Bijlage I Projectvoorstel Zonnepark Teersche Sluispolder
Tekst van het document
Projectvoorstel: Zonnepark Teersche Sluispolder - Heumen
25
De Project Manager is tijdens de aanleg van het zonnepark het centrale aanspreekpunt, ook voor de gemeente Heumen. De Project Manager houdt een A3 projectplanning op weeknummers bij met alle relevante mijlpalen. Dit betreft een waterval planning. Elke bouwfase wordt formeel opgestart, getest en afgrond, voordat de volgende bouwfase wordt opgestart. Activiteiten die wel gelijktijdig kunnen worden uitgevoerd, worden parallel gepland. De afgevaardigde van de gemeente wordt periodiek op de hoogte gehouden van de voortgang, bijvoorbeeld wanneer de afname toets is uitgevoerd. Voor o.a. het opbouwen van het constructieterrein zoeken we de samenwerking met lokale bedrijven, bijv. bouwplaten en hekwerk. Ook voor de landschappelijke inpassing zoeken wij de samenwerking op met lokale ondernemers. Duurzaam materiaalgebruik | Het energieverbruik op de bouwlocatie compenseren wij door op onze kantoorpanden en magazijnen groene energie op te wekken met zonnepanelen. Hiermee compenseren wij ruimschoots ons energieverbruik. Voor o.a. het gebruik van de bouwcontainers, voor de keuken met koffiemachine en magnetrons t.b.v. de lunch van de constructiemedewerkers, de werkplekken en computers van het constructieteam. Bij de aanleg van de bouwplaats wordt zoveel mogelijk rekening gehouden met een uitstootarm bouwproces.
Ook gebruiken we deze groene energie voor het opladen van elektrisch materieel dat gebruikt wordt tijdens de bouw. Zo nemen wij bewuste maatregelen om zo energiezuinig mogelijk te bouwen. GroenLeven is ISO14001 gecertificeerd en ziet erop toe, dat met behulp van een milieuzorgsysteem de milieurisico's van Zonnepark Teersche Sluispolder - Heumen beheerst worden en indien mogelijk verminderd. Dit betekent dat wij o.a. een bewuste keus maken voor kwalitatieve en duurzame materialen, geproduceerd en geleverd door betrouwbare erkende leveranciers, die een beleid voeren op het gebied van ‘corporate sustainability’ en/of ‘ecotransparency’. Momenteel zijn we bezig met het inregelen van een auditprogramma om naast hetgeen deze partijen zelf verklaren, dit ook periodiek te controleren. Door de bewuste en duurzame materiaalkeuze is een technische levensduur van dit zonnepark tot 30 jaar mogelijk. Onderhoud en Monitoring (O&M) | Tijdens de exploitatie van het zonnepark worden de volgende O&M werkzaamheden uitgevoerd: • • • • • •
1x per jaar preventief technisch onderhoud; 2x per jaar groenonderhoud (snoeien heggen e.d.), de rest van het jaar door schapen; Ad hoc schoonmaken van panelen, door de hellingshoek zijn de PV panelen zelfreinigend; Opslag van reserveonderdelen, zoals panelen en omvormers, in een opslagcontainer op locatie t.b.v. juiste voortzetting van het zonnepark; 24/7 monitoring m.b.t. de beschikbaarheid van het zonnepark; Jaarlijkse monitoring rapportage, op afroep mogelijkheid voor kwartaal- of maandrapportage; m.b.t. Performance Ratio.
Beheer | Het zonnepark wordt ondergebracht in een zelfstandige B.V. Het project is reeds voorgefinancierd en operationeel; m.a.w. aangesloten op het energienetwerk en levert groene stroom terug aan het net. Het risiconiveau is nu erg laag en daardoor interessant voor het inrichten van het lokaal eigendom. De zelfstandige B.V wordt vervolgens gereed gemaakt voor verkoop. ECH kan nu bijv. het (mede-) eigenaarschap en dagelijkse bestuur op zich nemen. Het beheer, de exploitatie en financiële administratie wordt vanuit de zelfstandige B.V ingeregeld. De bestuurders van de zelfstandige B.V sluiten o.a. het O&M contract af voor het op dagelijkse basis operationeel houden van het zonnepark. Er worden nadrukkelijke afspraken gemaakt over o.a.: • Inzet van lokale bedrijven • Inzet van medewerkers met een afstand tot de arbeidsmarkt. • Het voldoen aan alle milieu eisen (o.a. ISO 14001) • Preventief en correctief onderhoud
Projectvoorstel: Zonnepark Teersche Sluispolder - Heumen
26
Afbraak | Voor afbraak en herstelwerkzaamheden (o.a. bodemherstel) worden in het exploitatiemodel gelden gereserveerd. Na einde looptijd dient het zonnepark conform plan levenscyclus gesaneerd te worden. De afbraak van het zonnepark wordt zorgvuldig voorbereid, vergelijkbaar met het proces voorafgaand aan de bouw. Het enige verschil is dat de ontwikkelaar nu geen eigenaar is van de SPV en dus op contractbasis door de bestuurders van de SPV worden ingehuurd voor de project coördinatie van de afbraak. De bestuurders zijn medeverantwoordelijk voor het vastleggen van de scope van activiteiten, in samenspraak met de grondeigenaren van desbetreffende kadastrale percelen en uiteraard in goede afstemming m.b.t. het opnieuw aanvragen van een omgevingsvergunning. Er wordt opnieuw een bouwplaats ingericht, met als doel een gecontroleerde afbraak van het zonnepark; verwijdering en afvoer van de gebruikte materialen en materiaalresten van het terrein. Recycling | Voor de recycling activiteiten wordt GroenLeven gecontracteerd door de SPV. GroenLeven is aangesloten bij recycling WEEE. Wij voldoen aan onze jaarlijkse rapportageverplichting aan het WEEE-register.
(https://weee.nl/nl/aanpak#approach-98) Herstel van het gebied | Tot slot coördineren we ook de wijze waarop het gebied zo veel als mogelijk in de oude staat wordt hersteld bij beëindiging van het initiatief, waarbij het herstel van de bodemkwaliteit centraal staat. Dit doen we met inbreng van de omgeving en passend binnen de omgevingsvisie van de gemeente Heumen. De specifieke herstelwerkzaamheden worden nader afgestemd met de gemeente. Hieronder een aantal voorbeelden: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.
In het laatste jaar demonteren Gecreëerde waarden (bijv. natuurwaarden en landschapswaarden), zoals heggen laten staan Telen van gewassen continueren Ontsluiting van het gebied Ploegen en zaaien van graan Nog een keer ploegen, om de voedingsstoffen van het graan in de bodem te ploegen. Resultaat: maximale terugwinning grondstoffen
Projectvoorstel: Zonnepark Teersche Sluispolder - Heumen
27
“Een zonnepark moet ecologisch in het landschap passen. De landschappelijke inpassing conform LOP Heumen staat centraal tijdens de ontwikkelingsfase van dit project. Zo brengen we eerst de flora en fauna in de directe omgeving en op de locatie waar het zonnepark wordt ontwikkeld nauwkeurig in kaart. Het gebied wordt met lokale partijen ingericht. Als projectteam en niet afzonderlijk. Dit zorgt voor binding met de omgeving.” Marjolein Verheijen Planologe GroenLeven
2.8
Landschappelijke inpassing
Het plangebied ligt in de streek Rijk van Nijmegen. Deze streek rondom Nijmegen wordt gekenmerkt door het reliëf van de Nederrijnse heuvelrug en de ligging tussen de rivieren Maas en Waal. Zowel het reliëf van de heuvelrug, als de invloed van de grote rivieren, heeft zijn oorsprong in de voorlaatste ijstijd, het Saalien. Het landschapstype rond het plangebied is oorspronkelijk een rivierterrassen landschap. Dit landschap is ontstaan onder invloed van de grote rivieren en houdt verband met de dynamiek van het klimaat. In ijstijden vormen de rivieren vlechtende systemen,waarbij meerdere takken van de rivier ondiep door elkaar meanderen, als een vlechtwerk. Dit gebeurt als gevolg van verschillen in de hoeveelheid smeltwater die de rivier te verwerken krijgt. In de tussenliggende interglacialen verdwijnt de permafrost onder de vlechtende rivieren en kunnen de rivieren zich dieper insnijden als gevolg van erosie. In een volgende ijstijd zal de rivier weer een vlechtend afwateringssysteem vormen, maar wordt dan beperkt tot het dal waar het zich eerder heeft ingesneden. Zo komt de rivier steeds dieper in het dal te liggen, waarbij langs het dal een serie rivierterrassen ontstaat. De oorsprong van het landschap is zichtbaar op de geomorfologische kaart en aan kleine hoogteverschillen in het maaiveld.
In het plangebied bevindt zich in de noordoosthoek een terrasrestrug, het overige gebied is een terrasvlakte, met in de zuidwesthoek de resten van een geul ontstaan in een vlechtend afwateringsstelsel. (Geomorfologische kaart Nederland / AHN3). De rivierterrassen zijn wel relatief laag in het landschap ontstaan en het onderscheid met de rivierbedding is daarom niet heel duidelijk. De bodem bestaat uit oude rivierklei, zgn. poldervaaggronden. (kaart provincie Gelderland). In beide delen van het landschap heersten natte omstandigheden. In deze omstandigheden zijn broekbossen en moerassen ontstaan. Op de drogere plekken afgewisseld met graslanden en incidentele akkers. De egaliserende effecten van de ontginning van dit natte landschap en de aanleg van de grote infrastructurele werken A73 en het Maas-Waalkanaal hebben ervoor gezorgd, dat het rivierterrassen landschap niet duidelijk in het landschap waarneembaar is. In het Landschapsontwikkelingsplan (LOP) 2019-2023 van de gemeente Heumen is het gebied daarom als natte heide- en broekontginningslandschap aangeduid. Hiermee wordt de menselijke ontginning van dit gebied als uitgangspunt genomen. De invloed van het water op het landschap blijkt ook uit de naam van het gebied: de Teerse Sluispolder. Kenmerkend voor dit landschapstype zijn de opstrekkende kavels haaks op de hoofdafwatering, de Tochtsloot.
Daarnaast bestaat het gebied uit grote open ruimten, afgewisseld met clusters opgaande beplanting. De bebouwing staat aan de droge (NO) zijde van het landschap aan, of aan de overzijde, van het Maas-Waalkanaal.
Projectvoorstel: Zonnepark Teersche Sluispolder - Heumen
28
Figuur 14: Topografische kaart ca. 1920. bron Kadaster, een eenheid van opstrekkende kavels.
Teerse Sluispolder | De Teerse Sluispolder is een belangrijke schakel in het landschap ten zuiden en westen van Nijmegen. Het is één van de schaars overgebleven groene verbindingen tussen de Nijmeegse Heuvelrug en spoelvlakte en de Overasseltse vennen (rivierduinenstrook). In het verleden zijn hiervoor investeringen gedaan zoals het aanplanten van hagen en bossen, het aanleggen van zogenaamde dassentunnels onder de A73, het terugbrengen van het oorspronkelijke profiel in weiden aan de westzijde van de A73 enzovoort. De landbouwgronden met veelal monocultuur zoals grasland met veelal 1 grassoort (Engels Raaigras), mais, aardappelen e.d. bevatten weinig ecologische waarden maar dienen wel als foerageergebied van o.a. de dassen uit het Hatertsebroek en nabij de voormalige nertsenfarm. Locatie Zonnepark Teersche Sluispolder – Heumen | Het zonnepark ligt op het zuidwestelijke gedeelte van drie opstrekkende kavels. De natte ´achterkant´ van het landschap. De eerste 250m ten zuidwesten van het Maas-Waalkanaal is uitgesloten van gebruik voor het zonnepark. Op twee van de kavels maakt dat geen verschil, die zijn in dat gebied al voor bewoning en recreatie in gebruik. Bij de meest zuidelijke van de drie kavels zal dit gedeelte ingericht worden ten behoeve van natuurontwikkeling. Nog zuidelijker in de Teerse Sluispolder worden twee landbouwpercelen ook ingericht t.b.v.
natuurontwikkeling en leefgebied voor de das. Dassencompensatiegebied | Een gedeelte van de Teerse Sluispolder is dassencompensatiegebied. De opstrekkende kavel ten noorden van het plangebied is in dat kader voor natuur ingericht en er zijn faunapassages aangelegd om de barrièrewerking van het Maas-Waalkanaal te mitigeren. Tevens zijn er faunapassages onder de A73 aangelegd, zodat fauna en met name de das uit de Overasseltse vennen en directe omgeving zich kunnen verplaatsen. In het buurperceel (Heumen I-2) ten noorden van de percelen van Fam. Hopman is een dassenburcht gelegen. Dassenburchten zijn beschermd. Gebiedsinrichting in het kader van de ontwikkeling van dit zonnepark zal daarom rekening houden met de das als bewoner en gebruiker van het gebied. Onze doelstelling is om de dassenburcht niet te vernietigen en de das in de omgeving van het zonnepark niet te vangen en actief te verhuizen, maar hen een doorgang te bieden door/langs het zonnepark.
Projectvoorstel: Zonnepark Teersche Sluispolder - Heumen
29
Figuur 15: Leefgebied van de das, links op de foto, vanaf de hoge brug op de Blankenbergseweg, bij Malden.
Er zal nog onderzocht worden wat dit betekent in relatie tot de toegankelijkheid van het zonnepark voor dassen. De vraag is nog of het zonnepark geheel kan fungeren als foerageergebied, of dat het voor zowel de dassen, als de installaties, veiliger is wanneer dat niet zo is. In dat geval zal de nadruk liggen op ecologische meerwaarde van het zonnepark voor dassen in de randen van het zonnepark en op het creëren van verbindingen door het agrarisch gebied. In dit laatste scenario kunnen de zuidelijke percelen mogelijk als zgn. ´stepping stone´ in een verbindingsroute fungeren. Dassen zijn gebaat bij foerageergebied bestaand uit kort gras en geoogste maisakkers, voor regenwormen en maiskolven. Daarom zal de landschappelijke inpassing niet alleen uit ´natuurnatuur´ bestaan, maar juist ook uit ´cultuurlijke´ elementen zoals maisakkers en weiden. Stimuleren biodiversiteit | De groene invulling van het voorgenomen zonneveld kan een impuls geven aan de ecologische waarden van het totale gebied, door het aanleggen en onderhouden van soortenrijk grasland, heggen, wallen en poelen. Bij een doordacht plan en het juiste beheer van de groene inrichting geven deze nieuwe elementen een verrijking aan variatie. Deze variatie geeft verschillende organismen en planten de kans om zich hier duurzaam te vestigen en zo bijvoorbeeld een verbetering geven in het menu van de dassen.
Landschapsontwikkelingsplannen | Voor dit gedeelte van de Teerse Sluispolder zijn in het huidige en vorige landschapsontwikkelingsplan een serie maatregelen opgesteld die de ecologische kwaliteit van het gebied kunnen verhogen. Hoofdzakelijk in relatie tot de status van dassencompensatiegebied, maar ook ten behoeve van biodiversiteit in de bredere zin, waarbij bijen en uilen met name genoemd worden. Dit betreft redelijk bescheiden ingrepen, die in samenhang de waarde van het gebied voor flora en fauna verhogen. Dit betreft, naast ingrepen vanuit andere overwegingen: • aanleg van snoeihagen, t.b.v. migratieroutes en dekking voor (kleine) zoogdieren; • bloem- en kruidenrijke graslanden; • de barrièrewerking van de Tochtsloot verminderen door relatief korte delen van de oever flauwer te maken. Voor de inrichting van het gebied kunnen we gebruik maken van de expertise van Kiemkracht 64, Landschapsbeheer Jef Gielen en het Erfgoedplatform Heumen. Wel zullen de maatregelen aangepast moeten zijn aan de mogelijkheden van beheer die het eerste doel, een zonneveld, met zich mee brengen. Hoge bomen of bosschages geven nu eenmaal schaduw en hinderen zo de effectiviteit van het zonneveld op zich.
Te denken valt aan: • de aanleg van natte natuur zoals poelen, sloten met natuurvriendelijke oevers en natte graslandvegetaties; • het aanleggen van verbindingen in de vorm van heggen met knotbomen, om het zicht op het zonneveld te onderbreken en de vegetatie stroken af te scheiden van het zonneveld zelf. Hoe deze stroken eruit kunnen zien zal in overleg met de beheerders van het veld en van het groen pas duidelijk worden; • het aanleggen van een voedselbos.
Projectvoorstel: Zonnepark Teersche Sluispolder - Heumen
30
Deze ingrepen kunnen in ieder geval gehandhaafd worden tijdens het gebruik van het terrein als zonnepark. Een zonnepark is een tijdelijke bestemming en het geheel verwijderen van het park na de exploitatie is een vereiste. Hierdoor is de continuïteit van deze ingrepen geen automatisch gegeven bij terugkeer naar agrarisch gebruik. Beheerplan met beweiding door schapen | Effectiviteit van biodiversiteit neemt toe, door het met tussenpozen kortdurend weiden van schapen, door lokale herders. Harm’s Hoeve wil i.s.m. Kaasboederij De Diervoort schapenbegrazing verzorgen. Dit betreft mede de bloemrijke graslanden tussen de tafels met zonnepanelen en onder de panelen. Bijvoorbeeld door 6 dagen per jaar, per hectare een kudde van 250 dieren te laten grazen, 3 graasronden, wat circa 40 dagen per ronde voor de volle 20 ha. betekent. Door het langer laten begrazen neemt de biodiversiteit af doordat de vegetatie zich dan niet kan ontwikkelen. Zo heeft Zonnepark Teersche Sluispolder – Heumen een agrarische dubbelfunctie.
Figuur 16: Principeprofiel zonnepark i.c.m. onderhoud vegetatie door schapen
Groenbeheer | Doel is om het groenbeheer onder te brengen bij lokale groenbeheerders (Kiemkracht 64, agrariërs, ZZPers, natuurbeheer verenigingen). Fam. Hopman beheert nu de smalle strook van Staatbosbeheer. Recreatie | Grenzend aan het plangebied ligt een maisdoolhof. Naast het doolhof zelf zijn er andere speel- en parkeervoorzieningen aangelegd. Hiermee ligt er een publiekstrekker pal naast het zonnepark, dat voornamelijk jong publiek aantrekt. Aan deze kant ligt het voor de hand om een relatie te leggen met educatieve voorzieningen, om zichtbaar en inzichtelijk te maken: waar het zonnepark voor dient, hoe het werkt en wat het oplevert. Dit kan in samenhang met een uitzicht- of rustpunt en/of fiets-/telefoonoplaadplekken. Routes | Openbare wegen liggen aan de noordoostzijde (Westerkanaaldijk) en de zuidwestzijde (A73 en Burchtsedijk) van de locatie. Vanaf de Westerkanaaldijk gezien ligt het zonnepark op minstens 250m afstand en wordt deels door bebouwing langs de dijk afgeschermd. Bij de meest zuidelijke kavel vormt de natuurontwikkeling de voorgrond, met daarachter het zonnepark. De Burchtsedijk loopt langs de Tochtsloot. Vanaf de weg is direct zicht op het zonnepark. Vanaf de A73 gezien ligt het zonnepark op grotere (240 m.) afstand en worden de panelen afgeschermd door de haag en de bomen langs de Burchtsedijk.
De beleving van passanten zal meespelen bij de inrichting van het zonnepark, bij de inrichting van de zuidrand in het bijzonder.
Projectvoorstel: Zonnepark Teersche Sluispolder - Heumen
31
Figuur 17: Brede open stroken langs de sloten i.c.m. natuurvriendelijke watergang.
Daarbij gaat het niet alleen over het al dan niet afschermen van het directe zicht op tafels met panelen (d.m.v. heggen) indien gewenst door omgeving, maar ook om landschappelijke waarden zoals ver zicht en beleving van de openheid in de polder. Hierbij gaat het dan concreet om: • Behoud van sloten en verkaveling; • Brede open stroken langs de sloten; • Lage of onderbroken eenheden opgaande beplanting (snoeihagen, kruidenrijk- of bloemrijkgrasland en groepen inheemse heesters van maximaal 4 à 6m hoogte); • Afstand tussen de weg en de tafels met panelen t.b.v. beleving van de openheid; • Wanneer uit onderzoek blijkt dat overlast door schittering op de A73 een probleem kan zijn, zal dit verholpen worden door blinkende metalen onderdelen met mat zwarte/donkergrijze verf te behandelen; Samenwerking met | Voor de landschappelijke inpassing zoeken wij o.a. de samenwerking op met Werkgroep “Groen Erfgoed” van Erfgoed Platform Heumen. De werkgroep stelt zich ten doel om onderzoek te doen naar en bescherming van groen erfgoed en beeldbepalende bomen binnen de gemeente Heumen. Onze intentie is om hen te betrekken bij de ontwikkeling en beheer. Daarnaast kunnen zij als geen ander advies geven over welke beplanting het beste past in het reeds bestaande erfgoed van de directe omgeving.
Figuur 18: In bloemenstrook struweel van clusters inheemse heesters.
Projectvoorstel: Zonnepark Teersche Sluispolder - Heumen
32
Techniek | De opstelling van de panelen is nog onderwerp van studie. De reële mogelijkheden bestaan uit de volgende twee opties, corresponderend met paragraaf 2.2 Energieopbrengst: 1. Oriëntatie noordoosten-zuidwesten, d.m.v. zuidgerichte opstelling, gedraaid in de kavelrichting;
Figuur 19: Optie 1; voorkeursvariant, zie bijlage A.
2. Oriëntatie noordoosten-zuidwesten, d.m.v. met kavelrichting meegedraaide oost-west opstelling.
Figuur 20: Optie 2; alternatieve variant, zie bijlage B.
Projectvoorstel: Zonnepark Teersche Sluispolder - Heumen
33
De afweging die gemaakt moet worden is het optimaliseren van de productie ten opzichte van het optimaliseren van de oppervlakte en de productie spreiding over de dag: a) Een zuidopstelling levert het meeste energie per paneel, maar er passen minder panelen op de kavel. b) Oost-west opstellingen leveren minder energie per paneel, maar hebben een beter over de dag gespreide opbrengst. Door de opstelling te draaien in de kavelrichting is de opbrengst per paneel nog minder, maar de beschikbare ruimte wordt veel beter benut. De keuze heeft ook gevolgen voor ontwerpuitgangspunten en nevendoelen. Hoe efficiënter het gebruik van de oppervlakte, hoe minder overhoeken. Daardoor kan bewuster gebruik gemaakt worden van de ruimte voor andere doelen.
Figuur 21: zie bijlage C. Landschapsanalyse kaart, de panelen staan op 250m. afstand van de Westerkanaaldijk.
Vormgeving techniek: • Het terrein van het zonnepark zal met schapen worden beweid, hiervoor is een minimale afstand van 80cm tussen het maaiveld en de onderkant van de zonnepanelen een uitgangspunt. • De opstelling is of een zuidopstelling, dan wel een oost- westopstelling. In het laatste geval zal er in de ‘nok’ van de tafels, tussen de westgerichte tafels en de oostgerichte tafels 50cm afstand bewaard worden om meer daglichttoetreding mogelijk te maken. • De zonnepanelen worden met 2cm vrije ruimte gemonteerd, waardoor regenwater verspreid op het maaiveld komt en niet alleen aan de lage kant van de tafel wordt geconcentreerd. Regenwater kan zo natuurlijk infiltreren en de zonnepanelen werken niet als verhard oppervlak dat de afvoer juist concentreert. • Indien noodzakelijk, zal overlast door schitteringop de A73 verholpen worden door blinkende metalen onderdelen mat zwarte/donkergrijze verf te behandelen. • De bouwwerken ten behoeve van het zonnepark (trafo’s, (energie-) opslagcontainers, onderhoudscontainers en inkoopstations worden in een donkergrijze kleur uitgevoerd. • Waar mogelijk zal afscherming van het terrein door water breder dan 3m water (-breedte) plaatsvinden en alleen als het niet anders kan worden hekwerken toegepast. • Hekwerken worden passeerbaar voor kleine fauna, indien dat voor zowel de betreffende dieren, als de installaties veilig te realiseren is.
Projectvoorstel: Zonnepark Teersche Sluispolder - Heumen
34
Figuur 22: Dwarsprofiel zuid-opstelling (optie 1)
Projectvoorstel: Zonnepark Teersche Sluispolder - Heumen
35
2.9
Effecten op andere functies
Het zonnepark heeft invloed op andere functies en de mate waarin is deels afhankelijk van de gekozen opstelling. Zonnepark Teersche Sluispolder – Heumen heeft geen ongewenste effecten op bestaande functies: • • • •
Wonen Landbouw Recreatie Verkeer
Voor wat betreft de percelen waar het zonnepark wordt gerealiseerd, is het voornamelijk van belang om geen effecten te creëren die functies op de naastgelegen percelen negatief beïnvloeden of het toekomstig gebruik van de percelen zelf negatief beïnvloedt. Om te voorkomen dat het zonnepark een negatieve uitwerking heeft op landbouwkundig gebruik hebben wij in de vormgeving van het zonnepark maatregelen genomen om dit te mitigeren. In de vormgeving zal aandacht zijn voor daglichttoetreding, natuurlijk afvoeren van neerslag en tegengaan van chemische verontreiniging (uitloging) en verdichten van de bodem. Van de functies buiten het zonnepark zijn de dassen, natuurontwikkeling ten noorden van het plangebied en de laanbeplanting aan die zijde het meest kwetsbaar. Het zonnepark is gericht op handhaven van rust en tegengaan van verstoring van dassen in het noordelijk gelegen perceel. Verkeersbewegingen of graafwerkzaamheden tijdens de aanleg en exploitatie zullen aan de noordzijde tot een minimum beperkt worden. De werkzaamheden zullen buiten het broedseizoen plaatsvinden. Het zonnepark heeft daardoor geen invloed op het functioneren van dat terrein als natuurgebied. De doelstelling is juist dit functioneren te verbeteren door het beschikbare foerageerterrein op een veilige manier te vergroten.
Aandachtspunt daarbij is de barrièrewerking van de sloot tussen het zonnepark en het natuurgebied ten noorden van het zonnepark. De overige functies op omliggende percelen betreft verkeer, recreatie en landbouwkundige productie. Bij de inrichting van het zonnepark is aandacht voor het voorkomen van onveilige situaties, zoals schittering m.b.t. verkeer, toegang van het terrein voor onbevoegden. Biodiversiteit | Na de bouw van het zonnepark wordt de grond ingezaaid met ecologisch passende bloemenweidemengsels. Het doel is om hierbij meer biodiversiteit te creëren met bloemrijke vegetaties aantrekkelijk voor plant, dier en mens. Bijvoorbeeld bij de watergang.
Figuur 23: Voorbeeld van een Bloemstrook, voor langs de oever van de Tochtsloot.
Op deze wijze dragen wij bij aan een leefomgeving voor allerlei bestuivende insecten en andere dieren. Daarnaast maken wilde bloemen de leefomgeving mooier en beter. Wilde bloemenweides zijn bovendien vaak gemakkelijker en voordeliger dan gangbaar groenbeheer. Voor de landschappelijke inpassing van de circa 2 ha. van perceel HMN01-I-11 die buiten het zoekgebied valt, zoeken we de samenwerking met Kiemkracht 64. Projectvoorstel: Zonnepark Teersche Sluispolder - Heumen
36
2.10 Natuurdoelen De in hoofdstuk 2.8 beschreven ingrepen dienen de volgende natuurdoelen: • Creëren van foerageergebied voor dassen, uilen; • Verhogen toegankelijkheid d.m.v. droge dooradering en verminderen barrièrewerking Tochtsloot; • Waterhuishouding; • Verhogen biodiversiteit, m.n. voor insecten. Iedere locatie vraagt om een andere aanpak. De zorg en aandacht die we besteden aan Zonnepark Teersche Sluispolder- Heumen, zal op éénzelfde manier worden aangepakt, als bij Zonnepark Hoogengraven in gemeente Ommen (zie figuur 9 a). De ruimtelijke uitwerking van de natuurmaatregelen voor dit project zijn beschreven in 2.8. Landschappelijke inpassing. Referentieproject – Zonnepark Hoogengraven | In de gemeente Ommen heeft GroenLeven zonnepark Hoogengraven gerealiseerd. Het zonnepark bestaat uit ruim 7.800 panelen (3,1 MWp), die 890 huishoudens kunnen voorzien van schone energie. De zonnebron wordt gekenmerkt door de landschappelijke inpassing, wat een belangrijke voorwaarde is voor zonnebronnen in de gemeente Ommen. Hierdoor wordt de omgeving zo weinig mogelijk aangetast en wordt er op een zuinige en zorgvuldige manier gebruik gemaakt van de beschikbare ruimte. De komst van de zonnebron betekent een nieuwe stap in het gemeentelijk beleid om meer duurzame energie op te wekken. •
•
Landschappelijke inpassing In het gebied zijn verschillende soorten beplanting aangelegd om het park zo goed mogelijk op te laten gaan in de omgeving. Zo is er een nieuwe singel aangeplant met gevarieerde struiken, naaldhout en meidoorn. Daarnaast is er aan de oostkant van het park een haag geplant met inheemse heesters van minimaal twee meter hoog. Aan de zuidzijde van het zonnepark is een strook bloemrijk grasland ingezaaid. Machinaal maaien kan daardoor worden beperkt tot één keer na de bloei. Bovendien worden de mogelijkheden onderzocht van het laten grazen van schapen op het zonnepark zelf en in het bloem- en kruidenrijke grasland naast het park. Daarnaast biedt het bloemrijke mengsel ook een stimulans voor de insectenpopulatie. Bijzonderheden o Inheemse beplanting en hoge hagen voor landschappelijke inpassing; o Minimaal machinaal maaien; o Minimale transportbewegingen en hybride aggregaat voor beperking CO2 - uitstoot; o Pilotproject voor zero-emissie werken.
Ecologie | De bijenpopulatie is in de afgelopen dertig jaar sterk afgenomen. Het voortbestaan van de bijen is essentieel voor ons ecosysteem: tachtig procent van alle planten op aarde zijn voor de voortplanting of evolutie afhankelijk van de bestuiving van de bij. Bijensterfte kan dus leiden tot grote gevolgen. Daar steken wij een stokje voor, of eigenlijk meerdere stokjes, blokken hout en andere materialen waar de bijen in kunnen nestelen. GroenLeven heeft reeds een bijenhotel geplaatst bij Zonnepark Rhoon. Wij plaatsen ook een bijenhotel bij Zonnepark Teersche Sluispolder – Heumen. Daarmee geven we de bijenpopulatie een steuntje in de rug. De aanleg van bloem- en kruidenrijke graslanden is zeer aantrekkelijk voor bijen (en vlinders).
Projectvoorstel: Zonnepark Teersche Sluispolder - Heumen
37
Figuur 24: Voorbeeld Bijenhotel.
Bodemkwaliteiten | Wij kiezen zuidwest gerichte tafels, zodat we voldoende licht onder de panelen krijgen. Dat is ook onderzocht door de WUR bij andere projecten van GroenLeven. Er groeien daardoor nog planten. Water kan vrijelijk tussen de panelen doorstromen doordat wij 2 cm ruimte tussen de panelen houden. Hierdoor ontwikkelt zich een goede vegetatie en biodiversiteit. 1 Een zuid opstelling biedt meer kansen voor ecologische meerwaarde en beperkt de mogelijke bodemeffecten.
Figuur 25: Voorbeeld Zuid-opstelling met voldoende ruimte en licht voor bloem- en kruidenrijke graslanden.
Natuuronderhoud | ECH-Zon B.V. voert toezicht op realisatie en onderhoud van het totale zonnepark: grond, panelen en installatie. Hierbij wordt in de uitvoering aandacht besteed aan: • Inzet voor verbetering bodemkwaliteit; • Duurzaam beheer en onderhoud met inzet van lokale organisaties en initiatieven; • Nieuwe natuurwaarden biologische en inheemse kruiden en gewassen, biodiversiteit en vermijden gewasbeschermingsmiddelen; • Gezamenlijk vormgeven met lokale partijen (o.a. Kiemkracht 64 en Erfgoedplatform Heumen) van ecologisch beheer. Eén van de voorbeelden waarvoor gekozen kan worden is, ecologisch maaibeheer om de natuurdoelen in stand te houden. Niet alles in 1x maaien maar stukken laten staan.
1 . In het rapport ‘Zonneparken natuur en landbouw’, WUR april 2019: http://edepot.wur.nl/475349 wordt op
pagina p23 het volgende gesteld:
Projectvoorstel: Zonnepark Teersche Sluispolder - Heumen
38
2.11 Financiële haalbaarheid en grondposities Zonnepark Teersche Sluispolder – Heumen wordt ondergebracht in 2 afzonderlijke entiteiten, één entiteit gelieerd aan GroenLeven en één aan Enovos. GroenLeven en Enovos hebben de financiële middelen om het zonnepark te ontwikkelen en beheren. Op het moment dat het zonnepark is aangesloten op het energienetwerk en groene stroom levert, dan is het risiconiveau erg laag en daardoor interessant voor het inrichten van het lokaal eigendom. Burgers en/of bedrijven die het lokaal eigendom willen vormgeven door een lokale entiteit op te richten kunnen dan bijvoorbeeld het (mede-) eigenaarschap en dagelijkse bestuur op zich nemen. In de business case zijn we uitgegaan van 100% lokaal eigendom. Een financieel gezonde business case | Voor toekomstige participanten is het van belang dat er een financieel gezonde basis is voor dit zonnepark. Dit betekent dat het naast ideologisch ook financieel interessant moet zijn om deel te nemen aan dit projectvoorstel. De businesscase is (en wordt tijdens de ontwikkelfase opnieuw) doorgerekend voor een worst en best case scenario. De gevoeligheidsanalyse bevat de opbrengstschommelingen als gevolg van o.a. weersomstandigheden, energieprijzen, uitval van de installatie en afname beperkingen, zoals degradatiefactor van de zonnepanelen.
Hierbij wordt voldoende cashflow gegenereerd voor een gegarandeerde exploitatie met eventuele inzet van aan te leggen reserves. Tevens hebben wij het break even punt geïdentificeerd v.w.b. de kWh vergoedingen en de aangegane verplichtingen. Rendement doelstelling ECH | Tenminste 5% rendement op geïnvesteerd eigen vermogen van de toekomstige lokale eigenaar, gedurende de levenscyclus van het zonnepark, waarbij het uitgangspunt is dat de lokale eigenaar instapt op het moment dat het project ontwikkeld en gerealiseerd is, waarmee de risico’s voor de toekomstige eigenaar zeer beperkt zijn. Deze rendementsdoelstelling va ECH is relatief hoog. Echter, dit vergroot het draagvlak voor lokaal eigendom en de bereidheid om te investeren. Vanuit het lokaal eigenaarschap kan het project ook bijdragen aan de productie van regionaal opgewekte groene stroom en in verband daarmee aanspraak maken op ARHE garanties van oorsprong. Deze groencertificaten worden geleverd aan de 17 gemeenten in de regio en verbeteren de exploitatie van het project, wat ten goede komt aan de lokale eigenaren (zie ook Bijlage G). Omgekeerd stelt het de regio in staat om lokaal opgewekte groene stroom te gebruiken. Het projectrendement is met deze groencertificaten nu berekend op 3,79% incl. vreemd vermogen. Volgens onze analyse is rendement doelstelling van ECH haalbaar o.b.v.
een levenscyclus van 25 jaar, nu 5,48% op eigen vermogen. Echter, bij een levenscyclus van 30 jaar zou dit nog hoger kunnen zijn, nl. 6,57%, mits de gemeente Heumen bereid is om de levenscyclus aan te passen naar 30 jaar i.p.v. de nu gestelde 25 jaar. Het projectrendement wordt bijgewerkt na een nadere uitwerking van het project.
Figuur 26: Forecast projectrendement (Unlev. IRR) en rendement op eigen vermogen (Lev. IRR).
De rentabiliteit gaat omhoog als we Cable Pooling op een grotere schaal gaan organiseren in dit gebied, in samenwerking met eventuele derden. We zijn uiteraard bereid om hierin mee te werken. ARHE | In de regio Arnhem-Nijmegen hebben 17 gemeenten (incl. de gemeente Heumen) een overeenkomst gesloten met de Groene Stroomfabriek en Wiek-II om samen lokale duurzame elektriciteit in te kopen. Op deze wijze werkt de gemeente Heumen mee aan de energietransitie. Projectvoorstel: Zonnepark Teersche Sluispolder - Heumen
39
De Groene Stroomfabriek en Wiek-II leveren gezamenlijk duurzame elektriciteit uit zon, wind en waterkracht aan de 17 gemeenten. Doel is om per 1 januari 2023 alle benodigde elektriciteit voor o.a. het gemeentelijk vastgoed, de lantaarnpalen en de gemalen te leveren uit lokale projecten. Medio 2020 is Greenchoice formeel eigenaar geworden van De Groene Stroomfabriek (Energy Trading Group en Huismerk Energie). Daarmee is Greenchoice partner geworden in deze opdracht aan de gemeenten. Wiek-II ontwikkelt duurzame energieprojecten in de regio. De samenwerking tussen ECH en Wiek-II is een belangrijk fundament onder de business case van ECH. Zo is Wiek-II ook bereid om mee te investeren in Zonnepark Teersche Sluispolder – Heumen. Dit maakt het o.a. mogelijk dat de rendementsdoelstelling van ECH ook haalbaar is bij een levenscyclus van 25 jaar exploitatie. De burgers van gemeente Heumen wekken dus straks ook groene stroom op voor hun lokale overheid. Kort samengevat: 1. Verbetering business case 2. Lokale stroomafname 3. Meedelen in lokale opwek ARHE, komt voort uit een convenant van 17 gemeenten. SDE++ nog steeds relevant | De bijdrage van de SDE++ subsidie aan dit zonnepark is gezien de verwachte realisatietermijn nog steeds relevant voor de financiële haalbaarheid. Het SDE++ bedrag is door het PBL geadviseerd op €59/MWh. Rekening houden met aftrek/correctie van de GVO-waarde.
Dat is het uitgangspunt bij deze exploitatie.
Figuur 27: Rapportage PBL m.b.t. plafondbedrag SDE++.
Op basis van Afry pijsverwachting (https://afry.com/en/offerings/energy-power) wordt in 2035 de elektriciteitsprijs hoger dan het SDE++-bedrag. Vanaf dat moment is het project feitelijk subsidievrij. Kostendekkend beheer | Voor het beheer van Zonnepark Teersche Sluispolder – Heumen worden voldoende financiële middelen gereserveerd om de gewenste kwaliteit waar te kunnen maken. Te denken valt aan voldoende middelen voor het afdekken van productiestoringen, staat van onderhoud, groenbeheer, administratieve lasten, verzekeringen, onvoorziene uitgaven, lokale participatie, inzet van WerkBedrijf Rijk van Nijmegen, etc. Kosten dekken risico’s | Voor ECH is het van belang om de financiële risico’s afdekt te hebben, te denken valt aan risico’s van productieverlies en beperkte productgaranties, kosten verhogingen in de vorm van indexeringen, belastingen en het wegvallen van subsidies. Grondposities | Hieronder geven wij per ontwikkelaar de vastgelegde grondposities van de diverse grondeigenaren weer. Grondeigenaar
Kadastraal perceelnummer
Ontwikkelaar
Optieovereenkomst
Fam. Hopman
HMN01-I-1052
GroenLeven B.V.
Ja
Fam. Hopman
HMN01-I-7
GroenLeven B.V.
Ja
Fam. Hopman Fam. Hopman
HMN01-I-9 HMN01-I-897
GroenLeven B.V. GroenLeven B.V.
Ja Ja
Fam. Hopman
HMN01-I-8
GroenLeven B.V.
Ja
Fam. Föllings
HMN01-I-11
Ja
Fam. Derks
HMN01-I-121
Enovos Green Power Nederland N.V. GroenLeven B.V.
In overeenstemming*
Fam. Derks HMN01-I-845 GroenLeven B.V. In overeenstemming* *in overeenstemming met Mevr. Tuitert die heeft verklaard namens de erfgenamen op te treden.
Projectvoorstel: Zonnepark Teersche Sluispolder - Heumen
40
2.12 Aansluiting op E-net De aansluiting op het elektriciteitsnet beschouwt de gemeente niet als haar verantwoordelijkheid. GroenLeven en Enovos hebben de afgelopen jaren veel ervaring opgedaan met de organisatie van de aansluiting op het elektriciteitsnet. De beide initiatieven van GroenLeven en Enovos zijn reeds bekend bij Liander. Beschikbaarheid op het net | Door GroenLeven is in november 2020 een offerteaanvraag gedaan voor dit project. Liander heeft aangegeven dat zij in Q2 2021 met een offerte kunnen komen. De reden daarvoor is, dat in de regio nu door Liander een studie wordt uitgevoerd, om te kijken hoe men alle aanvragen (incl. die van Zonnepark Teersche Sluispolder – Heumen) in behandeling kan nemen en in de regio aan kan sluiten. Liander heeft de verwachting uitgesproken dat in februari /maart 2021 het onderzoek is afgerond en dat er dan duidelijkheid op welk station de ontsluiting kan plaatsvinden. Dit betekent dat Liander pas na het afronden van het onderzoek een engineeringsofferte uit kan brengen, zodat duidelijk is hoe het verbindingstracé kan worden uitgevoerd om het project binnen 3 jaren aan te sluiten. Bij de offerteaanvraag die GroenLeven heeft ingediend wordt rekening gehouden met Cable Pooling voor mogelijke levering van extra zonne- en windenergie in het betreffende gebied, die we eventueel beschikbaar stellen aan derden.
Route kabeltracé | We gaan uit van een netaansluiting op Liander hoogspanningstation TSD150, oftewel Station Teersdijk 150 (Voltage 150KV).
Figuur 28: Hoogspanningsstation Teersdijk, Liander.
Uitgangspunt is dat GroenLeven en Enovos voor de netaansluiting van de beide zonneparken Cable Pooling gaan toepassen. Dit zorgt voor de beide initiatieven voor gemiddeld lagere netaansluitkosten. Tevens onderzoeken we met windontwikkelaars binnen het zoekgebied de mogelijkheid voor Cable Pooling. Uiteindelijk betekent dit ook voor het lokaal eigendom een hogere opbrengst. Alternatieve mogelijkheden | Bij de Radboud Universiteit staat een schakelstation met 10 MVA ter beschikking. Daarnaast heeft de Radboud Universiteit een overeenkomst met Liander om 30 MVA terug te mogen leveren. Mede gezien het feit dat de Radboud Universiteit graag lokale duurzame energie wil afnemen, ligt hier een kans. ECH heeft reeds gesprekken lopen met de Radboud Universiteit over afname van groene stroom. Het aansluitingsmoment | De aansluiting op het elektriciteitsnet is altijd een bijzonder moment. We organiseren voor de aansluiting een klein evenement (inclusief catering door lokale ondernemers) in het bijzijn van de voornaamste stakeholders, zoals de grondeigenaren en zittende bestuurders van o.a. GroenLeven, Enovos, ECH en de gemeente Heumen. Projectvoorstel: Zonnepark Teersche Sluispolder - Heumen
41
We nodigen lokale media uit om dit heugelijke feit te vereeuwigen. Onze woordvoerder zal hen begeleiden op het terrein, hen voorzien van tekstuele onderbouwing en van repliek dienen op de vragen die men heeft. De tekstuele onderbouwing wordt van tevoren nauwkeurig afgestemd met de Energiecoöperatie Heumen en de gemeente Heumen, zodat ook de lokale belangen in de pers worden behartigd, zoals: • De bijdrage van het zonnepark aan de klimaatdoelstelling van de gemeente Heumen; • Het programma m.b.t. invulling van lokaal eigendom en de rol van Energiecoöperatie Heumen; • Een doorkijk naar de toekomstige inrichting van het energielandschap langs de A73; • Rekening houdend met mogelijke levering zonne- en windenergie in het betreffende gebied.
Projectvoorstel: Zonnepark Teersche Sluispolder - Heumen
42
2.13 Relatie met eventuele toepassing windenergie Na selectie van ons gezamenlijke projectvoorstel door de gemeente Heumen, willen wij graag met de gemeente onderzoeken of inzet van gemeentelijk grondeigendom wenselijk en mogelijk is. In de planontwikkeling fase besteden we aandacht aan de volgende onderwerpen, om toepassing van windenergie op de langere termijn niet te belemmeren en mogelijk te maken: • Contractueel ruimte maken voor ontwikkeling windenergie • Ruimte maken voor plaatsing van en toegang tot windturbines. • Aanleg en delen van één kabel voor zon en wind (Cable Pooling) • Recht van overpad/opstalrecht • Compensatie voor kosten en opbrengstverliezen • Regierol ontwikkeling windenergie in de omgeving • Projectontwikkeling windenergie Ruimte voor windenergie | In het ‘Koersdocument Ruimtelijke visie Duurzame Energie’ van de gemeente Heumen, kan windkracht alleen benut worden indien nodig en onvermijdelijk in het licht van de energieopgave. In het geval en voor zover windturbines gepland en geplaatst worden, bedraagt de maximale tiphoogte daarvan 150 meter, met een minimale afstand van 1.000 meter van de (mogelijk te overwegen) rand van de woonkern. In het koersdocument is geen definitie van de term ‘woonkern’ opgenomen. Onze vertaling is dat de percelen van het Maïsdoolhof, Hopmans en Föllings worden gezien als buitengebied en geen woonkern betreft.
Dit is uiteraard door de gemeente Heumen te bevestigen. Perceel HMN01-I-13 (eigendom gemeente Heumen), valt net buiten de 1.000 meter, gemeten vanaf Weezenhof, Nijmegen en Malden. Op HMN01-I-13 kan wel een windmolen worden gerealiseerd, zonder afbraak van het zonnepark. Na selectie van dit projectvoorstel door de gemeente Heumen gaat GroenLeven graag met de gemeente in gesprek over het betrekken van perceel HMN01-I-13 bij de planontwikkeling van het energielandschap A73. Dit perceel biedt tevens mogelijkheden voor landschappelijke inpassing en natuurontwikkeling met leefgebied voor de das, aangezien voor een windmolen minder grondoppervlak is benodigd. Het uit te voeren ecologisch onderzoek zal het effect van windturbines in kaart brengen, zodat tijdig maatregelen kunnen worden getroffen. Zon verruilen voor wind | We staan ook open voor integratie in andersoortige energielandschappen. Zo stimuleren we de samenwerking met windontwikkelaars voor verdere bijdrage aan het behalen van de energie-opgave doelstelling van gemeente Heumen. We houden de deur voor ontwikkeling van windkracht binnen het voorgestelde bruto plangebied van Zonnepark Teersche Sluispolder – Heumen op een kier. Het plangebied van Zonnepark Teersche Sluispolder – Heumen bevindt zich echter wel binnen 1.000 meter vanaf de woonkern Weezenhof, Nijmegen.
Indien mocht blijken dat er toch de wens is om in ‘gebied A’ een windturbine te plaatsen, dan is afbraak van een deel van het zonnepark bespreekbaar. Er van uitgaande dat er een compensatieregeling wordt overeengekomen voor kosten en opbrengstverliezen. Kanttekening is, dat voor de bouw van de windturbine een omvangrijk grondoppervlak benodigd is, uitgaande van een windmolen met een maximale tiphoogte van 150 meter. Alternatieve invulling windenergie | Een alternatief zou zijn, om bijvoorbeeld een aantal kleinere windmolens te plaatsen in de nu nog vrijgehouden west-strook van Zonnepark Teersche Sluispolder – Heumen t.b.v. landschappelijke inpassing, langs de oever van de Tochtsloot. Het geluid van een kleinere windmolen draagt minder ver. De impact op de natuur en omgeving zal dan nader onderzocht dienen te worden. Bij kleinere windmolens is de opbrengst beperkt, doch ook de visuele impact op de omgeving. Deze keuze zou wellicht kunnen rekenen op draagvlak in de omgeving. Voordeel invulling lokaal eigendom | Een groot voordeel van een combinatie tussen wind en zon is het effect op de business case. Door Cable Pooling worden veel kosten bespaard en wordt er effectief beter gebruik gemaakt van de capaciteit van de kabel. Hierdoor wordt het projectrendement aantrekkelijker voor investeerders.
De verwachting is dat dit een positieve invloed heeft op de bereidheid van de inwoners van gemeente Heumen om mee te investeren, voor invulling van het lokaal eigendom.
Projectvoorstel: Zonnepark Teersche Sluispolder - Heumen
43
2.14 Bundeling van initiatieven GroenLeven B.V. en Enovos Green Power Nederland N.V. hebben samen dit projectvoorstel vormgegeven en 2 initiatieven gebundeld. Hiertoe is door beide partijen een verklaring getekend. Er is sprake van ruimtelijke samenhang van de beide initiatieven. In beginsel gaan we er vanuit dat het project ruimtelijk als één project wordt ontwikkeld en daarmee ook één omgevingsvergunningprocedure doorloopt. Uiteraard zijn wij ook bereid om de aanvraag op te splitsen, indien de gemeente Heumen dat wenst. De bundeling van deze beide initiatieven heeft als voordeel dat ‘Cable Pooling’ kan worden toegepast. Voor de directe omgeving betekent dit minder verstoring van primaire functies tijdens de aanleg van Zonnepark Teersche Sluispolder – Heumen, omdat er slechts éénmalig een kabeltracé wordt aangesloten op het elektriciteitsnet. Echter, het combineren van de initiatieven heeft meer voordelen dan alleen het delen van de kabels. Ook beide grondeigenaren, Fam. Hopman en Fam. Föllings, blijven betrokken m.b.t. het onderhoud van het park. Mede om er nog een dubbelfunctie agrarisch van te maken. Door dit plan wordt de hele noordoost hoek van de Teerse Sluispolder gerestyled.
Het gebied verandert van een voorheen intensief agrarisch gebied met een varkenshouderij en een koeienboer, in een energielandschap waar nieuwe natuurelementen, recreatie en wonen elkaar versterken. Dit voorkomt verval van het gebied. Voor de naaste omgeving is één gezamenlijk projectvoorstel ook een pré, boven dat verschillende partijen met initiatieven komen, die niet op elkaar aansluiten. Daarnaast is er ook voor de gemeente Heumen een financieel voordeel te behalen uit aanbesteding en voorbereidingskosten. Daarnaast heeft Energiecoöperatie Heumen (ECH) meegeschreven aan dit projectvoorstel en haar exclusieve medewerking verleend aan dit projectvoorstel. ECH geeft daarmee aan dat haar voorkeur uitgaat naar dit projectvoorstel. Voor een eventuele tweede ronde, stelt GroenLeven graag haar kennis en expertise beschikbaar voor de ontwikkeling van de gemeentegronden in dit gebied en met name de gronden tussen de Burchtselaan en de A73, of voor het zelf verder ontwikkelen van het energielandschap. Tot slot zoeken wij de verbinding met stakeholders (incl. afstemming met gemeente Heumen) in de regio om de volgende thema’s nader in te vullen, zoals: • • • • • • •
Natuurontwikkeling Recreatieve doelen Educatie Beheer groenvoorziening i.s.m. WerkBedrijf Rijk van Nijmegen Inzet mensen met afstand tot de arbeidsmarkt Combinatie wind en zon Zon langs A73 i.s.m. Rijkswaterstaat (RWS)
Projectvoorstel: Zonnepark Teersche Sluispolder - Heumen
44
3 Bijlagen
Projectvoorstel: Zonnepark Teersche Sluispolder - Heumen
45
Bijlage A. Voorkeursvariant ruimtelijke inpassing (optie 1)
Projectvoorstel: Zonnepark Teersche Sluispolder - Heumen
46
Zonnepark Teersche Sluispolder Heumen Voorkeursvariant: zuidopstelling, meegedraaid met de kavelrichƟng NO-ZW,
Lindemans Landschapsarchtecten i.o.v.
oppervlakte gebruik maximaliseren.
16-03-2021 Schaal 1:2500 op A1 Schaal 1:5000 op A3 k
r e w
Ontwerpuitgangspunten: KavelrichƟng en openheid (broekontginning); Sloten handhaven; Ruimte bij sloten concentreren t.b.v. doorzichten, draaiing met de kavelrichƟng mee; Inhoudelijk aansluiten bij gemeentebeleid m.b.t. de status als dassencompensaƟegebied. Aansluiten bij andere (voorgenomen) maatregelen, zoals: • Knip- of scheerhagen t.b.v. dekking (t.b.v. fourageren), min of meer aaneengesloten. Beheer richten op beschikbaarheid regenwormen in kort gras en maiskolven na de oogst. • Tochtsloot plaatselijk van een flauwe oever voorzien • Toegang (voor fauna) aan de NW-zijde creëren • Bloemstrook langs de oever van de Tochtsloot • Meer ruimte tussen de tafels met panelen dan bij oost-west-gerichte panelen.
et n r
sn r e
ld e G
n ka
Uitzichtpunt, informaƟevoorziening en oplaadpunt bij maisdoolhof
r te es W
u
u at
aa ldi jk
Maisdoolhof d
25
0m
an t s af
d pa
s ud
o
do ar
n
rh de
h
an ta s Be
er V d
Haag
Techniek: Alle trafo´s, containers aan de buitenzijde van de blokken tafels plaatsen Hekwerken beperken tot plekken waar Haag afscherming niet anders kan.
N
Inrichten voor natuurcompensaƟe Bloemrijkgrasland en vruchtbomen Haag
Brede strook t.b.v. zichtlijn
14
Brede strook t.b.v. zichtlijn
2 500m
0°m
6 606m
Brede strook t.b.v. zichtlijn
a ta s e
14
2 256m
Haag
e nd
BB S ok o r st m e blo
0 020m
0 800m
NW
ZO
B
n/
Toc hts lo
0 800m
laa
2 256m 14 0°m
Aan zuidwestzijde knip- of scheerhagen 1 à 1,5m hoog langs de sloten Langs de Tochtsloot een bloemenstrook met clusters inheemse heesters. Geen geslotenrand beplanƟng, behoud verre zichtlijnen en afstand houdt ook in dat de panelen deels zichtbaar zullen zijn.
Bur cht se
2 447m
0 020m
14 0°m
3
0°m
g Ɵn h c lri e f Ta
2 447m
Haag
A7
s fel ta en rij ng hƟ Ric
Bloemstrook
0
2 500m
ot
6 606m
Technisch profiel ´met de kavel meegedraaide´ zuidopstelling.
50
250m
Bijlage B. Alternatieve variant ruimtelijke inpassing (optie 2)
Projectvoorstel: Zonnepark Teersche Sluispolder - Heumen
47
Zonnepark Teersche Sluispolder Heumen AlternaƟeve variant: oost-westopstelling, meegedraaid met de kavelrichƟng NO-ZW
Lindemans Landschapsarchtecten i.o.v.
opbrengst spreiden over de dag, oppervlakte gebruik maximaliseren.
16-03-2021 Schaal 1:2500 op A1 Schaal 1:5000 op A3 k
r e w
Ontwerpuitgangspunten: KavelrichƟng en openheid (broekontginning); Sloten handhaven; Ruimte bij sloten concentreren t.b.v. doorzichten, draaiing met de kavelrichƟng mee; Inhoudelijk aansluiten bij gemeentebeleid (LOP), m.b.t. de status als dassencompensaƟegebied. Aansluiten bij andere (voorgenomen) maatregelen, zoals: • Knip- of scheerhagen t.b.v. dekking (t.b.v. fourageren), min of meer aaneengesloten. Beheer richten op beschikbaarheid regenwormen in kort gras en maiskolven na de oogst. • Tochtsloot plaatselijk van een flauwe oever voorzien • Toegang (voor fauna) aan de NW-zijde creëren • Bloemstrook langs de oever van de Tochtsloot • Meer ruimte rondom de opstelling dan bij zuidgerichte panelen.
et n r
sn r e
ld e G
n ka
Uitzichtpunt, informaƟevoorziening en oplaadpunt bij maisdoolhof
r te es W
u
u at
aa ldi jk
Maisdoolhof d
25
0m
an t s af
d pa
s ud
o
do ar
n
rh de
h
an ta s Be
Techniek: Alle trafo´s, containers aan de buitenzijde van de blokken tafels plaatsen Hekwerken beperken tot plekken waar afscherming niet anders kan; Haag • Geen hekwerk langs de Tochtsloot; • Aan noordoostzijde alleen op de dammen.
er V d
Haag
N
Inrichten voor natuurcompensaƟe Bloemrijkgrasland en vruchtbomen Haag
Brede strook t.b.v. zichtlijn s fel ta en rij ng hƟ Ric
Bloemstrook
Haag
3
Haag Brede strook t.b.v. zichtlijn
a ta s e
n
de
NO 0 02m
B
2 256m
cht sela
14 0°m
Bur Aan zuidwestzijde knip- of scheerhagen 1 à 1,5m hoog langs de sloten Langs de Tochtsloot een bloemenstrook met clusters inheemse heesters. Geen geslotenrand beplanƟng, behoud verre zichtlijnen en afstand houdt ook in dat de panelen deels zichtbaar zullen zijn.
ZW
0 8m
A7
BB S ok o r st m e blo
an /
Toc hts loo t
50
g Ɵn h c lri e f Ta
2 48m
Brede strook t.b.v. zichtlijn
0
6 61m
0 5m
13 73m
Technisch profiel oost-westopstelling.
1 5m
250m
Bijlage C. Kaart landschapsanalyse
Projectvoorstel: Zonnepark Teersche Sluispolder - Heumen
48
Zonnepark Teersche Sluispolder - Heumen
Lindemans Landschapsarchtecten
Landschapsanalyse
i.o.v.
16-03-2021 Schaal 1:2500 op A1 Schaal 1:5000 op A3 LEGENDA Kenmerken:
k
r e w
Sloot
et n r
sn r e
n ka aa
KavelrichƟng, opstrekkende kavel
ld e G
ldi jk
Maisdoolhof
Open ruimte
KavelrichƟng en openheid (broekontginning). • Bewoning en recreaƟe (maisdoolhof) aan de Wester-kanaal • Opstrekkende kavels met lange sloten. • Eén aaneen gesloten ruimte tussen Westerkanaaldijk Maas-Tochtsloot, met opgaande beplanƟng rondom. • Voor- en achterzijde van het landschap. Bij voorkant aan de • Westerkanaaldijk 250m ruimte afstand bewaren. • Leefgebied dassen in bosrand aan de noordwestzijde, • Bestaande bloemenstrook SBB door het gebied. •
r te es W
u
u at
Bebouwing met erf
Maisdoolhof Bestaande opgaande beplanƟng
N
LaanbeplanƟng
250m Afstand
0
A7
3
Bu
rch tse l
aa
n/
Toc hts lo
ot
50
250m
Bijlage D. ‘Brief (EGH) aan Energie Coöperatie Heumen’
Projectvoorstel: Zonnepark Teersche Sluispolder - Heumen
49
Bijlage E. ‘Brief (Jef Gielen Landschapsbeheer) aan Energie Coöperatie Heumen’ “Al jaren ben ik actief professional binnen de werkgroep Groen van het Erfgoed Platform in de gemeente Heumen en daardoor is de omgeving mij goed bekend. In Nederland ben ik de specialist op het gebied van vlechtheggen en traditioneel heggen-, hagen- en houtwallenbeheer. Daarnaast zorg ik er voor dat diverse cultuurlandschappen en andere natuurterreinen in de omgeving van Boxmeer en Venray begraasd worden door een kudde Kempische heideschapen. http://www.jefgielen.nl/ Ik onderschrijf het initiatief voor de ontwikkeling van dit zonnepark en wens jullie succes met de tender. Graag wil ik me inzetten om natuurwaarden in de omgeving te versterken en de Energie Coöperatie Heumen daarin te adviseren.”
Jef Gielen Landschapsbeheer
Projectvoorstel: Zonnepark Teersche Sluispolder - Heumen
50
Bijlage F. ‘Brief (Kiemkracht 64) aan Energie Coöperatie Heumen’ Wij zijn Kiemkracht 64 Land van mogelijkheden in Malden “Kiemkracht 64 is een inspirerende plek die als missie heeft om de relatie tussen mens en natuur te herstellen en te laten bloeien. Na decennia van afbraak is de tijd gekomen dat de natuur actief, door onze bijdrage, wordt opgebouwd en dat wij haar waarde erkennen. Kiemkracht 64 leeft deze missie in al haar activiteiten; het telen van hoogwaardig voedsel op natuur inclusieve manier, het verzorgen van de heerlijkste vegetarische maaltijden, de verhuur van vergaderruimtes voor bedrijven en organisaties en educatie op het gebied van mens en natuur. Het gebruik van het prachtige aardehuis waar de activiteiten plaatvinden is CO2-neutraal. Graag denken wij mee met het inrichten van het gebied en het ontwikkelen van meerwaarde.” Kiemkracht 64
Projectvoorstel: Zonnepark Teersche Sluispolder - Heumen
51
Bijlage G. ‘Op weg naar een duurzaam Energielandschap A73 in Heumen (Wiek II)’
Energiecoöperatie Heumen (ECH) en Groenleven BV T.a.v. Hein Pijnappel (voorzitter ECH) Via e-mail Nijmegen, 15 maart 2020 Betreft: Op weg naar een duurzaam Energielandschap A73 in Heumen Beste Hein, Energiecoöperatie Heumen (ECH) en Wiek-II verkennen al voor een langere periode de mogelijkheden om te werken aan een duurzame, lokale en eigen energievoorziening in de gemeente Heumen. Ieder vanuit zijn eigen rol en met zijn eigen kennis, kunde en kracht. Samen werken we aan de realisatie van een waterkrachtcentrale in de Maas bij Nederasselt en al geruime tijd bestuderen we de mogelijkheden van co-ontwikkeling van de grootschalige projecten in de gemeente Heumen. Het gezamenlijke vergezicht is een eigen Heumens energielandschap dat een groot deel van de lokale energiebehoefte invult. In de voorbereiding op de tender voor zonne-energie in het A73-gebied is er een samenwerking ontstaan tussen ECH en Groenleven, zoals beschreven in de aanvraag. Vanuit Wiek-II zien we de kansen die hieruit kunnen ontstaan voor een nieuwe lokale energievoorziening in de gemeente Heumen. Daarom zijn wij enthousiast over deze samenwerking. Meer concreet minimaal 50% eigendom bij ECH en voor de overige 50% wordt een nadere lokale invulling gegeven. Dit laatste geeft ruimte voor nieuwe lokale eigendomsmodellen in de energievoorziening, een broodnodig element om draagvlak en enthousiasme te ontwikkelen.
Hierover denken we graag mee en kunnen we voorstellen ontwikkelen om dit waar te maken. Daarnaast zien we kansen voor technologische vernieuwing door te denken in energielandschappen. Een landschap waarin energie opwek (bronnen), omzetting van energie, opslag en energieflexibiliteit worden gecombineerd met het lokaal eigenaarschap. Wij zien het zonnepark als een kans voor verdere ontwikkeling van het gebied. De opmaat naar een energielandschap dat lokaal wordt vormgegeven, maar vooral gebruik maakt van de kansen in het gebied. Waarin dit zonneproject, naast mogelijke andere bronnen voor wind en zon, de basis vormt voor een duurzame energievoorziening in Heumen. Dit is een kans waarvan we voorstellen dat we die samen kunnen oppakken. Het instappen in deze tender is voor ECH een stap in de richting van een eigen energievoorziening. Het gaat een stap verder, een voorwaarde om het energielandschap van de toekomst waar te kunnen maken. In samenwerking met Groenleven en ECH zien we een co-creatie voor ons onder de werktitel “Een nieuw Energielandschap in Heumen”. Staand op de schouders van het Zonnepark Teersche Sluispolder – Heumen kunnen we werken aan het nieuwe energielandschap. In onderstaand beeld hebben we schets gegeven van wat we in gezamenlijkheid kunnen waarmaken.
Daarom zijn we hoopvol over een samenwerking in een co-creatie waarvan het Zonnepark Teersche Sluispolder – Heumen de start is. Onze (financiële) middelen, creativiteit, communicatie, netwerken en mensen zijn hiervoor beschikbaar. We zien uit naar de samenwerking waarvan het succesvol doorlopen van deze zonne-tender een start is. We zijn hoopvol dat Groenleven en ECH dit werk verder mogen vormgeven. Een groet voor nu.
Projectvoorstel: Zonnepark Teersche Sluispolder - Heumen
52
Toine van Arendonk Projectleider
Pim de Ridder Directeur
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Toelichting. Een nieuw energielandschap in Heumen Zonnepark Teersche Sluispolder – Heumen gaat een samenwerking aan met ECH. Het project biedt in de bredere context en ruimte kansen voor een sympathiek en breed gedragen energielandschap. Dit zijn de stappen naar een breed gedragen energielandschap (Lokaal eigenaarschap, mee-investeren, Eigen Heumense Energie), na de realisatie van het zonnepark. Wiek-II is voor ECH en Groenleven de partij van keuze om deze stappen verder uit te werken. Het nieuwe energielandschap bestaat in onze optiek uit de volgende elementen: A. Een nieuw sociaal landschap B. Nieuwe technische mogelijkheden Ad A. Een nieuw sociaal landschap De energietransitie kan alleen slagen als we iedereen meekrijgen, een grote maatschappelijke beweging die zich achter de opgave schaart. De aankomende energiewet (2022) biedt handvatten die we hiervoor willen inzetten: de Energy community. Het energielandschap in Heumen bestaat daarom niet alleen uit een financiële participatie en duurzame energietechnieken. Op de titel van het technische energielandschap ontwerpen we een nieuw sociaal landschap. Het begint met het lokale eigendom in het project via ECH. Vervolgens willen we samenwerken aan een nieuwe lokale energievoorziening.
Dit betekent dat we een nadrukkelijke verbinding willen leggen tussen het zonnepark en de andere energie(deel)projecten in het gebied, bewoners en bedrijvigheid in Heumen. Dit is een zoektocht naar mogelijkheden waarvoor het zonnepark een basis vormt. We gaan verder door samen te werken met Burgers geven Energie (www.burgersgevenenergie.nl), een initiatief van Wiek-II. Burgers Geven Energie is een community waarin naast Energiecoöperatie Heumen (ECH) mogelijk ook andere lokale energie-initiatieven uit de regio participeren. Deze gaan we actief opzoeken, denk aan bewonersplatform in Wezenhof en Hatert, het Heumens bedrijfsleven, het potentieel nieuwe sportpark in het plangebied. De lokale component vullen we in door inwoners zeggenschap te geven in de planvorming maar ook zullen we in de context van het project nieuwe energieleveringsproducten ontwikkelen en aanbieden. Een methode om de participatiegraad in het project te vergroten. De revenuen van de projecten houden we zo lokaal mogelijk. Zo verbinden we de energietransitie met participatie. We realiseren een nieuw sociaal landschap . Lokaal en democratisch zijn kernbegrippen voor de nieuwe energievoorziening, net als financiële voordelen voor participanten en de versterking van de plaatselijke economie. ECH speelt hierin een belangrijke rol.
Daarnaast is er een grote groep burgers die zich betrokken voelt, maar die zich niet bij een coöperatie aansluit. In de community Burgers geven Energie willen we deze groepen in de regio Arnhem-Nijmegen met elkaar verbinden. Het energielandschap Heumen maakt hiervan deel uit. We werken in een drietrapsraket om dit voor elkaar te krijgen: 1. Eigenaar- en zeggenschap in Heumense hand (een democratische structuur) zorgen ervoor dat de winst uit de projecten in de gemeenschap blijft. Dit draagt bij aan een sterkere sociale infrastructuur in Heumen. 2. Financiële participatie door de Heumenaren. Door te investeren kunnen inwoners de energievoorziening zelf vormgeven. 3. Een eigen energielevering met een Heumens energieproduct.