Bijlage III Jaarstukken 2023 ODRN

JAARSTUKKEN 2023 Jaarverslag en jaarrekening

Inleiding 4 JAARVERSLAG 1. Klanttevredenheid 7 2. Programmaverantwoording 9 Programma vergunningen 12 BRIKS 14 Milieu 15 Programma toezicht en handhaving 16 BRIKS 18 Milieu 19 Programma juridisch en advies 21 Juridisch 21 Advies 22 Projecten 23 Programma Besluit risico zware ongevallen 28 Vergunningverlening 29 Toezicht 31 Regie- en zorgbedrijven 32 Programma Brzo Oost 33 Landelijke programma’s 34 3. Onze mensen 35 4. Bedrijfsvoering en ontwikkelingen

39

5. Kwaliteit 44 6. Verplichte paragrafen 47

Inhoudsopgave

JAARREKENING 7. Financiële verantwoording 52 Samenvatting financiële verantwoording 53 Algemene grondslagen 55 Het overzicht van baten en lasten 58 Toelichting op verschillen 61 Balans 66 Toelichting op de balans 67 Overige onderwerpen 73 Bijlagen 76 Bijlage 1 Sisa verantwoordingen 77 Bijlage 2 Rechtsmatigheidsverantwoording 80 Bijlage 3 Accountantsverklaring 81 Bijlage 4 Specificatie omzet deelnemers 82 Bijlage 5 Onze producten in € ‘s 83 Bijlage 6 Risicobeheersing 86

Inhoudsopgave

4

ODRN Jaarverslag 2023

Inleiding

In dit jaarverslag van de Omgevingsdienst Regio Nijmegen (ODRN) kijken we graag terug op 2023. Het was een jaar waarin we mooie stappen hebben gezet met elkaar en tegelijkertijd was het ook een turbulent jaar met de nodige uitdagingen op ons pad. Sommige ontwikkelingen vroegen veel flexibiliteit en doorzettingsvermogen van onze medewerkers. Hieronder gaan we graag op een aantal van deze ontwikkelingen in. De verwachte daling van het aantal vergunningaanvragen bleef, net zoals in 2022, uit. Aan het aantal vergunningaanvragen voor zowel bouw als milieu zien we dat bedrijven niet stil zitten. Er werd in 2023 echter nog niet altijd uitvoering gegeven aan de verkregen vergunningen. Daardoor was er minder toezicht noodzakelijk. Door de invoering van de Omgevingswet op 1 januari 2024 werd eind 2023 nog een groot aantal aanvragen ingediend. De komst van de Omgevingswet was niet het enige waar we rekening mee moesten houden. Ook de invoering van de Wet kwaliteitsborging voor de bouw was een punt van aandacht. Door uitstel bleef lang onduidelijk waar we rekening mee moesten houden. De invoering van de nieuwe wetten vormden een natuurlijke

aanleiding om een nieuw en toekomstbestendig VTH-zaaksysteem (vergunningverlening, toezicht en handhaving) te introduceren per 1 januari 2024. Tegelijkertijd bereidden we ons voor op het in eigen beheer nemen van de financiën en personeelsadministratie. Per diezelfde datum gingen we op zoek naar een nieuwe arbodienst en zetten we eerste stappen in de overdracht van de BRIKS-taken (bouwen, reclame, inritten, kappen en slopen) naar gemeente Nijmegen. De vele ontwikkelingen in combinatie met de hoge werkdruk, maakten dat we veel vroegen van onze medewerkers. Ze kregen het voor elkaar om de organisatie draaiend te houden, terwijl ze zich ondertussen voorbereidden op alle veranderingen per 1 januari 2024. En dat terwijl de bezetting niet op peil was. In 2023 hebben we de werkplannen niet volledig kunnen realiseren. De krapte op de arbeidsmarkt vingen we deels op door traineeprogramma’s op te zetten, scholingsprogramma’s aan te bieden en samen te werken met de andere omgevingsdiensten van het Gelders Stelsel. Verder heeft de ondernemingsraad de wens geuit om te gaan reorganiseren. Deze wens is opgepakt. Het traject hiervoor is, samen met het opstellen van een strategisch personeelsplan, in 2023 opgestart

5

ODRN Jaarverslag 2023

en loopt in 2024 door. De reorganisatie en de opzet van een strategisch personeelsplan dragen eraan bij dat de ODRN kan doorgroeien naar een robuustere en meer kennisgedreven organisatie. Landelijk kwam er in 2023 steeds meer aandacht voor het belang van een gezonde en veilige leefomgeving. Zo presenteerde de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) haar rapport ‘Industrie en Omwonenden’. Daarin wordt stilgestaan bij de gezondheid van omwonenden van industriegebieden. Ook vond er een vervolg plaats op het in 2021 verschenen rapport ‘Om de leefomgeving’ van Van Aartsen. Dat rapport stelt dat de omgevingsdiensten in Nederland onvoldoende robuust zijn. Mede aan de hand hiervan werden alle omgevingsdiensten gevraagd om de dienst te toetsen aan diverse robuustheidscriteria. Bij ons kwam daaruit naar voren dat we, net zoals alle andere omgevingsdiensten, nog enkele punten dienen te versterken. Vóór 1 april 2024 dient hiervoor een plan van aanpak te zijn opgesteld. In dat plan kijken we vanuit een breed perspectief naar mogelijkheden om de organisatie te versterken. Eén van de mogelijkheden is om de krachten te bundelen met andere omgevingsdiensten. Een eerste verkenning met de ODRA heeft in 2023 dan ook plaatsgevonden. Naar aanleiding van het rapport van Van Aartsen

Steve Kuils, algemeen directeur en Robert Kraan, directeur Bedrijfsvoering

kwamen er landelijk ook diverse subsidies beschikbaar. We hebben hier in 2023 gebruik van gemaakt. Hiervan hebben wij meerjarige projecten in gang gezet, onder andere op het gebied van de Landelijke Handhavingstrategie (LHS), business intelligence en de vorming van een uniform VTH-beleid en -uitvoeringsprogramma en om aanvullende energiecontroles in de omgeving uit te voeren. In het jaarverslag van 2022 schreven we dat de inflatie om ons heen sterk aan het toenemen was. In 2023 kregen we hier ook mee te maken. Diverse kosten stegen en deze zijn doorbelast aan de opdrachtgevers met een eenmalige bijdrage in 2023 en een discontering in het uurtarief voor 2024. We hebben in 2023 blijvend werk geleverd voor onze partners in het behouden van een duurzame, gezonde en veilige leefomgeving. Tegelijkertijd hebben we de golf aan ontwikkelingen met veel energie opgepakt en is het ons eveneens gelukt om het jaar met een positief saldo af te sluiten. Samen met onze partners blijven we op koers. De verdere verdieping op al deze ontwikkelingen en wat we hebben betekend voor onze leefomgeving leest u terug in dit jaarverslag.

JAARVERSLAG

1. Klanttevredenheid

8

ODRN Jaarverslag 2023

Klanttevredenheidsonderzoek Om de kwaliteit van onze dienstverlening te kunnen verhogen, vinden we het belangrijk om te weten hoe ondernemers en bewoners die een melding of vergunningsaanvraag indienen hun contact met de ODRN hebben ervaren. We onderzoeken dat bij alle klanten in de regiogemeenten en de provincie Gelderland. Brzo-bedrijven en klanten buiten onze regio worden niet meegenomen in het onderzoek.

Bredere uitvraag in 2023 Vanaf 1 januari 2023 vragen we alle klanten naar hun mate van tevredenheid. Waar we voorheen alleen klanten vroegen naar hun ervaringen die een omgevingsvergunning verleend hadden gekregen, bevragen we nu ook klanten waarvan de vergunning is geweigerd, ingetrokken of buiten behandeling is gelaten. We verwachten op deze manier een evenwichtiger beeld te krijgen. Het is namelijk te verwachten dat klanten met een verleende vergunning het proces eerder positief ervaren dan klanten waarvoor de aanvraag met een andere uitkomst is geëindigd.

Tevredenheidspercentage 2023 In 2023 we hebben 1231 enquêtes verstuurd. Daarvan hebben 373 klanten deze ingevuld. Uit het onderzoek over afgelopen jaar blijkt dat gemiddeld 79% van de respondenten tevreden is. Dat is iets onder onze norm van 80%. Door de Klanttevredenheid

enquêtes uit te zetten onder meer doelgroepen dan voorheen, zijn de uitkomsten van het onderzoek niet te vergelijken met die van 2022. De cijfers van 2023 zijn een nulmeting.

Respons Door de uitbreiding van het onderzoek heeft de ODRN 12% meer enquêtes verstuurd dan in 2022. Ongeveer 27% van de verstuurde enquêtes is beantwoord. Dit percentage is even hoog als het jaar hiervoor.

Reacties Uit de reacties blijkt dat er veel goed gaat. Zo geeft 41% van de tevreden mensen aan ‘zeer tevreden’ te zijn; de hoogste score. Hierbij worden het directe contact, de snelle afhandeling en prettige, heldere uitleg het meest genoemd als positieve punten. Tegelijkertijd geven de mensen die niet tevreden waren aan dat ze het proces lang vonden duren en/of het proces om een vergunning aan te vragen lastig vonden. In een aantal gevallen werd de wet- en regelgeving als excessief ervaren, wat voor onbegrip zorgt.

2. Programmaverantwoording

10

ODRN Jaarverslag 2023

Wat betreft de kosten hebben we in 2023, net zoals in 2022, alle zeilen moeten bijzetten om onze werkplannen te kunnen uitvoeren. Dat is niet helemaal gelukt. We hebben de begrote baten 2023 voor 1,8 miljoen (6%) niet kunnen realiseren. Dit heeft diverse oorzaken, zoals: personeelstekorten, stagnatie van de bouw vanwege de stikstofcrisis en later opgestarte of tussentijds stopgezette projecten. De totale besteding in 2023 bedraagt € 26,5 miljoen. Deze bestaat uit programmakosten € 18,9 miljoen en uit overhead € 7,6 miljoen (28,7% van de totale lasten). Deze besteding is verdeeld over milieutaken 57% en bouwtaken (BRIKS) 43%. We hebben geen bedrag voor onvoorzien geraamd. De dekkingmiddelen in 2023 bedragen € 26,6 miljoen. Omschrijving

Begroting

Realisatie

Verschil

Besteding Milieu Vergunning behandelen

3.574.149

3.452.072

-122.077

Toezicht en handhaven

2.828.988

2.596.375

-232.613

Advies en projecten

4.966.269

4.771.392

-194.877

Totaal milieu

11.529.340

10.819.839

-709.501

Vergunning behandelen

3.958.184

4.102.599

144.415

Toezicht en handhaven

3.134.335

2.403.706

-730.629

BRIKS

Advies en projecten

1.685.869

1.538.775

-147.094

Totaal BRIKS

8.901.875

8.045.080

-856.795

Overhead

7.946.636

7.606.704

-339.932

Totaal besteding

28.377.850

26.471.623

-1.906.228

Omschrijving

Begroting

Realisatie

Verschil

Dekkingsmiddelen Baten opdrachtgevers

27.894.400

25.792.541

-2.101.859

Ontwikkelbijdrage

144.451

144.451

-0

Vrijval bestemmingsreserve

339.000

339.000

0

294.949

294.949

26.570.941

-1.806.910

Rentebaten Totaal dekkingsmiddelen

28.377.850

11

ODRN Jaarverslag 2023

In de volgende grafiek laten we de verdeling van de besteding over de verschillende programmaonderdelen zien. In de jaarrekening en bijlagen geven we een nadere detaillering hiervan. Het programma Besluit risico’s zware ongevallen (Brzo) is in onderstaande grafiek opgenomen in de programmaonderdelen met betrekking tot milieu. We lichten dit programma apart toe. In de volgende paragrafen gaan we in op gerealiseerde doelstellingen en maatschappelijke effecten. Besteding per programma in percentages

Juridisch, advies en projecten BRIKS; 8%

Vergunningen milieu; 18%

Juridisch, advies en projecten milieu; 25%

Vergunningen BRIKS; 22%

Toezicht en handhaving BRIKS; 13% Toezicht en handhaving milieu; 14%

12

ODRN Jaarverslag 2023

Programma vergunningen

Met vergunningen sturen op een schone en veilige leefomgeving Vergunningen dragen bij aan het beschermen van onze leefomgeving. Activiteiten of handelingen die hier invloed op hebben zijn vooral aan landelijke wetgeving gebonden. Denk hierbij aan de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo), de milieueffectrapportage (MER), het Activiteitenbesluit, de bodemwetgeving en gemeentelijk of provinciaal beleid.

Wat we doen Het behandelen van milieuvergunningaanvragen en milieumeldingen is een basistaak die de ODRN voor alle opdrachtgevers uitvoert. We beoordelen milieuaanvragen op de vraag of ze binnen de wettelijke kaders passen en of ze volledig zijn. In vergunningen nemen we regels op die voldoen aan de landelijke wetgeving en het beleid. Voor bouwen (aangeduid met BRIKS) toetsen we onder andere op veiligheid van constructies, sloop, asbest en brandveiligheid. We toetsen plannen aan wet- en regelgeving en verlenen op basis daarvan vergunningen voor bouwen, reclame, inritten, kappen en sloop. Onze opdrachtverleners voor het verlenen van omgevingsvergunningen voor bouwen en milieu zijn de gemeenten Nijmegen, Beuningen, Berg en Dal, Heumen en de provincies Gelderland en Overijssel voor de bedrijven die vallen onder hun bevoegd gezag. De gemeenten Druten en Wijchen hebben uitsluitend de milieutaak en de advisering voor sloopmeldingen aan ons uitbesteed. Voor de gemeenten Nijmegen en Berg en Dal verlenen we ook speciale vergunningen en ontheffingen voor woningonttrekking, leegstandsvergunningen en het laden en lossen van vuurwerk. We toetsen plannen op grond van de APV, de Huisvestingswet en de Leegstandswet.

Milieutaken zijn basistaken die landelijk door omgevingsdiensten uitgevoerd moeten worden. Bouwtaken zijn niet verplicht belegd bij omgevingsdiensten. Deze bouwtaken noemen we BRIKS. BRIKS staat voor: bouwen, reclame, inritten, kappen en slopen.

Planning Het programma Vergunningverlening is afhankelijk van het aantal initiatieven van bewoners en bedrijven. De economische ontwikkeling en andere externe factoren zijn daarbij indirect aanjager van het aantal aanvragen dat wij moeten afhandelen. Op basis van het VTH-beleid en een vastgesteld risicomodel leggen we onze opdrachtgevers prioriteiten voor in het werkplan.

Resultaten programma vergunningen Het is onvoldoende gelukt om vooral de complexe vergunningprocedures binnen de wettelijke termijn af te handelen. Dat geldt voor zowel milieu- als bouwprocedures. Dit heeft een aantal redenen. Zo hebben we nog steeds te maken met personeelstekorten en hebben opdrachtgevers de benodigde stukken niet altijd tijdig aangeleverd. Vertraging in de vergunningprocedures is ook ontstaan vanwege de verplichte koppeling met de Wet natuurbescherming-procedure (Wnb).

13

ODRN Jaarverslag 2023

Dit is een belangrijke verklaring voor het lage percentage tijdigheid bij uitgebreide procedures. Door de beslissing om Wabo- en Wnb-procedures los te koppelen, konden langlopende Waboprocedures weer worden opgepakt. We zijn inmiddels een project gestart (‘Scherper aan de wind’) om het vergunningsproces beter te kunnen controleren en versnellen. Bedrijven mogen bijvoorbeeld nog maar één en eventueel nog een tweede keer een aanvraag invullen. Voldoet de aanvraag daarna nog niet? Dan wordt deze buiten behandeling gelaten. Tijdigheid meldingen en vergunningen Onderdeel

Realisatie

Norm

Aantal

BRIKS meldingen

91%

90%

2.118

BRIKS reguliere vergunningen

98%

90%

1.707

Milieu meldingen

59%

90%

348

Milieu reguliere vergunningen

65%

90%

114

BRIKS uitgebreide vergunningen

48%

90%

77

Milieu uitgebreide vergunningen

6%

90%

33

Brzo reguliere vergunningen

83%

90%

29

Brzo meldingen

67%

90%

18

Brzo uitgebreide vergunningen

0%

90%

7

Vergunningverleners, specialisten en juristen werken intensief samen om een aanvraag te behandelen, ook met partners als de veiligheidsregio’s en andere omgevingsdiensten.

14

ODRN Jaarverslag 2023

BRIKS Het aantal afgeronde producten was in 2023 ongeveer hetzelfde als van tevoren ingeschat. Vooral het aantal gebruiks- en sloopmeldingen en de activiteit handelsreclame namen flink toe. Een terugloop in aanvragen door inflatie is uitgebleven. We zien dat de besteding aan bouwproducten hoger is, terwijl de aantallen afgehandelde vergunningen wat achterblijven. Het inwerken van nieuwe collega’s en een trainee heeft behoorlijk wat tijd gekost. Dit resulteert niet meteen in meer afgehandelde aanvragen. Verder komen veel opgevraagde externe adviezen niet op tijd. Dit zorgt ervoor dat een klantmanager meerdere keren contact moet zoeken met adviseurs. Ook dit kost extra tijd. Verder zijn de geleverde adviezen niet altijd volledig of juist. Hierdoor zijn extra contactmomenten noodzakelijk.

Vergunningen van rechtswege In 2023 zijn er 11 vergunningen van rechtswege verleend; dat is 0.6% van alle verleende vergunningen. Door wekelijks te sturen op fatale termijnen streven we naar een verdere verlaging van het aantal. Door de werkdruk op de afdeling is het niet gelukt om dit aantal naar 0 terug te brengen.

15

ODRN Jaarverslag 2023

Milieu Met 93% in financiële besteding voor de gehele afdeling, ligt de realisatie in 2023 iets onder de planning. Ondanks de krapte op de arbeidsmarkt, zijn we er in geslaagd om extra specialisten in te huren. Het kost meer moeite om ervaren vergunningverleners aan te trekken. Het vinden van ervaren krachten heeft onze voortdurende aandacht. Vanaf november zijn vier van de vijf trainees ingestroomd. Wij hebben deze trainees een jaar lang opgeleid en ervaring laten opdoen in het werkveld van de afdeling Vergunningverlening milieu. We gaan in hoofdstuk 3 nog verder in op het onderdeel traineeship. De komst van de Omgevingswet vroeg veel voorbereiding van de afdeling. Er is onder andere gewerkt aan het omzetten van inrichtingen in Milieubelastende Activiteiten, afspraken met onze ketenpartners en het aanpassen van onze werkprocessen. In 2023 is er verder een lichte overbesteding geweest op milieuvergunningverlening. Het aantal milieuvergunningverleningsproducten dat is afgesloten, is iets minder dan de geplande aantallen. Het betreft grotendeels vraaggestuurde producten; alleen het aantal actualisatietoetsen en ambtshalve wijzigingen bepalen we voornamelijk zelf.

Programma ‘Samen Sterk’ In 2020 is het programma ‘Samen Sterk’ gestart. Het programma richt zich op een verbetering van de bestaande samenwerking op VTH-gebied tussen de uitvoerende partijen Omgevingsdienst Regio Arnhem (ODRA), ODRN en de afdeling Vergunningverlening en Handhaving (VVHH) van de provincie Gelderland, maar ook op de samenwerking tussen de provincie Gelderland als opdrachtgever en de drie uitvoerende partijen als opdrachtnemer. Aanleiding voor het programma was de constatering dat de basis niet op orde is. Een achterstand in actualiteit en vergunningverlening bij Wabo en Wnb, toezicht en handhaving die niet altijd volgens de nalevingsstrategie (LHS) uitgevoerd wordt en aandachtsbedrijven die veel tijd en energie vragen. De doelen van Samen Sterk zijn: een veilige leefomgeving en een betrouwbare overheid. Daarnaast ook het effectief en efficiënt uitvoeren van het werk.

Dat een product is afgesloten, houdt in dat er tijd aan is besteed, maar niet dat er altijd een positief besluit is genomen. Er kan behalve een positief besluit, ook sprake zijn van buiten behandeling laten, weigeren of dat de aanvraag is afgebroken of de melding niet is geaccepteerd.

De successen, verbeter- en ontwikkelpunten van Samen Sterk zijn in 2023 doorgevoerd in het reguliere werk. Het jaar 2023 was een overgangsjaar. Dit betekent dat de onderwerpen “complexe vergunningverlening, aandachtsbedrijven en ook actualisaties een plek hebben gekregen in het reguliere werkplan. De koppeling tussen milieu- en natuurvergunningen (voormalig Wabo-Wnb) is losgelaten, waardoor oude vergunningprocedures kunnen worden opgepakt en afgehandeld.

De besteding op projecten kent een lagere realisatie, omdat deze te ruim zijn begroot of omdat er geen input komt vanuit de opdrachtgever. We gaan in hoofdstuk 2 nader in op enkele door ons uitgevoerde projecten.

Het programma heeft gebracht dat de ODRN, de ODRA en de afdeling VV/TH van de provincie elkaar goed weten te vinden bij het uitvoeren van de provinciale VTH-opdracht. Het heeft geleid tot een brede en vruchtbare samenwerking.

Programma toezicht en handhaving

16

ODRN Jaarverslag 2023

Toezicht en handhaving voor een beter naleefgedrag De ODRN zorgt ervoor dat vergunningen en wet- en regelgeving voor milieu en bouw worden nageleefd door toezicht te houden en te handhaven waar dat nodig is. De gemeenten Berg en Dal, Beuningen, Heumen, Nijmegen en de provincies Gelderland en Overijssel (alleen bedrijven) zijn opdrachtgevers van BRIKS toezicht en handhaving. We controleren in het bouwproces op nieuwbouw, bestaande bouw, asbestsloopmeldingen, brandveilig gebruik, strijdigheden in ruimtelijke ordening, aanleg inrit en (uit)weg, handelsreclame, monumenten, aanlegstelsel en het vellen van houtopstanden. Ook adviseren we bij grote projecten, kamerverhuur, horeca en evenementen. Milieutoezicht en -handhaving zijn basistaken die de ODRN uitvoert voor alle opdrachtgevers in de regio en de provincies Gelderland en Overijssel. Milieutoezicht is vooral gericht op het verkrijgen van een beeld van het naleefgedrag van bedrijven en het zo nodig corrigeren daarvan. De toepassing van de door de gemeenten vastgestelde Landelijke Handhavingstrategie bepaalt of en in welke mate tegen de overtredingen wordt opgetreden. In de communicatie met bedrijven besteden we veel aandacht aan bewustzijn en aandacht om daarmee een intrinsieke naleving van regels te bereiken. Handhavend optreden doen we als andere middelen geen effect hebben. Naleefgedrag controles Onderdeel

Realisatie Norm

Aantal

Milieu eerste controles

54%

60%

950

Milieu eerste hercontroles

65%

60%

437

BRIKS controles

73%

60%

855

Tijdigheid klachten Onderdeel

Realisatie Norm

Aantal

Milieu klachten

97%

80%

1.725

BRIKS klachten

78%

80%

488

We controleren op de vergunningsvoorwaarden, de algemeen gestelde regels uit het Activiteitenbesluit (de Omgevingswet na 1 januari 2024) en op andere landelijke en Europese milieuwetgeving. We doen zowel aspectcontroles op bijvoorbeeld emissies naar de lucht of de afgifte van afvalstoffen, als ook integrale controles waarbij op alle geldende regels wordt gecontroleerd.

Werkwijze We werken risicogestuurd en op basis van de Landelijke Handhavingstrategie (LHS) voor milieu en asbest. Deze werkwijze is door alle opdrachtgevers vastgesteld. De uitvoeringsprogramma’s BRIKS en Milieu zijn opgesteld aan de hand van een risicoanalyse met verschillende variabelen en thema’s. Thema’s zijn bijvoorbeeld brandveiligheid, constructieve veiligheid, asbest, beeldkwaliteit, duurzaamheid, naleefgedrag en specifieke milieuthema’s en bedrijfsbranches. De risicoanalyse levert een inschatting van het aantal controles en het budget dat nodig is voor de uitvoering.

Bestuursrecht en strafrecht We beschikken over twee instrumenten om te handhaven en ervoor te zorgen dat overtredingen ongedaan worden gemaakt. Meestal zetten we daarvoor bestuursrechtelijke instrumenten in, zoals een (voornemen voor) Last onder Dwangsom. Daarnaast kunnen we het strafrechtelijke spoor inzetten. We beschikken daarvoor over 3 BOA’s voor milieuzaken en 2 voor asbest- en BRIKS-zaken, de zogenaamde Buitengewoon Opsporingsambtenaren. De aanpak en de samenhang tussen bestuursrecht en strafrecht volgt uit de Landelijke Handhavingstrategie (LHS). De LHS bepaalt uiteindelijk in welke mate er wordt opgetreden.

17

ODRN Jaarverslag 2023

Milieu- en BRIKS-klachten Klachten zijn voor ons een belangrijk signaal. Ons gespecialiseerde klachtenteam zorgt ervoor dat op werkdagen altijd iemand beschikbaar is om meldingen snel op te pakken. Voor milieu handelen we alleen klachten af die te maken hebben met bedrijfsmatige activiteiten. Bij de BRIKS-taken kan het ook gaan over particuliere activiteiten. Inwoners konden in 2023 meldingen en klachten doorgeven via de webapplicatie van de provincie Gelderland. De provincie registreert de klachten en stuurt deze door naar de juiste instanties.

In 2023 zien we een forse daling in het totaal aantal ingediende klachten. Vooral het aantal milieuklachten daalde fors. Deze afname komt voornamelijk doordat we minder klachten hebben ontvangen over de volgende bedrijven: Asfaltproductie Nijmegen, Nijmeegse IJzergieterij, Zandwinning Beuningse Plas/ Klasseerinstallatie en Nederzand Projectmanagement B.V.

Totaal aantal ingediende klachten 3500 3000 2951 2500

2546 2270

2000

1923

1500 1000 500

681

623

0 BRIKS

Milieu 2022

2023

Totaal

18

ODRN Jaarverslag 2023

BRIKS Toezicht en handhaving BRIKS heeft een lagere omzetrealisatie dan begroot. Met name de realisatie op de projecten is lager dan begroot. Zo is er minder capaciteit ingezet op het project Kamerverhuur. Door de toename van de WOZ waardes zijn er meer gebouwen vergunningsvrij geworden. Ook de realisatie van het project Energielabels C heeft minder uur gevraagd dan ingeschat vanwege positievere resultaten van gebouwen.

Risicogericht werken

De algemene inspectie inzet, buiten de projecten om, is ook lager dan geschat. Dit heeft te maken met het feit dat het afgelopen jaar moeilijk was om goed gekwalificeerd personeel in te huren. Hierdoor hebben wij meer risicogericht moeten werken. In het laatste kwartaal was de formatie weer op orde en is een goede inhaalslag gemaakt. Bij gemeentelijke opdrachtgevers zien we dat met name bij de gemeente Heumen de realisatie lager is dan verwacht (70%). In deze gemeente wordt minder gebouwd dan verwacht. Ook bij de provincie Gelderland is de realisatie minder dan verwacht (50%). Dit komt met name door de onduidelijke economische vooruitzichten, naweeën van covid en de stikstofcrisis.

Handhaving

We zien bij BRIKS dat er geen afname is van het aantal projecten in de gemeenten, ondanks de negatieve voorspellingen aan het begin van het jaar. Vooral de woningbouw is doorgezet. Wij verwachten dan ook dat dit niet zal afnemen de komende jaren.

Het aantal nieuwe (voornemens tot) last onder dwangsom is bij veel opdrachtgevers gedaald ten opzichte van 2022. Dit is een logisch gevolg van het feit dat er minder handhavingsverzoeken zijn binnengekomen.

Bij te inspecteren nieuwe vergunningen en sloopmeldingen werken we, conform afspraak met onze opdrachtgevers, al enige tijd risicogericht. Gevolg is dat de kleinere en minder risicovolle bouwwerken niet of minimaal worden geïnspecteerd. De grote en risicovollere bouwwerken blijven over. Er zijn dus minder inspecties gedaan, maar wel meer bij veeleisende zaken.

Met betrekking tot handhaving in 2023 is een minder grote stijging van ingediende handhavingsverzoeken waar te nemen. Dit is een trend die zich heeft voortgezet vanuit 2022. Doordat er minder illegaal gedrag wordt waargenomen, is er ook minder actie gewenst door de omgevingsdienst. Een verklaring hiervoor is dat een klacht indienen laagdrempeliger is, dan een officieel handhavingsverzoek doen. Ook het feit dat mensen weer minder tijd thuis doorbrengen dan ten opzichte van de coronatijd speelt hier een rol in.

19

ODRN Jaarverslag 2023

Milieu De totale realisatie van toezicht en handhaving Milieu blijft achter op de begroting. Dat komt grotendeels doordat we achterlopen bij de uitvoering van de landelijke interbestuurlijke VTH-projecten. Deze projecten worden gefinancierd door het ministerie van Infrastructuur & Waterstaat (I&W) en het Specifieke Uitkering Toezicht en Handhaving (SPUK) energiebesparingsplicht project van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK). De projecten voor het ministerie van I&W hebben vertraging opgelopen, doordat het vinden van een geschikte projectleider lastig was. De nieuw aangetrokken projectleider is pas in juni 2023 aan de slag gegaan. De projecten van zowel het ministerie van I&W als het ministerie van EZK kunnen worden doorgezet naar 2024, inclusief niet bestede budgetten. In 2024 worden nieuwe collega’s aangenomen en als energietoezichthouder opgeleid. We verwachten daarmee de achterstand in te kunnen halen en aan het eind van de projectperiode het volledige budget ingezet te hebben. Voor de reguliere milieucontroles hebben we ons zoveel mogelijk gericht op de bedrijven met een hoog milieurisico. Het deel van de geplande milieucontroles dat, in verband met onvoldoende capaciteit bij de milieutoezichthouders, niet is uitgevoerd betreft bedrijven die een laag milieurisico hebben.

Piketdienst Het aantal calamiteit of meldingen met inzet van piketdienst was hoger dan verwacht. De piketdienst is bijvoorbeeld ingezet bij situaties zoals een brand in een bedrijfspand, de lekkage van diesel op de bodem en bij de lozing van chemicaliën op het riool. Ons doel is om door direct ingrijpen het risico op milieuschade zo klein mogelijk te houden. Bij de inzet van de piketdienst worden we ook regelmatig geconfronteerd met dumpingen of lozingen van afval van de productie van synthetische drugs. Hier is sinds 1 januari 2023 het dumpen van allerlei soorten drukhouders met distikstofmonoxide (lachgas) bijgekomen. Distikstofmonoxide staat sinds 1 januari 2023 onder de Opiumwet en mag sinds korte tijd worden opgeruimd door de

gemeentelijke inzamelaars.

Aanpak ondermijning Een specialistische groep milieu- en bouwtoezichthouders van onze dienst werkt, samen met andere landelijke diensten zoals de Politie, Nederlandse Arbeidsinspectie, Douane, Liander en met de regiogemeenten, op het gebied van onderzoek naar en controles op ondermijnende criminaliteit. Wij letten daarbij op de naleving van bouw- en milieuregels en regels uit het bestemmingsplan. Bij enkele opdrachtgevers is de inzet enigszins achtergebleven ten opzichte van de planning. Dat is niet onlogisch, omdat de inzet van het team vanuit een gemeente geïnitieerd wordt. De inzet is dus vraag- en situatie afhankelijk. In Nijmegen lag het maandelijkse toezicht op het bedrijventerrein West Kanaal Sluis (WKS) tijdelijk stil vanwege een zeer serieuze bedreiging van onze toezichthouder. De ODRN heeft beveiligingsmaatregelen genomen om de toezichthouder, zowel in de werkzaamheden als in de thuissituatie, te beschermen. Inmiddels heeft de bedreiging geleid tot een veroordeling van de bedreiger. De controles op WKS zijn inmiddels voor een deel weer hervat. De situatie is aanleiding om nog scherper na te gaan of en welke aanvullende maatregelen nodig zijn om de veiligheid van onze medewerkers zo goed mogelijk te waarborgen, bijvoorbeeld door in bepaalde situaties toezichthouders van buiten de regio in te zetten.

Ook in de gemeente Berg en Dal is sprake van een vergelijkbaar veiligheidsprobleem. Ook hier is sprake van ernstige bedreigingen en moet anders ingezet worden dan normaal het geval is. Op dit moment wordt daar ook met de gemeente en politie aan een situatie gewerkt waarbij het toezicht doorgang kan vinden zonder dat de daarbij betrokken mensen in gevaar worden gebracht. Daarnaast is bij drie gemeenten (Heumen, Beuningen en Berg en Dal) het Programma Veilig Ondernemen (PVO) opgestart. Toezichthouders van het team Ondermijning van de ODRN doen

20

ODRN Jaarverslag 2023

hieraan mee. Hun specifieke kennis en ervaring is noodzakelijk om het programma vorm te geven en uit te kunnen voeren. De daaraan bestede tijd is ten laste gebracht van de ondermijningsbudgetten van de betreffende gemeenten. De door de regio aangetrokken ondermijnings-beleidsmedewerker monitort het verloop van dit programma.

Handhaving Milieuhandhaving blijft een groot aandachtspunt voor ons. We hadden een grotere toename van handhavingszaken verwacht, maar de hoeveelheid bleef iets achter. Een verklaring hiervoor is onder andere dat toezicht houden werkt. Bedrijven nemen de opgegeven maatregelen serieus en gaan sneller over tot het oplossen hiervan. Dit heeft als gevolg dat we deze zaken niet terug zien als handhavingsverzoeken. Ook maken we als afdeling een efficiëntieslag; we handelen meer zaken af in minder tijd. We kunnen niet voorspellen of dit een trend is die zich voortzet. Onrust onder inwoners die gezamenlijk handhavingsverzoeken indienen, blijft onze aandacht vragen. We zien daarbij ook dat de ingezette handhaving regelmatig succesvol is. Veel bedrijven kiezen er bijvoorbeeld niet voor om naar de rechter te gaan en corrigeren de geconstateerde overtreding.

21

ODRN Jaarverslag 2023

Programma juridisch en advies

Juridisch De juridische afdeling van de ODRN adviseert en levert juridische diensten bij zowel eenvoudige als complexe vraagstukken bij de vergunningverlening, toezicht en handhaving. Daarnaast spelen de juristen een belangrijke rol bij het implementeren van de kaders van de Omgevingswet en het borgen ervan.

We hebben de werkprocessen bij het opleggen van dwangsommen geüniformeerd. Hierdoor houden we meer tijd over voor het stijgende aantal Wet Open Overheid (WOO)-verzoeken.

Juridische diensten Aantal BRIKS

Toezicht & handhaving

286

Juridische diensten

310

Totaal BRIKS Milieu

596 Toezicht & handhaving

275

Juridische diensten

48

Totaal Milieu

323

Totaal

919

Bouwen Door aandacht voor de processen en werkwijzen hebben we in 2023 een efficiëntieslag gemaakt. De juristen rondden meer zaken af in minder tijd. Er was een toename van opgelegde bouwstops omdat er meer gecontroleerd is. Dit was mogelijk omdat er meer toezichthouders zijn. De toename is vooral terug te zien op de onderwerpen asbest en constructieve veiligheid.

Milieu De complexe vergunningverleningszaken blijven veel van onze tijd vragen. We denken zoveel mogelijk mee aan de voorkant over de juiste strategie en handelwijze. Bezwaar- en beroepsprocedures zijn wat betreft tijdsomvang en doorlooptijden toegenomen. Dit vraagt veel aandacht en flexibiliteit van onze juristen. Door de krappe arbeidsmarkt is het moeilijk om goede milieujuristen te werven. Om hier goed op in te kunnen spelen is er in 2023, naast de eerdergenoemde trainees, een trainee begonnen die we als milieujurist opleiden. Deze draait onder begeleiding al mee in het primaire proces. Overig De juristen zijn naast Bouwen en Milieu ook bezig geweest met het geven van advies en leveren van diensten over de juridische kwaliteitszorg, de nieuwe legesverordeningen, de Omgevingswet, de Wet Open Overheid en de implementatie van de Wet Elektronische Publicaties.

22

ODRN Jaarverslag 2023

Advies De ODRN geeft vanuit verschillende inhoudelijke disciplines advies. Dit doen we intern om elkaar te ondersteunen bij complexe vraagstukken en extern om ervoor te zorgen dat we als organisatie een grotere bijdrage leveren aan het zorgen voor een gezonde, duurzame en veilige samenleving.

Externe veiligheid De adviseurs Externe Veiligheid bij de ODRN zetten hun kennis en expertise in bij zowel interne als externe vraagstukken. We adviseren vergunningverleners en toezichthouders van de ODRN en andere omgevingsdiensten over de veiligheidssituatie bij bedrijven en over mogelijke maatregelen ter beheersing van de risico’s. Daarnaast geven de specialisten advies aan de regiogemeenten en provincie Gelderland over ruimtelijke plannen en vergunningen. We houden de kennis binnen de ODRN op peil door deze constant te ontwikkelen en uit te wisselen. Dit doen we bijvoorbeeld in het Landelijke Platform Veilige Leefomgeving en in het Gelderse Externe Veiligheidsoverleg (Gevo).

Lucht/Geur Naast de advisering in vergunningprocedures leveren wij een grote inspanning bij de ondersteuning van de afdeling VV/HH van de provincie Gelderland bij het beoordelen van stikstofdeposities bij aanvragen in het kader van de Wet Natuurbescherming. Daarnaast ondersteunen wij de provincie bij het geurbeleid.

Luchtkwaliteit In opdracht van het ministerie van Volkswelzijn, Gezondheid en Sport is het Programma Gezonde en Veilige Leefomgeving opgezet door het RIVM en de Nederlandse organisatie voor zorgonderzoek en innovatie. Het doel van dit provinciale programma is een gezondere leefomgeving voor iedereen. De ODRN werkt mee aan het thema luchtkwaliteit door onder andere beleid te ontwikkelen, adviezen te geven en de beleidsmaatregelen in het kader van het Schone Lucht Akkoord te ontwikkelen. De specialisten Luchtkwaliteit zetten voor de ruimtelijke procedures van provincie Gelderland hun expertise in bij voorlichtingsavonden en

voeren luchtkwaliteitsberekeningen uit.

Wegverkeerslawaai De ODRN ondersteunt verschillende afdelingen van provincie Gelderland op het gebied van geluid; met name over wegverkeerslawaai. Wanneer provinciale wegen worden aangelegd of aangepast, adviseren onze specialisten over de relevante geluidsaspecten en berekenen we bijvoorbeeld het effect van stil asfalt versus standaard asfalt. Ook adviseren we over andere geluidshindermaatregelen. De ODRN behandelt ook meldingen, klachten en vragen over geluidshinder van provinciale wegen en adviseert over de afhandeling daarvan. De provincie heeft een actieplan Geluid voor de beheersing van de geluidbelasting van de provinciale wegen. De ODRN heeft berekend hoeveel de geluidsbelasting daalt als er stil asfalt wordt gebruikt. In 2023 is de geluidbelasting van de provinciale wegen opnieuw berekend en zijn er nieuwe geluidbelastingkaarten gemaakt. Deze worden gebruikt bij het opstellen van een nieuw actieplan geluid en geluidproductieplafonds per weg.

23

ODRN Jaarverslag 2023

Projecten Naast de diverse werkzaamheden op het gebied van VTH heeft de ODRN in 2023 ook enkele aanvullende werkzaamheden uitgevoerd in projectvorm waar we graag hieronder extra bij stil willen staan:

ontwikkeld, gericht op een snelle besluitvorming bij Wet natuurbescherming-aanvragen. De werkwijze is succesvol toegepast bij meerdere procedures.

Luchtkwaliteit en bedrijven

ODRN hecht veel waarde aan circulaire economie. We hebben hier dan ook een programma omheen gebouwd. Door het uitvallen van de betreffende projectleider is de inzet op het project in 2023 achtergebleven. We hebben binnen reguliere werkzaamheden wel werk kunnen verzetten, maar het programma heeft in 2023 niet het tempo gehad dat in voorgaande jaren wel aanwezig was. Binnen het programma zetten we in op bijvoorbeeld de organisatie van informatieve bijeenkomsten, werven van ambassadeurs, participeren in werkgroepen op regionaal en landelijk niveau en het overdragen van kennis op het gebied van circulaire economie. In 2024 krijgt het project voortgang.

In 2021/2022 hebben we de luchtemissies geïnventariseerd van de meest relevante bedrijven op het industrieterrein Nijmegen-West en Weurt. Hieruit kwam een lijst met bedrijven waarvoor aanvullende stappen noodzakelijk zijn. Bijvoorbeeld actualisatie van de vergunning of uitvoeren van luchtmetingen. Veel van deze stappen en vervolgstappen zijn in 2023 uitgevoerd. Zoals een toestemmingsbesluit APN voor monitoring van het proces aan de hand van emissierelevante parameters, verschillende emissiemetingen bij onder andere APN, opstellen last onder dwangsom APN en ontwerpvergunning Smit Draad (publicatie in april 2023). Daarnaast neemt de projectleider deel aan het tweewekelijks gemeentelijk overleg over luchtkwaliteit rondom Nijmegen-West en Weurt. Ook zitten luchtspecialisten in een projectgroep voor de ontwikkeling van gemeentelijk geurbeleid. Tot slot valt binnen dit project ook de gevraagde reactie op het OVV-rapport ‘Industrie en Omwonenden’ en de daaraan gerelateerde werkzaamheden. Er is sprake van overbesteding van het budget, welke afgestemd is met de gemeente Nijmegen.

Programma Complexe Vergunningverlening Het programma Complexe Vergunningverlening voor de provincie Gelderland is ingevoerd om meer focus en sturing aan te brengen op de vergunningverlening (Wabo en Wnb) bij provinciale bedrijven. Het dashboard bedrijven is hiervoor ontwikkeld. In de afgelopen maanden hebben we onderzocht in hoeverre de overige VTH-taken (ook die van de ODRA en provincie afdeling VVHH) in het dashboard kunnen worden opgenomen. We focussen ons nu vooral op verdergaande automatisering, zodat de huidige gegevens gemakkelijk gegenereerd kunnen worden. In dit programma hebben we, in samenwerking met de afdeling VV/HH van de provincie Gelderland een werkwijze (‘fastlane’)

Circulaire economie

Gelderse milieusamenwerking Met het project Gelderse milieusamenwerking zetten we in op een samenwerking binnen het Gelders stelsel. Daarbij ondersteunen de omgevingsdiensten elkaar om effectiever en efficiënter te werken en meer risicogericht controles uit te voeren. We stemmen de werkwijze zoveel mogelijk op elkaar af en houden daarbij rekening met regionaal maatwerk. We hebben onder andere een gezamenlijke programmatische aanpak opgezet voor een uniforme uitvoering van het toezicht op de meest risicovolle bedrijven onder gemeentelijk bevoegd gezag. Daarbij wordt zoveel mogelijk gebruik gemaakt van de kennis en ervaring die de Gelderse Omgevingsdiensten met een bepaalde branche hebben. Vanaf 2024 gaan we de gemeentelijk complexe bedrijven op deze manier aanpakken. Het programmatische werken is bovenal bedoeld om de kwaliteit van de leefomgeving te verbeteren.

Aanpak illegale kamerverhuur Er kwamen in 2023 weinig nieuwe aanvragen om verkamering binnen vanwege de hoge huizenprijzen. De trend is dat verkopen meer

24

ODRN Jaarverslag 2023

lonend is hierdoor. De gemaakte uren zijn voornamelijk besteed aan het afhandelen van de oude HH-zaken. Hiervan is zo goed als alles afgehandeld, op enkele langlopende juridische trajecten na. Deze zullen gaandeweg 2024 na verwachting afgerond worden en opgenomen worden in het reguliere werkplan. Omdat de WOZ-waarde van gebouwen hard is gestegen en Nijmegen de ondergrens in haar beleid niet hierop heeft aangepast, zijn er veel meer gebouwen vergunningsvrij geworden dan vooraf rekening mee was gehouden. Hierdoor hebben wij bij lange na niet het volledige budget nodig gehad dat beschikbaar was gesteld.

Structurele aanpak actualiteit milieuvergunningen Eén van de wettelijke taken die omgevingsdiensten hebben, is regelmatig beoordelen of vergunningen nog voldoende actueel zijn. Dit wordt gedaan door onder andere alert te zijn op nieuwe of gewijzigde wet- en regelgeving die binnen de daarvoor geldende termijnen moeten worden geïmplementeerd. Daarnaast worden er geregeld zogenoemde actualisatietoetsen uitgevoerd waarmee kan worden beoordeeld of vergunningen nog voldoende actueel zijn. Voor de bedrijven die onder het provinciaal bevoegd gezag vallen, doen we dat eens in de 5, 7 of 10 jaar, afhankelijk van de risicocategorie waar het bedrijf in valt. Voor de bedrijven die onder gemeentelijk bevoegd gezag vallen hadden we daarvoor nog geen vastgestelde termijnen. In 2023 hebben we voor de provinciale bedrijven 22 actualisatietoetsen uitgevoerd (18 voor Gelderland, 4 voor Overijssel). Gebleken is dat dat voor een deel van deze vergunningen actualisatie wenselijk of noodzakelijk is. Deze actualisaties zullen in 2024 worden oppakt, dan wel op een natuurlijk moment (bij een wijzigingsof revisievergunning). Daarnaast zijn in 2023 verschillende actualisatieprocedures gestart, waarvan een deel is afgerond.

De werkvoorraad is echter nog aanzienlijk, enerzijds vanwege eerder opgelopen achterstanden, anderzijds ook omdat verschillende actualisaties met een revisievergunning worden verwerkt, wat in het algemeen tijdrovende procedures zijn.

In 2023 is het vergunningenbestand (milieu) waarvoor de gemeente Nijmegen het bevoegd gezag is, doorgelicht. Bedrijven met een vergunning ouder dan 7 jaar zijn getoetst op actualiteit. Uit deze toetsen is gebleken dat de meeste vergunningen nog voldoende actueel zijn. Voor 1 bedrijf zal de vergunning worden geactualiseerd en bij 2 bedrijven wordt nog nagegaan of actualisatie noodzakelijk is. Afhankelijk van de risico-situatie zal een bedrijf om de 7 of 10 jaar opnieuw worden beoordeeld op actualiteit. Een vergelijkbare aanpak zal in 2024 ook worden toegepast bij de overige gemeentelijke bedrijven.

Landelijke subsidie projecten SPUK THE (extra toezicht en handhaving energiebesparingsplicht) Door het Ministerie van EZK is voor de periode eind 2022 t/m eind 2026 een ruim subsidiebedrag beschikbaar gesteld aan de ODRN. Wij besteden dit budget aan extra energietoezicht, dus bovenop de bestaande doelstellingen en afspraken met de opdrachtgevers. Voor onze opdrachtgevers zitten hier dus geen extra kosten aan, terwijl er wel veel energiebesparing gerealiseerd wordt bij energiebesparingsplichtige bedrijven en instellingen. Eén van de doelen van deze subsidieregeling is het uitbouwen van kennis op het gebied van energiebesparing bij de Omgevingsdiensten zelf. Het is daardoor verplicht om het uitvoerende werk door energietoezichthouders in vaste dienst uit te laten voeren. Hierdoor neemt de omvang van het vaste personeel op deze afdeling met 1 FTE toe. Wel is het toegestaan om een externe in te huren om een toezichthouder in vaste dienst op te leiden. Zo is het mogelijk om complexer energiewerk (zoals energietoezicht bij Brzo-bedrijven) vanuit dit project uit te laten voeren en toch een goede kwaliteit te borgen. Ons doel is het controleren van zoveel mogelijk energiebesparingsplichtige bedrijven/instellingen.

Het beschikbare budget wordt zo eerlijk mogelijk verdeeld over de verschillende opdrachtgevers, naar rato van het budget dat vanuit de bestaande opdrachten is ingezet voor energietoezicht. In 2023 hebben we vanuit het SPUK THE budget 64 bedrijven/instellingen gecontroleerd op het aspect energie.

25

ODRN Jaarverslag 2023

Interbestuurlijk programma (IBP) In 2023 hebben we de landelijke ontwikkelingen in het IBP VTH gevolgd en uitvoering gegeven aan eigen projecten aan de hand van 6 pijlers. Pijler 1 Robuuste omgevingsdiensten en normfinanciering • We hebben de zelftoets in kader van een Robuuste OD uitgevoerd en stellen hiervoor een plan van aanpak op. Pijler 2 Bestuurs- en strafrechtelijke handhaving en vervolging • De Landelijke Handhavingsstrategie Omgevingswet is geïmplementeerd. • We stemmen met de landelijke ketenpartners af over een uniforme aanpak Brzozorgbedrijven. • De handreiking Actief openbaar maken van handhavingsbesluiten is met onze inzet opgesteld en we voeren deze werkwijze in voor Brzo-bedrijven. Pijler 3 Informatievoorziening • We nemen deel aan het Early adopter programma van de Altijd Actuele Digitale Vergunning (AADV). We hebben ervaring op gedaan met het omzetten van een vergunning in AADV en oefenen met het labelen voor een digitale toegankelijkheid. • We leiden twee mensen op voor het werken met drones. • We hebben een aanzet gemaakt voor een Business intelligence strategie. Daarin is onderscheid gemaakt tussen Bedrijfsvoering (fase 1) en de primaire processen (fase 2). Fase 1 loopt en fase 2 moet nog starten. • We hebben deelgenomen aan de werkgroep voor het gegevensmodel Milieubelastende activiteiten (MBA’s).

• Het gezamenlijke informatie- en applicatielandschap is in beeld gebracht en we kijken wat de impact hiervan is op onszelf. Pijler 4 Kennisinfrastructuur en arbeidsmarkt • Het traineeprogramma Milieu is succesvol afgerond door het opleiden van zes trainees. • De pilot kennissessie toezichtspraktijk ZZS is uitgevoerd en krijgt landelijk navolging. • Het project Breed traineeprogramma wordt uitgevoerd.

•

We nemen deel aan de werkgroep Arbeidsmarkt.

Pijler 5 Onafhankelijke uitvoering van toezicht en handhaving Het resultaat uit het project Toetsen acceptatie en verwerkingsbeleid wordt getoetst in de praktijk. • De projecten Opnemen van circulaire economie en energie in regionale strategieën en Implementeren VTH-beleid zijn gestart en lopen op schema. Pijler 6 Monitoring kwaliteit milieutoezicht • De voorbereiding van de visitatie in april 2024 is gestart. • Een nieuw project Inzicht en beheer kwaliteitsprogramma is toegevoegd aan de subsidie-aanvraag en goedgekeurd. In 2023 hebben we eenderde van de beschikbare subsidie besteed en de verwachting is dat we in 2024 de eigen projecten afronden en het resterende budget kunnen inzetten.

26

ODRN Jaarverslag 2023

Industrielawaai

Ruimtelijke Ordening en Milieu

Bij evenementen speelt geluidshinder een grote rol. Bij gemeente Beuningen zijn bij de evaluatie van het evenementenbeleid vanuit de ODRN verbeterpunten voorgesteld voor het thema geluid binnen dit beleid.

In 2023 heeft de ODRN tientallen adviezen gegeven aan gemeenten voor het toetsen van milieuaspecten in nieuwe bestemmingsplannen. Op verzoek van gemeenten toetsen we het hoofdstuk Milieu van bestemmingsplannen en onderliggende rapporten. Voor de gemeente Nijmegen beperkt zich het advies vaak tot milieuzonering en externe veiligheid. Voor de herontwikkeling van het bedrijventerrein Winkelsteeg in Nijmegen zijn in 2023 vier nieuwe bestemmingsplannen gepubliceerd. Onze specialisten hebben hier een grote bijdrage aan geleverd. De herontwikkeling vormt een uitdaging op het gebied van ruimtelijke ordening en milieu omdat er een woonwerkgebied wordt toegevoegd aan een bestaand bedrijventerrein. Dit betekent dat er niet alleen gekeken is naar een goed leefklimaat voor de bewoners van de duizenden woningen die er gebouwd worden, maar ook is gekeken naar de ontwikkelmogelijkheden van de bestaande bedrijven. Deze zijn zoveel mogelijk behouden en waar nodig afgeschaald.

Daarnaast hebben we adviezen gegeven bij de procedures van Windpark Bijsterhuizen in Wijchen en Horst en Telgt in Ermelo. Om onder andere geluidshinder tegen te gaan, moeten windmolens voldoen aan de algemene maatregelen die in het Activiteitenbesluit zijn vastgelegd.

Bodem Naast de advisering in vergunningprocedures voeren wij de bodemtaken uit voor een aantal regiogemeenten en zijn wij druk bezig geweest om regiogemeenten voor te lichten over de Omgevingswet.

Voorbereidingen Omgevingswet De komst van de Omgevingswet vroeg veel voorbereiding van verschillende disciplines binnen de ODRN. De adviseurs Externe Veiligheid hebben samen met onze opdrachtgevers het berekenen van aandachtsgebieden voorbereid, adviezen gegeven voor de inrichting van de ruimtelijke gebieden om te bepalen wat er binnen de aandachtsgebieden mogelijk is, beleid opgesteld voor omgevingsveiligheid voor de regiogemeenten en de geregistreerde risicobronnen van de risicokaart bijgewerkt en overgezet naar de Atlas Leefomgeving.

Monumenten De adviseurs Monumenten bij de ODRN zetten hun kennis en expertise in bij zowel interne als externe vraagstukken. De adviseurs geven aanvragers advies op het gebied van aanpassingen aan monumenten. Denk aan het vervangen van monumentale onderdelen en verduurzamingsvraagstukken.

Milieuzonering Voor een gezonde en veilige leefomgeving is het nodig om een ruimtelijke scheiding in te passen tussen industrie en woonwijken. Dat betekent dat woningen niet te dicht bij industrie gebouwd moeten worden en andersom. De afstand die genomen moet worden, oftewel de milieuzonering, is afhankelijk van in welke milieucategorie een bedrijf valt en wat voor milieuaspecten een rol kunnen spelen, bijvoorbeeld geluid of geur.

27

ODRN Jaarverslag 2023

Verder ondersteunen zij vergunningverleners en toezichthouders van de ODRN bij de ontvankelijkheid van aanvragen, beoordelen zij inhoudelijke stukken, zoals een bouwhistorisch onderzoek en leveren zij advies aan bij subsidieverzoeken.

Beleidsontwikkeling Voor de regiogemeenten hebben wij bouwstenen voor Omgevingsveiligheid ontwikkeld. Daarmee geven we richting aan de vraag hoe dit thema in omgevingsplannen kan worden opgenomen. Op verschillende milieuthema’s hebben we input geleverd voor het omgevingsplan ‘Kernen Beuningen’.

Evenementen Voor de regiogemeenten hebben wij aanzienlijk minder advies gegeven op evenementen. Reden hiervoor is dat de gemeente Nijmegen meer om risico gestuurd advies vraagt. We hebben bij enkele grote evenementen geadviseerd en gecontroleerd, zoals de Vierdaagse, Down The Rabbit Hole en diverse kleinere B-evenementen. Ook hebben wij intern extra aandacht gehad voor eenduidigere en kwalitatief betere controles.

Down The Rabbit Hole De inspecteurs van de ODRN controleerden de podia en tentconstructies tijdens de opbouw van festival Down The Rabbit Hole in Beuningen. Met behulp van gedetaileerde bouwboeken van de organisatie controleerden ze verschillende aspecten van constructieve en gebruiksveiligheid. Ook hielden ze toezicht op de tijdelijke campings, met name de aluminiumhallen.

Programma Besluit risico’s zware ongevallen

28

ODRN Jaarverslag 2023

Toezicht en handhaving voor een beter naleefgedrag Als één van de zes landelijke Brzoomgevingsdiensten hebben we een speciale verantwoordelijkheid voor 61 grote risicovolle bedrijven in de provincies Gelderland en Overijssel. Tien andere bedrijven hebben wij hiertoe in voorbereiding. We werken gezamenlijk aan uitvoering van vergunningverlening, toezicht en handhaving voor bedrijven die vallen onder het Besluit risico’s zware ongevallen (Brzo) en categorie 4 van Bijlage 1 van de Richtlijn industriële emissies (RIE4). Met inwerkingtreding van de Omgevingswet op 1 januari 2024 verandert de naamgeving van Brzo naar Seveso, in verband met de EU-richtlijn met dezelfde titel. In dit jaarverslag 2023 gebruiken we nog de naam Brzo. Zowel landelijk als regionaal werken we als Brzo-omgevingsdiensten samen met andere partners binnen Brzo-plus: de Nederlandse Arbeidsinspectie (NLA), veiligheidsregio’s, waterschappen, Rijkswaterstaat, Inspectie Leefomgeving en Transport, Staatstoezicht op de Mijnen en het Openbaar Ministerie. We houden gezamenlijk toezicht, delen kennis en kunde met elkaar en geven één boodschap af aan de risicovolle bedrijven. De samenwerking richt zich op de continuïteit van de wettelijke uitvoeringstaken, toekomstige ontwikkelingen en een excellente uitvoering van taken.

Integrale samenwerking In ons programmateam Brzo werken we integraal samen. Dit betekent dat voor elk bedrijf een behandelteam samenwerkt aan de uitvoering van de VTH-taken op gebied van zowel milieu als bouwen. Deze behandelteams zorgen ervoor dat we snel kunnen schakelen tussen de betrokken disciplines op zowel proces als inhoud. Behandelteams kunnen bij complexe problematiek worden geholpen via een dilemmatafel. Voor de begeleiding van de dilemmatafel hebben we acht procesbegeleiders opgeleid. Vier keer per jaar vindt er een bijeenkomst plaats van het programmateam en bespreken we casuïstiek en nieuwe ontwikkelingen. Onderwerpen die we hebben behandeld en vervolgens ook landelijk aandacht hebben gekregen zijn onder andere: brandveiligheid in relatie tot opslagen voor gevaarlijke stoffen met zonnepanelen, uitfasering van PFAS-houdend blusschuim, ZZS-emissies, verouderde leidingen en leren van incidenten.

29

ODRN Jaarverslag 2023

Vergunningverlening Afgelopen jaar zijn diverse vergunningprocedures behandeld. Er lopen meerdere revisietrajecten en een paar oprichtingsvergunningen voor Brzobedrijven. De complexiteit van deze procedures zorgt voor een lange doorlooptijd. Aanvragen wijzigen vaak tussentijds en het duurt soms lang voordat aanvullende gegevens worden geleverd door bedrijven. Zoals beschreven bij het onderdeel Vergunningverlening Milieu, gaan we daarop scherper sturen.

.

De inzet op milieu-vergunningverlening bij Brzo-bedrijven is hoger dan gepland. Dit wordt onder andere veroorzaakt door veel vooroverleggen, actualisaties (onder andere ZZS) en goedkeuringsbesluiten. Het aantal bedrijven dat na oprichting dan wel vergunningverlening valt onder het Brzo of RIE4 bedraagt in Gelderland 52 en in Overijssel 19. Er is gewerkt aan de volgende aantallen producten vergunningverlening:

Voor BRIKS-vergunningverlening blijft de inzet in Gelderland achter, maar loopt deze in Overijssel voor. In Overijssel zijn relatief veel bouwvergunningen aangevraagd.

Milieu vergunningverlening Brzo Gelderland-Brzo

Overijssel

Actualisatietoetsen

17

4

Vooroverleggen

10

21 (9 i.v.m. ZZS)

Melding milieu

2

2

Revisieprocedures

6

0

Ambtshalve actualisaties

4

6

Veranderingsvergunningen

18

16

Afgeronde vergunningprocedures milieu

14

8

Bouwvergunningverlening Brzo Gelderland-Brzo

Overijssel

Aanvragen bouwen

17

15

Overige aanvragen BRIKS

22

13

Afgeronde bouwaanvragen

10

6

Afgeronde overige BRIKS procedures

14

3

30

ODRN Jaarverslag 2023

Nieuwe vergunningen Naast de gebruikelijke veranderingsvergunningen is in 2023 veel gewerkt aan actualisaties van luchtvoorschriften en beoordeling van Uitgangspunten Documenten (UPD’s) voor brandbeveiligingsinstallaties. Met een actualisatieprogramma voerden we regie op actualisaties en actualisatietoetsen en de prioritering daarvan. Daarnaast maakten we met de provincies afspraken over hoe we uitvoering (kunnen) geven aan het actueel houden van vergunningen en het tijdig signaleren van wijzigingen in de wet- en regelgeving die om actualisatie van vergunningen vragen.

Waterstoffabrieken Verder hebben we in 2023 vooroverleggen gevoerd voor het oprichten van drie waterstofinstallaties. Vergunningaanvragen van waterstoffabrieken zijn nieuw en zorgen voor inhoudelijke uitdagingen. Veel bestemmingsplannen van gemeenten voorzien niet in de komst van een waterstoffabriek. Dit vereist extra aandacht in de vergunningprocedure. Eén van de problemen kan de lozing van ‘te schoon’ afvalwater (ook wel ingedikt leidingwater genoemd) op rioolwaterzuiveringsinstallaties (RWZI) zijn. Als het advies van het waterschap luidt dat dit water niet mag worden geloosd op hun RWZI, kan het alternatief een directe lozing op een rijkswater zijn. Hiervoor is een aparte watervergunning van Rijkswaterstaat nodig en dit vereist coördinatie tussen de omgevingsvergunning en watervergunning.

Onze huidige wet- en regelgeving is nog niet voldoende toegerust voor waterstoffabrieken. Dit levert interessant pionierswerk op, waarbij gedeeltelijk gebruik gemaakt wordt van de PGS 35 (publicatiereeks gevaarlijke stoffen) voor waterstoftankstations. Maar een waterstoffabriek is wel wezenlijk iets anders dan een waterstoftankstation. Vanwege subsidieregelingen komen de termijnen voor vergunningverlening erg onder druk te staan. Dit heeft ertoe geleid dat één van de initiatieven niet meer haalbaar bleek voor de aanvrager.

Nieuwe Brzo-bedrijven Elk jaar wijzigt het aantal Brzo- of RIE4bedrijven licht. Dit kan komen door uitbreiding van bedrijven, waardoor ze onder deze regelgeving komen te vallen (op dit moment drie bedrijven) of waar onterecht geen Brzokennisgeving was ingediend wat via toezicht aan het licht is gekomen. Dit laatste zien we met name bij bedrijven met beitsbaden (op dit moment twee). Het komt ook voor dat bedrijven eerst worden gebouwd onder gemeentelijk bevoegd gezag en pas daarna het feitelijke gebruik als Brzo-opslaglocatie aanvragen (op dit moment twee). Deze situaties leveren vaak knelpunten in de ruimtelijke ordening of brandbeveiligingsvoorzieningen op. We verwachten komend jaar circa tien nieuwe Brzo- of RIE4-bedrijven binnen onze regio. Daarnaast zijn we voor drie bedrijven bezig met een wijziging. Een positief besluit op de lopende vergunningaanvraag zal leiden tot opheffing van overtredingen. Verbetering van het naleefgedrag is in zicht. Intensieve contacten met het bedrijf hebben daartoe bijgedragen.

31

ODRN Jaarverslag 2023

Toezicht Controles Brzo en Wabo De Brzo-inspecties voor 2023 zijn samen met de inspectiepartners tijdens een regionale planningdag in oktober 2022 ingepland. Bij zes bedrijven met specifieke problematiek is een extra Brzo-inspectie uitgevoerd. De ODRN heeft een tekort aan Brzo-inspecteurs. Dankzij samenwerking met de zes andere Brzo-diensten waren we toch bij vrijwel alle inspecties aanwezig. Volgens de risicoanalyse wordt elk Brzo- of RIE4bedrijf minstens eenmaal ingepland voor een Wabo-controle. Bijna de helft van de bedrijven heeft ook een tweede controle gekregen. Bedrijven worden meestal ook bezocht na een ongewoon voorval of bij klachten. De ongewone voorvallen worden volgens afspraak gemeld aan de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT).

Er is veel inzet geweest op ongewone voorvallen, strafrecht en Wabo-hercontroles. Voor Gelderland en Overijssel ligt de totale inzet voor toezicht Milieu iets lager dan gepland. Alle geplande controles voor energietoezicht zijn uitgevoerd. Bij veel van die controles zijn overtredingen geconstateerd. Bij de energiecontroles wordt het energiebesparingsonderzoek beoordeeld en wordt een energiecontrole uitgevoerd op de locatie van het bedrijf. Vervolgens wordt het bedrijf, indien nodig, aangeschreven om de ontbrekende energiebesparende maatregelen toe te passen. Tijdens de uitvoering van het project merkten we dat er vaak een behoorlijke inspanning of investering nodig is om de overtredingen op te lossen. Met het bepalen van de termijn hebben we daar rekening mee gehouden. Daardoor zijn er vaak lange hersteltermijnen gegeven, die pas in 2024 verlopen. Met de nieuwe opdracht van 2024 is hier ook rekening mee gehouden. De energiecontroles leveren veel op en zijn nodig om te zorgen dat er ook echt wordt geïnvesteerd in energiebesparing. De inspectie op de bouw wordt uitgevoerd na vergunningverlening en start van de bouw. We voeren ook bouwcontroles uit bij bestaande bouw. Brzo- en RIE4-bedrijven worden elke drie jaar gecontroleerd op met name constructieve en brandveiligheid. Toezicht BRIKS loopt in Gelderland en Overijssel achter.

Het lijkt erop dat er wel bouwvergunningen worden aangevraagd maar niet direct met de bouw wordt begonnen. De geplande inspecties bestaande bouw zijn uitgevoerd maar te hoog begroot, daardoor blijft de besteding achter op de begroting.

32

ODRN Jaarverslag 2023

Regie- en zorgbedrijven Bij bedrijven met specifieke problematiek zetten we extra regie in. Het behandelteam wordt dan uitgebreid met onder andere een projectleider. De projectleider stelt dan een projectplan op en zorgt voor het proactief werken aan oplossingen. In 2023 hadden we twee regiebedrijven. Een bedrijf kan onder de landelijke vastgestelde Brzo-werkwijze voor zorgbedrijven komen te vallen als het de Brzo-regels structureel onvoldoende naleeft en het inspectieteam verwacht dat de gebruikelijke interventie onvoldoende verbetering oplevert. In 2023 hebben we de inspecteurs nadere uitleg en instructie over de werkwijze gegeven. De twee zorgbedrijven uit 2022 zijn dat ook in 2023 gebleven en eind 2023 is een derde zorgbedrijf vastgesteld in het regionaal managementoverleg. Sachem Ook in 2023 is bij Sachem regie op de processen (VTH, Woo-verzoeken, communicatie, klachten) gevoerd. Belangrijke doelen van het project zijn het verbeteren van de relatie met de omgeving en het behandelen van het beroep tegen de verleende revisievergunning. Wij hebben twee gesprekken met bezorgde bewoners gevoerd. De ervaringen waren positief. In oktober heeft een bestuurlijk overleg en rondleiding bij Sachem plaatsgevonden in aanwezigheid van de gedeputeerde en de burgemeester van Zaltbommel. In november heeft de rechtbank uitspraak gedaan over het beroep tegen de revisievergunning.