en vorm aan wordt gegeven. Ook dient de energieopgave 2025-2050 daarom een vast onderdeel bij de besluitvorming te zijn. Voorjaar 2025

Budget

Reguliere uren + regulier budget (waaronder Rijksmiddelen)

Doel

Extra inzet op duurzame opwek en warmte transitie

Effecten

Versnellen van de verduurzaming in de gemeente Heumen Aanstelling van extra formatie (projectleiders). Inhoudelijk impuls geven aan de duurzame opwek en de warmte transitie (inhoud komt terug via raadsmededelingen en raadsbesluiten)

Inhoud

Inhoud Planning

2025 e.v.

Budget

Extra middelen van het Rijk (voor de personele inzet) zijn hiervoor beschikbaar.

Vitaal Centrum Malden Doel

Toekomstbestendig maken van het Centrum gebied.

Effecten

Toekomstbestendig centrumgebied

Inhoud Planning Budget

De gemeenteraad heeft op 16 december 2021 het ruimtelijk kader vastgesteld. Uitvoering diverse projecten en herinrichting openbare ruimte. Verdere uitwerking programma van eisen en het opstellen van een definitief ontwerp voor de openbare ruimte. Uitvoering in nadere afstemming met voortgang woningbouwprojecten. In 2025 start herinrichting Kloosterhof € 5.552.000 (gefaseerd)

Omgevingswet en Wet Kwaliteitsborging (Wkb) Doel

Uitvoering programmaplan Implementatie Omgevingswet

Effecten

Uitwerking van de verdere implementatie

Inhoud

1. 2.

Planning

2025 e.v.

Budget

Reguliere uren en regulier budget

Gemeente Heumen

Noodzakelijke activiteiten i.v.m. in werking treden wet uitvoeren Voorbereiden omgevingsplan (2025 met name voor de bedrijventerreinen)

35

Programmabegroting 2025

Doel

Bouwkwaliteit en bouwtoezicht verbeteren

Effecten

Meer private verantwoordelijkheden en kleinere rol overheid

Inhoud

Afstemming in regionaal verband (ODRN, Regio Nijmegen)

Planning

2025 e.v. (afhankelijk besluitvorming Rijk in deze mbt gefaseerde invoering)

Budget

Zie begroting ODRN, vermindering leges i.v.m. gefaseerde invoering Wkb ingeschat op € 50.000

Wonen /Bouwen Doel

Uitvoering woningbeleid 2024-2030

Effecten

De beschikbaarheid van voldoende duurzame woningen voor mensen in alle levensfasen en inkomensklassen.

Inhoud

Planvorming/Realisatie aantal woningen (hard en zacht), conform schema in de toelichting

Planning Budget

Het woningbouwprogramma voor de komende jaren voorziet in ontwikkeling van onder andere de volgende locaties: Malden (Kanaalzone, De Schoren, Veldsingel en diverse locaties in VCM), Overasselt (o.a. locatie Zilverberg en Derks), Heumen (Heumen-west), Nederasselt (CPO-project). Reguliere ambtelijke uren en vanuit Grondbedrijf

Mobiliteitsplan Doel Effecten Inhoud Planning Budget

Oplossen Mobiliteitsoverlast Aanpak van lokale knelpunten; verbetering van de verkeersveiligheid; passende oplossingen voor aangedragen knelpunten Opstellen Mobiliteitsplan 2025 Oppakken knelpunten op o.a. Broekstraat, Schoonenburgseweg/Hoogstraat, Looistraat en de Rijksweg. Onderzoek en uitwerking 2025 e.v. Voor wat betreft provinciale wegen aanhaken bij planning van de Provincie Reguliere uren+ € 45.000 tbv Mobiliteitsplan Inbreng m.b.t. provinciale wegen afhankelijk van aanvullende gemeentelijke wensen

Toeristenbelasting Doel

Invoering toeristenbelasting per 1.1.2025

Inhoud

Degenen die in de gemeente verblijven betalen ook mee aan de gemeentelijke voorzieningen waar ze gebruik van maken. Invoeren belasting en Beleidsnota recreatie en toerisme opstellen.

Planning

Invoering in 2025 (opbrengsten vanaf 2026) en beleidsnota in 2025 opstellen.

Budget

€ 140.000 ingeschat als opbrengst toeristenbelasting, heffingskosten € 6.000 en € 20.000 in 2025 voor het opstellen van de beleidsnota.

Effecten

Onderhoud nieuwe wandelnetwerk Doel

Onderhouden wandelnetwerk dat aansluit op regio-gemeenten

Effecten

Goed onderhoud

Inhoud

Beheer borgen.

Planning

Vanaf 2025

Budget

€ 3.300

Actualisering kostendekkingsplan beleidsplan water en riolering Doel

Werk met werk maken bij VCM

Effecten

Verbetermaatregelen t.b.v. berging en infiltratie van hemelwater uitvoeren.

Inhoud

Diverse technische maatregelen om affect te bereiken

Planning

Gelijktijdig met uitvoering werkzaamheden in de openbare ruimte

Budget

€ 1.172.981 (inzet egalisatievoorziening)

Gemeente Heumen

36

Programmabegroting 2025

Herinrichting Schaatsbaan Heumen Doel

Betere inrichting Schaatsbaan Heumen, optimaler gebruik hiervan

Effecten

Beter benutting en gebruik van het gebied. Inrichting in samenspraak met het dorp.

Inhoud

Opruiming schaatsbaan, nieuwe multifunctionele inrichting en sanering van het depot.

Planning Budget

Eind 2024 / begin 2025 planuitwerking en eind 2025 uitvoering (afhankelijk van eventueel nog te doorlopen procedures en afstemming met dorp). € 400.000, waarvan € 100.000 vanuit riool/water

Investeringen buitendienst Doel

Goed materiaal voor de buitendienst

Effecten

Verbetering dienstverlening en efficiency van de buitendienst

Inhoud

Aanschaf aanhanger met afzethekken en materiaal t.b.v. ongediertebestrijding

Planning

Aanschaf eind 2024/begin 2025

Budget

Aanhanger € 25.000 en ongediertebestrijding € 10.000

Gebiedsvisie Malden Noord Doel

Gebiedsplan afronden en start van uitvoeringsprogramma

Effecten

Ontwikkeling gebiedsplan en realiseren projecten

Inhoud

Duidelijkheid omtrent toekomstige ontwikkelingsmogelijkheden

Planning

2025 e.v.

Budget

p.m.

Gemeente Heumen

37

Programmabegroting 2025

WAT MAG HET KOSTEN/WAT GAAT HET OPBRENGEN?

Rekening Exploitatie

Begroting

2023 (€)

2024 (€)

2025 (€)

2026 (€)

2027 (€)

2028 (€)

Lasten

-15.157.600

-15.094.801

-15.927.983

-14.261.300

-14.218.851

-14.334.111

Baten

8.632.907

7.294.637

7.867.615

6.062.246

5.650.668

5.730.042

Saldo

-6.524.693

-7.800.163

-8.060.368

-8.199.054

-8.568.184

-8.604.069

Lasten Programma € 13.801.152 ; 25% € 25.221.514 ; 46%

Programma 1 Sociale leefomgeving Programma 2 Fysieke leefomgeving Programma 3 Bestuur en Organisatie

€ 15.927.983 ; 29%

Baten Programma

€ 6.877.100 ; 13%

€ 7.867.615 ; 14% € 39.490.716 ; 73%

Programma 1 Sociale leefomgeving

Programma 2 Fysieke leefomgeving Programma 3 Bestuur en Organisatie

Gemeente Heumen

38

Programmabegroting 2025

Programma 2 Fysieke leefomgeving Begroting 2025

Objectnr.

Product en taakveld

T0030

Beheer overige gebouwen en gronden

-118.996

134.528

15.533

T1100

Crisisbeheersing en brandweer

-3.518.026

2.185.000

-1.333.026

T1200

Openbare orde en veiligheid

-1.126.741

6.251

-1.120.490

T2100

Verkeer en vervoer

-2.510.674

164.288

-2.346.386

T2200

Parkeren

-115.072

4.500

-110.572

T2500

Openbaar vervoer

-17.886

0

-17.886

T3300

Bedrijfsloket en bedrijfsregelingen

-163.725

53.500

-110.225

T3400

Economische promotie

-294.433

3.000

-291.433

T5400

Musea

-62.759

0

-62.759

T5500

Cultureel erfgoed

-123.899

30.400

-93.499

T5700

Openbaar groen en (openlucht) recreatie

-1.455.495

33.622

-1.421.873

T7100

Volksgezondheid

-55.678

0

-55.678

T7200

Riolering

-1.158.313

1.629.615

471.302

T7300

Afval

-1.580.622

2.015.001

434.379

T7400

Milieubeheer

-785.204

81.735

-703.469

T7500

Begraafplaatsen en crematoria

-73.386

84.150

10.764

T8100

Ruimtelijke ordening

-738.519

321.868

-416.651

T8200

Grondexploitatie (niet-bedrijv. terrein)

-309.729

309.729

0

T8300

Wonen en bouwen

Lasten (€)

Totaal

Baten (€)

Saldo (€)

-1.718.828

810.429

-908.399

-15.927.983

7.867.615

-8.060.368

In de volgende tabel vindt u een overzicht van het voor dit programma geraamde nieuw beleid ( reeds meegenomen in kadernota en ombuigingen). In de tabel zijn de bedragen per begrotingsjaar opgenomen. Bedrag Nieuw beleid

Raming 2025 (€)

2026 (€)

2027 (€)

2028 (€)

66.610

66.610

66.610

66.610

50.000

50.000 -140.000 6.000

50.000 -140.000 6.000

50.000 -140.000 6.000

20.000 24.000

20.000 24.000

20.000 24.000

pm

pm

pm

pm

50.000

50.000 3.500 3.700

50.000 3.500 3.700

50.000 3.500 3.700

Programmabegroting 2025-2028

Verbonden partijen ODRN

Beleidswensen Mobiliteitsplan invoeren toeristenbelasting - opbrengsten invoeren toeristenbelasting - heffing kosten invoeren toeristenbelasting - beleidsnota invoeren toeristenbelasting - uitvoering projecten Schaatsbaan Heumen kapitaallasten Gebiedsvisie Malden Noord

6.000 20.000

Autonoom Vermindering leges ivm WKB Aanhanger buitendienst kapitaallasten Ongediertebestrijding kapitaallasten

Gemeente Heumen

3.500 3.700

39

Programmabegroting 2025

In de volgende tabel vindt u een overzicht van de voor dit programma geraamde investeringen. In de tabel zijn de investeringsbedragen opgenomen.

Meerjaren investeringsplan

Raming

Investerings bedrag

2025 (€) 800.000 6.000 1.252.200 1.260.311

Renovatie wegen* Schaftwagen bossen Investeringen GRP 2023-2028* Vitaal centrum malden* Aanhanger buitendienst*

25.000

Ongediertebestrijding*

10.000

Schaatsbaan Heumen*

300.000

2026 (€) 800.000

2027 (€)

2028 (€)

1.002.486 2.101.000

1.065.517 2.101.000

1.920.808

* Kapitaallasten van investering zijn meegenomen in de begroting 2025-2028

In de volgende tabel vindt U een overzicht van de reserves en voorzieningen die betrekking hebben op dit programma. Reserves

Stand per Toevoeging Onttrekking Stand per 1-1-2025 31-12-2025 (€) (€)

Beheer natuurgrond Keersluis

83.704

Parkeergarage Brede school

72.200

8.040

75.664

3.500

77.200

Baten en lasten rioleringsstelsel

525.611

0

525.611

Exploitatiebijdrage riolering buitengebied

258.559

33.461

225.098

Vernieuwing verkeersinstallaties

94.756

94.756

Groenstructuurplan

27.939

Maatregelen klimaatakkoord

57.109

Omgevingswet

235.895

Erfpachtgronden de Laan 3 Erfpachtgronden de Laan 4

8.500

0 27.939

0

57.109

366.803

245.000

357.698

33.764

5.470

0

39.234

19.472

3.106

0

22.578

Erfpachtgronden de Laan 5

16.881

2.735

0

19.616

Erfpachtgronden de Laan 13-1

13.182

1.195

0

14.377

Erfpachtgronden de Laan 13-2

49.298

7.820

0

57.118

Erfpachtgronden de Laan 15

8.598

2.260

0

10.858

1.496.968

397.889

384.757

1.510.100

Voorzieningen

Stand per Toevoeging Onttrekking Stand per 1-1-2025 31-12-2025 (€) (€)

Onderhoud parkeergarage Maldensteijn

160.283

8.230

4.472

164.041

Meerjr. onderhoud molens

161.132

22.020

19.797

163.355

Meerjr. onderhoud kerken

147.277

3.773

820

150.230

Werkplaats Malden

22.434

14.345

2.500

34.279

Onderhoud Wegen

342.004

431.725

460.069

313.660

4.566.391

0

261.352

4.305.039

53.179

0

43.712

9.467

5.452.700

480.093

792.722

5.140.071

Onderhoud en egalisatie tarieven riolering Egalisatie afvalstoffenheffing

*Voor een nadere toelichting van de reserves en voorzieningen wordt verwezen naar de toelichting op de balans Gemeente Heumen

40

Programmabegroting 2025

Programma 3 Bestuur en organisatie WAT WILLEN WE BEREIKEN? 3.1 Strategische visie 2030: ‘Natuurlijk met iedereen’ De strategische visie ‘Natuurlijk met iedereen’ is in 2021 vastgesteld. Het is ons kompas gedurende 10 jaar en geeft richting aan de samenleving die we in 2030 willen zijn. De centrale doelstelling in deze richtinggevende visie is het zijn van een Heumense, inclusieve samenleving. De coalitie ziet deze visie als belangrijke leidraad: inclusie en vertrouwen vormen de pijlers voor alle beleid. De strategische visie is een hulpmiddel om integrale keuzes te maken en vormt een opdracht aan ons allemaal. De hoofdlijnen zijn:

Onze samenleving in 2030

Voor de toekomst van onze gemeente vinden we het belangrijkste dat iedereen die mee wil doen, dit ook kan en dat we elkaar helpen waar nodig. Dit doen we samen met zowel, inwoners, ondernemers als maatschappelijke organisaties. Wij hebben lokale voorzieningen die levensvatbaar en voor iedereen bereikbaar zijn. De lokale voorzieningen, waar veel inwoners gebruik van maken en waar inwoners zich voor inzetten, kunnen blijven bestaan, mede dankzij de inzet van vele vrijwilligers en een rijk verenigingsleven. Voor de inwoners die het nodig hebben, voor even of langer, staan we als gemeente klaar. Zodat ook zij deel kunnen nemen aan de samenleving. We gaan voor een inclusieve samenleving. Dit is ons doel en daar zetten we ons vol voor in. Hiervoor doen we meer dan onze wettelijke verplichtingen. Daarnaast kenmerkt onze gemeente zich door groen, duurzaam en veilig. Voor deze kenmerken doen we alleen wat wettelijk noodzakelijk is.

De rol van de gemeente in 2030

Wij zijn als gemeente betrouwbaar, open en eerlijk. We zetten ons actief in om ervoor te zorgen dat iedereen in onze gemeente mee kan doen. Voor onze kenmerken geven we ruimte aan inwoners en partners om aan de slag te gaan. Bij het kiezen van onze rol staat het maatschappelijk belang centraal en kijken we wat nodig is.

De rol van partners in 2030

Samenwerking met inwoners en partners is belangrijk. Samen zorgen we ervoor dat iedereen mee kan doen in onze samenleving. Daarom gaan we graag samen met inwoners en partners aan de slag, zodat we elkaars kennis en kunde kunnen gebruiken. Daarnaast werken we als gemeente intensief regionaal samen. Deze samenwerking draagt bij aan ons voorzieningenniveau en de kwaliteit van de Heumense samenleving als zelfstandige gemeente. De uitwerking van de strategische visie vindt plaats binnen de verschillende gemeentelijke domeinen. 3.2 (Digitale) dienstverlening We ontwikkelen een nieuwe visie op dienstverlening. De opdracht voor de gemeente is om de dienstverlening te moderniseren vanuit het perspectief van de inwoners, een laagdrempelige selfservice in te richten en te werken als één overheid. We geven inwoners regie over hun eigen informatie. De verbouwing van de publieksbalie zal ondersteunend zijn aan deze visie op dienstverlening. De thema’s vertrouwen, digitale selfservice en transparantie worden hierin meegenomen. We werken digitaal waar het kan, persoonlijk waar het moet. Vanuit een nulmeting met kengetallen en ervaringsgegevens richten we de dienstverlening in. 3.3 Communicatie Bij de bestuursstijl van het college past breed maatschappelijk draagvlak. "We zijn een betrouwbare en transparante overheid in ons handelen en we leggen aan de gemeenschap verantwoording af.

Vanuit diversiteit voeren we de dialoog en vanuit goede verhoudingen werken we samen." We willen actief in gesprek blijven met de raad en inwoners over nieuwe ontwikkelingen die zich tijdens de raadsperiode voordoen. (Coalitieakkoord: bestuursstijl) Met onze gemeentelijke communicatie ondersteunen we de strategische doelstellingen van bestuur enerzijds en de dienstverlening aan onze inwoners anderzijds. We vinden het belangrijk dat onze communicatie in ieder geval verbindend, begrijpelijk, deskundig en actief is. Alle vertegenwoordigers van de gemeente, raad, college en ambtenaren, vormen samen voor inwoners één organisatie; we nemen deze karakteristieken mee als uitgangspunt bij de communicatie vanuit alle gelederen. We willen met onze communicatie zoveel mogelijk inwoners bereiken en betrekken, zo dragen we bij aan een inclusieve samenleving, waarin iedereen kan meedoen. In onze communicatie zijn we toegankelijk: we gebruiken begrijpelijke taal ( B1-niveau), we communiceren via diverse kanalen (website, digitale nieuwsbrief, sociale media, beeld, gemeentepagina) en het is duidelijk voor inwoners hoe zij zelf in contact kunnen komen met de gemeente. Ook zijn we proactief in het informeren van onze inwoners over gemeentelijke ontwikkelingen, belangrijke projecten en ook kleinere lokale onderwerpen die de belangstelling van onze inwoners hebben.

Daarnaast stelt de Wet digitale overheid verplicht dat gemeenten (en andere overheidsinstanties) voldoen aan digitale toegankelijkheidseisen. Gemeente Heumen

41

Programmabegroting 2025

3.4 Toekomst van Heumens werken De grootste uitdaging voor onze organisatie ligt ook in 2025 op het toekomstbestendig zijn als zelfstandige gemeente met een eigen ambtelijke organisatie. Een organisatie die een goede kwaliteit van dienstverlening voor inwoners en bestuur kan blijven bieden én een aantrekkelijk werkgever is. Door diverse ontwikkelingen zoals vergrijzing en ontgroening, verdergaande informatisering en digitalisering en andere kijk op en rol van de overheid, voelen we het belang om de manier waarop we georganiseerd zijn en (samen)werken door te ontwikkelen. Ook speelt de krapte op de arbeidsmarkt een grote rol in onze organisatie; het is niet meer vanzelfsprekend dat vacatures snel kunnen worden ingevuld op het gewenste niveau. Ook ontstaan er meer kansen op de arbeidsmarkt voor medewerkers en zien we een grotere uitstroom hierdoor. Het is dan ook van belang dat we investeren in het aantrekken van nieuwe medewerkers en onze eigen medewerkers weten te binden en boeien. Dat lukt ons nog steeds maar de verhoogde in-door-uitstroom van medewerkers legt ook een hogere druk op de organisatie. Vanuit gevoelde urgentie zetten we in op een hernieuwde aanpak voor de organisatieontwikkeling.

In dit programma zijn we aan de slag met de volgende samenhangende thema’s: Binden en Boeien (2024-2026), organisatiestructuur (2025), managementontwikkeling (2024-2025), sturingsfilosofie (2024), huisvesting (v.a. 2023) en dienstverlening (2025). In samenspraak met medewerkers en ondernemingsraad geven we verdere invulling aan deze thema’s. Uitgangspunt vormt het werkgeluk van onze medewerkers. We betrekken daarom medewerkers actief, voeren gesprekken en peilen jaarlijks onze medewerkers voor de continue verbetering van het personeelsbeleid. De komende jaren blijven we zo aan de slag met de ontwikkeling van onze organisatie. We werken samen voor onze inwoners en ons bestuur vanuit de kernwaarden: wederkerig, betrokken en doelgericht. 3.5 Samenwerking Het Rijk en de provincie richten zich meer en meer op regionale vormen van samenwerking. Door arrangementen, deals en programma's maken Rijk en provincie afspraken met gemeenten over de aanpak van maatschappelijke opgaven en de financiering hiervan. De gemeente Heumen zal moeten aanhaken op deze ontwikkeling om grootschalige ontwikkelingen op het gebied van gebiedsontwikkeling, duurzaamheid, mobiliteit en economische activiteiten mogelijk te blijven maken. Daarnaast wordt regionale samenwerking op uitvoering steeds belangrijker.

Niet alleen om grootschalige opgaven te realiseren, maar ook door de toenemende krapte op de arbeidsmarkt en het vast kunnen houden van de benodigde kwaliteit en kosten voor de uitvoering. In het kader van deze regionale samenwerking richten we ons vooral op het Rijk van Nijmegen en – op grotere schaal- de regio Arnhem-Nijmegen. Op dit moment ligt de focus op het verstevigen van de samenwerking in de regio Arnhem-Nijmegen, de Groene Metropoolregio. We moeten ons als gemeente Heumen nadrukkelijker gaan positioneren in deze samenwerkingen, waarbij we niet uit het oog verliezen om lokaal te organiseren wat voor inwoners van direct van belang is. 3.6 Financiën Een belangrijk financieel uitgangspunt is een sluitende meerjarenbegroting. De structurele uitgaven worden gedekt door structurele inkomsten. Beide zijn reëel geraamd. We willen ervoor zorgen dat de financiële situatie van de gemeente ook in de toekomst goed blijft. We hanteren een verantwoord en behoedzaam financieel beleid. We monitoren de financiële ontwikkelingen met twee-maandelijkse rapportages. In de voorliggende begroting hebben we de financiële consequenties uit het coalitie-akkoord, de meicirculaire en de kaderbrief 2025 verwerkt. Het college is erin geslaagd een sluitende begroting én meerjarenraming samen te stellen.

We blijven in staat om lokale dienstverlening aan onze inwoners op voldoende niveau uit te voeren. Voor onze toekomstbestendigheid is het cruciaal dat we een voorzieningenniveau dat past bij de omvang van onze gemeente, op peil kunnen houden. 3.7 Veiligheid, handhaving en ondermijning Onze gemeente heeft veiligheid hoog in het vaandel staan. We willen dat inwoners, ondernemers en bezoekers zich veilig voelen in de gemeente Heumen én dat gezien wordt dat er wordt opgetreden bij bedreigingen en incidenten. De afgelopen jaren hebben wij samen met de andere gemeenten van Tweestromenland middels een intergemeentelijk integraal veiligheidsplan de prioriteiten gesteld waarop wij hebben geacteerd. Hiermee zijn mooie resultaten behaald. Om deze aanpak de komende vier jaar door te zetten, hebben wij in gezamenlijkheid met onze partners een nieuw intergemeentelijk veiligheidsplan 2023-2026 geformuleerd met het motto “Samen veilig vooruit”. We streven namelijk in gezamenlijkheid met onze partners (gemeenten, politie en openbaar ministerie) naar een doeltreffende aanpak van de diverse veiligheidsproblematieken.

Gemeente Heumen

42

Programmabegroting 2025

De onderwerpen die geprioriteerd zijn betreffen ondermijning, digitale veiligheid, zorg en veiligheid, veilig verkeer en maatschappelijke ontwikkelingen en langdurige crises. Daarnaast hebben we ook een drietal aanvullende lokale thema’s waar we de komende jaren aandacht aan willen blijven besteden. Dit zijn aanpak veilig buitengebied, jongerenoverlast en zorg en veiligheid.

Gemeente Heumen

43

Programmabegroting 2025

WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN? 3.2 (Digitale) dienstverlening

Doel

Effecten

Inhoud Planning Budget

Het actualiseren van de visie op dienstverlening waarin de inwoner op de eerste plaats staat. De dienstverlening is toegankelijk en de inwoner kan zoveel mogelijk zelf digitaal zijn of haar zaken regelen. Persoonlijk contact is altijd mogelijk. Digitaal is de dienstverlening zo gebruiksvriendelijk dat burgers en ondernemers hier uit zichzelf voor kiezen, omdat het hen de minste tijd en inspanning kost. Voor wie er op internet niet uitkomt, is er altijd passend, persoonlijk contact onder handbereik.  Actualiseren visie op dienstverlening  Optimaliseren van de fysieke dienstverlening  Implementatie van nieuwe digitale systemen 2025 € 650.000 voor interne verbouwing en inrichting Publieksruimten (investeringskrediet)

3.3 Communicatie

Doel

Effecten

Inhoud

Planning Budget

We zijn een betrouwbare en transparante overheid in ons handelen en we leggen aan de gemeenschap verantwoording af. We ondersteunen met onze communicatie de strategische doelstelling van bestuur en organisatie. We zijn proactief in het informeren van onze inwoners over gemeentelijke ontwikkelingen, belangrijke projecten en kleinere lokale onderwerpen die de belangstelling van onze inwoners hebben. Door de inzet van onze digitale communicatiemiddelen / sociale media, als aanvulling op bestaande communicatiemiddelen, hebben we een groter bereik met onze communicatie. Inwoners praten en denken vaker mee over het gemeentelijk beleid en de uitvoering; dit wordt voor hen eenvoudiger door het gebruik van de digitale communicatiemiddelen.  We actualiseren onze website (continu proces), t.b.v. digitale dienstverlening en toegankelijkheid ( structuur, leesbaarheid, aantrekkelijkheid).  We monitoren het gebruik van en de feedback op de website van de gemeente Heumen: we verbeteren onze website op basis hiervan (continu proces).  We werken aan de digitale toegankelijkheid, op basis van de in 2023 gestelde prioriteiten.  We breiden de inzet van sociale media uit; we stimuleren actief de deelname van inwoners aan de digitale nieuwsbrief, we benutten vaker facebook, en zetten in op Instragram als extra sociaal medium. 2025 e.v. Regulier budget. Kosten voor acties t.b.v.

digitale toegankelijkheid zijn nog niet bekend en zijn afhankelijk van de nog te bepalen acties. Daarnaast reguliere ambtelijke uren en mogelijk ook inhuur van expertise.

3.4

Toekomst van Heumens werken Voldoende kwantitatieve en kwalitatieve bezetting in het belang van de kwaliteit van Doel dienstverlening. Heumen is een aantrekkelijke werkgever voor huidige en toekomstige medewerkers. De organisatie is in staat om een tijdige en kwalitatieve dienstverlening te bieden aan Effecten bestuur en inwoners. De medewerkers zijn gemotiveerd en betrokken, ze voelen zich gezien en gehoord, er is tijd en aandacht voor hun ontwikkeling.  Door krapte op de arbeidsmarkt zijn er meer inspanningen nodig om voldoende en gekwalificeerde medewerkers in huis te halen en te houden. We verrichten meer activiteiten voor de werving van nieuwe medewerkers, er is vaker tijdelijke inhuur nodig, we leiden medewerkers zelf op ( training on the job, externe opleidingen, Inhoud traineeships). Ook kijken we naar de mogelijkheden om in samenwerking met andere gemeenten vacatures in te vullen of medewerkers op te leiden.  Voor het binden en boeien is het gesprek tussen leidinggevende en medewerkers essentieel. In 2025 wordt vervolg gegeven aan de uitkomsten van het medewerkersonderzoek dat in 2023 en 2024 is uitgevoerd. Planning

2025 e.v.

Budget

Budget voor het binden en boeien van medewerkers (€100.000 per jaar).

Gemeente Heumen

44

Programmabegroting 2025

3.5 Samenwerking Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen Verstevigen van het profiel en de samenwerking in de Groene Metropoolregio ArnhemDoel Nijmegen. Het opdrachtgeverschap van de samenwerking is helder. De gemeente is goed aangesloten Effecten en draagt bij aan de opgaven in de regio Arnhem-Nijmegen. Deze opgaven betreffen: Groene groeiregio, Productieve regio, Verbonden regio, Circulaire regio en Ontspannen regio. De Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen is de opvolger van de Stadsregio Arnhem Nijmegen en het Gemeenschappelijk Orgaan (GO) Arnhem-Nijmegen. In 2020/2021 heeft de Groene Metropoolregio gewerkt aan een regionale visie en een regionale agenda met daarin Inhoud 5 opgaven. Het algemene doel is het realiseren van groei én het versterken van het groene karakter van onze bijzondere regio. De opgaven bevinden zich vooral in het fysieke domein: woningbouw, landschap & natuur, circulariteit, economie, toerisme en mobiliteit. Maar ook samenwerking op het gebied van cultuur is een aandachtsveld. Planning

Het gehele jaar 2025

Budget

De bijdrage aan Groene Metropoolregio is € 9,55 / inwoner (incl. bijdrage The Economic Board). Deze bijdrage is structureel en betreft bijdragen voor het Regiobureau, voor The Economic Board en voor de 5 opgaven waaraan Heumen deelneemt.

Doorontwikkeling samenwerking regio Rijk van Nijmegen Doel

Effecten

Inhoud

Herijken van de samenwerking binnen het Rijk van Nijmegen. Voldoende invloed (sturingsmogelijkheden) van gemeenten op gemeenschappelijke regelingen in het Rijk van Nijmegen. De invoering van de wijzigingen van de Wet gemeenschappelijke regelingen in de periode juli 2022-juli 2024 moet hiertoe een bijdrage leveren. Zicht op (strategische) onderwerpen die een gezamenlijke agenda vormen in het Rijk van Nijmegen. Bij de oprichting van de Modulaire Gemeenschappelijke regeling Rijk van Nijmegen in 2015 is een bestuurlijk Platform opgericht om de samenwerking tussen gemeenten in het Rijk van Nijmegen te stimuleren en faciliteren. Inmiddels ontmoeten de colleges in het Rijk van Nijmegen elkaar 2 keer per jaar om de samenwerking te versterken. In 2022 is een aanzet gemaakt voor een (strategische) agenda waaraan vanaf 2023 uitvoering wordt gegeven.

Planning

Het gehele jaar 2025

Budget

Reguliere ambtelijke uren (gemiddeld 8 uur per week)

3.6 Financiën Doel Effecten

Inhoud

Maatregelen treffen waarmee we zorgen dat de financiële situatie van de gemeente ook in de toekomst goed blijft In de toekomst zijn we nog steeds in staat onze lokale dienstverlening aan inwoners op voldoende niveau uit te voeren en is ons voorzieningen niveau op peil en passend bij de omvang van onze gemeente. We hanteren de volgende financiële afwegingen bij onze beleidskeuzes en de beleidsuitvoering:  de gebruiker betaalt  we ontzien onze inwoners in een kwetsbare positie ( gebrek aan sociaal netwerk en/of zeer laag inkomen). Voor hen doen we wat nodig is.  onze financiële last berekenen we door aan de betreffende verbonden partijen. Daar sturen we op.  door het rijk overgedragen taken voeren we uit van de door het rijk daarvoor verkregen middelen; dat budget vormt de grens van de uitgaven. Mogelijk ontstaan er daardoor wachtlijsten; dit vraagt om goede sturing.  investeringen in duurzaamheid moeten worden terugverdiend door de besparingen die de investeringen opleveren ( o.a. bij verduurzaming van maatschappelijk vastgoed).

Planning

gedurende het jaar

Budget

ambtelijke uren

Gemeente Heumen

45

Programmabegroting 2025

3.7 Veiligheid, handhaving en ondermijning Doel

Integrale veiligheid

Effecten

Veiligheid of veiligheidsbeleving van inwoners wordt vergroot We geven uitvoering aan het intergemeentelijk uitvoeringsprogramma Tweestromenland. De basis hiervoor vormt het nieuw Integraal Veiligheidsplan 2023-2026.

Inhoud Planning

Uitvoering 2025

Budget

Regulier budget

Doel

Ondermijning

Effecten

Ondermijningscriminaliteit zichtbaar maken en gezamenlijk tegengaan We geven uitvoering aan de prioriteiten van ondermijning opgenomen in het uitvoeringsplan Tweestromenland 2025-2026.

Inhoud

We werken gezamenlijk aan casuïstiek aan de hand van signalen en integrale controles. We zetten in op bewustwording en het herkennen van signalen zowel intern als extern. We communiceren tijdig en helder over ondermijning naar inwoners en bestuur. We geven uitvoering aan de aanpak Veilig Buitengebied.

Planning

Uitvoering 2025

Budget

Regulier budget

Doel

Zorg & Veiligheid Voorkomen van overlast en criminaliteit door kwetsbare personen ‘weerbaarder’ te maken en hen toe te leiden naar passende zorg. Verbinding tussen zorg en veiligheid (ook bestuurlijk) nog verder versterken.

Effecten

Inhoud

Verder professionaliseren integrale afstemming casuïstiek binnen het sociaal domein en veiligheid.

Planning

Uitvoering 2025

Budget

Reguliere ambtelijke uren

Doel

Crisisbeheersing

Effecten

Inhoud

Versterken van de (flexibele) crisisorganisatie en zo goed als mogelijk voorbereid zijn op allerlei typen crises Opleiden, Trainen en Oefenen (OTO) van zowel de lokale als de regionale functies in de crisisorganisatie. Implementeren project ‘Gebiedsgerichte aanpak natuurbrandbeheersing’. Uitvoering geven aan het Regionaal Beleidsplan 2024-2027. Flexibilisering van de crisisorganisatie.

Planning

Uitvoering 2025

Budget

Reguliere ambtelijke uren

Gemeente Heumen

46

Programmabegroting 2025

3.8 Financiën en bedrijfsvoering Met dit hoofdstuk geven we inzicht in de financiële positie van onze gemeente. Zo kan door raad, college en organisatie gestuurd worden op een efficiënte bedrijfsvoering en kan een goede afweging worden gemaakt over bestuurlijke ambities en de daarvoor beschikbare middelen. Programma 3 bevat naast de taakvelden Bestuur en Overhead de zogeheten ‘Algemene dekkingsmiddelen’. Bedoeld worden de inkomsten van onze gemeente die niet direct aan programma 1 of 2 kunnen worden toegerekend. Concreet gaat het over de inkomsten uit treasury, onroerende zaakbelasting, hondenbelasting en de algemene uitkering uit het Gemeentefonds. Ook de algemene baten en lasten komen in dit onderdeel aan bod. In de Paragrafen financiering (treasury), bedrijfsvoering (overhead) en lokale heffingen worden deze onderwerpen verder uitgediept. Ook in de komende jaren is een gezonde financiële positie het uitgangspunt voor ons financieel beleid. Wij beogen een begroting die structureel en reëel in evenwicht is en waarin onvoorziene incidentele tegenvallers incidenteel worden opgevangen. Het is van belang dat we een goed weerstandsvermogen behouden, zodat we de financiële risico's die we als gemeente lopen kunnen opvangen (zie hiervoor ook de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing).

Vanuit een gezonde financiële positie kan een goede afweging worden gemaakt over bestuurlijke ambities en de daarvoor beschikbare middelen. Algemene lasten en baten Jaarlijks worden er lasten en baten begroot die vooraf nog niet kunnen worden toegerekend aan de diverse taakvelden van de begroting. Deze zogeheten ‘stelposten’ dienen ter compensatie of egalisatie van toekomstige lasten en baten. Voor de vier komende begrotingsjaren zijn de volgende budgetten als stelpost opgenomen. Na de tabel volgt een korte toelichting. 2025

algemene lasten (in €) stelpost voor prijsontwikkeling stelpost voor loonontwikkeling stelpost coalitie sociale en culturele activiteiten stelpost voor ziektevervanging stelpost voor uitvoering personele regelingen

674.655 716.000 25.000 135.000 25.000

2026 877.515 909.621 25.000 135.000 25.000

2027

2028

1.406.292 1.127.293 25.000 135.000 25.000

1.921.894 1.440.688 25.000 135.000 25.000

Stelposten voor prijs- en loonontwikkeling

Bij de bepaling van deze twee stelposten is rekening gehouden met de in de mei-circulaire 2024 hiervoor opgenomen percentages.

Stelpost coalitie sociale en culturele activiteiten

In het coalitieakkoord is een structurele bijdrage opgenomen van € 25.000 voor sociale en culturele activiteiten. De verdere invulling moet nog nader worden uitgewerkt.

Stelpost voor ziektevervanging

Deze algemene last is voor de opvang van langdurige ziekte van vaste medewerkers. Door inhuur van personeel wordt stagnatie in de bedrijfsvoering vermeden. Indien de stelpost gedurende het begrotingsjaar deels onbenut blijft wordt het restantbudget ten gunste van de exploitatie gebracht in de maandrapportage over oktober.

Stelpost voor uitvoering personele regelingen

Deze stelpost is bedoeld voor de kosten die voortkomen uit personele regelingen voor medewerkers (CAO en lokale arbeidsvoorwaardenregelingen), zoals gevolgen van functiewaardering of beoordeling, uitbetaling (incidentele) overuren, uitbetaling bovenwettelijk verlof, hogere inschaling voor nieuwe en ervarener medewerker.

Gemeente Heumen

47

Programmabegroting 2025

Algemene uitkering uit het gemeentefonds Nog bekijken of tekst aanpassing nodig is De algemene uitkering uit het gemeentefonds bedraagt circa 65% van onze jaarlijkse baten en vormen daarmee de belangrijkste bron van inkomsten. De inkomsten uit het gemeentefonds stellen de gemeente in staat om bij eenzelfde belastingdruk als andere gemeenten een gelijkwaardig voorzieningenniveau aan te bieden. Daarvoor verevent de algemene uitkering uit het gemeentefonds voor verschillen in: belastingcapaciteit OZB, demografie, sociaal economische structuur en fysieke structuur. Het geld wordt verdeeld met maatstaven als het aantal: inwoners, jeugdigen, bijstandsontvangers, huishoudens en het aantal huishoudens met een laag inkomen en de omgevingsadressen dichtheid. Het Rijk informeert gemeenten door middel van circulaires over de hoogte en mutaties. Meestal verschijnen jaarlijks drie circulaires. In mei, september en december. Mei geeft de vertaling van de Voorjaarsnota van de rijksoverheid, september van de vertaling van de Miljoenennota, december rondt het uitkeringsjaar zoveel mogelijk af. Per 2023 is de uitkering herverdeeld. Het aantal maatstaven is verminderd en het (gedecentraliseerde) sociaal domein is geïntegreerd in de maatstaven. Onderstaande ramingen van de algemene uitkering 2025-2028 zijn gebaseerd op de verschenen mei-circulaire 2024.

Omschrijving/Jaar Inkomensmaatstaven Uitgavenmaatstaven waarop de uitkeringsfactor van toepassing is Uitkeringsfactor (uf) Uitgavenmaatstaven waarop de uitkeringsfactor van toepassing is Uitgavenmaatstaven waarop de uitkeringsfactor niet van toepassing is Integratie- en decentralisatieuitk. waarop de uitkeringsfactor n.v.t. is s D's in het sociaal domein Totaal algemene uitkering Stelpost Afrekening ruimte onder BCF plafond* Stelpost (extra) rijksmiddelen Jeugdzorg ** Stelpost Zorgkosten Totaal opgenomen Algemene uitkering

2025 2026 2027 2028 -2.942.440 -2.942.440 -2.942.440 -2.942.440 21.794.941 21.739.282 21.357.576 21.514.520 1,395 1,471 1,433 1,460 28.909.221 27.797.232 28.914.385 30.036.984 334.756 334.756 334.756 334.756 230.665 230.584 212.898 212.898 1.242.282 1.254.968 1.210.702 1.185.113 30.716.924 29.617.540 30.672.741 31.769.751 200.000 200.000 200.000 200.000 -310.000 176.000 130.500 116.000 30.606.924 29.993.540 31.003.241 32.085.751

* - Op basis van de ruimte onder het plafond over het jaar 2023 van € 573 miljoen, mag in de begroting 2025-2028 een structurele stelpost worden opgenomen. Dit komt overeen met 19 punten uitkeringsfactor; afgerond € 200.000 structureel ** - In het coalitieakkoord Rutte IV is een aanvullende besparing op Jeugdzorg opgenomen die oploopt naar structureel € 511 miljoen. De geraamde besparing van € 500 miljoen in 2025 kan nog niet gerealiseerd worden, omdat de maatregelen die tot besparing moeten leiden nog niet zijn gerealiseerd. Daarom wordt incidenteel € 500 miljoen toegevoegd aan de algemene uitkering van het gemeentefonds.

Treasury Naast een jaarlijks renteresultaat is er dividend uit aandelen vanuit de vennootschappen BNG en DAR. Vanuit de MARN ontvangen we een uitkering omdat deze gemeenschappelijke regeling aandelen van de ARN in bezit heeft. Vitens heeft aangegeven dat de komende jaren geen dividend wordt ontvangen.

dividend BNG

De Bank Nederlandse Gemeenten is de bank die voor een belangrijk deel de financiering in het publiek domein verzorgt. Met gespecialiseerde financiële dienstverlening draagt de bank bij aan zo laag mogelijke kosten van maatschappelijke voorzieningen voor de burger. De bank levert zo een bijdrage aan de publieke taak. Wij hebben 151.515 aandelen BNG met een nominale waarde van € 2,50 in bezit. Na afloop van een boekjaar wordt in het daarop volgende voorjaar door de Algemene Vergadering van Aandeelhouders het uit te keren dividend vastgesteld. Voor de begrotingsjaren 2025-2028 rekenen wij op een jaarlijkse dividendopbrengst van € 350.000, oftewel een uitkering van € 2,31 per aandeel.

dividend Vitens

Vitens wil als publieke onderneming een bijdrage leveren aan het verlagen van maatschappelijke kosten. De unieke positie van drinkwaterbedrijf met een natuurlijke monopoliepositie brengt de verantwoordelijkheid met zich mee om het geld van klanten en publieke aandeelhouders op een verantwoorde wijze te besteden. Wij bezitten 16.023 aandelen Vitens met een nominale waarde van € 0,10. Na afloop van een boekjaar wordt in het daarop volgende voorjaar door de Algemene Vergadering van Aandeelhouders het uit te keren dividend vastgesteld. Voor de begrotingsjaren 2025-2028 rekenen wij op niet op een jaarlijkse dividendopbrengst gezien de resultaten van Vitens.

Gemeente Heumen

48

Programmabegroting 2025

dividend DAR

In programma 2 komt DAR uitgebreid aan bod. Omdat Heumen aandelen heeft in deze naamloze vennootschap, is er een connectie met het taakveld treasury. Wij bezitten nu in totaal 4.583 aandelen DAR met een nominale waarde van € 320.879. Voor de begrotingsjaren 2025-2028 rekenen wij op een jaarlijkse dividendopbrengst van € 25.000.

uitkering MARN

Omdat de MARN 37,5% van de aandelen van de afvalcentrale in Weurt bezit, ontvangen wij jaarlijks een uitkering. Nu de MARN de gronden heeft verkocht aan de ARN, zijn wij verzekerd van een jaarlijkse uitkering van € 22.000. Verbonden partijen Voor de realisatie van de doelstellingen van dit raadsprogramma hebben wij samenwerkingsrelaties met de Groene Metropoolregio, Euregio, Munitax, Bank Nederlandse Gemeenten en Vitens. Voor een nadere toelichting over deze verbonden partijen wordt verwezen naar de 'Paragraaf verbonden partijen'. verbonden partij GMRAN Euregio Munitax MGR- IRVN BNG Vitens

Gemeente Heumen

rechtsvorm

gemeenschappelijke regeling openbaar lichaam gemeenschappelijke regeling gemeenschappelijke regeling

vennootschap vennootschap

49

programma Bestuur en organisatie Bestuur en organisatie Bestuur en organisatie Bestuur en organisatie Bestuur en organisatie Bestuur en organisatie

Programmabegroting 2025

WAT MAG HET KOSTEN/WAT GAAT HET OPBRENGEN?

Rekening Exploitatie Lasten Baten Saldo

Begroting

2023 (€)

2024 (€)

2025 (€)

-11.420.965 38.100.882

-13.042.574 38.363.128

26.679.917 25.320.554

2026 (€)

2027 (€)

2028 (€)

-13.801.152

-14.461.701

-15.726.671

-16.832.204

39.490.716

39.495.062

41.279.852

43.100.522

25.689.565 25.033.361 25.553.181 26.268.318

Lasten Programma € 13.801.152 ; 25%

€ 25.221.514 ; 46%

Programma 1 Sociale leefomgeving Programma 2 Fysieke leefomgeving Programma 3 Bestuur en Organisatie

€ 15.927.983 ; 29%

Baten Programma € 6.877.100 ; 13%

€ 7.867.615 ; 14% € 39.490.716 ; 73%

Programma 1 Sociale leefomgeving

Programma 2 Fysieke leefomgeving Programma 3 Bestuur en Organisatie

Gemeente Heumen

50

Programmabegroting 2025

Programma 3 Bestuur en organisatie Begroting 2025

Objectnr.

Product en taakveld

T0010

Bestuur

-2.614.710

T0040

Overhead

T0050

Treasury

T0061 T0062

Lasten (€)

Baten (€)

Saldo (€)

31.000

-2.583.710

-6.014.024

113.896

-5.900.128

-3.096.504

3.642.959

546.455

OZB woningen

-280.237

3.619.385

3.339.149

OZB niet woningen

-268.642

1.500.572

1.231.930

T0064

Belastingen overig

-22.185

168.041

145.856

T0070

Alg.uitk. en overige uitk.gemeentefonds

108.745

30.406.924

30.515.669

T0080

Overige baten en lasten

-1.605.656

0

-1.605.656

T0090

Vennootschapsbelasting (VpB)

-7.939

7.939

0

T0100

Mutaties reserves

0

0

0

-13.801.152

39.490.716

25.689.565

Totaal

In de volgende tabel vindt u een overzicht van het voor dit programma geraamde nieuw beleid en voorgestelde besparingen ( reeds meegenomen in kadernota). In de tabel zijn de bedragen per begrotingsjaar opgenomen. Bedrag

Raming

Nieuw beleid

2025 (€)

2026 (€)

2027 (€)

2028 (€)

24.985

24.985

24.985

24.985

20.000

20.000

20.000

20.000

Programmabegroting 2025-2028

Verbonden partijen VRGZ

Beleidswensen regionale samenwerking op informatisering

Autonoom Ontwikkelingen IBP 2024-2027 (I) Ontwikkelingen IBP 2024-2027 (S) Tijdelijke formatie salarisadministratie Periodiek medisch onderzoek Formatie VIC Incidentele korting gemeentefonds

10.500 28.500 52.000

40.500 42.500

39.500

39.500

40.000 310.000

40.000

25.000 40.000

40.000

Afschaffen opschalingskorting Digitalisering informatiebeheer

25.000

-506.000 -5.000

-502.000 -5.000

-499.000 -5.000

Besparingen

In de volgende tabel vindt u een overzicht van de voor dit programma geraamde investeringen. In de tabel zijn de investeringsbedragen opgenomen.

Meerjaren investeringsplan

Investerings bedrag

Raming 2025 (€)

Rolbezem*

8.000

Graveermachine*

11.000

Investeringen meubilair*

10.000

2026 (€)

2027 (€)

2028 (€)

10.000

* Kapitaallasten van investering zijn meegenomen in de begroting 2025-2028

Gemeente Heumen

51

Programmabegroting 2025

In de volgende tabel vindt U een overzicht van de reserves en voorzieningen die betrekking hebben op dit programma.

Reserves

Stand per Toevoeging Onttrekking Stand per 1-1-2025 31-12-2025 (€) (€)

n.v.t.

0

0

0 Voorzieningen

0

0

0

Stand per Toevoeging Onttrekking Stand per 1-1-2025 31-12-2025 (€) (€)

Gemeentehuis

670.450

Eigen risico pensioenen oud-wethouders

90.275

168.650

592.075

1.798.838

0

144.525

1.654.313

Personele regelingen

33.907

5.700

0

39.607

Regeling vervroegd uittreden (RVU)

31.345

29.410

1.935

Voorziening dubieuze vorderingen *

114.124

15.000

15.000

114.124

Verlofspaarregeling CAO personeel

180.233

30.000

25.000

185.233

140.975

33.132 415.717

0 2.587.287

Wachtgeldverplichting voorm. personeel

33.132 2.862.029

* Bij de jaarrekening 2023 is na beoordeling van de dubieuze debiteuren in overleg met de accountant een bedrag toegevoegd aan deze voorziening. Deze voorziening betreft alleen de belastingdebiteuren en de overige debiteuren en niet de vorderingen op ‘debiteuren sociale zaken’. Ingeschat wordt dat, na onttrekking vanwege het afboeken van dubieuze vorderingen in 2025, het saldo aan het einde van 2025 van gelijke omvang zal zijn.

Recapitulatie cijfers programma 1 t/m 3 Saldo begroting Saldo begroting Saldo begroting Saldo begroting 2025 2026 2027 2028

Programma P01

Programma 1 Sociale leefomgeving

P02

Programma 2 Fysieke leefomgeving

-8.060.368

-8.199.054

-8.568.184

-8.604.069

P03

Programma 3 Bestuur en organisatie

25.689.565

25.033.362

25.553.181

26.268.319

-715.216

-848.000

-909.999

-170.019

Explotatieresultaat

Programma P01

-18.344.413

-17.682.307

-17.894.996

-17.834.269

Saldo Saldo Saldo Saldo begroting begroting begroting begroting 2025 2026 2027 2028 18.344.413 17.682.307 17.894.996 17.834.269

Programma 1 Sociale leefomgeving P02 Programma -8.060.368 -8.199.054 -8.568.184 -8.604.069 2 Fysieke leefomgeving P03 Programma 25.689.565 25.033.362 25.553.181 26.268.319 3 Bestuur en organisatie Explotatieresultaat -715.216 -848.000 -909.999 -170.019

Gemeente Heumen

52

Programmabegroting 2025

Gemeente Heumen

53

Programmabegroting 2025

Paragrafen

Gemeente Heumen

54

Programmabegroting 2025

Gemeente Heumen

55

Programmabegroting 2025

Paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheer ALGEMEEN In de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing wordt inzicht gegeven in het weerstandsvermogen. Het weerstandsvermogen is het quotiënt van de beschikbare weerstandscapaciteit en de, o.b.v. de geïnventariseerde risico's berekende, benodigde weerstandscapaciteit. In het kort gezegd geeft het weerstandsvermogen aan in welke mate de gemeente in staat is de financiële risico’s op te vangen. Naast het weerstandsvermogen wordt in deze paragraaf ook inzicht gegeven in de netto schuldquote, solvabiliteitsratio, grondexploitatie, structurele exploitatieruimte en de belastingcapaciteit. Dit zijn de zogenoemde kengetallen die tezamen met het weerstandsvermogen inzicht gegeven in de financiële positie en weerbaarheid van de gemeente. WEERSTANDSVERMOGEN EN WEERSTANDSCAPACITEIT Het verwachte weerstandsvermogen bedraagt op balansdatum; Prognose 2025

Weerstandsvermogen

1-jan

31-dec

Exclusief stille reserves

0,98

0,95

Inclusief stille reserves

1,61

1,58

Het weerstandsvermogen wordt weergegeven in een kengetal, namelijk de verhouding tussen de (direct) beschikbare en de benodigde weerstandscapaciteit. Weerstandsvermogen =

Beschikbare weerstandscapaciteit Benodigde weerstandscapaciteit

Beschikbare weerstandscapaciteit Met de direct beschikbare weerstandscapaciteit worden de middelen en mogelijkheden bedoeld waarover de gemeente beschikt om niet-begrote kosten te dekken. In onderstaande tabel is de beschikbare weerstandscapaciteit weergegeven. Prognose 2025 Beschikbare weerstandscapaciteit

1-jan

Algemene reserve per 31 december 2023 Verwacht resultaat 2024 Verwacht resultaat 2025

€ €

15.443.785 -800.706

Totaal

€

14.643.079

31-dec

€

- 715.216

€ 13.927.863

Benodigde weerstandscapaciteit Onder benodigde weerstandscapaciteit verstaan we alle risico’s waarvoor nog geen maatregelen zijn getroffen, die

van materiële betekenis kunnen zijn in relatie tot de financiële positie. Tot het treffen van dergelijke maatregelen behoren onder andere het instellen van voorzieningen, het afdekken van risicogebieden met verzekeringen dan wel andere risico-beperkende acties. In augustus 2024 heeft een inventarisatie plaatsgevonden van de risico’s t.b.v. de programmabegroting 2025. Er is in totaal voor € 18,7 miljoen aan risico's geïnventariseerd. De benodigde weerstandscapaciteit (kans x financiële impact) is bepaald op € 14.918.600. De gehele risico-inventarisatie kunt u terugvinden in bijlage 7.

Gemeente Heumen

56

Programmabegroting 2025

In de onderstaande tabel is de benodigde weerstandscapaciteit weergegeven. Prognose 2025 Benodigde weerstandscapaciteit Reservering voor vermogensrisico’s (zie tabel risico-inventarisatie)

1-jan

31-dec

€ 14.918.600

€ 14.918.600

Stille reserves Van stille reserves is sprake als activa onder de opbrengstwaarde of tegen nul zijn gewaardeerd maar direct verkoopbaar zijn als men dat zou willen (minBZK 2003). Bij verkoop van deze bezittingen ontstaat winst die eenmalig vrij inzetbaar is dan wel via de exploitatie wordt toegevoegd aan het eigen vermogen. Voor de berekening van de weerstandscapaciteit merken we de volgende objecten aan als stille reserve: Object WOZ-waarde 2024 (per 01-01-2023) Gemeentehuis, Kerkplein 6, Malden € 2.550.000 Gemeentelijke werkplaats, Ambachtsweg 10, Malden € 465.000 Parkeergarage Maldensteijn

€

Pachtgronden*

€ 3.300.000

Natuurgronden**

€ 2.600.000

415.000

* Per 31 december 2024 beschikt de gemeente nog over 55 ha pachtgronden die niet op de balans staan. Voor de waardering van de stille reserve aan pachtgrond wordt € 60.000 per ha aangehouden. ** De gemeente bezit 204 ha bosgrond met een geschatte waarde van € 2,6 miljoen. Conclusies m.b.t. weerstandsvermogen Om te kunnen beoordelen in welke mate de gemeente in staat is om de risico’s te dekken wordt gebruik gemaakt van onderstaande waarderingstabel opgesteld door het Nederlands Adviesbureau voor Risicomanagement. Hieruit blijkt dat de gemeente Heumen waarderingscijfer D scoort. Hetgeen een matig weerstandsvermogen betekent. Dit heeft alles te maken met de voorgenomen grondexploitatie ter ontwikkeling van de Kanaalzone.

Waarderingstabel weerstandsvermogen Waarderingscijfer

Ratio weerstandsvermogen

Betekenis

A B C D E F

> 2,0 1,4 < x < 2,0 1,0 < x < 1,4 0,8 < x < 1,0 0,6 < x < 0,8 < 0,6

Uitstekend Ruim voldoende Voldoende Matig Onvoldoende Ruim onvoldoende

Gemeente Heumen