Bijlage III Jaarstukken 2023 ODRN

De vergunning is daarbij op inhoud in stand gebleven. Belangrijke procedure welke nu loopt is de aangevraagde vergunning (Wabo en Wnb) voor de realisatie en het gebruik van de RTO (regeneratieve thermische naverbrander). Dit betreft een naverbrander voor het reinigen van de afgassen uit de fabriek. JCL Bij JCL is sprake van complexe, meervoudige problematiek bij processen op het gebied van VTH. JCL valt onder regievoering en is ook een zorgbedrijf. Belangrijkste doelen van het project zijn het verbeteren van het naleefgedrag en het versnellen van de doorlooptijd van vergunningsprocedures.

Het knelpunt is een slecht naleefgedrag van Brzo- en milieuvoorschriften (o.a. veiligheidsbeheerssystemen) van JCL. Verder verlopen vergunningsprocedures traag vanwege problemen met de ruimtelijke inpassing van de beoogde uitbreidingsplannen. Verwachting is dat deze procedures in de eerste helft van 2024 kunnen zijn afgerond. Om het naleefgedrag te verbeteren is het toezicht verscherpt en de afstemming tussen inspectiepartners geïntensiveerd. Niettemin zijn ook in de tweede helft van 2023 overtredingen geconstateerd. Voor enkele overtredingen met betrekking tot brandveiligheid (uitbreiding zonder vergunning en noodzakelijke brandveiligheidssystemen) is een last onder dwangsom opgelegd (en ingevorderd). Begin 2024 wordt hierover een bezwaarzaak behandeld. Een positief besluit op de lopende vergunningaanvraag zal leiden tot opheffing van overtredingen. Verbetering van het naleefgedrag is in zicht. Intensieve contacten met het bedrijf hebben daartoe bijgedragen. Tanatex Tanatex Chemicals B.V. is aangemerkt als zorgdossier naar aanleiding van de inspectieresultaten uit de periode 2018 – 2020, waarbij door het inspectieteam zowel op het veiligheidsbeheerssysteem als maatregelgericht is geïnspecteerd. Tijdens deze inspecties zijn bovengemiddeld veel (ernstige) tekortkomingen geconstateerd.

Ondanks het verscherpte toezicht en ingezette handhaving bleven significante verbeteringen bij het bedrijf uit. Inmiddels is zeker een opgaande lijn waar te nemen qua cultuur en maatregelen, maar er was een grote achterstand in te halen. Het inspectieteam is van mening dat het nog te vroeg is om de zorgstatus te beëindigen.

33

ODRN Jaarverslag 2023

Programma Brzo Oost Naast de reguliere uitvoering binnen het programma, hebben we in 2023 aandacht besteed aan de volgende onderwerpen: •

•

•

•

•

•

In teambijeenkomsten hebben we de gezamenlijke programma-ambities vertaald naar vier concrete doelen. Onze doelen voor 2024 zijn: het begrip ‘excellent’ smart maken, behandelteams verbreden, meer samenwerking met externe partners en structureel kennisdelen. Doorontwikkeling behandelteams en dilemmatafel: de werkafspraken rondom behandelteams en dilemmatafel hebben we bevestigd. Dilemmatafel PGS15 opslagvoorzieningen: we hebben afgesproken hoe de ODRN de toetsing uitvoert en hebben dit vastgelegd in een werkinstructie. Data-analyse inspectieresultaten: via dataanalyse brengen we problematische bedrijven vroegtijdig in kaart. Voor de bedrijven die het minst goed scoren, hebben we in de behandelteams een nadere analyse (lightscan) uitgevoerd. Conclusie hiervan is dat de behandelteams de problematiek goed kunnen beheersen en geen projectleiding of regievoering nodig is. De analyse heeft wel veel informatie opgeleverd en wordt in 2024 uitgevoerd op een aantal andere Brzobedrijven. Leren van incidenten. Toepassen van 5WHYanalyses en opstellen informatiebladen. ‘Vijf keer waarom’ is een techniek die binnen lean projecten veel wordt toegepast. Dit helpt je om de oorzaak van een probleem te ontdekken. Als je niet goed doorvraagt, kan het zijn dat je iets maar half of niet oplost. Er zijn maar liefst 15 informatiebladen gemaakt met de leerpunten van incidenten.

Altijd actuele digitale vergunning (AADV). Binnen de provincie Zuid-Holland wordt gewerkt aan een andere manier van vergunningverlening, waardoor er sprake is van één altijd actuele digitale vergunning. Met een dergelijke vergunning is in één oogopslag voor bedrijven, toezichthouders en de omgeving te zien wat de geldende milieuvoorschriften zijn voor een bedrijf.

•

•

Met name voor complexere bedrijven, waar vaak sprake is van wijzigingsvergunningen, maakt dit het toezicht veel eenvoudiger en beter. Verschillende Brzo-omgevingsdiensten, waaronder de ODRN, hebben besloten als ‘early adopter’ de kansen en mogelijkheden hiervan voor hun dienst ook verder te verkennen. Voor een tweetal bedrijven hebben we de vergunningvoorschriften gedigitaliseerd binnen de daarvoor ontwikkelde applicatie Digi-V en bouwen we aan een labelstructuur om de vergunningen makkelijk doorzoekbaar te maken. Het project wordt in 2024 voortgezet. Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS). In dit project hebben we de verschillende ZZS-activiteiten lokaal en landelijk geïnventariseerd. We hebben vervolgens een projectplan uitgewerkt voor het beoordelen van vermijdings- en reductieplannen (VRP’s) van ZZS bij bedrijven in regio Oost. Het begeleidingsteam, bestaande uit de toezichthouder, vergunningverlener en milieuspecialist(en), heeft VRP’s beoordeeld en met de bedrijven besproken. Dit levert completere VRP’s op, die aanleiding kunnen zijn om vergunningen aan te passen en/of te gebruiken bij toezicht. Hiermee dragen we bij aan het verminderen van emissies van ZZS. We hebben in 2023 slechts twee VRP’s volledig kunnen beoordelen.

De inzet was in eerste instantie gericht op het goed neerzetten van het project onder andere met opleiding van medewerkers en daarnaast hadden we niet de beschikking over voldoende personele capaciteit, waardoor we het project in 2024 voortzetten. Nieuwe aanpak toezicht plannen. We hebben de toezicht plannen voor de Brzo- en RIE4bedrijven opgesteld en op basis hiervan is de planning voor 2024 gemaakt. De benodigde toezicht capaciteit en het gat met de beschikbare capaciteit is in beeld gebracht. Keuzes in inzet van de capaciteit worden met de opdrachtgevers afgestemd.

34

ODRN Jaarverslag 2023

Landelijke programma’s Wij dragen bij aan verschillende landelijke activiteiten die zijn afgesproken in de Meerjaren Afspraak 6 Brzo-OD’s (MJA) en het Meerjarenprogramma Versterking Omgevingsveiligheid Brzo (MVO Cluster 1) en Brzo-plus. In het landelijke programma hebben we meegewerkt aan onder andere: •

• •

•

Omgevingsveiligheid energiedragers: kennisuitwisseling en opbouw van kennis over bedrijven gerelateerd aan nieuwe energie. Permanente educatie: we hebben 6 cursusdagen georganiseerd. Structurele opleidingen: we hebben het opleidingsprogramma 2024 vastgesteld en het uitwisselen van inspecteurs tussen diensten wordt gefaciliteerd. Platform programmatisch actualiseren: onder ons voorzitterschap zijn afspraken over actualiseren van milieuvergunningen gemaakt en is de actualiteit bepaald.

•

•

•

Financiële zekerheid: We hebben ons voorbereid om in 2024 vijf pilots met financiële zekerheidstelling uit te voeren. Melden van ongewone voorvallen: de gegevens van incidenten in 2023 zijn verzameld en aangeleverd. De analyse en rapportage voor de Staat van veiligheid 2022 is aangeleverd. Bestuurlijke boete: we hebben werkafspraken gemaakt voor dit nieuwe handhavingsinstrument onder de Omgevingswet opgesteld en medewerkers geïnformeerd.

3. Onze mensen

36

ODRN Jaarverslag 2023

De mens in de organisatie Onze werknemers vormen de basis voor het realiseren van onze organisatiedoelen. In 2023 is er veel aandacht besteed aan strategische initiatieven bij HR. Op deze initiatieven gaan we hieronder verder in. Deze ontwikkelingen dragen bij aan de groei en veerkracht van de ODRN.

Strategisch personeelsplan De krapte op de arbeidsmarkt vraagt ons strategisch na te (blijven) denken over hoe we toekomstbestendig kunnen zijn en blijven. De personeelsbezetting, zowel kwalitatief en kwantitatief, moet op orde zijn. We zijn afhankelijk van onze kennis en we blijven daarom investeren in trainingen en opleiding van onze medewerkers. Daarbij richten wij ons ook op de benodigde competenties voor nu en in de toekomst. Het vinden van nieuwe medewerkers, of het nu vast is of inhuur, blijft een grote uitdaging. In oktober 2023 zijn we gestart met het traject Strategische Personeelsplanning, begeleid door een expert op dit gebied. In het voorjaar van 2024 resulteert dit in een plan van aanpak die in het nieuwe jaar verder wordt uitgewerkt.

HR-Gesprekcyclus De huidige formele HR-gesprekcyclus past niet goed meer in deze tijd. Met een vertegenwoordiging van medewerkers en de ondernemingsraad (OR) is er een pilot opgestart, waarbij het zogenaamde persoonlijke gesprek centraal staat. In 2023 is deze pilot organisatiebreed uitgerold en hij zal in 2024 geëvalueerd worden.

Medezeggenschap In maart 2023 zijn er verkiezingen geweest voor een nieuwe ondernemingsraad. Na de werving waren er 11 potentiële kandidaten voor 9 vacatures. Medezeggenschap heeft een belangrijke plaats binnen de ODRN. Iedere zes weken is er een medezeggenschapsoverleg en ook buiten deze overleggen om is er regelmatig afstemming om de medezeggenschap goed vorm te geven en verder te ontwikkelen. In 2023 zijn er meerdere thema’s aan de orde geweest in de informele en formele overleggen tussen de OR en de directeur, zoals de ontvlechting van de BRIKStaken, de nieuwe arbodienst, het traineeproject en

het vitaliteitsprogramma.

Traineeprogramma In november 2022 zijn we gestart met een traineeprogramma waarmee we jonge afstudeerders klaarstomen voor een baan binnen de ODRN. Via de reguliere procedure lukte het niet om geschikte junioren te vinden. We willen graag ook voor deze doelgroep een aantrekkelijke werkgever zijn en hopen met het traineeprogramma iets te doen aan het personeelstekort. In het programma leiden we gedurende een jaar (najaar 2022 – najaar 2023) diverse trainees op tot junior vergunningverleners of junior specialisten. Het traineeship 2022-2023 was op meerdere fronten een groot succes. Daar zijn we trots op. In november 2023 zijn alle vijf trainees geslaagd! Vier trainees willen graag bij de ODRN blijven. En zo zijn we een projectleider, twee vergunningverleners Milieu en een luchtspecialist rijker. De trainees hebben gezorgd voor nieuwe energie en enthousiasme. Het programma is bekostigd uit een deel van de opleidingsbudgetten, bijdragen vanuit opdrachtgevers en vanuit de SPUK (Specifieke Uitkering) uit het Interbestuurlijk Programma versterking VTH-stelsel (IBP). Het opleidingsprogramma, de coaching en intervisie is door de ODRN zelf ontwikkeld en uitgevoerd. Daardoor draaiden onze starters snel mee op de werkvloer. Het opleidingsprogramma is extern gecheckt voor de Kwaliteitscriteria 2.3.

De conclusie was dat het niveau ver uitstijgt boven de privaat aangeboden opleidingen en cursussen. Het portfolio van de trainees kreeg de beoordeling: indrukwekkend.

Vitaliteitsbeleid Vitale medewerkers zijn gezond, energiek, gemotiveerd en ervaren plezier in hun werk. Vitaliteit is cruciaal binnen het thema ‘duurzame inzetbaarheid’, vooral gezien de huidige arbeidsmarkt, de latere pensioenleeftijd en veranderende werkomgeving. Investeren in vitaliteit vindt de ODRN niet alleen verstandig,

37

ODRN Jaarverslag 2023

maar ook noodzakelijk voor een veerkrachtige en wendbare organisatie. Zowel het MT als de OR zijn ambassadeur van het programma. In 2023 zijn we gestart met diverse initiatieven, waaronder stoelmassages, fruit op het werk, een werkgeluktraining en een bananenbrood uitdaging. Hiermee verkennen we verschillende mogelijkheden en begrijpen we de behoeften van medewerkers. Het succes van deze activiteiten blijkt uit positieve reacties, aanmeldingen en evaluatieresultaten. Er is dit jaar veel tijd en aandacht besteed aan het verder ontwikkelen van dit programma. Eind 2023 is het nieuwe vitaliteitsprogramma 2024 vastgesteld. Ook dit programma richt zich op zowel fysieke gezondheid, als het algehele welzijn van onze medewerkers.

op het Nieuwe Werken en samen met de ondernemingsraad hebben we principes en kaders geformuleerd waarbinnen we het plaats- en tijdonafhankelijk werken verder vorm gaan geven. Er zijn gezamenlijke afspraken gemaakt over hoe we het hybride werken in de praktijk verder gaan vormgeven. Wanneer zijn we op locatie om elkaar te ontmoeten, samen te werken en te overleggen? Hoe zorgen we ervoor dat collega’s weten hoe en wanneer we bereikbaar zijn en wanneer werken we thuis?

Onboarding

Ziekteverzuim

Met onboarding geven we nieuwe collega’s een goede start. Om ervoor te zorgen dat zij zich snel thuis voelen bij de ODRN, gebruiken onze leidinggevenden de checklist ‘Nieuwe medewerker in Dienst’. Nieuwe medewerkers krijgen via de onboarding-tool ‘Happynizr’ periodiek een vragenlijst over hoe zij hun start ervaren. Een dashboard laat de antwoorden op medewerkersniveau en per afdeling zien. Het onboardings-proces is in 2023 verfijnd en geprofessionaliseerd.

Ziekteverzuim heeft continu onze aandacht. We blijven sturen op een zo laag mogelijk verzuim. Het afgelopen jaar is er veel aandacht uitgegaan naar ziekteverzuim. Enerzijds om het langdurig verzuim terug te dringen en anderzijds vanwege de overstap van arbodienst per 2024. Het terugdringen van het langdurige ziekteverzuim is inzichtelijk in het onderstaande overzicht ten opzichte van 2022.

Het Hybride Werken Om de toekomstige manier van werken optimaal te ondersteunen, hebben we de kantooromgeving aangepast. We hebben een visie ontwikkeld

Om de thuiswerkplek goed en arbo-proof in te richten hebben medewerkers de mogelijkheid om extra faciliteiten op het gebied van ICT en facilitair te bestellen.

Het werkelijke verzuim in 2023 was 6,8%. Daarmee is er een lichte stijging te zien ten opzichte van 2022. In het onderstaande overzicht is zichtbaar dat dit met name zit in een stijging in het korte verzuim (1 week) en in het verzuim tussen een maand tot eerste jaar.

38

ODRN Jaarverslag 2023

In het tweede ziektejaar en langer, is juist een daling te zien. In 2024 stappen wij over naar een nieuwe arbodienst. Een soepele begeleiding hierin, zeker voor de huidige zieke werknemers, heeft een hoge prioriteit voor ons. De casemanager binnen de ODRN legt hier dan ook de focus op in het eerste kwartaal van 2024. Uitgesplitst naar verzuimduur, ziet het ziekteverzuim over 2023, in vergelijking met 2022, er als volgt uit: Verzuim 4,00% 3,50% 3,48% 3,00% 2,82%

2,50% 2,00% 1,50% 1,00%

1,57% 1,03%

1,52%

1,17%

0,50%

0,53%

0,22%

0,52%

0,42%

0,00% Kort (t/m 7 dagen)

Middel (8 t/m 42 dagen)

Lang (43 t/m 365 dagen) 2022

Bijzonder lang (366 t/m 730 dagen)

Verzuim > 2 jaar

2023

Totaal 2022

6,48%

2023

6,80%

Personele bezetting en productiviteit Op 1 december 2023 was onze personele bezetting 238,8 fte (eigen 167,9 fte en inhuur 70,9 fte). De bezetting is ten opzichte van 2022 toegenomen met 19,7 fte. De bezetting betrof 37,3 fte overhead en 201,5 fte primair. De primaire medewerkers realiseerden een productiviteit van 71% (medewerkers in loondienst, norm: 72%) en 96,8% (inhuur, norm: 95%).

Eedaflegging en integriteit Nieuwe medewerkers in 2023 hebben in de raadzaal van Nijmegen gezamenlijk de ambtseed of belofte afgelegd in het bijzijn van een lid van het Algemeen en Dagelijks Bestuur. Na de eed volgt ritueel een bespreking over integriteit in navolging van het citaat van Ien Dales: “Een beetje integer bestaat niet”. Aan de hand van praktijksituaties wordt met elkaar gesproken over dilemma’s en integriteitskwesties.

4. Bedrijfsvoering en ontwikkelingen

40

ODRN Jaarverslag 2023

De ODRN heeft, naast alle bovenstaande werkzaamheden, ook nog diverse andere ontwikkelingen meegemaakt in 2023. Zowel op het gebied van bedrijfsvoering als ook op andere onderdelen van de organisatie. Hieronder gaan we graag in op deze ontwikkelingen.

Ontwikkelagenda In 2020 zijn we gestart met een doorontwikkeling van de organisatie na een analyse door adviesbureau Seinstra & Partners. Dat is benoemd in een ontwikkelagenda tot 2022. Ons Algemeen Bestuur heeft in de vergadering van maart 2022 besloten om de ontwikkelagenda formeel af te ronden. In deze vergadering hebben we verantwoording afgelegd over de resultaten tot en met 2021. Een aantal onderdelen liep in 2022 en in 2023 nog door. In 2023 zetten we het restant in van de ontwikkelagenda. Belangrijk onderdeel van de agenda was het klaarstomen van onze organisatie voor de Omgevingswet. Dit kost door het uitstel van de invoeringsdatum meer geld dan voorzien. Ons Algemeen Bestuur besloot daarom in juli 2022 over een bestemmingsreserve ‘Invoeringskosten Omgevingswet’ van € 3,4 ton. Omdat we dit budget in 2023 nodig hebben, heeft ons Algemeen Bestuur in december 2022 besloten deze reserve in 2023 vrij te laten vallen. In 2023 hebben we vooral ingezet op vervanging van onze ICT-systemen. Een eenmalig grote uitgave waar we de komende jaren profijt van zullen hebben. We zijn overgestapt op moderne en op onze bedrijfsvoering toegesneden systemen. Systemen die ook door veel andere omgevingsdiensten gebruikt worden. Dat vergemakkelijkt toekomstige samenwerking en eventueel een fusie.

Nieuwe applicaties In 2023 hebben we grote ICT-uitdagingen gehad. We hebben maar liefst 5 applicaties vervangen, waarvan 3 kernapplicaties. Concreet betekent dit dat wij een nieuw zaaksysteem (OpenWave), een financieel systeem (AFAS), een HRM systeem (AFAS) en een tijdschrijfsysteem (TimeTell) hebben geïmplementeerd. Ook heeft IRvN voor de ODRN een nieuwe applicatie voor het toekennen van autorisaties (HelloID) uitgerold.

Het is gelukt om alles op 1 januari 2024 functioneel beschikbaar en werkbaar te hebben. Daarbij is het nieuwe zaaksysteem OpenWave zodanig ingericht, dat de ODRN (en haar deelnemers) voldoende uitvoering kan geven aan de nieuwe Omgevingswet. Gezien de grote impact en capaciteitsvraag die deze veranderingen met zich meebrengen, heeft dit veel aandacht van ons gevraagd. Dashboard We blijven digitaliseren. We gebruiken intern een dashboard, met data over bijvoorbeeld gerealiseerde productie, productiviteit en bezetting. Vanaf het eerste kwartaal 2023 delen we ook dashboards met onze opdrachtgevers. Begin 2023 hebben onze opdrachtgevers hierover uitleg gekregen. In een op elke opdrachtgever afgestemd dashboard geven we inzage in data, zoals: maandelijkse productiecijfers, doorlooptijden van vergunningen en het aantal meldingen en klachten. Op deze manier werken we actief aan het geïnformeerd houden van de opdrachtgevers. Informatieveiligheid De informatieveiligheid is nagenoeg op orde. Wij hebben op het gebied van de Baseline Informatieveiligheid Overheden (BIO) en de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) de puntjes op de i gezet en zijn nagenoeg compliant. Daarnaast moeten wij vanwege onze BOA’s voldoen aan de Wet politiegegevens (Wpg). Daarvoor zijn een interne en een externe audit uitgevoerd.

Op basis hiervan is een verbeterplan opgesteld en we zijn met de uitvoering ervan aan de slag. Voor onze informatieveiligheid zijn we voor een groot deel afhankelijk van IRvN, onze regionale samenwerkingspartner op ICT-gebied. Binnen de regionale CISO-groep worden voorstellen gedaan om de regionale informatieveiligheid te borgen of te verbeteren. Manual Master Op 1 januari 2023 is het Digitale Handboek vervangen door Manual Master, een digitaal kwaliteitmanagementsysteem. Alle documenten van de ODRN die in het handboek horen,

41

ODRN Jaarverslag 2023

worden in Manual Master beheerd en zijn ze geborgd bij de verantwoordelijke medewerkers. De overstap heeft ervoor gezorgd dat er beter eigenaarschap kan worden toegekend aan documenten, dat informatie actueler blijft en dat de mate van interactie vergroot is. Dit heeft een positieve invloed gehad op de algehele informatievoorziening. Openbaar maken en publiceren In het kader van de Wet elektronische publicaties is de ODRN bij uitgebreide procedures verplicht om naast de publicatie, ook de bijbehorende stukken te ontsluiten. Hiervoor heeft de ODRN voor alle deelnemers een Vergunningenpagina ontwikkeld, zodat burgers en bedrijven alle relevante stukken via de landelijke publicatiepagina kunnen inzien. Uiteraard worden de stukken waar relevant, eerst geanonimiseerd. Hiermee voldoen wij aan de wettelijke verplichting.

vergunningaanvragen ontvangen. Die moeten nog onder het oude recht (de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo)) worden afgehandeld. In 2023 is de inzet onverminderd groot geweest en zijn we onder andere doorgegaan met de voorbereidingen op de invoering van de Omgevingswet. Dit hebben we ook in een brede regionale samenwerking gedaan om alles goed met elkaar af te stemmen. Ter voorbereiding hebben we in 2023: •

• Op basis van de Wet open overheid (Woo) moet de overheid ook actief documenten openbaar gaan maken. Dit heeft tot gevolg dat de ODRN dit voor de eigen documenten (zoals bestuursdocumenten) moet gaan doen. Wij zijn aan het verkennen of iBabs hier een geschikt medium voor kan zijn.

•

de gemeenten Berg en Dal, Beuningen, Heumen en Nijmegen ondersteund met het opstellen van hun Omgevingswetlegesverordening. Via een ander spoor hebben we dat ook met de provincie Gelderland gedaan. De gemeenten Wijchen en Druten hebben dit zelf opgepakt; de provincie Gelderland begeleid in het proces van de verschuiving van het bevoegd gezag van provincie naar gemeente en andersom. Daarnaast hebben we het omzetten van de provinciale inrichtingen naar milieubelastende activiteiten (mba’s) afgerond; onze website en brieven aangepast aan de Omgevingswet; voor de gemeenten Berg en Dal, Beuningen en Heumen een dienstverleningsconcept gemaakt, waarbij we burgers en bedrijven zo goed mogelijk meenemen en begeleiden bij al hun vragen over het vergunningverleningsen meldingentraject. De gemeenten Druten, Wijchen en Nijmegen hebben hun eigen voorziening waar burgers en bedrijven terecht kunnen; met een aanwijzingsbesluit onze toezichthouders aangewezen; een groot deel van onze medewerkers opgeleid.

Daarnaast moeten ook alle beschikkingen openbaar worden gemaakt. Aanvankelijk was het de bedoeling dat de Rijksoverheid een landelijk platform zou ontwikkelen waar alle documenten ontsloten zouden kunnen gaan worden. Dat gaat toch niet gebeuren, waardoor lokale overheden zelf voor een publicatieplatform moeten gaan zorgen. Gezien alle onduidelijkheid hebben de deelnemers aan de ODRN gevraagd om een pas op te plaats te maken. Als er landelijk meer duidelijkheid komt over de WOO, kan dit punt terugkomen op de agenda van de deelnemers. Dan wordt besproken hoe we hier verder mee omgaan.

•

Omgevingswet

In juni nam de ODRN, nadat de formatie van een nieuw provinciaal bestuur – als gevolg van verkiezingen in maart van 2023 – was afgerond, afscheid van bestuursvoorzitter Jan van der Meer. Het bestuur heeft hem bedankt voor zijn inzet voor de ODRN in de afgelopen jaren. In

Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. We hebben hiervoor een nieuw VTHzaaksysteem in gebruik genomen zoals in de vorige paragraaf benoemd (OpenWave). In de laatste weken van 2023 hebben we nog ruim 200

• •

Nieuwe bestuursvoorzitter

42

ODRN Jaarverslag 2023

juli nam gedeputeerde Harold Zoet de rol van bestuursvoorzitter op zich.

2027, en 2028 en 2029.

Dienstverleningsovereenkomsten

Vanaf 1 januari 2025 gaan de BRIKS-taken over naar de gemeente Nijmegen. We zijn aan de slag met een concrete uitwerking (uitvoeringsplan) en met de implementatie.

In overleg met onze deelnemers werken we aan uniformering van de specificaties die onderdeel uitmaken van de dienstverleningsovereenkomsten. We hebben de specificaties aan onze deelnemers voorgelegd en wachten nog op een aantal reacties. In 2024 zullen we dit afronden.

Begroting en werkplannen 2024 en jaarstukken 2022 Het Algemeen Bestuur heeft op de vergadering van 13 juli 2023 de jaarstukken 2022 en de begroting 2024 vastgesteld. Deze stukken hebben we naar het ministerie van BZK gestuurd. Zij heeft ons laten weten dat wij onder het repressieve toezicht blijven vallen. Dat houdt in dat wij de uitgaven mogen doen, zoals in de begroting opgenomen en niet vooraf toestemming hoeven te vragen. We hebben in 2023 werkafspraken voor 2024 met onze opdrachtgevers gemaakt. De werkplannen leveren input voor de begroting van ons en die van onze opdrachtgevers. In 2024 leggen we ons Algemeen Bestuur een actualisatie van de begroting 2024 voor.

Kadernota ‘Actualisatie begroting 2024 en begroting 2025’ In de vergadering van het Algemeen Bestuur van 26 oktober 2023 is de kadernota ‘Actualisatie begroting 2024 en begroting 2025’ vastgesteld. We hebben deze nota voor zienswijzen aan onze deelnemers verzonden. Tijdens een informatiebijeenkomst voor de raden van onze deelnemende gemeenten op 11 december 2023 hebben we de kadernota toegelicht en vragen van raadsleden beantwoord.

Aanbesteding accountant We hebben in het eerste kwartaal van 2023 de aanbesteding van de accountant afgerond. De opdracht is gegund aan onze huidige accountant: WHS registeraccountants. Zij gaan voor een looptijd van 3 jaar de controle op de boekjaren 2023, 2024 en 2025 uitvoeren. Met mogelijkheid tot verlengingen voor de boekjaren 2026 en

Ontvlechting Nijmeegse BRIKS-taken

Op 13 juli 2023 heeft het Algemeen Bestuur van de ODRN een besluit genomen over de kaders waarbinnen medewerking aan het verzoek van de gemeente Nijmegen kan worden verleend: • •

• •

De ontvlechting mag de ODRN geen financieel nadeel opleveren; De ODRN moet als een sterke organisatie uit de ontvlechting komen, in staat om haar taken volledig te vervullen, ook met het oog op de toekomst; De ODRN ontslaat als gevolg van de ontvlechting geen medewerkers; De ODRN richt zich in dit proces op haar eigen organisatie en personeel en heeft geen taak bij het implementeren/organiseren van het BRIKS-takenpakket door/bij de gemeente Nijmegen.

De gemeente Nijmegen heeft toegezegd de projectkosten in 2022 en 2023 (in totaal € 1,9 ton) te zullen vergoeden. Deze kosten hebben we bij de gemeente Nijmegen in rekening gebracht en deze zijn in de baten van 2023 opgenomen. We zijn met de gemeente Nijmegen in overleg over de vergoeding van projectkosten vanaf 2024 en van frictiekosten.

Rapport Industrie en Omwonenden In april verscheen het rapport ‘Industrie en Omwonenden’ van de Onderzoeksraad voor Veiligheid. De raad deed onderzoek naar de wijze waarop burgers in Nederland worden beschermd tegen de risico’s van industriële uitstoot. Daarbij onderzocht ze de situatie rondom Tata Steel in IJmuiden, Chemours in Dordrecht en de Asfaltproductie Nijmegen (APN). De ODRN heeft in een eerste reactie gezegd zich te herkennen in de conclusies en aanbevelingen en was er voor een deel al mee bezig. Zo wordt sinds 2021 continu de luchtkwaliteit in Nijmegen-West gemeten, kijken we actiever naar het actualiseren van bestaande vergunningen, is de communicatie

43

ODRN Jaarverslag 2023

met omwonenden verbeterd en wordt de omgevingsdialoog in 2024 herzien. Daarnaast heeft de ODRN in 2023 de conclusies uit het rapport besproken tijdens rondetafelsessies van Provinciale Staten en de Tweede Kamer. We zetten al stappen en blijven dat vooral doen met de omwonenden, de bedrijven en de provincie. Het rapport is een bevestiging van onze ingeslagen weg om de luchtkwaliteit in onze regio te verbeteren. We bestuderen het rapport verder om te kijken welke lessen we er nog meer uit kunnen trekken.

besproken. Verdere acties zijn afhankelijk van besluit door bestuurders. In 2024 komt hier een vervolg op.

Robuuste omgevingsdiensten en financiering

We hebben in december 2023 nog een laatste update van de prognose over 2023 met het Algemeen Bestuur gedeeld. In deze rapportage hebben we de resultaatverwachting verlaagd naar plus 5 ton en hebben we ons bestuur onder andere meegenomen in een overschrijding op het budget voor ontwikkeluitgaven en inhuur.

De commissie Van Aartsen concludeerde in 2021 dat omgevingsdiensten onvoldoende robuust zijn om vanuit professionele distantie te handelen. Wanneer ben je als dienst robuust? Om dit te concretiseren heeft het bestuurlijk overleg IBP VTH ingestemd met zes kritische prestatie-indicatoren (kpi’s). Deze kpi’s vormen de ondergrens waaraan een robuuste omgevingsdienst moet voldoen. Diensten die niet hier niet aan voldoen, moeten vóór 1 april 2024 een plan van aanpak opstellen waarin ze aangeven hoe zij hier uiterlijk op 1 april 2026 wel aan voldoen. Wij hebben getoetst in hoeverre de ODRN aan deze criteria voldoet. Ons bestuur heeft de uitkomsten op 28 september 2023 met de staatssecretaris van I&W gedeeld. De uitkomst laat zien dat toenadering zoeken tot een andere dienst een logische en misschien wel noodzakelijke stap is. Een fusie met een andere dienst heeft een positieve invloed op de omzet. En een samenwerking maakt het ook makkelijker om elk deskundigheidsgebied met voldoende personeel te bemensen. In dat licht hebben we in 2023 toenadering tot de ODRA gezocht.

Strategische samenwerking met ODRA In 2023 hebben de directeuren van de ODRA en de ODRN de intentie uitgesproken om een diepgaandere samenwerking te onderzoeken. In 2023 is er een due diligence-onderzoek geweest en heeft Fringe, een extern onderzoeksbureau, een conceptrapport aangeleverd. De bevindingen zijn met de verschillende stakeholders (waaronder de bestuurders van de ODRA en de ODRN)

Bestuurs- en klantrapportages In de bestuurs- en klantrapportages (van 1 april en 1 augustus 2023) hebben we ons bestuur en onze opdrachtgevers geïnformeerd over de tussentijdse cijfers en ontwikkelingen in 2023. Beide bestuursrapportages zijn met de bestuursleden gedeeld zodat zij daarmee de colleges, raden en staten kunnen informeren.

Informeel stemmen we veel vaker voortgang en resultaten van ons werk af. Zo overleggen onze accountmanagers regelmatig met ambtelijk opdrachtgevers van onze deelnemers. Vanaf 2024 wordt er gewerkt met een online tool wat mogelijk gaat helpen om inhoudelijke informatie over resultaten sneller te communiceren.

Communicatie Het team Communicatie startte 2023 in een nieuwe formatie. De werkzaamheden van het team zijn na uitval van een van de teamleden herverdeeld en vanaf oktober is het team weer op een goede bezetting gekomen door de komst van een nieuwe communicatiemedewerker. De focus lag in 2023 op de voorbereidingen voor de Omgevingswet, de overstap naar een nieuw VTH-zaaksysteem en andere systemen voor HR en financiën, het verbeteren van het intranet en het opzetten en uitbreiden van het social media-beleid. Voor de komst van de Omgevingswet heeft het team nauw samengewerkt met de regiogemeenten en de Gelderse Omgevingsdiensten. Ook is er met de Gelderse Omgevingsdiensten een gezamenlijke arbeidsmarktcampagne opgezet. Daarnaast organiseerde communicatie een stagedag voor raadsleden en kregen leden van de Provinciale Staten een kijkje in de wereld van Brzo-bedrijven met de Brzo on tour.

5. Kwaliteit

45

ODRN Jaarverslag 2023

Proffesionele kwaliteit in de uitvoering van VTH Omgevingsdiensten zijn gespecialiseerd in milieuvergunningverlening, toezicht en handhaving. De medewerkers van omgevingsdiensten zijn experts op het gebied van veiligheid, luchtkwaliteit, geluid, licht, energie, afval, asbest en bodem. Wij doen daarnaast ook bouw- en woningtoezicht. De specialisaties zijn geconcretiseerd in een aantal deskundigheidsgebieden. Per deskundigheidsgebied is er een door de branche gevalideerde standaard opgesteld. Deze standaard geeft per deskundigheidsgebied verplichte opleidings- en ervaringsvereisten. Ook beschrijft de standaard een minimaal aantal fte per deskundigheidsgebied. In deze paragraaf laten we zien in hoeverre we aan deze standaard voldoen. De procescriteria zijn de eisen die worden gesteld aan de beleidscyclus bij de taken van vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH). Door deze criteria te volgen, wordt de cyclus, die begint met het opstellen van het beleid en via de uitvoering uiteindelijk leidt tot het bijstellen van het beleid, gesloten. Ook daar gaan we in deze paragraaf op in.

Deskundigheidsgebieden De scores op de deskundigheidsgebieden (zie volgende pagina) zijn gebaseerd op de status van deskundigheid zoals wij die in ons borgingssysteem vastleggen en actueel houden. Ook in 2023 heeft er een actualisatie plaatsgevonden. Als is aangegeven dat er aan de KwaliteitsCriteria (KC) is voldaan, betekent dat dat er minimaal twee medewerkers aan de relevante criteria voldoen voor het betreffende deskundigheidsgebied. Op een aantal deskundigheidsgebieden werken we samen met externe (overheids-)partners, namelijk waterschappen, veiligheidsregio’s en een aantal van de Gelderse omgevingsdiensten. Op een aantal onderdelen wordt nog niet voldaan aan de robuustheidscriteria. Verbeteracties moeten erin resulteren dat we in de loop van 2024 een robuuste omgevingsdienst zijn op alle deskundigheidsgebieden, zodat blijvend de gevraagde kwaliteit geboden kan worden aan onze partners. Daarvoor

hebben we interne afspraken vastgesteld en geïmplementeerd. In deze borgingsafspraken liggen de volgende twee belangrijke ambities vast: •

•

De ODRN is robuust op de taken die zij voor haar partners uitvoert. Dit betekent dat minimaal 2 medewerkers 100% voldoen aan de voor hen relevante criteria van de KC; Alle medewerkers die langer dan 3 jaar in dienst zijn, voldoen 100% aan de voor hen relevante criteria.

Procescriteria Net als in 2022 heeft in 2023 geen audit van de procescriteria plaatsgevonden. Dat betekent niet dat we geen aandacht voor de kwaliteit van onze processen hebben gehad. Integendeel. We hebben ManualMaster, een kwaliteitsmanagementsysteem, in gebruik genomen. In dit systeem beheren we onze primaire en ondersteunende processen. We maken jaarlijks afdelingsplannen en we monitoren onze bedrijfsvoering en ook niet financiële KPI’s in een dashboard. Verder hebben de gemeenten gezamenlijk VTH-beleid vastgesteld, welke in 2024 verder wordt uitgewerkt in een uitvoeringsprogramma. Wanneer dit gereed is, kan een jaarlijkse evaluatie plaatsvinden. Hiermee kunnen we de big 8 compleet maken. De resultaten van alle ingezette verbeterprocessen bespreken we intern in een stuurgroep Kwaliteit. Verder heeft ODNL in het kader van het landelijke IBP programma een visitatiemethodiek ontwikkeld. De visitatie van de ODRN is in april 2024 gepland. We zullen de uitkomsten en verbeterplan naar aanleiding van de bevindingen met ons bestuur delen.

In de volgende tabel staan de scores van 2023 op de geldende kwaliteitscriteria VTH.

46 ODRN Jaarverslag 2023

6. Verplichte paragrafen

48

ODRN Jaarverslag 2023

Algemeen

•

Het jaarverslag van de ODRN moet minimaal de volgende paragrafen bevatten:1 • • • • •

Financiering Weerstandsvermogen en risicobeheersing Bedrijfsvoering Openbaarheidsparagraaf in het kader van de Wet open overheid Rechtmatigheid

•

Volgens de BBV-voorschriften mag alleen met werkelijke rente worden gerekend. Het rentepercentage in de jaarrekening bedraagt 0%. Voor het bepalen van ons uurtarief hanteren we een extracomptabele kostentoerekening. Hierbij betrekken we naast de directe kosten, de overheadkosten en de rente van de inzet van vreemd vermogen, ook reserves en voorzieningen voor de financiering van de activa die in gebruik zijn.

Het verslag over bedrijfsvoering en Wet open overheid is in voorgaande paragraaf al gedaan. De overige paragrafen zijn hieronder terug te vinden.

Het renteresultaat over 2023 bedraagt € 294.949 positief.

Financiering

Weerstandsvermogen en risicobeheersing

Deze paragraaf bevat de beleidsvoornemens over het risicobeheer van de financieringsportefeuille en geeft inzicht in de rentelasten, het renteresultaat, de wijze waarop rente aan investeringen en taakvelden wordt toegerekend en de financieringsbehoefte. De uitgangspunten zijn nader uiteengezet in het Treasurystatuut Omgevingsdienst Regio Nijmegen 2021. Dit statuut bepaalt dat elk jaar verslag wordt gedaan van de ontwikkelingen gedurende het jaar. We geven enkele aandachtspunten weer: •

•

•

Ons beleid is om geen eigen financieringsportefeuille te hebben. De gelden die we niet nodig hebben voor onze exploitatie staan op de rekeningcourant­rekening bij de Bank van Nederlandse Gemeenten (BNG) en het Rijk (schatkistbankieren). We financieren onze activiteiten met eigen middelen. We hebben geen vreemd geld aangetrokken en de kasgeldlimiet is in 2023 niet overschreden. De rente-risiconorm is vanwege het ontbreken van leningen niet van toepassing. In de paragraaf Weerstandsvermogen en Risicobeheersing nemen we alle risico’s op en lichten deze toe.

1 Dit is conform artikel 9 van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV). Het BBV schrijft ook de paragrafen lokale heffingen, onderhoud kapitaalgoederen, verbonden partijen en grondbeleid voor. Deze zijn niet van toepassing voor de ODRN.

In deze paragraaf bespreken we de volgende onderwerpen: • • •

de weerstandscapaciteit een inventarisatie van de risico’s het beleid voor de weerstandscapaciteit en de risico’s

Weerstandscapaciteit Met weerstandscapaciteit bedoelen we de middelen en de mogelijkheden waarover we beschikken of kunnen beschikken om niet-begrote kosten te dekken. Een batig saldo kunnen we toevoegen aan onze reserves tot een maximum dat nodig is conform het door het algemeen bestuur bepaalde weerstandsvermogen. Dit maximum is met ABbesluit van 30 september 2021 vastgesteld op 5% van onze begrote baten. Voor 2023 gaat het om € 1.418.893 (€ 28.378.000 * 5%). Onze risico’s dekken we in beginsel af met ons weerstandscapaciteit. Risico’s die deze capaciteit overschrijden dienen met weerstandscapaciteit van deelnemers afgedekt te worden. Inventarisatie van risico’s In de bijlage Risicobeheersing staat een tabel met een risico-inventarisatie. Hierin geven we een overzicht van onze risico’s, met vermelding of het risico financieel [1] of niet-financieel [2] is. Vervolgens geven we aan wat de gevolgen zijn als het risico zich voordoet en gaan we in op de

49

ODRN Jaarverslag 2023

te nemen beheersmaatregel. Het totaal van de risico’s becijferen we op 2023 € 1.056.500 (2022: € 2.811.500). We hebben de inventarisatie geactualiseerd. In deze tabel staat een samenvatting: Risico inventarisatie Risico

2022

2023

Inflatie

1.575.000

225.000

Achterblijvende omzet

526.500

526.500

Begrotingsrisico

10.000

10.000

WEP

37.500

vervallen

Uitval automatisering

37.500

20.000

Ziekteverzuim

75.000

75.000

Wet Deregulering beoordeling arbeidsrelatie

25.000

25.000

Krapte op de arbeidsmarkt

175.000

175.000

Privatisering van bouwregelgeving (WKB)

250.000

vervallen

Omgevingswet

100.000

vervallen

2.811.500

1.056.500

Totaal

Het totale risicobedrag is met € 1,7 miljoen verlaagd (van € 2,8 miljoen in 2022 naar afgerond € 1,1 miljoen in 2023). We stellen het risico op prijsstijgingen fors naar beneden bij. In 2023 hebben we een aanvullende bijdrage van onze deelnemers ontvangen in verband met de hoge inflatie. Onze uurtarieven vanaf 2024 zijn verhoogd om structureel het hoofd te bieden aan de gestegen kosten. De risico’s rondom de Omgevingswet en de Wet Kwaliteitsborging 2023 zijn vervallen. We hebben meer zicht op de effecten van de wetten. Voorzienbare effecten hebben we meegenomen in de werkplannen 2024 en deze zullen we dit voorjaar aan de begroting 2024 toevoegen. Met het door ons gehanteerde principe van afrekenen op basis van nacalculatie van uren, komt het risico van meerwerk sowieso ten laste van onze opdrachtgevers. Ten slotte is ook het risico van anonimiseren in het kader van de Wet elektronische publicaties (WEP) vervallen. Dit blijft een arbeidsintensief proces omdat de anonimiserings-software nog niet goed werkt. Maar we hebben de impact van het

anonimiseren inmiddels wel in beeld en hebben hiervoor medewerkers aangesteld. We verkennen nog steeds de mogelijkheid om het anonimiseren verder te digitaliseren. We zijn de software en koppelingen aan het testen. Blijft de software niet goed werken, dan stappen we mogelijk over op een andere toepassing/leverancier. De meerkosten hiervan zijn te overzien en kunnen we dekken uit ons overheadbudget. Risico’s die samenhangen met het terughalen van de BRIKS-taken door de gemeente Nijmegen zijn niet in onze risico-inventarisatie meegenomen. Uitgangspunt is immers dat de gemeente Nijmegen de hieraan gerelateerde kosten betaalt. Weerstandsratio De weerstandsratio geeft de verhouding weer tussen de weerstands­capaciteit en alle risico’s waarvoor geen maatregelen zijn getroffen en die van materiële betekenis kunnen zijn voor de financiële positie. Het gaat om een momentopname. Risico’s veranderen immers voortdurend. Het totaal van de risico’s voor 2023 bedraagt € 1.056.500. Omdat niet alle risico’s zich gelijk

50

ODRN Jaarverslag 2023

zullen voordoen, passen we een dempingsfactor toe van 0,6. Dit geeft een benodigd weerstandscapaciteit van € 633.900. De weerstandscapaciteit bestaat uit vrij besteedbare reserves, eind 2023: € 203.495. De weerstandsratio ultimo 2023 bedraagt (€ 203.495 / € 633.900) = 0,3. Volgens de waarderingstabel, die is opgenomen in de nota ‘risico’s en weerstandscapaciteit’ , is dit ruim onvoldoende. We zullen onze deelnemers aangeven dat ze hiermee bij de bepaling van hun benodigde weerstandscapaciteit rekening houden, zodat een deel van onze risico’s bij onze deelnemers afgedekt wordt.

Kengetallen In deze paragraaf geven we inzicht in een aantal kengetallen die een indicatie geven van onze financiële uitgangspositie. Netto-schuldquote en netto-schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Dit kengetal geeft inzicht in het niveau van de schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen. Het geeft een indicatie van de mate waarin de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie drukken.

Solvabiliteitsratio Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de ODRN in staat is aan zijn financiële verplichtingen te voldoen. Het eigen vermogen, gedeeld door het totaal van de passiva is ultimo 2023: € 203.495/€ 5.541.525 = 3,7% (2022: 8,9%). Hoe hoger dit percentage, hoe gunstiger dit is voor de financiële weerbaarheid van de ODRN. Met een ratio van 3,7% scoort de ODRN onvoldoende. Structurele exploitatieruimte Dit kengetal is niet van toepassing, omdat er binnen de ODRN geen structurele exploitatieruimte aanwezig is.

Rechtmatigheid Sinds dit verslagjaar legt het dagelijks bestuur verantwoording af over rechtmatigheid via de rechtmatigheidsverantwoording. In de paragraaf bedrijfsvoering lichten we alle individuele afwijkingen toe voor zover deze groter zijn dan de rapportagegrens van € 50.000. Er zijn bij de controle geen afwijkingen aangetroffen die de rapportagegrens overschrijden.

De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) adviseert om 130% als maximum norm te hanteren en daarboven de schuld af te bouwen. Een laag percentage is gunstig. De nettoschuldquote van de ODRN is ruim voldoende. Netto-schuldquote Omschrijving

2022

2023

B Netto vlottende schuld (cf. art. 48 BBV)

2.941.087

3.445.280

C Overlopende passiva (cf. art. 49 BBV)

966.588

1.132.232

3.954.294

3.014.090

A Vaste schulden (cf. art. 46 BBV)

D Financiële activa (cf. art. 36 lid d, e en f) E Uitzettingen < 1 jaar (cf. art. 39 BBV) F Liquide middelen (cf art. 40 BBV)

135.295

864.450

G Overlopende activa (cf. art. 40a BBV)

43.137

1.073.171

23.061.013

26.570.941

-0,98%

-1,41%

H Totale baten (cf. art. 17 lid c BBV (excl. mutaties reserves)) De netto schuldquote = (A+B+C-D-E-F-G)/H x 100%

JAARREKENING

7. Financiële verantwoording

53

ODRN Jaarrekening 2023

Financiële verantwoording

Realisatie werkplannen In 2023 realiseren we € 26,6 miljoen baten. Personeelstekort maakt dat we alle zeilen hebben moeten bijzetten om de werkplannen te realiseren. In overleg met onze opdrachtgevers hebben we ons personeel zo efficiënt en effectief mogelijk ingezet. Doen wat echt nodig is en helaas soms ook ‘nee’ verkopen. We hebben door het personeelstekort de begrote baten 2023 voor € 1,8 miljoen (6%) niet kunnen realiseren. We hebben steeds over een effectieve inzet van de beperkte capaciteit met opdrachtgevers afgestemd. Daarmee zijn risico’s beperkt gebleven.

Resultaat We sluiten 2023 af met een positief resultaat van € 99.318 oftewel € 1 ton (0,4% van de baten). Dit is inclusief een onvoorziene rentebate van € 2,9 ton. Dit resultaat is lager dan we in 2023 voorzagen. Begin 2023 voorspelden we een positief saldo van € 7 ton. We gingen er toen vanuit dat we een deel van de investeringen in nieuwe ICT-systemen konden activeren. In 2023 werd duidelijk dat onze verslaggevingsrichtlijnen dat niet toelaten omdat het gaat om software die we met licenties afnemen (niet ons eigendom). Een andere boekhoudkundige verwerking, dus met als gevolg meer lasten in 2023 en minder in de jaren daarna. We hebben de resultaatverwachting daarom bijgesteld naar € 5 ton positief en ons bestuur hierover in december 2023 geïnformeerd. Het gerealiseerde resultaat van € 1 ton is lager dan de decemberprognose. Dat heeft verschillende oorzaken. We hebben € 1,6 ton toegevoegd aan de voorziening bovenwettelijk verlofsparen. Dat komt door de uitbreiding van het aantal vakantiedagen in de CAO 2023 en door een lage opname van verlof in 2023. Verder zijn de kosten voor inhuur hoger dan eerder voorzien. Het aantal fte voor inhuur is in 2023 gestegen.

vast personeel. Maar het aanhouden van een flexibele schil is ook een strategische keuze. We anticiperen op formatieve gevolgen van verdere invoering van de Wet kwaliteitsborging bouwen (Wkb) vanaf 1 januari 20251. Desondanks vinden we het aandeel inhuur te hoog. Daarnaast is een ruime flexibele schil verantwoord c.q. in tijden van reorganisatie2, omdat het meer kansen geeft bij de inrichting van nieuwe afdelingen.

Eigen vermogen en weerstandscapaciteit We leggen het Algemeen Bestuur voor het positieve saldo van € 99.318 aan onze algemene reserve toe te voegen. Als het bestuur daarmee instemt, bedraagt deze reserve eind 2023 € 203.495. Dat is ten opzichte van ons balanstotaal en risico’s een te laag bedrag. We kunnen een deel van onze risico’s niet met onze reserves afdekken en zullen onze deelnemers vragen hiermee bij de bepaling van hun weerstandscapaciteit rekening te houden. We hebben overigens de risico-inschatting eind 2023 fors verlaagd. Vooral het risico op inflatie is naar beneden bijgesteld. In 2023 hebben we een compensatie van onze deelnemers voor kostenstijgingen geboekt. En vanaf 2024 hebben we onze uurtarieven afdoende geïndexeerd. Verder zijn de risico’s rondom de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging vervallen. We hebben meer zicht op de effecten van de wetten en schatten in dat we deze voldoende hebben vertaald in de werkplannen van 2024.

Inhuur Inhuur is in 2023 gestegen van 47,8 fte in januari naar 71,4 fte in december. Het aandeel inhuur is het hoogste bij de afdelingen Toezicht en handhaving bouwen en Vergunningverlening bouwen. Dat heeft te maken met krapte op de arbeidsmarkt waardoor er weinig aanbod is van

1 De Wkb is gedeeltelijk ingegaan op 1 januari 2024. De inwerkingtreding van de Wkb voor gevolgklasse 1 verbouwingen is uitgesteld naar 1 januari 2025. 2 Voor de inrichting van de BRIKSafdelingen bij Nijmegen en bij de ODRN.

54

ODRN Jaarrekening 2023

Ontwikkelprogramma 2020 - 2023 In 2023 verantwoorden we € 1,3 miljoen aan ontwikkeluitgaven. Ruim € 9 ton van de € 1,3 miljoen is uitgegeven aan de vervanging van ICT-systemen. Verder hebben we € 2 ton besteed om klaar te zijn voor de Omgevingswet en ten slotte hebben we € 0,8 ton uitgetrokken voor een traineeprogramma waarmee we vijf nieuwe medewerkers hebben opgeleid. Met de besteding van deze middelen kunnen we definitief een punt zetten achter het ontwikkelprogramma 2020 – 2023.

Voorziening verlof In 2022 hebben we een voorziening voor bovenwettelijk verlof en verlofsparen gevormd. Door verruiming van het aantal vakantiedagen in de CAO 2023 en doordat medewerkers hun verlofrechten niet volledig hebben opgenomen, is het saldo van deze voorziening in 2023 met € 1,6 ton toegenomen. Het saldo van de voorzieningen verlof bedraagt eind 2023 € 6 ton.

Projectkosten 2022 en 2023 ontvlechting BRIKS Nijmegen heeft bevestigd de gemaakte projectkosten Ontvlechting BRIKS van 2022 en 2023 te zullen vergoeden. In totaal gaat het om € 1,9 ton. Dit bedrag hebben we in de baten van 2023 opgenomen. We zijn met Nijmegen in gesprek over de vergoeding van de kosten vanaf 2024.

Algemene grondslagen

55

ODRN Jaarrekening 2023

Algemene grondslagen voor waardering en resultaatbepaling

Algemene grondslagen voor de rechtmatigheidsverantwoording

De jaarrekening is opgesteld met inachtneming van de voorschriften zoals opgenomen in het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) en de verordening ex artikel 212 Gemeentewet, waarin door het algemeen bestuur op 14 december 2023 de uitgangspunten voor het financiële beleid, alsmede de regels voor het financiële beheer en voor de inrichting van de financiële organisatie zijn vastgesteld. De in de onderhavige jaarrekening gehanteerde grondslagen voor waardering en resultaatbepaling zijn gebaseerd op de veronderstelling van continuïteit van de ODRN.

De in de jaarrekening opgenomen rechtmatigheidsverantwoording is opgesteld op basis van de kaders zoals besloten in de financiële verordening en op basis van de kadernota rechtmatigheid. Dat betekent dat:

•

•

Algemene grondslagen voor het opstellen van de jaarrekening Waardering van passiva en activa alsmede de bepaling van het resultaat vinden in principe plaats op basis van historische kosten. Activa en passiva zijn opgenomen tegen nominale waarde, tenzij in deze grondslagen anders is vermeld. Baten en lasten worden toegerekend aan het jaar waarop zij betrekking hebben, onverschillig of zij tot inkomsten of uitgaven in dat jaar hebben geleid. Baten en lasten worden daarbij verantwoord tot hun brutobedrag. Verliezen en risico’s die hun oorsprong vinden voor het einde van het begrotingsjaar worden genomen als zij voor het opmaken van de jaarrekening bekend zijn geworden. Personeelslasten worden in principe toegerekend aan het boekjaar waarop ze betrekking hebben. Als gevolg van het formele verbod op het opnemen van voorzieningen c.q. schulden uit hoofde van jaarlijks terugkerende arbeidsgerelateerde verplichtingen van vergelijkbaar volume, worden sommige personele lasten verantwoord in het jaar dat uitbetaling plaats vindt. Voor arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van een jaarlijks vergelijkbaar volume wordt dan ook geen voorziening getroffen of op andere wijze een verplichting opgenomen. Tenzij anders vermeld zijn alle bedragen in de jaarrekening afgerond op hele euro’s.

•

De rechtmatigheidsverantwoording toeziet op de financiële rechtmatigheid van baten, lasten, balansmutaties, alsmede de baten en lasten inzake de specifieke uitkeringen op grond van art. 17 Financiële-verhoudingswet; De financiële rechtmatigheid waaronder het voorwaardencriterium, het begrotingscriterium en het misbruik & oneigenlijk gebruik criterium omvat: • Voor het voorwaardencriterium bestaat de norm uit het normenkader zoals op 31 augustus 2023 door het algemeen bestuur is vastgesteld; • Voor het begrotingscriterium geldt dat alle overschrijdingen van lasten en investeringskredieten onrechtmatig zijn, waarbij voor een aantal scenario’s in de financiële verordening is beschreven wanneer deze overschrijdingen acceptabel zijn. Voor over- en onderscheidingen van baten, onderschrijdingen van lasten en onderschrijdingen van investeringskredieten geldt dat deze als onrechtmatig zijn aangemerkt indien ze niet tijdig aan het algemeen bestuur zijn gemeld. • Ten aanzien van het M&O criterium is de nota M&O beleid van de ODRN leidend bij het voorkomen en opsporen van misbruik en oneigenlijk gebruik. Omdat alleen bij misbruik sprake is van een onrechtmatigheid zijn eventuele gevallen van misbruik (mits cumulatief met andere fouten of onduidelijkheden boven de verantwoordingsgrens) opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording.

De rechtmatigheidsverantwoording is opgesteld binnen de kaders van de kadernota rechtmatigheid 2023 van de Commissie BBV alsmede onze eigen financiële verordening. Dit betekent dat: • Een verantwoordingsgrens van 3% van de totale lasten van de ODRN, inclusief de dotaties aan de reserves (zijnde

56

ODRN Jaarrekening 2023

€ 794.149) is gehanteerd waarboven cumulatieve fouten en onduidelijkheden in de rechtmatigheidsverantwoording worden opgenomen; • Een rapporteringstolerantie van € 50.000 is gehanteerd waarboven fouten en onduidelijkheden in de paragraaf bedrijfsvoering worden opgenomen.

De waarderingsgrondslagen per balansonderdeel Materiële vaste activa Alle materiële vaste activa zijn gewaardeerd tegen de oorspronkelijke verkrijgings-prijs (de inkoopprijs en de bijkomende kosten) of vervaardigingsprijs (de aanschaffingskosten van de gebruikte grond- en hulpstoffen en de overige directe kosten), verminderd met de ontvangen subsidies en bijdragen die direct gerelateerd zijn aan het actief, de jaarlijkse afschrijvingslasten en afwaarderingen wegens duurzame waardeverminderingen. We nemen duurzame waardeverminderingen van vaste activa onafhankelijk van het resultaat van het boekjaar in aanmerking. Indien een vast actief buiten gebruik is gesteld, heeft op het moment van buitengebruikstelling een afwaardering van de boekwaarde plaatsgevonden naar de lagere restwaarde. Over de gedane investeringen in 2023 hebben we gerekend met een afschrijving van een half jaar en 0% rente. Over de eerdere investeringen hebben we met een heel jaar rente en afschrijving gerekend. De volgende afschrijvingstermijnen zijn van toepassing: Inrichting ICT: applicaties ICT: pc’s e.d.

10 jaar 5 jaar 3 jaar

Uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan één jaar De uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan één jaar worden gewaardeerd tegen nominale waarde. Indien er sprake is van verwachte oninbaarheid, is een voorziening in mindering gebracht. Deze voorziening wordt statisch bepaald.

Liquide middelen De liquide middelen zijn tegen de nominale waarde opgenomen. Overlopende activa De overlopende activa zijn gewaardeerd tegen nominale waarde. Indien er sprake is van verwachte oninbaarheid, is een voorziening in mindering gebracht. Deze voorziening wordt statisch bepaald. Eigen vermogen In het BBV worden reserves omschreven als vermogensbestanddelen die als eigen vermogen zijn aan te merken en die vanuit bedrijfseconomisch oogpunt vrij te besteden zijn. De vaststelling van de noodzakelijke omvang van reserves is een zaak van het algemeen bestuur. Daarom worden reserves ook wel onderverdeeld in algemene en bestemmingsreserves. Zodra het algemeen bestuur aan een reserve een bepaalde bestemming heeft gegeven, is er sprake van een bestemmingsreserve. Om die reden kunnen bestemmingsreserves naar de situatie per ultimo verslagjaar geen negatieve stand kennen. Heeft een reserve geen bestemming dan wordt het een algemene reserve genoemd. Mutaties in reserves zijn enkel mogelijk op basis van een besluit van het algemeen bestuur genomen voor het einde van het betreffende begrotingsjaar. De reserves worden gewaardeerd tegen nominale waarde. Voorzieningen Voorzieningen behoren tot het vreemd vermogen (schulden) van de ODRN. Om die reden kunnen voorzieningen naar de situatie per ultimo verslagjaar geen negatieve stand kennen.

Voorzieningen worden gewaardeerd op de het nominale bedrag van de betrokken verplichting. Voorzieningen worden gevormd indien er sprake is van:

• •

Verplichtingen en verliezen waarvan de omvang op de balansdatum onzeker is, doch redelijkerwijs te schatten. Op de balansdatum bestaande risico’s ter zake van bepaalde te verwachten verplichtingen of verliezen waarvan de omvang redelijkerwijs is te schatten.

57

ODRN Jaarrekening 2023

De vorming van een voorziening, dan wel een dotatie aan een reeds bestaande voorziening, is als een last in het betreffende boekjaar verantwoord. Alle aanwendingen aan voorzieningen zijn rechtstreeks ten laste van de voorziening gebracht en in het verslagjaar niet ten laste van de exploitatie verantwoord. Voorzieningen worden niet gevormd voor jaarlijks terugkerende arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van vergelijkbaar volume. Voor het bepalen van het ‘jaarlijks vergelijkbaar volume’ is een tijdsperiode van vier jaar gehanteerd. Rentetoevoegingen aan voorzieningen zijn niet toegestaan. Vaste schulden, met een rentetypische looptijd langer dan één jaar De vaste schulden zijn gewaardeerd tegen de nominale waarde (hoofdsom) verminderd met het totaal van de gedane aflossingen. De vaste schulden hebben een rentetypische looptijd van één jaar of langer. Netto-vlottende schulden met een rentetypische looptijd korter dan één jaar De netto-vlottende schulden met een rentetypische looptijd korter dan één jaar zijn gewaardeerd tegen nominale waarde.

Het overzicht van baten en lasten

58

ODRN Jaarrekening 2023

We geven het overzicht van baten en lasten op twee manieren weer: naar programma en met een categoriale indeling.

Staat van baten en lasten – programmaindeling In het volgende overzicht ziet u de indeling naar taakveld en programma. Begroting Omschrijving

Realisatie

Lasten 2023

Baten 2023

Lasten 2023

Baten 2023

Vergunning behandelen

3.574.149

5.034.133

3.452.072

4.862.189

Toezicht en handhaven

2.828.988

3.984.584

2.596.375

3.656.953

Advies en projecten

4.966.269

6.994.911

4.771.392

6.720.430

Totaal milieubeheer

11.529.340

16.013.628

10.819.839

15.239.572

Vergunning behandelen

3.958.184

5.575.040

4.102.599

5.778.446

Toezicht en handhaven

3.134.335

4.414.662

2.403.706

3.385.582

Advies en projecten

1.685.869

2.374.520

1.538.775

2.167.340

Totaal Bouwen

8.901.875

12.364.222

8.045.080

11.331.368

0.4 Overhead

7.946.636

Totaal lasten en baten

28.377.850

7.4 milieubeheer

8.3 bouwen & wonen

Resultaat positief

De baten 2023 van € 26,6 miljoen betroffen voor milieutaken € 15,2 miljoen oftewel 57 % (2022: 56%) en voor bouwtaken: € 11,3 miljoen oftewel 43 % (2022: 44%). De gerealiseerde baten van € 26,6 miljoen blijven € 1,8 miljoen achter op de begrootte baten van € 28,4 miljoen. Deze achterstand doet zich vooral voor bij toezicht en handhaving bouwen (€ 1 miljoen). Bij de milieutaken lopen we € 8 ton achter. De onderproductie bij milieu doet zich voor bij zowel vergunningverlening, toezicht handhaving als bij de projecten. We realiseren een positief resultaat van € 1 ton. Dit lichten in de volgende paragrafen toe.

7.606.704 28.377.850 -

26.471.623

26.570.941 99.318

59

ODRN Jaarrekening 2023

Specificatie van de overhead In de volgende tabel ziet u een specificatie van de overheadkosten 2023. Omschrijving

Begroting

Rekening

2023

2023

3.617.384

3.663.251

326.623

260.949

2.677.143

2.393.583

Kapitaallasten

271.508

276.446

Overige materiele kosten

659.138

739.041

Bijdrage regionaal stelsel

394.840

273.434

Totaal overhead

7.946.636

7.606.704

Totaal lasten

28.377.850

26.471.623

28,00%

28,70%

Salariskosten management en staf Opleidingskosten Piofah taken gastheer

Overhead als percentage van de totale lasten

De realisatie van € 7,6 miljoen overhead blijft € 3 ton achter bij de begroting van € 7,9 miljoen. Het gerealiseerde percentage overhead als percentage van de lasten is met 28,7% hoger dan begroot (28%). Omdat de totale lasten bij de begroting achterblijven, komen we op een iets hoger percentage uit.

60

ODRN Jaarrekening 2023

Staat van baten en lasten – categoriale indeling De volgende staat van lasten en baten gaat uit van categorieën. Deze geeft zicht op de werkelijke uitgaven, de begrotingscijfers 2023 en de prognose volgens de rapportage die in december 2023 door het Algemeen Bestuur is vastgesteld. Voor de verschillenanalyse gaan we uit van deze laatste rapportage die het meest actueel is. Verschillen zijn in algemeenheid te wijten aan ontwikkelingen in november en december 2023, de decemberrapportage is gebaseerd op de cijfers tot en met oktober 2023.

Omschrijving

Begroting 2023

Rapportage dec 2023

Werkelijk

Verschil

II

I -II

Lasten I Salarissen en sociale lasten

16.958.141

13.719.000

13.985.949

-266.949

326.623

227.000

260.949

-33.949

Kosten ontwikkelprogramma

1.013.124

1.531.000

1.314.335

216.665

Inhuur

5.766.360

6.429.000

6.933.789

-504.789

310.974

190.000

294.097

-104.097

Piofah gastheer

2.677.143

2.662.000

2.393.583

268.417

Kapitaallasten

271.508

272.000

276.446

-4.446

Overige materiele kosten

659.138

719.000

739.041

-20.041

Bijdrage regionaal stelsel

394.840

395.000

273.434

121.566

28.377.850

26.144.000

26.471.623

-327.623

Opleidingskosten

Materiële kosten tbv opdrachtgevers

Totaal lasten Baten

0 0

Deelnemersbijdragen

24.591.541

23.643.000

23.593.782

49.218

Ontwikkelbijdrage

144.451

144.451

144.451

0

Baten bovenregionale taken

2.099.030

1.550.000

1.531.146

18.854

Subsidies en overige

1.203.829