concept Programmabegroting 2025 -2028
Tekst van het document
GemeGemeente Heumen Gemeente Heumen
Programmabegroting 2025
Gemeente Heumen - Provincie Gelderland
PROGRAMMABEGROTING 2025
Bezoekadres: Gemeentehuis Kerkplein 6 6581 AC MALDEN Correspondentieadres: Postbus 200 6580 AZ MALDEN Telefoon: Fax: Internet : Email:
Gemeente Heumen
024-3588300 024-3581086 www.heumen.nl heumen@heumen.nl
2
Programmabegroting 2025
Inhoud Algemeen......................................................................................................................................................... 5 Aanbiedingsbrief ............................................................................................................................................ 7 Begroting in één oogopslag ............................................................................................................................ 9 Vergelijkingsoverzicht gemeentelijke belastingen Rijk van Nijmegen ................................................................. 11 Leeswijzer programmabegroting ................................................................................................................... 13 Beleidsbegroting ............................................................................................................................................. 17 Programma 1 Sociale leefomgeving ............................................................................................................... 21 Programma 2 Fysieke leefomgeving .............................................................................................................. 29 Programma 3 Bestuur en organisatie .............................................................................................................
41 Recapitulatie cijfers programma 1 t/m 3 ........................................................................................................ 52 Paragrafen ..................................................................................................................................................... 54 Paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheer ............................................................................................. 56 Paragraaf onderhoud kapitaalgoederen ......................................................................................................... 60 Paragraaf financiering .................................................................................................................................. 70 Paragraaf bedrijfsvoering ............................................................................................................................. 76 Paragraaf lokale heffingen ............................................................................................................................ 82 Paragraaf grondbeleid .................................................................................................................................. 90 Paragraaf verbonden partijen .......................................................................................................................
94 Paragraaf Wet open overheid ..................................................................................................................... 100 Financiële begroting ...................................................................................................................................... 102 Geprognosticeerde balans .......................................................................................................................... 102 Financiële kaders en uitgangspunten ........................................................................................................... 113 BIJLAGEN PROGRAMMABEGROTING .............................................................................................................. 120 Bijlage 1 Beleidskaders per programma ....................................................................................................... 122 Bijlage 2 Beleidsindicatoren per programma ................................................................................................. 128 Bijlage 3 Reserves en voorzieningen ............................................................................................................ 134 Bijlage 4 Staat Vaste activa ........................................................................................................................
136 Bijlage 5 Afschrijvingstabel ......................................................................................................................... 138 Bijlage 6 Lopende investeringen.................................................................................................................. 140 Bijlage 7 Tabel Weerstandsvermogen .......................................................................................................... 144 Bijlage 8 Algemene uitkering ...................................................................................................................... 150 Bijlage 9 Gemeentelijke tarieven ................................................................................................................. 152 Bijlage 10 Subsidies ................................................................................................................................... 154 Bijlage 11 Meerjaren onderhoudsplannen .................................................................................................... 156 Meerjaren onderhoudsplan Gemeentehuis ................................................................................................ 157 Meerjaren onderhoudsplan Parkeergarage ................................................................................................
163 Meerjaren onderhoudsplan Molens ........................................................................................................... 167 Meerjaren onderhoudsplan Kerken .......................................................................................................... 175 Meerjaren onderhoudsplan Werkplaats ..................................................................................................... 179 Meerjaren onderhoudsplan Wegen ........................................................................................................... 181 Meerjaren onderhoudsplan Sportcentrum ................................................................................................. 183 Bijlage 12 Lijst van afkortingen ................................................................................................................... 186 Bijlage 13 Concept raadsbesluit .................................................................................................................. 190
Gemeente Heumen
3
Programmabegroting 2025
Gemeente Heumen
4
Programmabegroting 2025
Algemeen
Gemeente Heumen
5
Programmabegroting 2025
Gemeente Heumen
6
Programmabegroting 2025
Aanbiedingsbrief Algemeen Voor u ligt de programmabegroting 2025 met meerjarenperspectief 2026-2028. De rijksoverheid heeft in de meicirculaire gekozen voor een andere financieringssystematiek zodat het accres vanaf 2024 aan de ontwikkeling van het bruto binnenlands product is gekoppeld. De opschalingskorting is komen te vervallen, wat structureel een voordeel oplevert, maar wel is dit gepaard gegaan met een eenmalige korting in 2025. Ondanks de onzekere financiële toekomst, de gegevens van de septembercirculaire zijn nog niet bekend, is het gelukt om binnen een sluitende meerjarige programmabegroting de afspraken uit het coalitieakkoord in de programmabegroting op te nemen. Dit is gelukt door elke keuze zorgvuldig af te wegen en te toetsen op nut en noodzaak waarbij uitgangspunten van het coalitieakkoord als 'de inwoner centraal' en 'natuurlijk samen' onderdeel van de afweging waren. Het merendeel van de begrotingsomvang bestaat uit zogenoemde 'going concern' taken. Dit betreft de uitvoering van bestaand (lokaal) beleid en de uitvoering van de wettelijke taken. De begroting richt zich ook op de accenten waar lokaal keuzes gemaakt (moeten) worden door de gemeenteraad. De begroting geeft per programma antwoord op de vraag wat we willen bereiken en wat we daarvoor doen. Uiteraard wordt ook inzicht gegeven in de financiële consequenties van de inhoudelijke keuzes.
Strategische Visie: ‘Natuurlijk met iedereen’
Wij zijn een betrouwbare en transparante overheid. We zijn navolgbaar in ons handelen en leggen aan de gemeenschap verantwoording af. Vanuit diversiteit voeren we de dialoog en vanuit goede verhoudingen werken we samen. Dit citaat uit de strategische visie staat symbool voor waar het college voor staat. Het college zet zich in voor een inclusieve samenleving in een gemeente die groen, duurzaam en veilig is. Beleidsvoornemens worden langs de meetlat van de strategische visie gelegd en op die wijze getoetst aan nut en noodzaak. Lokale ontwikkelingen De contracten voor de specialistische Jeugdhulp (verblijf en intensieve ambulant), de ambulante jeugdhulp (begeleiding, logeren, vaktherapie) en ambulante Wmo-begeleiding gaan per 1 januari 2025 en verder in. Op basis van de tariefstijgingen die nu al duidelijk worden zullen we naast de indexering van de tarieven rekening moeten houden met (fors) hogere tarieven voor de verschillende zorgproducten. De gemeenten hebben met elkaar afgesproken om het budget voor WerkBedrijf voor het onderdeel participatie vanaf 2025 te bepalen op basis van het Berenschotmodel. Voor gemeente Heumen leidt deze nieuwe methodiek in 2025 tot een kostenstijging.
Ook zorgen de uit hogere uitgaven voor loonkostensubsidies, hogere kosten voor het onderdeel ‘op weg naar werk’ (arbeidsmatige dagbesteding) als gevolg van een herverdeeleffect en hogere kosten voor het onderdeel ‘nieuw beschut’ voor een verder stijging van kosten. Binnen het fysieke domein wordt de vraag om betaalbare woningen gezien. In 2025 worden verdere stappen gezet in het grondexploitatieproject Kanaalzone zodat in 2027 gestart kan worden met de bouw van de woningen. Daarnaast wordt gestart met de realisatie van een aantal kleinere projecten en staat de oplevering van het Steenhuys gepland begin 2025. Landelijke ontwikkelingen Sinds 2024 is er het kabinet Schoof. De septembercirculaire, als vertaling van Prinsjesdag, zal inzicht geven in bestaand beleid en nieuwe beleidsvoornemens en welke middelen hiermee gepaard gaan. Deze middelen maken geen onderdeel uit van deze programmabegroting. Inzicht hierin wordt gegeven door een addendum dat aan de raad wordt aangeboden voordat de besluitvorming over de programmabegroting plaatsvindt. In dit addendum worden ook de overige wijzigingen met uw raad gedeeld. De taakstelling voor het huisvesten van statushouders vertoont een stijgende lijn. Door de krapte op de woningmarkt en het relatief laag aantal sociale huurwoningen in onze gemeente zorgen ervoor dat de huisvestingstaakstelling statushouders moeilijk kan worden gerealiseerd.
Vooralsnog ziet het er naar uit dat de taakstelling 2024 wordt gerealiseerd. Gemeente Heumen
7
Programmabegroting 2025
Financiële ontwikkelingen In de voorliggende begroting zijn bovenstaande ontwikkelingen verwerkt. De (minder) extra jeugdmiddelen en de nadelige herverdeeleffecten van de herijking van het gemeentefonds zijn opgenomen in de meerjarenraming. Het college zal samen met het toe te zenden addendum inzake de septembercirculaire oplossingsrichtingen aanbieden zodat een sluitende begroting met meerjarenperspectief gepresenteerd kan worden. In onderstaande tabel worden de begrote resultaten van de komende jaren weergegeven. Omschrijving / Jaar Resultaat Voordeel / Nadeel
Gemeente Heumen
2025
2026
2027
2028
€ 715.215
€ 848.000
€ 909.999
€ 170.019
Nadeel
Nadeel
Nadeel
Nadeel
8
Programmabegroting 2025
Begroting in één oogopslag
Gemeente Heumen
9
Programmabegroting 2025
Gemeente Heumen
10
Programmabegroting 2025
Vergelijkingsoverzicht gemeentelijke belastingen Rijk van Nijmegen Uitgangspunten tariefvergelijking: 1. 2. 3. 4.
Op basis van tarieven 2024 Gemiddelde WOZ waarde woning 2024 van de genoemde 7 gemeenten: verwachting circa € 388.000 (per peildatum 1-1-2023) Afvalstoffenheffing exclusief vuilniszakken, containerlediging of diftar De heffing van de hondenbelasting wordt niet gerekend tot het totale overzicht voor de belastingdruk
Heumen
Wijchen
Nijmegen
Druten
1 pers
meerpers 1 pers
meerpers 1 pers
meerpers 1 pers
meerpers
OZB
€
463,66
€
463,66
€
385,67
€
385,67
€
691,03
€
691,03
€ 415,55
€
415,55
Rioolheffing
€
166,85
€
166,85
€
134,64
€
134,64
€
183,14
€
183,14
€ 252,00
€
252,00
Afvalstoffe nheffing Totale woonlasten
€
153,50
€
212,50
€
188,00
€
188,00
€
-
€
-
€ 150,31
€
208,87
€
784,01
€
843,01
€
708,31
€
708,31
€
874,16
€
874,16
€ 817,86
€
876,42
Berg en Dal 1 pers
Beuningen
Mook en Middelaar
meerpers 1 pers
meerpers 1 pers
meerpers
OZB
€
308,85
€
308,85
€
454,74
€
454,74
€
458,62
€
458,62
Rioolheffing
€
213,00
€
355,00
€
184,00
€
184,00
€
142,60
€
142,60
Afvalstoffe nheffing Totale woonlasten
€
215,00
€
301,25
€
186,00
€
186,00
€
216,36
€
216,36
€
736,85
€
965,10
€
824,74
€
824,74
€
817,58
€
817,58
Gemeente Heumen
11
Programmabegroting 2025
Gemeente Heumen
12
Programmabegroting 2025
Leeswijzer programmabegroting INLEIDING Met deze leeswijzer geven wij op hoofdlijnen weer wat u aantreft in de programmabegroting 2025 van de gemeente Heumen. De programmabegroting is het hulpmiddel voor uw raad om de volksvertegenwoordigende, kaderstellende en controlerende rol uit te kunnen voeren en te kunnen sturen op hoofdlijnen. De programmabegroting bestaat uit een beleidsbegroting en een financiële begroting. De beleidsbegroting bestaat uit een programmaplan en paragrafen. In het programmaplan is ons gemeentelijke beleid op hoofdlijnen opgenomen. Het richt zich vooral op de maatschappelijke effecten die wij in onze gemeente willen bereiken. De paragrafen richten zich op het beleid ten aanzien van relevante beheersaspecten, zoals de bedrijfsvoering, het weerstandsvermogen, onze kapitaalgoederen, de lokale heffingen en de verbonden partijen. De financiële begroting gaat vooral in op de financiële positie van onze gemeente. Hier hebben wij het totale financiële overzicht inclusief de toelichtingen opgenomen. De door u vastgestelde kaders, het algemene financiële beeld en het overzicht van de baten en lasten presenteren wij u hier. INDELING PROGRAMMABEGROTING In de inhoudsopgave treft u aan uit welke delen de programmabegroting is samengesteld.
In vogelvlucht worden deze delen hier kort toegelicht: Deel 1 - programmaplan Op grond van artikel 8 van het Besluit Begroting en Verantwoording gemeenten (BBV) bevat het programmaplan de te realiseren programma's, het overzicht van algemene dekkingsmiddelen, een overzicht van de kosten van overhead, het bedrag voor de heffing van vennootschapsbelasting en het bedrag voor onvoorziene uitgaven. In de programma’s maken we duidelijk welke doelen en maatschappelijke effecten we nastreven en welke activiteiten daarvoor uitgevoerd worden. Per programma geven we ook een raming van baten en lasten. Naast de beschrijving van de doelstellingen, de activiteiten voor 2025 en het overzicht van baten en lasten per programma zijn op een overzichtelijke manier per programma de gegevens toegevoegd betreffende de investeringen en de reserves en voorzieningen die betrekking hebben op het programma. De gedetailleerde financiële informatie op taakveldniveau is opgenomen bij het onderdeel financiële begroting. Hieronder volgt de toelichting op de verschillende onderdelen van de programma’s. Wat willen we bereiken en wat gaan we daarvoor in 2025 doen? Dit zijn de belangrijkste onderdelen van het programma. Het coalitieakkoord 2022-2026 en de kadernota 2025 vormen de basis voor de beschrijving van het programma.
Per programma zijn de doelstellingen die uw raad wil bereiken weergegeven en worden de activiteiten voor 2025 beschreven om deze doelstellingen te realiseren. Wat mag het kosten/wat gaat het opbrengen? We presenteren in een tabel de lasten en baten van het programma. Daarnaast geven wij ook inzicht in de investeringen die voor dit programma gepland zijn en de reserves en voorzieningen die betrekking hebben op het programma. Bij de investeringen geven wij aan wat deze in totaliteit kosten (de bruto investering), hoeveel door anderen wordt bijgedragen en welk bedrag voor onze eigen rekening komt (de netto-investering). Deel 2 - paragrafen Artikel 9 van het BBV schrijft voor dat in de paragrafen de beleidslijnen worden vastgelegd met betrekking tot relevante beheersmatige aspecten en de lokale heffingen. De begroting bevat de volgende paragrafen: Weerstandsvermogen: In deze paragraaf brengen wij onze risico’s in beeld. Het weerstandsvermogen geeft inzicht in de financiële gezondheid van de gemeente. Het geeft aan in welke mate de gemeente in staat is om financiële risico’s op te vangen. Onderhoud kapitaalgoederen: Deze paragraaf geeft inzicht in onze kapitaalgoederen. De kosten van het onderhoud van onze wegen, openbare verlichting, riolering en water, groen en gebouwen vormen een substantieel deel van de begroting. Gemeente Heumen
13
Programmabegroting 2025
Financiering: In de financieringsparagraaf bespreken wij de specifieke beleidsvoornemens respectievelijk de uitvoering van het beleid op het gebied van treasury. Bedrijfsvoering: De bedrijfsvoering betreft de processen binnen onze gemeentelijke organisatie om de beleidsdoelstellingen te kunnen realiseren, sturen en beheersen. Bedrijfsvoering bestaat traditioneel uit de onderdelen personeel, informatisering, automatisering, communicatie, organisatie, financieel beheer en huisvesting. Lokale heffingen: In deze paragraaf geven wij de ontwikkelingen met betrekking tot ons belastinggebied weer. Per heffing geven wij aan wat het beleid is en op welke wijze het tarief tot stand is gekomen. Ook geven wij inzicht in de (geraamde) opbrengsten. Verbonden partijen: De gemeente werkt vaak samen met andere partijen om bepaalde doelen te bereiken. Als deze samenwerking in een bestuurlijke en financiële vorm wordt gegoten, spreken we van een verbonden partij. In deze paragraaf lichten wij deze partijen, hun beleidsdoelstellingen en de hiermee gemoeid zijnde gemeentelijke bijdragen nader toe. Grondbeleid: Het grondbeleid heeft een grote invloed op en samenhang met de realisatie van doelstellingen op het gebied van Ruimtelijke Ordening en Volkshuisvesting, Verkeer en Vervoer, Cultuur, Sport en Recreatie en Economische Zaken. Daarnaast heeft het grondbeleid een grote financiële impact.
De resultaten op de grondexploitaties zijn dan ook van groot belang voor de financiële positie van onze gemeente. Wet open overheid: Per 1 mei 2022 is de Wet Open Overheid (Woo) ingegaan. Deze wet is de opvolger van de Wob (Wet Openbaarheid van Bestuur). De Woo is bedoeld om de overheid nog transparanter te maken. Voor ons als gemeente betekent dit dat we diverse categorieën actief en passief openbaar moeten maken. De aankomende jaren zal de Woo in fases worden ingevoerd. Deel 3 - financiële begroting In dit deel zijn de financiële ontwikkelingen, kaders en uitgangspunten opgenomen. Ook geven wij inzicht in het financiële beeld voor de komende jaren. Bovendien vindt u hier de op grond van de BBV verplichte onderdelen, zoals het overzicht van de baten en lasten, de incidentele baten en lasten en de uiteenzetting van de financiële positie. Tot slot hebben wij een aantal bijlagen toegevoegd. AUTORISATIE BEGROTING De wet Dualisering Gemeentebestuur schrijft voor dat de gemeenteraad op hoofdlijnen stuurt en dat het college van burgemeester en wethouders de dagelijkse uitvoering van zaken voor haar rekening neemt. Om dit te ondersteunen heeft de wetgever een splitsing gemaakt in de gemeentebegroting. Voor uw raad is er de programmabegroting ter ondersteuning van het sturen op hoofdlijnen en de kaderstellende en controlerende taak.
Hierna volgt een nadere toelichting op de verschillende verantwoordelijkheden en bevoegdheden. Programmabegroting Dit is de begroting die (onder andere) de kaderstellende functie van uw raad ondersteunt. Met de kaderstellende functie wordt bedoeld dat op het niveau van “programma’s” middelen (de begrotings- en investeringsbudgetten) worden toegewezen. U stelt de programmabegroting vast en autoriseert daarmee ons college voor de middelen uit de begroting op programmaniveau. Productenraming Als college hebben wij de taak de programma’s uit te voeren. De productenraming ondersteunt ons bij onze uitvoerende functie. De productenraming wordt opgebouwd vanuit de programmabegroting en geeft alle gemeentelijke activiteiten weer in termen van producten. De productenraming stellen wij als college vast. Begrotingsbudgetten Uw raad autoriseert ons college op het niveau van programma’s. Wij zijn daarmee bevoegd uitvoering te geven aan het realiseren van de doelstellingen van het betreffende programma. Voorwaarde daarbij is dat wij bij de besteding van de budgetten voor bestaand beleid binnen de grenzen van het totale budget van het programma blijven. Binnen deze grenzen zijn wij bevoegd om de wijze van besteding van de budgetten aan te passen als dit noodzakelijk is voor het bereiken van de door u vastgestelde resultaten van het betreffende programma.
Hiervoor hoeven wij u, ingevolge de voorschriften, geen begrotingswijziging voor te leggen. Bij het budgettair schuiven met budgetten tussen verschillende programma’s, moeten wij uw goedkeuring vragen middels het voorleggen van een raadsvoorstel met begrotingswijziging. Met tussentijdse rapportages en de programmarekening leggen wij aan u verantwoording af over de uitvoering (en dus over de besteding van de middelen en de bereikte resultaten) van het betreffende programma en de realisatie van de doelstellingen.
Gemeente Heumen
14
Programmabegroting 2025
Investeringsbudgetten Bij de programmabegroting vermelden wij per programma naast de begrotingsbudgetten ook de betreffende investeringsbudgetten uit het investeringsprogramma die bijdragen aan het realiseren van de doelstellingen van het betreffende programma. Zoals gezegd autoriseert u ons op het niveau van de programma’s en zijn wij daarmee bevoegd uitvoering te geven aan de realisatie van de doelstellingen van het betreffende programma. Wij zijn dus bevoegd om ook uitvoering te geven aan de investeringsbudgetten. Hiertoe ramen wij per investeringsbudget een krediet, inclusief bijbehorende dekking en eventueel in te stellen dekkingsreserves. Reserves en voorzieningen Bij de programmabegroting vermelden wij per programma de betreffende reserves en voorzieningen. Voor mutaties in reserves zijn wij verplicht uw raad om autorisatie te vragen. In het kader van het budgetrecht bent u als raad bevoegd reserves in te stellen en toevoegingen en onttrekkingen te autoriseren. De bij het onderdeel reserves opgenomen mutaties gelden in dit verband als vast te stellen kader. Voor noodzakelijke wijzigingen hierin komen wij met een apart besluit bij uw raad terug. Voor voorzieningen geldt een ander regime. U stelt als raad een voorziening in op basis van bijvoorbeeld een onderhoudsplan. Bij de instelling van de voorziening bepaalt u de hoogte van de jaarlijkse dotatie.
De werkelijke bestedingen ten laste van de voorziening vinden plaats op basis van het vastgestelde onderhoudsplan. Deze bestedingen vallen binnen het mandaat van ons college.
Gemeente Heumen
15
Programmabegroting 2025
Gemeente Heumen
16
Programmabegroting 2025
Beleidsbegroting
Gemeente Heumen
17
Programmabegroting 2025
Gemeente Heumen
18
Programmabegroting 2025
Programmaplan
Gemeente Heumen
19
Programmabegroting 2025
Gemeente Heumen
20
Programmabegroting 2025
Programma 1 Sociale leefomgeving WAT WILLEN WE BEREIKEN ? 1.1. Doorontwikkeling transformatie sociaal domein
Toekomstbestendige zorg
We zetten de transformatie in het sociaal domein voort en gaan voor een inclusieve samenleving waarbij de verbinding tussen inwoners in de dorpen en wijken en het versterken van eigen kracht en samenredzaamheid voor ons belangrijk zijn. We zijn ‘nabij’ en ‘iedereen doet mee’. Maatschappelijke participatie en eigen verantwoordelijkheid staan centraal. De meeste inwoners in onze gemeente redden zich prima samen met hun directe omgeving. Als gemeente willen we mensen ondersteunen waarbij de zelfredzaamheid minder vanzelfsprekend is. Om onze gemeenschap gezond en vitaal te houden, zetten we in op kwaliteit van leven. We geven daarom voorrang aan preventie en het versterken van de sociale basis. Daar waar inzet van zorg nodig is, borgen we een effectieve inzet van de benodigde middelen. Daarbij omarmen we ook de benadering van ‘positieve gezondheid’ die zich niet richt op de ziekte of het probleem maar op eigen regie en veerkracht van mensen. Dit draagt bij aan het vermogen van mensen om met de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen in het leven om te gaan en zo veel mogelijk eigen regie te voeren.
We hanteren daarbij de speerpunten uit de vastgestelde kadernota voor de doorontwikkeling van de transformatie van het sociaal domein: inwoners hebben zorg voor elkaar, inwoners voelen zich vitaal en iedereen telt en doet mee, ondersteuning is passend en nabij, inwoners hebben mogelijkheden om zichzelf te ontwikkelen, inwoners zijn tevreden met hun leefomgevingen voorzieningen en ondersteuning zijn betaalbaar, toegankelijk en kwalitatief goed.
Eén organisatie voor welzijnswerk
We hebben een groot vertrouwen in de kennis, het organiserend vermogen en de veerkracht van onze inwoners. We willen verbinding tussen alle inwoners stimuleren, enthousiasmeren en mogelijk te maken. We streven naar een inclusieve samenleving waar iedereen aan mee kan doen (zoals verwoord in de Strategische visie: ‘Natuurlijk met iedereen’).De beweging naar een sterke sociale basis vraagt om facilitering door één sterke en herkenbare organisatie voor welzijnswerk. Zodat vanuit één algehele visie een samenhangend welzijnsaanbod ontstaat voor alle inwoners, van jong tot oud. Hiervoor zijn we de samenwerking aangegaan met Synthese. Diverse bestaande welzijnsfuncties zijn al overgegaan naar Synthese. In 2025 zal hieraan opbouwwerk worden toegevoegd.
Sociaal Team Heumen
Verder vraagt de beweging naar een sterke sociale basis om meer integrale samenwerking tussen zorg- en welzijnsprofessionals. We werken met alle professionals vanuit één integraal Sociaal Team Heumen, in de vorm van een netwerkorganisatie. Het Sociaal Team Heumen met alle professionals in het welzijns- en zorgveld van Heumen kan inwoners op allerlei manieren faciliteren, ondersteunen, de weg wijzen, een keukentafelgesprek inzetten voor vraagverheldering en een ondersteuningsplan opstellen. Uitgangspunt daarbij is om signalen vroegtijdig te signaleren en ondersteuning nabij, toegankelijk, betaalbaar en kwalitatief goed te organiseren.
Sociale kaart
We willen het gebruik van algemene voorzieningen voor en door inwoners stimuleren. Daarvoor is het belangrijk dat het aanbod makkelijk vindbaar en toegankelijk is. Hiervoor is binnen de website Doen in Heumen een nieuwe sociale kaart ontwikkeld. Deze gaan we breed bekend maken bij inwoners, maar ook bij vrijwilligers en professionals.
Hervormingsagenda jeugd
Het rijk en gemeenten zijn samen aan de slag om de hulpverlening aan kinderen en jongeren te verbeteren en het jeugdzorgstelsel beter te beheersen. Hiervoor is een landelijke hervormingsagenda opgesteld. Zowel lokaal als regionaal (op basis van het Regioprogramma jeugd 2023-2028) werken we aan de diverse maatregelen uit deze agenda.
Decentralisatie beschermd wonen
De decentralisatie van beschermd wonen is wederom uitgesteld. De verwachting is dat deze nu zijn beslag krijgt in 2026. Gemeenten krijgen vanaf dat jaar voor de taken op het gebied van beschermd wonen vanuit het Rijk extra middelen in het Wmo-budget. Tot dat moment gaan alle budgetten voor uitvoering van deze taak naar de centrumgemeente, voor onze regio de gemeente Nijmegen. Vanuit Nijmegen ontvangen we vervolgens de middelen die we nodig hebben voor de lokale uitvoering van beschermd wonen.
Gemeente Heumen
21
Programmabegroting 2025
Van woonzorgopgave naar woonzorgvisie
We zien een enorme vergrijzing van onze bevolking, ambulantisering van de GGZ en dat gemeenten en woningcorporaties steeds meer bijzondere doelgroepen moeten huisvesten. Gezien de krapte op de woningmarkt, het relatief laag aantal sociale huurwoningen in onze gemeente en beperkte ruimte om woningbouw te realiseren zijn integrale oplossingen op het gebied van wonen, welzijn en zorg nodig. Medio 2024 is een regionaal afsprakenkader huisvesting aandachtsgroepen tot stand gekomen. Op basis hiervan wordt een lokale woonzorgvisie ontwikkeld. 1.2 Participatie in de samenleving Het uitgangspunt is een inclusieve samenleving waar iedereen aan mee kan doen, zoals verwoord in de Strategische visie "Natuurlijk met iedereen". Werk zien we als belangrijk middel voor zelfredzaamheid en maatschappelijke participatie. De meeste inwoners redden zich prima, samen met hun directe omgeving. We ondersteunen en versterken mensen waarbij de zelfredzaamheid minder vanzelfsprekend is. Zij kunnen rekenen op een vangnet voor zorg, inkomensondersteuning of vervoer. We zijn 'nabij' en 'iedereen doet mee'.
Lokale Inclusieagenda
In de Lokale Inclusieagenda staat hoe we als gemeente eraan bijdragen dat iedereen zo veel als mogelijk zelfstandig kan meedoen. We willen dat onze inwoners zich welkom voelen en kunnen doen wat ze willen doen. Wij geven als gemeente daarin het goede voorbeeld en zetten ons samen met het Inclusiepanel in om er voor te zorgen dat verenigingen, instellingen en organisaties ons voorbeeld volgen.
Participatiewet in Balans
Vanaf 2025 is sprake van de Participatiewet in Balans, gericht op het brengen van meer evenwicht tussen bestaanszekerheid, participatie en handhaving. Bij de uitvoering van deze wet staat de mens centraal, gaan we uit van vertrouwen en bieden we zo veel mogelijk maatwerk. Door een samenhangend pakket van ruim twintig maatregelen ontstaat meer ruimte om te doen wat nodig is om mensen goed te ondersteunen. In eerste instantie om hen aan het werk te helpen, en als dat (nog) niet kan te zorgen voor een toereikend inkomen. In lijn met deze wet vinden we het belangrijk dat mensen die van de bijstand gebruik moeten maken en een grote afstand hebben tot de arbeidsmarkt, maatschappelijk actief zijn via bijvoorbeeld vormen van dagbesteding of vrijwilligerswerk. Met onze participatiecoaches zetten we extra in om hen maatschappelijk te activeren. We doen dit in nauwe samenwerking met het Werkbedrijf.
Inkomensondersteunende regelingen
Onze gemeente kent diverse inkomensondersteunende regelingen voor een brede doelgroep. Voorbeelden hiervan zijn de participatieregelingen, die sinds 2022 worden aangeboden via Heumenstegoed. In zijn algemeenheid zetten we enerzijds in op het meer inzicht verkrijgen in de potentiële doelgroep en anderzijds op het vergroten van het gebruik van de inkomensondersteunende regelingen door de inwoners die hiervoor in aanmerking komen. In het meerjarig uitvoeringsplan Iedereen doet mee! zijn hiervoor concrete acties opgenomen, die we jaarlijks evalueren.
Mensen met schulden
Schulden zijn vrijwel altijd een belemmering om mee te doen. Daarom blijven we de komende periode, naast onze reguliere schuldhulpverlening, vooral inzetten op preventie en vroegsignalering. De concrete acties die we hiervoor (gaan) ondernemen vinden eveneens hun beslag in het meerjarig uitvoeringsplan Iedereen doet mee!
Inburgering
We voeren regie op de inburgering van statushouders en gezinsmigranten die in onze gemeente woonachtig zijn. Het uitgangspunt daarbij is zo snel mogelijk meedoen, bij voorkeur via betaald werk. We gaan hierbij uit van maatwerk. In het PIP (persoonlijk plan Inburgering en Participatie) leggen we vast op welke wijze en binnen welke leerroute de inburgeraar aan haar of zijn inburgeraarsplicht moet voldoen. Daarbij staat het leren van de taal gecombineerd met participatie centraal, zodat een inburgeraar zelfredzaam wordt. 1.3 Gezonde en vitale gemeenschap
Vrijwilligers en verenigingen
We zien vrijwilligers als cruciale verbinders in onze gemeenschap. Zij spelen een belangrijks rol in de samenredzaamheid van onze inwoners en zijn onmisbaar voor de sociale cohesie en inclusie. Wij vinden het belangrijk om onze vrijwilligers en verenigingen op een goede wijze te blijven ondersteunen.
Stimuleren van beweging en gezonde leefstijl
Onze gemeente beschikt over goede binnen- en buitensportvoorzieningen voor sport en bewegen en dat willen we naar de toekomst toe ook zo houden. Deze sportvoorzieningen zorgen ervoor dat inwoners kunnen sporten en bewegen, maar ook elkaar kunnen ontmoeten. Door hiertoe mogelijkheden te bieden en dit extra te blijven faciliteren met een Lokaal Sportakkoord en een integrale aanpak op het gebied van preventie, gezondheid en sociale basis geven we inwoners de mogelijkheid om gezond te blijven en te participeren in de samenleving.
Gemeente Heumen
22
Programmabegroting 2025
1.4 Onderwijs We hechten waarde aan de kwaliteit van het milieu- en binnenklimaat van de scholen; een gezonde school in een duurzaam gebouw voor onze schoolgaande kinderen. Op basis van een geactualiseerd Integraal huisvestingsplan en de beschikbare financieringsruimte maken we samen met de schoolbesturen keuzes over toekomstige investeringen in de onderwijshuisvesting. Verbonden partijen Voor de realisatie van de doelstellingen vanuit programma 1 hebben we een aantal samenwerkingsrelaties met de zogenaamde verbonden partijen. Het gaat hier om: verbonden partij rechtsvorm programma GGD gemeenschappelijke regeling Sociale leefomgeving IBO gemeenschappelijke regeling Sociale leefomgeving MGR gemeenschappelijke regeling Sociale leefomgeving, Bestuur en organisatie DRAN bedrijfsvoeringsorganisatie Sociale leefomgeving Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar de paragraaf verbonden partijen.
Gemeente Heumen
23
Programmabegroting 2025
WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN? Transformatie sociaal domein Het zetten van een volgende stap in de doorontwikkeling, transformatie, van het sociaal Doel domein Het versterken van de eigen kracht van de inwoners, het versterken en beter benutten van de Effecten kracht van de samenleving, het vergroten van het gebruik van preventieve voorzieningen en snellere en adequate hulpverlening aan inwoners die dat nodig hebben Het uitvoeren van de acties/activiteiten om de transformatie van het sociaal domein verder vorm en inhoud te geven. Dit doen we aan hand van de vastgestelde Kadernota Inhoud Doorontwikkeling transformatie sociaal domein 2024-2028 en de daaraan gekoppelde uitvoeringsnotitie. Tweemaal per jaar wordt de voortgang van de acties gerapporteerd. Planning gehele jaar 2025
1.1.
Budget Doel Effecten
Reguliere ambtelijke uren Verbeteren van de zorg aan kinderen en jongeren en een betere (financiële) beheersing van het jeugdzorgstelsel Snellere en adequate hulpverlening aan kinderen en jongeren die dat nodig hebben
Planning
Uitvoering geven aan de lokale en regionale actiepunten uit de landelijke hervormingsagenda jeugd. Het Regioprogramma jeugd 2023-2028 vormt hiervoor een belangrijke basis. gehele jaar 2025
Budget
Reguliere ambtelijke uren en rijksmiddelen
Inhoud
Planning
Meer samenhang en samenwerking in plaats van de nu bestaande versnippering en een duidelijk opdrachtgeverschap vanuit de gemeente, meer gericht op resultaten en effecten in plaats van op activiteiten De uitvoering van het welzijnswerk wordt verder versterkt en is meer gericht op de behoeften van de inwoners, waardoor de sociale basis in de wijken en dorpen wordt versterkt Samen met Synthese komen tot een samenhangend welzijnsaanbod voor onze inwoners dat zich richt op de behoeften van inwoners, verenigingen en maatschappelijke organisaties en inspeelt op de signalen en trends die vanuit de diverse lokale monitoren binnen het sociaal domein inzichtelijk zijn dan wel concreet vanuit de samenleving naar voren komen. gehele jaar 2025
Budget
Reguliere ambtelijke uren
Doel Effecten Inhoud
Doel Effecten
Inwoners en professionals weten bij welke organisaties en verenigingen in onze gemeente zij terecht kunnen voor welke producten, diensten en activiteiten op het gebied van wonen, zorg & welzijn, werk & inkomen, kinderen en jeugd. Er wordt meer gebruik gemaakt van voorzieningen en activiteiten in het voorliggend veld. De eigen kracht en zelfredzaamheid worden versterkt.
Inhoud
De website Doen in Heumen promoten bij inwoners, organisaties en professionals
Planning
1e helft 2025
Budget
Reguliere ambtelijke uren
Planning
Continue doorontwikkeling monitoring sociaal domein: periodiek gegevens genereren die de informatie bieden die nodig is om de middelen efficiënt en doelmatig in te kunnen zetten Inzicht bieden in hoe het gaat in het sociaal domein in onze gemeente. De gegevens helpen om trends en knelpunten tijdig te signaleren en waar nodig bij te sturen, maar ook om successen te delen Het periodiek verstrekken van gegevens over de uitvoering van de Participatiewet, Schuldhulpverlening, de Jeugdwet en de Wmo aan management, medewerkers, college en raad. gehele jaar 2025
Budget
Reguliere ambtelijke uren
Doel Effecten Inhoud
Gemeente Heumen
24
Programmabegroting 2025
Doel
Effecten
Anticiperen op: - de vergrijzing en de consequenties daarvan voor de huisvesting van ouderen - de toenemende huisvestingsvraag van bijzondere doelgroepen, zoals statushouders en mensen met een verstandelijke of psychiatrische beperking Het samen met de betrokken partners realiseren van voldoende passende woningen en woonvormen voor de genoemde doelgroepen.
Inhoud
Het opstellen van een lokale woonzorgvisie
Planning
2e helft 2024 en 1e helft 2025
Budget
Reguliere ambtelijke uren
1.2. Participatie in de samenleving
Planning
Het wegnemen van achterstanden/belemmeringen/drempels die inwoners ervaren om volwaardig mee te kunnen doen in de samenleving Iedereen hoort erbij, iedereen doet er toe en iedereen kan in de samenleving mee doen naar eigen wens en vermogen Het verder uitvoeren van de acties uit de lokale inclusieagenda, samen met betrokken inwoners, maatschappelijke organisaties, verenigingen en ervaringsdeskundigen gehele jaar 2025
Budget
Financiële middelen Kadernota 2024 e.v.
Doel
Problemen rondom armoede en schulden vroegtijdig in beeld krijgen en meer inwoners sneller en beter weten te bereiken en te ondersteunen
Effecten
Meer mensen kunnen zonder financiële belemmeringen meedoen in de samenleving
Doel Effecten Inhoud
Planning
Het verder uitvoeren van de acties uit het Uitvoeringsplan Iedereen doet mee! 2023-2027, rekening houdend met de aanbevelingen vanuit de door de Rekenkamer uitgevoerde quickscan inkomensondersteuning gehele jaar 2025
Budget
Reguliere ambtelijke uren
Inhoud
1.3. Gezonde en vitale gemeenschap Het gemeentebreed promoten van het belang van vrijwilligerswerk voor het behoud van Doel verenigingen en organisaties Verenigingen en organisaties kunnen gemakkelijker vrijwilligers vinden, waardoor Effecten werkzaamheden en activiteiten doorgang kunnen blijven vinden. Inhoud
Het uitvoeren van een structurele promotiecampagne voor vrijwilligerswerk en bestuurswerk
Planning
gehele jaar 2025
Budget
reguliere ambtelijke uren
1.4 Onderwijs Doel Effecten
Zicht krijgen op de benodigde onderwijscapaciteit in alle kernen van de gemeente vanuit inclusie en leefbaarheid Een passende leeromgeving voor kinderen creëren
Planning
Aan de hand van een geactualiseerd Integraal huisvestingsplan besluiten nemen over benodigde toekomstige investeringen in de onderwijshuisvesting en samen met de schoolbesturen uitlijnen van de vervolgstappen 2e kwartaal 2025 e.v.
Budget
Reguliere ambtelijke uren
Inhoud
Gemeente Heumen
25
Programmabegroting 2025
WAT MAG HET KOSTEN/WAT GAAT HET OPBRENGEN?
Rekening Exploitatie
Begroting
2023 (€)
2024 (€)
Lasten
-23.340.717
-24.712.193
Baten
6.868.238
6.391.097
Saldo
-16.472.479
-18.321.096
2025 (€)
2026 (€)
2027 (€)
2028 (€)
-25.221.514
-24.523.733
-24.521.239
-24.460.512
6.877.101
6.841.426
6.626.243
6.626.243
-18.344.413 -17.682.307
-17.894.996
-17.834.269
Lasten Programma € 13.801.152 ; 25%
€ 25.221.514 ; 46%
Programma 1 Sociale leefomgeving Programma 2 Fysieke leefomgeving Programma 3 Bestuur en Organisatie
€ 15.927.983 ; 29%
Baten Programma
€ 6.877.100 ; 13%
€ 7.867.615 ; 14% € 39.490.716 ; 73%
Programma 1 Sociale leefomgeving
Programma 2 Fysieke leefomgeving Programma 3 Bestuur en Organisatie
Gemeente Heumen
26
Programmabegroting 2025
Programma 1 Sociale leefomgeving Objectnr.
Product en taakveld
T0020
Burgerzaken
T4100 T4200
Begroting 2025 Lasten (€)
Baten (€)
Saldo (€)
-522.884
391.880
Openbaar basisonderwijs
-22.207
0
-22.207
Onderwijshuisvesting
-570.191
0
-570.191
T4300
Onderwijsbeleid en leerlingzaken
-545.769
64.000
-481.769
T5100
Sportbeleid en activering
-319.520
86.589
-232.931
T5200
Sportaccommodaties
-1.755.149
739.250
-1.015.898
T5300
Cultuurpresentatie,-productie,-particip.
-34.374
0
-34.374
T5600
Media
-418.034
51.033
-367.001
T5700
Openbaar groen en (openlucht) recreatie
-96.384
0
-96.384
T6100
Samenkracht en burgerparticipatie
-1.937.525
277.452
-1.660.073
T6200
Wijkteams
0
0
0
T6210
Toegang en eerstelijnsvoorz. WMO
-83.158
0
-83.158
T6220
Toegang en eerstelijnsvoorz. Jeugd
-779.277
0
-779.277
T6230
Toegang en eerstelijnsvoorz. Integraal
-64.439
0
-64.439
T6300
Inkomensregelingen
-6.783.850
5.095.072
-1.688.778
T6400
Begeleide participatie
-1.301.932
0
-1.301.932
T6500
Arbeidsparticipatie
-789.699
0
-789.699
T6600
Maatwerkvoorzieningen (WMO)
-751.203
121.181
-630.022
T6711
Huishoudelijke Hulp (WMO)
-1.565.527
0
-1.565.527
T6712
Begeleiding (WMO)
-1.015.661
0
-1.015.661
T6713
Dagbesteding (WMO)
-334.346
0
-334.346
T6714
Overige maatwerkarrangementen (WMO)
-163.887
0
-163.887
T674B
Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf
-20.482
0
-20.482
T6751
Jeugdhulp ambulant lokaal
-52.147
0
-52.147
T6752
Jeugdhulp ambulant regionaal
-2.553.061
0
-2.553.061
T6762
Jeugdhulp met verblijf regionaal
-1.317.918
0
-1.317.918
T6791
PGB WMO
-113.949
0
-113.949
T6792
PGB Jeugd
-91.932
0
-91.932
T6811
Beschermd wonen (WMO)
-27.059
0
-27.059
T6812
Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO)
-84.289
0
-84.289
T6821
Jeugdbescherming
-35.352
0
-35.352
T6822
Jeugdreclassering
-37.041
0
-37.041
T6910
Coördinatie en beleid WMO
-79.947
0
-79.947
T6920
Coördinatie en beleid Jeugd
-79.947
0
-79.947
T7100
Volksgezondheid
Totaal
Gemeente Heumen
27
-131.004
-873.376
50.644
-822.732
-25.221.514
6.877.101
-18.344.413
Programmabegroting 2025
In de volgende tabel vindt u een overzicht van het voor dit programma geraamde nieuw beleid ( reeds meegenomen in kadernota). In de tabel zijn de bedragen per begrotingsjaar opgenomen. Bedrag Nieuw beleid
Raming 2025 (€)
2026 (€)
2027 (€)
2028 (€)
45.049 376.005 -66.341
45.049 357.641 -65.540
45.049 385.000 -66.687
45.049 349.000 -52.413
36.500
36.500
36.500
36.500
Programmabegroting 2025-2028
Verbonden partijen GGD MGR Werkbedrijf BVO DRAN
Autonoom Inburgering
In de volgende tabel vindt u een overzicht van de voor dit programma geraamde investeringen. In de tabel zijn de investeringsbedragen opgenomen. Meerjaren investeringsplan
Investerings bedrag
Toelichting
Raming 2025 (€)
2026 (€)
2027 (€)
2028 (€)
n.v.t.
In de volgende tabel vindt U een overzicht van de reserves en voorzieningen die betrekking hebben op dit programma.
Reserves
Stand per Toevoeging Onttrekking
Stand per
1-1-2025 (€)
31-12-2025 (€)
Regionale samenwerking domein werk
66.759
66.759
Kapitaallasten aanbouw bibliotheek
101.361
Kosten preventie (geïndiceerde zorg)
67.366
Onderhoudskosten sportvoorzieningen
31.405
000
Groot onderhoud sportcentrum Malden
363.879
116.850
61.368
419.361
Onderhoud sportzaal Brede school Malden
95.231
11.500
000
106.731
726.001
128.350
112.401
741.950
Stand per Toevoeging Onttrekking
Stand per
1-1-2025 (€)
31-12-2025 (€)
Voorzieningen
51.033
50.328 67.366 31.405
Dubieuze vorderingen Sociaal domein
382.341
58.000
50.000
390.341
Groot onderhoud sportcentrum Malden
0
0
0
0
Gemeente Heumen
28
Programmabegroting 2025
Programma 2 Fysieke leefomgeving WAT WILLEN WE BEREIKEN ? 2.1 Kanaalzone Het project kent de volgende fasen (eerste 2 fasen zijn in samenhang voor beide projecten afgerond): 1. Voorbereidende fase (aanvraag en toekenning WBI, trajecten uitkoop betonfabriek en verplaatsing sportvelden, uitwerken ontwerp). Als gevolg van uitlopen besluitvorming verplaatsing sportvelden heeft deze fase lang geduurd. Ontwerp is geheel herzien, met behoud sportvelden Broekkant. 2. Go over: hoofdlijnen nieuw plan woningbouw, aankoop Morssinkhof en herinrichting sportvelden, inclusief financiële consequenties. De afronding met besluit raad 14 december 2023 3. Uitwerking planvorming in 2024 4. Start uitvoering 5. Nazorg en evaluatie Ter afronding van fase 2 heeft gemeenteraad op 14 december 2023 ingestemd met: - Juliana 31 niet te verplaatsen naar een nieuwe locatie. - Over te gaan tot aankoop van betonfabriek Morssinkhof te Malden en in te stemmen met de hoofdlijnen van de afspraken die in de overeenkomst tot koop zijn vastgelegd. - Hiervoor het benodigde krediet van € 27 miljoen beschikbaar te stellen. - Een definitieve GO voor de ontwikkeling van de Kanaalzone en hier 614 woningen te realiseren. - Als gevolg daarvan in te stemmen met de herinrichting van het sportpark aan de Broekkant.
- Het college opdracht te geven in 2024 te komen met een voorstel ter vaststelling van grondexploitatiecomplex (GREX) voor de ontwikkeling van de Kanaalzone, inclusief grondexploitatiebegroting, die voldoet aan de volgende voorwaarden: De realisatie van 614 woningen conform de hoofdlijnen van het nieuwe plan Een gemeentelijk tekort van € 12 miljoen. Op 12 maart 2024 zijn de projectplannen door B&W vastgesteld. Deze beschrijven de verdere aanpak van fase 3 en geven een doorkijk naar fase 4. Per raadsmededeling bent u medio 2024 hierover geïnformeerd. Project Woningbouw Kanaalzone Het project woningbouw Kanaalzone kent als hoofddoel te zorgen dat mensen vanuit de gemeente Heumen en de regio kunnen wonen in betaalbare, veilige en duurzame woningen in een omgeving waar het prettig leven is. Concreet betekent dit het realiseren van 614 woningen in de verschillende typen. Daarnaast komt als resultaat van de realisatie van het woningbouwplan een aantrekkelijk openbaar toegankelijk en klimaatbestendig groengebied beschikbaar tussen het centrum van Malden en het Maas-Waalkanaal en een veilige fietsroute langs het kanaal. In het plan van aanpak is ook veel aandacht voor energie, niet alleen als potentieel risico op aansluiting op het openbare net voor de nieuwe wijk, maar ook met het oog op energieontwikkelingen in de omgeving van het plan.
Het resultaat van fase 3 woningbouw bestaat uit (producten): 1. Een vastgesteld omgevingsplan voor woningbouw Kanaalzone 2. Een vastgestelde grondexploitatie 3. Een DO, vergezeld van bijbehorende (besteks-)raming, zo nodig onderverdeeld per deelgebied en een fasering. 4. Een vastgestelde uitgiftestrategie en de concretisering hiervan in afspraken/contracten. Project Herinrichten sportpark sv Juliana ’31, Malden Het hoofddoel van het project ‘ Herinrichten sportpark sv Juliana ’31, Malden’ is het comprimeren van het sportpark op de huidige locatie, zodat er ruimte gecreëerd kan worden voor de realisatie van voldoende woningen in de Kanaalzone. De herinrichting zorgt ervoor dat de hindercontouren niet belemmerend werken op het aantal te realiseren woningen en dat er voldoende openbare ruimte en waterberging in het project Kanaalzone kan plaatsvinden. Het project herinrichting/herschikking sportpark sv Juliana heeft voor ogen om een duurzaam toekomstbestendig sportpark te realiseren dat past binnen de Kanaalzone en zijn omgeving. Het sportpark is bestemd voor sv Juliana ’31, de bestaande en toekomstige leden van Juliana, de bestaande en toekomstige bewoners van de Kanaalzone en Malden.
Gemeente Heumen
29
Programmabegroting 2025
Het resultaat van fase 3 bestaat uit: 1. Een Programma van Eisen en een VO (Voorlopig Ontwerp) 2. Een vastgestelde begroting voor de realisatie van het sportcomplex 3. Een DO (Definitief Ontwerp), vergezeld van bijbehorende (besteks-)raming en planning 4. Het ruimtelijk kader; een vastgesteld BOPA (Buitenplanse Omgevingsplan Activiteit) 5. Een overeenkomst met Juliana (huur/pacht/gebruik/beheer etc.). 6. Een geherstructureerd sportpark t.b.v. Juliana ‘31 Er zijn voldoende kredieten reeds beschikbaar gesteld om de verdere voorbereidingen ter hand te nemen. In de loop van 2024 en 2025 komen verdere voorstellen naar uw raad. 2.2. Duurzaamheid – energietransitie De energietransitie is een grote opgave voor de komende jaren, zowel op het gebied van verduurzaming, grootschalige opwek van elektriciteit als de warmtetransitie. Hiervoor zijn reeds in de begroting middelen opgenomen en worden vanuit Rijksregelingen extra middelen beschikbaar gesteld. Er is een uitvoeringsplan energietransitie gemeente Heumen voor de periode 2024 – 2027 opgesteld. Voor de realisatie van onze opgave moet extra formatie worden ingezet en op sommige gebieden zal expertise ingehuurd moeten worden. Het gaat hier met name om capaciteit binnen de taakvelden: duurzame opwek en de nieuwe taakvelden netcongestie en warmtetransitie.
Juist op deze gebieden gaan de ontwikkelingen erg snel en wordt de komende jaren een steeds groter beroep gedaan op coördinatie door de gemeenten. Hiervoor moeten op korte termijn twee projectleiders worden aangesteld, één voor Duurzame opwek en één voor de Warmtetransitie. De inhuur van beide projectleiders is te bekostigen uit de reeds ontvangen landelijke budgetten. Het Rijk stelt diverse middelen ter beschikking voor de duurzaamheidsopgaven van gemeenten. Ons beleid is dat wij de duurzaamheidsopgaven binnen het door het Rijk beschikbaar gestelde budget uitvoeren. De beschikbare middelen zijn om die reden gealloceerd en hiervoor beschikbaar. 2.3. Vitaal Centrum Malden Op 2 november 2023 is de Programmabegroting 2024 door de raad vastgesteld, waarin voor Vitaal Centrum Malden de investeringskosten voor de openbare ruimte ten bedrage van € 5.552.000 zijn opgenomen in de Programmalijn 2 Fysieke Leefomgeving. Dit bedrag is reed opgenomen in de meerjarenbegroting. In 2023 zijn voor Vitaal Centrum Malden het Programma van Eisen en het Voorontwerp voor de openbare ruimte opgesteld en vastgesteld. Met het vaststellen van het Programma van Eisen en het Voorontwerp Vitaal Centrum Malden door het college op 28 november 2023, zijn de ruimtelijke en financiële kaders bepaald voor de toekomstige inrichting van de openbare ruimte en de beoogde start van de realisatie in 2025.
In 2024 werken we aan: • het opstellen van een Definitief ontwerp voor de ondergrondse infrastructuur in het centrumgebied, zoals riolering, waterberging, kabels en leidingen, boomplant locaties en de inpassing van fundamenten van de oude kerk; • het opstellen van een Definitief ontwerp voor de bovengrondse locaties Kloosterhof, Noordplein, Schoolstraat en kruising Groesbeekseweg/Schoolstraat/De Horst; • het contracteren van aannemers voor de realisatie van de herinrichting van locaties Kloosterhof, Noordplein, Schoolstraat en kruising Groesbeekseweg/Schoolstraat/De Horst; • het opstellen van een Definitief ontwerp voor de bovengrondse locaties Kerkplein, Promenade en Zuidplein. Echter zijn deze herinrichting-locaties in tempo afhankelijk van de woningbouwprojecten op deze locaties. Ten aanzien van de woningbouwontwikkelingen zijn 5 woningbouwprojecten (Steenhuys, Raedstaete, De Muse, Antonius Abt kerk en Noordrand Kerkplein) opgenomen in het Programma Vitaal Centrum Malden met in totaal de toevoeging van 121 woningen (Steenhuys 28, Raedstate 38, De Muse 10, Kerk 30, en Kerkplein Noord 15), waarvan 62% betaalbaar en waarvan 44% in de sociale huur. Alle woningbouwprojecten verkeren in verschillende stadia, zoals omgevingsvergunning en uitwerking ontwikkelstrategie.
Eind 2024 zal de nieuwbouw van project Steenhuys worden opgeleverd, waarna wij starten met de herinrichting van het aanliggende Kloosterhof om de verkeerssituatie te optimaliseren en tevens klimaatadaptief in te richten. 2.4. Omgevingswet en Wet kwaliteitsborging voor het bouwen De Omgevingswet (OW) en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) zijn op 1 januari 2024 in werking getreden.
Wat willen we bereiken met de Omgevingswet?
De raad heeft in februari 2019 het ‘Ambititie- en programmaplan implementatie omgevingswet’ vastgesteld, waarmee de richting is bepaald waarbinnen de invoering van de Omgevingswet plaatsvindt. De visie uit dit document wordt vertaald in zes uitgangspunten. Deze uitgangspunten vormen de basis voor al ons handelen en al het beleid dat wij de komende jaren ontwikkelen vanuit de Omgevingswet. Kort samengevat: Ruimte aan initiatieven (‘paradigmawisseling’), meer afwegingsruimte en maatwerk, integraliteit van beleid en werkprocessen, dienstverlening: inwoners, ondernemers en maatschappelijke opgaven staan centraal, verdergaande participatie, doorontwikkelen van digitalisering en informatisering. De keuzes in dit plan vormen ook voor de komende periode de basis voor het inrichten van de kerninstrumenten en het beleid dat we gaan voorbereiden. Een belangrijk kerninstrument is de ‘Omgevingsvisie gemeente Heumen 2023’ die de raad op 23 oktober jl. heeft vastgesteld. Daarmee is een integrale beleidsvisie voor de fysieke leefomgeving aanwezig met een breed maatschappelijk draagvlak voor de inhoud en de daaruit voortvloeiende opgaven.
Gemeente Heumen
30
Programmabegroting 2025
Naast de omgevingsvisie kent de Omgevingswet nog drie andere belangrijke kerninstrumenten: het omgevingsprogramma, het omgevingsplan en de omgevingsvergunning. Momenteel oriënteren wij ons op de vraag hoe we de omgevingsvisie vertalen naar omgevingsprogramma’s. Hierbij staat de vraag centraal welke programma’s we nodig hebben voor het realiseren van de opgaven uit de omgevingsvisie en welke beleid hierin wordt verankerd? Het vaststellen van een omgevingsprogramma is een bevoegdheid van ons college. Zoals door u aangekaart bij het vaststellen van de omgevingsvisie zijn wij voornemens, om uw raad bij de voorbereiding hiervan op diverse momenten te betrekken. Een andere (majeure) opgave betreft het opstellen van het nieuwe omgevingsplan. Per 1 januari 2024 beschikt Heumen over een tijdelijk omgevingsplan (het zgn. ‘omgevingsplan van rechtswege’). Hierin zijn alle bestemmingsplannen, de Bruidsschat en enkele lokale verordeningen ondergebracht. De opdracht waar we nu voor staan, is op welke manier we van het tijdelijk omgevingsplan toewerken naar het nieuwe omgevingsplan. Het nieuwe omgevingsplan moet op 1 januari 2032 gereed zijn. Omwille van de beheersbaarheid is het idee om dit stapsgewijs te realiseren. Mede gelet op het feit dat de gemeenteraad het omgevingsplan vaststelt, is het ook hier de bedoeling om de raad bij de voorbereiding op diverse momenten te betrekken.
Benodigd budget implementatie omgevingswet
In de exploitatie 2024-2027 is voor 2024 een bedrag van € 200.000,- en voor 2025 t/m 2027 jaarlijks een bedrag van € 150.000,- opgenomen. Deze middelen worden grotendeels gebruikt voor het opstellen van het omgevingsplan, waarbij voor zowel de kernen als het buitengebied en de bedrijfsterreinen -conform de nieuwe wetgeving- nieuwe regels worden ontwikkeld. Met inachtneming van de uitkomsten van de omgevingsvisie wordt bestaand beleid geactualiseerd en nieuw beleid ontwikkeld, dat vervolgens wordt vertaald in de omgevingsprogramma’s en het omgevingsplan. Gelet op de kosten die de gemeente nu betaalt voor de actualisatie van bijvoorbeeld het bestemmingsplan buitengebied, is dit een reële inschatting. Verder worden deze bedragen aangewend voor het uitlijnen van de zgn. verplichte acties uit de Omgevingswet en overige kosten nodig zijn voor de invoering van de omgevingswet binnen onze organisatie. Hiervoor kan de aanwezige bestemmingsreserve worden aangewend. Ook worden hier nog aanvullingen vanuit het Rijk verwacht.
Lagere legesopbrengsten als gevolg van de Wkb
De gemeente Heumen heeft het proces voor vergunningverlening, toezicht en handhaving uitbesteed aan de Omgevingsdienst Regio Nijmegen (ODRN). De invoering van de Wkb heeft tot gevolg, dat een groot deel van de huidige technische bouwtoetsen voor de gemeente vervallen. Hierdoor nemen de legesinkomsten af De minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke ordening heeft besloten dat de Wkb voor het bouwen per 1 januari 2024 eerst alleen voor nieuwbouw in werking treedt. Verbouwactiviteiten volgen op een later tijdstip. We verwachten dat dit voor 2024 een teruggang in leges betekent van circa € 50.000. In de loop van dit jaar wordt duidelijk hoe groot de teruggang in legeskosten daadwerkelijk zal zijn en wat dit voor 2025 betekent. Vanaf 1 januari jl. is het toegestaan om leges te heffen over milieuvergunningen. Eventuele inkomsten voor 2025 worden in de loop van dit jaar duidelijk.
Anders werken
In het briefadvies van de rekenkamer van 17 april 2023 wordt opgemerkt, dat de invoering van de Omgevingswet meer behelst dan het ‘technisch’ aanpassen van de regels, processen en werkwijzen en dat een verdere ontwikkeling van o.a. cultuur, vaardigheden, gedrag en gedeelde waarden aandacht verdienen. Om die reden zijn we gestart met het opnieuw inrichten van het werkproces ‘Verkennen & begeleiden initiatieven’ waarbij de wijze waarop we ruimtelijke initiatieven ontvangen en beoordelen wordt aangepast. Het vroegtijdig participeren van initiatiefnemers en belanghebbenden en het (meer) integraal voorbereiden van besluiten staan hierbij centraal. 2.5. Wonen/bouwen Het kader voor het beleid op het gebied van het wonen in het algemeen en de woningbouw in het bijzonder wordt gevormd door de beleidsnotitie Woonbeleid gemeente Heumen 2024 – 2030, waarmee de raad op 21 september 2023 heeft ingestemd. In de Woondeal 2.0 is voor de gemeente Heumen een taakstelling opgenomen voor de realisering van 850 woningen in de periode 2022 t/m 2030. De totale plancapaciteit is circa 1.200 woningen. Dit betreft voor het overgrote deel capaciteit die nog niet hard is gemaakt in de vorm van een vastgesteld omgevingsplan. In de tabel hieronder zijn de grotere in voorbereiding zijnde en in uitvoering zijnde woningbouwplannen weergegeven, met status en indicatieve aantallen.
Gemeente Heumen
31
Programmabegroting 2025
Kern
Locatie
Status
Aantal
Malden
Kanaalzone Eendenpoelseweg Steenhuys Rijksweg 216-218 Veldsingel (Vuurvogel I) De Schoren Kerkplein Noord De Muse Heilige Antonius Abt kerk Raedstaete Zilverbergweg/ Kruisbergsestraat Hoogstraat (vm bakkerij Derks) Oude Kleefsebaan Heumen-West CPO-project
Zacht Zacht Hard Hard Zacht Zacht Zacht Hard Zacht Zacht Zacht
Overasselt
Heumen Nederasselt Totaal
Oplevering
614 25 28 24 Nnb 32 15 10 30 38 110
Start bouw 2026 2026 2024 2023 Nnb 2025 2025 2025 2025 2026 2028
Hard
32
2024
2025
Zacht Zacht Zacht
40 100 27 1125
2026 2027 2026
2026 e.v. 2028 e.v. 2027 e.v.
2027 e.v. 2027 e.v. 2025 2024 Nnb 2026 2026 2026 2026 2027 2029 e.v.
Voor zover het gaat om een door de gemeente geïnitieerd en te exploiteren woningbouwplan is uitgangspunt dat elk plan minimaal kostendekkend wordt geëxploiteerd. Dit uitgangspunt geldt niet voor de Kanaalzone waarbij de raad al heeft besloten een tekort te accepteren. Bij woningbouwplannen die door een particuliere ontwikkelaar worden gerealiseerd worden de door de gemeente te maken kosten verhaald door middel van een anterieure overeenkomst of door het opnemen van kostenverhaalregels in het omgevingsplan. Door de Rekenkamer Heumen is onlangs een onderzoek naar de effectiviteit van het woningbouwbeleid uitgevoerd. In het grootste deel van de door de Rekenkamer in haar rapportage van het onderzoek opgenomen aanbevelingen onderschrijven wij en wij zullen daar uitvoering aan geven. 2.6. Mobiliteitsplan In de onlangs vastgestelde Omgevingsvisie wordt geschreven dat het Verkeer en vervoersplan van de gemeente Heumen uit 1999 sterk is verouderd en dat het Fietsplan uit 2016 en de daaruit voortkomende fietsprojecten inmiddels zijn uitgevoerd. In de omgevingsvisie is daarom opgenomen dat wij een nieuw Verkeer en vervoersplan (Mobiliteitsplan) zullen opstellen. Dit plan zal een uitvoeringsagenda bevatten met daarin de concrete projecten, vooral gericht op fietsvoorzieningen en verkeersveiligheid.
Daarnaast kunnen in het nieuwe Mobiliteitsplan de (lokale) knelpunten op de Broekstraat, Schoonenburgseweg/Hoogstraat, Looistraat en Rijksweg en het sluipverkeer in het vennengebied nader worden onderzocht en kan worden gekeken welke eventuele oplossingsrichtingen er zijn. De uitvoeringsagenda kan gebruikt worden als input bij IBOR projecten en provinciale en landelijk subsidiemogelijkheden. Het budget om te komen tot een nieuw mobiliteitsplan wordt geraamd op € 45.000,2.7. Toerisme en recreatie