Bijlage I Programmabegroting 2023

Basisgegevens  Het openbaar groen: 27 ha grasperceel en 19 ha plantsoen, 11.400 bomen  De bosgebieden: 198 ha  De overige landschappelijk waardevolle groenelementen: Ca. 7,7 ha bosplantsoen Ca. 125 hoogstamfruitbomen Ca. 6.350 strekkende meter hagen Ca. 0,8 ha houtwallen Ca. 8 ha extensief grasland Enkele poelen 12 dassentunnels met 14 rasters Amfibievoorzieningen: 14 tunnels en 5 paddenrasters Dassencompensatiegebied: 6 ha graslanden en 3400 m heggen, 40 fruitbomen Financiën

Budgetten Openbaar Groen € 92.935

€ 8.040

€ 13.020 € 134.460 € 501.918

€ 75.450

Gemeente Heumen

Openbaar groen

Bomen

Gazons

Bossen

Landschapsbeheer

Dassencompensatie Sluisweg

62

Programmabegroting 2023

Onderhoud Onderhoud van het openbaar groen is vastgelegd in een tweejaarlijkse dienstverleningsovereenkomst die door de Dar wordt uitgevoerd. Ook is het vegen van goten, het weghalen van onkruid op verhardingen en het bladruimen in het werk van de Dar opgenomen. Het werk wordt zoveel mogelijk integraal uitgevoerd. Het onderhoud van de bossen wordt geheel uitbesteed op basis van een jaarlijkse beheersbegroting. Het onderhoud van landschap en bomen is grotendeels in uitvoering bij de buitendienst, met inhuur van een hoogwerker. Het knippen van heggen en de kap van bomen zijn uitbesteed vanwege machinaal werk. Daarnaast onderhouden vrijwilligers enkele natuurgebieden, met ondersteuning van ingehuurde deskundigen. Ontwikkelingen Het onderhoud aan beplantingen en onkruidbestrijding op verhardingen gaan we op een basisniveau onderhouden. Daarmee gaan we achterstallig onderhoud zoveel mogelijk tegen. Daar waar mogelijk zorgen we voor biodiversiteit door soortkeuze, aanplant bloembollen en ontwikkeling bloemrijke bermen. We stemmen de inrichting af op de functies van het groen voor o.a. waterberging en voorkomen hittestress. Het onderhoud aan de bomen wordt duurder doordat ze vaak te groot worden voor de omgeving, wortelopdruk geven aan verhardingen, en grote bomen met een hoogwerker gesnoeid moeten worden.

Klimaatverandering (droogte en vernatting) vraagt om behoud en uitbreiding van het areaal openbaar groen, zoals ruimte voor wadi's en bomen. Dat betekent meer zorg voor oudere, grote bomen en aanplant van nieuwe bomen. Risico’s De kwaliteit van het openbaar groen gaat achteruit door bezuinigingsmaatregelen, waardoor overhangend groen, wortelopdruk in verhardingen, en overmatige grasgroei de toegankelijkheid verminderen. Droogte leidt tot hogere kosten voor het groenbeheer door uitval van beplanting. Onkruiddruk op verhardingen neemt toe en is met de huidige middelen niet in toom te houden.

Gemeente Heumen

63

Programmabegroting 2023

GEBOUWEN De gemeente heeft in het kader van de uitvoering van diverse taken onderstaande gebouwen in eigendom en beheer:  gemeentehuis;  parkeergarage Maldensteijn;  gemeentewerkplaats;  windkorenmolen “Maasmolen” Nederasselt;  windkorenmolen “Zeldenrustmolen” Overasselt;  windkorenmolen “Joannusmolen” Heumen;  Nederlands Hervormde Kerk Nederasselt;  Nederlands Hervormde Kerk Overasselt;  toren Nederlands Hervormde Kerk Heumen; Voor de meeste objecten zijn de meerjarenonderhoudsplannen in de afgelopen jaren geactualiseerd. In de begroting worden de financiële consequenties opgenomen in de vorm van jaarlijkse dotaties en onttrekkingen. Gemeentehuis Voor het onderhoud van het gemeentehuis baseren wij ons op het meerjarenonderhoudsplan, geactualiseerd in juli 2020. Vanuit een technische inspectie door een hierin gespecialiseerd bedrijf is op het kwaliteitsniveau ‘sober en adequaat’ voor de periode 2021 tot en met 2040 een onderhoudsplanning vervaardigd. In 2023 wordt eerder uitgesteld groot onderhoud in samenhang met een verbouwing in het gemeentehuis uitgevoerd. Het gaat om schilderwerk, aanpassingen aan elektrische voorzieningen en vervanging van het beveiligings- en toegangssysteem. bedragen in € 2023 2024 2025 2026

stand 1 januari

jaarlijkse toevoeging

groot onderhoud

763.058 654.182 673.804 702.923

62.865 62.865 62.865 62.865

171.741 43.243 33.746 127.861

stand 31 december 654.182 673.804 702.923 638.107

Parkeergarage Maldensteijn Ook voor de parkeergarage onder het gebouw Maldensteijn is voor de periode 2021 tot en met 2040 de onderhoudsplanning geactualiseerd op het kwaliteitsniveau ‘sober en adequaat’. Naast het reguliere jaarlijkse onderhoud staan voor uitvoeringsjaar 2023 de vervanging van de overheaddeur gepland. De voorziening voor groot onderhoud van de parkeergarage zal zich in de komende vier begrotingsjaren als volgt ontwikkelen: bedragen in € 2023 2024 2025 2026

Gemeente Heumen

stand 1 januari

jaarlijkse toevoeging

groot onderhoud

159.904 149.554 143.162 134.280

836 836 836 836

11.186 7.228 9.718 7.942

64

stand 31 december 149.554 143.162 134.280 127.174

Programmabegroting 2023

Gemeentewerkplaats Algemeen Er is in 2016 een onderhoudsplan opgesteld voor een periode van 10 jaar. Dit meerjarenonderhoudsplan (MOP) zal tweejaarlijks worden geactualiseerd. Voor 2022 stond en staat nog een schilderbeurt gepland, vanwege corona is dit uitgesteld tot het najaar 2022. Voor calamiteiten en kleine vervangingen is een bedrag van € 1.000,- ex. BTW in de MOP opgenomen. Financiën Voor het jaar 2023 staat er geen onderhoud van de werf gepland; er is slechts een post opgenomen in het MOP voor calamiteiten en kleine vervangingen ten bedrage van € 1.000.

Stand 1 januari (€) 2023 2024 2025 2026

13.824 12.824 11.824 10.824

Jaarlijkse toevoeging (€) 0 0 0 0

Onttrekking (€)

Stand 31 december (€)

1.000 1.000 1.000 1.000

12.824 11.824 10.824 9.824

Onderhoud monumentale molens en kerken Algemeen De gemeente heeft zes rijksmonumenten in haar bezit. Gemeente is verantwoordelijk voor het beheer en onderhoud van deze drie molens en drie kerkjes. Kwaliteitsnormen Het onderhoud aan de kerken wordt door een gecertificeerde restauratie-aannemer uitgevoerd. Het onderhoud aan de molens wordt uitgevoerd door een gespecialiseerde molenbouwer uit de regio. Financiën Aan de hand van de Periodieke Instandhouding Plannen (PIP) wordt per jaar aangegeven welke onderhoudswerkzaamheden moeten worden uitgevoerd om de molens en kerkjes in een goede staat van onderhoud te houden. De onderhoudswerkzaamheden worden in overleg met de molenaars, de huurders van de kerkjes en de Monumentenwacht bepaald, hiervoor worden ook de toegekende subsidies ingezet. Voor de molens zullen er medio 2022 nieuwe onderhoudsplannen worden opgesteld Molens

Stand 1 januari (€)

2023 2024 2025 2026

107.846 113.486 119.486 125.486

Kerken

Stand 1 januari (€)

2023 2024 2025 2026

140.164 142.682 145.589 148.082

Gemeente Heumen

Jaarlijkse toevoeging (€) 6.000 6.000 6.000 6.000 Jaarlijkse toevoeging (€) 3.773 3.773 3.773 3.773

65

Onderhoud (€)

Stand 31 December (€)

0 0 0 0

113.486 119.486 125.486 131.486

Onderhoud (€)

Stand 31 December (€)

1.255 866 1.280 900

142.682 145.589 148.082 150.955

Programmabegroting 2023

RIOLERING Algemeen Voor het product riolering (P72000) is het beleid vastgelegd in het Beleidsplan Water en Riolering 2023-2027 dat samen met de gemeenten Beuningen, Druten, Nijmegen, West Maas en Waal en Wijchen is opgesteld. Met dit Beleidsplan willen we een duurzame toekomstgerichte en klimaatbestendige inrichting van het watersysteem in de openbare ruimte behouden én realiseren. Het geeft invulling aan de zorgplicht voor (stedelijk) afvalwater, hemelwater en grondwater, alsmede een doelmatig en duurzaam beheer van de gemeentelijke riool- en watervoorzieningen en oppervlaktewater. Naast de gevolgen van klimaatverandering is er ook aandacht voor ontwikkelingen op het gebied van wetgeving (Omgevingswet) en de verandering van normatief beleid naar een meer effectgerichte benadering. Kwaliteitsnormen In het Beleidsplan Water en Riolering 2023-2027 zijn de doelstellingen en kwaliteitsnormen vastgelegd waaraan de waterhuishouding, het complete rioolstelsel, de IBA’s, de watergangen, de retenties/wadi’s moeten voldoen. De relatie tussen onderhoud, doelstelling en kwaliteit zal in de komende periode verbeterd moeten worden om te voldoen aan alle wettelijke verplichtingen. Investeringen om dit te verbeteren zijn daarvoor noodzakelijk.

Basisgegevens Rioolvoorziening Totale lengte vrijverval riolering excl aansluitleidingen Lengte vrijverval gemengde rioolleiding Lengte vrijverval vuilwaterrioolleiding Lengte vrijverval hemelwaterrioolleiding (inclusief infiltratieriolen en overkluizingen) Lengte gemeentelijke drainage Aantal berg(bezink)voorzieningen Aantal externe overstortputten in het gemengd stelsel Aantal hemelwateruitlaten en hemelwater overstorten Aantal gemalen in het vrijverval stelsel in beheer bij de gemeente Aantal pompunits drukriool Aantal kolken Lengte persleidingen Aantal IBA's in eigendom van de gemeente

omvang 116 km 71 km 18 km 26 km 1 km 3 9 9 19 245 6936 58 km 2

Financiën Het product is 100% kostendekkend door de inkomsten via de baten rioolheffing. De inkomsten voor het product worden gebruikt voor direct onderhoud. Inkomsten rioolrecht 2023: € 1.314.804. Uitgaven post riolering: € 1.117.157 incl. de toegerekende BTW. Een deel van product riolering wordt uitgegeven onder post Reinigen openbare ruimte, het straatgoten vegen en bladruimen (€ 141.642). Ook wordt het onderhoud van watergangen(P57004), € 56.005 bekostigd uit de inkomsten rioolheffing. Onderhoud Onderhoud bestaat uit preventief en periodiek onderhoud en het oplossen van storingen. Het planmatig uitvoeren van inspectie en onderhoud van het vrije verval riool in de kernen wordt in een cyclus van 8 jaar tot 10 jaar uitgevoerd en dat wordt verder voortgezet in 2023. Inspectie geeft inzicht in de kwaliteit en voorkomt ongeplande storingen of wegverzakkingen. Daarnaast kan tijdig onderhoud de levensduur verlengen en richting geven aan keuzes voor een integrale benadering van een renovatie of onderhoud van de openbare ruimte. Om vervuiling van het stelsel tegen te gaan reinigen we jaarlijks een achtste deel van het vrije verval riool, vegen we de straatgoten en reinigen we de straatkolken (regenwaterputten). Onderhoud aan pompen en gemalen bestaat uit reactief- en proactief onderhoud.

We doen dit om storingen te voorkomen, de installaties in een goede en veilige conditie te houden en de levensduur van de installaties te verlengen. Met een professionele partij is een onderhoudscontract afgesloten die storingen aan pompen en gemalen oplost. De omvang van optredende storingen aan huisaansluitingen en kolken in het vrije verval riool in de kernen, worden door de eigen dienst inzichtelijk gemaakt en in veel gevallen door een aannemer verholpen.

Gemeente Heumen

66

Programmabegroting 2023

Ontwikkelingen

Masterplan riolering en stedelijk water gemeente Heumen

In het Masterplan is het watersysteem in Malden, Heumen, Overasselt en Nederasselt gemodelleerd en is aan de hand van een aantal statistische en dynamische regenbuien nagegaan waar kwetsbaarheden zijn voor wateroverlast. Het Masterplan is een onderlegger met feitelijke informatie die dient als onderlegger voor de uitvoering van maatregelen in het Beleidsplan Water en Riolering 2023-2027. Uit de analyse van het Masterplan blijkt dat vooral de kernen Malden en Overasselt erg gevoelig zijn voor extreme neerslag. Malden is sterk versteend en ligt tegen de stuwwal waardoor deze kern extra gevoelig is voor afstromend water. De laaggelegen delen van Overasselt, zoals de Molenkuil, zijn gevoelig omdat hemelwater moeilijk weg kan door de kleiige ondergrond de hoge grondwaterstand. In het Masterplan riolering en stedelijk afvalwater zijn oplossingsrichtingen uitgewerkt voor de korte en lange termijn. Voor de korte termijn zijn de oplossingsrichtingen uitgewerkt in fysieke verbetermaatregelen die zijn opgenomen in het Beleidsplan Water en Riolering 2023-2027.

Stimuleren inwoners voor nemen klimaatregelen

Omdat circa de helft va het verhard oppervlak in de dorpskernen particulier eigendom is, zetten de komende jaren in op het stimuleren van inwoners om hemelwater van de eigen woning af te koppelen en tuinen te vergroenen. Dit kan een subsidie zijn, maar ook een actie ‘tegelwippen’ of het gratis verstrekken van een tuinadvies (groen en klimaatadaptief).

Regionale samenwerking Afvalwaterketen

Wij werken op specifieke onderdelen samen met de gemeenten Berg en Dal, Beuningen, Druten, Groesbeek, Nijmegen, Wijchen en het waterschap. Hiervoor is in februari 2019 een samenwerkingsovereenkomst getekend. De bedoeling is het nieuwe gemeentelijk water en rioleringsplan samen met de regiogemeenten op te stellen. WATERHUISHOUDING Algemeen Voor het product waterhuishouding (P570.04) wordt gewerkt aan uitvoeringsplannen cq. uitvoeringsbeleid. Het betreft hier hoofdzakelijk beheer en onderhoud van watergangen, retenties en duikers. De gemeente volgt de wettelijke eisen van het waterschap inzake de keur en legger van het waterschap waarin onder andere het onderhoud van B-watergangen is omschreven. Kwaliteitsnormen Voor deze post zijn gedeeltelijk wettelijke kwaliteitsnormen vastgesteld. Het onderhoud van de B-watergangen bestaat uit het jaarlijks één keer maaien en het periodiek (eens per 20 jaar) uitbaggeren en wordt door het waterschap gecontroleerd. Een deel van de C-watergangen wordt gelijktijdig gemaaid. Het betreft watervoerende C-watergangen en C-watergangen rond de kernen en dienen als extra waterberging bij extreme regenval. Het is bekend om welke watergangen het gaat en de gegevens zijn verwerkt in het beheerprogramma. C-watergangen hoeven niet periodiek te worden uitgebaggerd maar mogen niet verlanden.

Basisgegevens

We hebben het over ca. 11 km B-watergangen, 27 km C-watergangen en ca. 150 duikers. Financiën Het gehele budget is door de vaststelling van het vGRP onderdeel geworden van de post riolering. Onderhoud Alleen de B-watergangen die wij moeten onderhouden vanuit de keur en legger eis van het waterschap worden 1x per jaar gemaaid. Een deel van de C-watergangen, circa 50% gaat hier in mee en het onderhoud van de overige Cwatergangen wordt uitgevoerd waar zich problemen voordoen. Plaatselijk zijn kleine aanpassingen soms nodig zoals het verwijderen van struiken in sloten of het corrigeren van sloottaluds. Ontwikkelingen In 2022 moet een deel van de A-watergangen in de gemeente worden gebaggerd. En in 2023 moeten de Bwatergangen in dat zelfde gebied (indien nodig) door de gemeente zelf worden gebaggerd. Het waterschap bepaalt welke watergangen worden gebaggerd en in welke frequentie (circa om de 20 jaar). Ook heeft de gemeente soms ontvangstplicht van bagger afkomstig uit aanliggende A-watergangen

Gemeente Heumen

67

Programmabegroting 2023

Gemeente Heumen

68

Programmabegroting 2023

Paragraaf financiering ALGEMEEN We streven naar een optimale financiering van de gemeentelijke inkomsten en uitgaven (op korte en lange termijn). Om de treasury-functie goed uit te voeren kijken we naar de meerjarige liquiditeits-ontwikkeling van de gemeente en de renteontwikkelingen op de geld- en kapitaalmarkt in Nederland. De treasury-functie wordt uitgevoerd binnen de normen van de BBV (Besluit Begroting en Verantwoording), Wet FIDO (Wet Financiering Decentrale Overheden), de Wet HOF (Wet Houdbare Overheids Financiën) en de verordening Treasurystatuut. Het verstrekken van leningen is alleen toegestaan voor de uitoefening van de publieke taak en mag niet gericht zijn op het genereren van inkomsten door het aangaan van overmatige risico’s. Om de financieringsrisico’s te beperken, staan in de Wet FIDO twee instrumenten: renterisiconorm en de kasgeldlimiet. Dit zijn de indicatoren voor het treasury-beleid. Deze financieringsparagraaf gaat nader in op de relevante informatiebronnen voor de treasuryfunctie, de rentevisie, het risicobeheer en de financieringspositie. FINANCIERINGSPOSITIE Voor we ingaan op de voorgeschreven onderwerpen in deze paragraaf, schetsen we op basis van de huidige inzichten een beeld van de financieringspositie van de gemeente, in relatie met de liquiditeitenprognose.

Daarbij maken we onderscheid in de behoefte aan financieringsmiddelen voor de korte en de lange termijn. Financieringsmiddelen voor de korte termijn worden ingezet voor dekking van de exploitatielasten en middelen voor de lange termijn voor de dekking van kapitaaluitgaven, investeringen en de grondexploitatie.

Financieringsbehoefte

Voor het bepalen van het financieringsoverschot c.q. –tekort, worden de in onderstaande tabel opgenomen onderdelen tegen elkaar afgezet (x € 1.000): Omschrijving Ultimo Ultimo Ultimo Ultimo Ultimo 2022 2023 2024 2025 2026 Saldo per 1 juli 2022 Te financieren investeringen

8.599 -3.607

5.790 -5.277

1.482 -6.251

-1.276 -2.563

1.969 -3.204

Baten grondexploitatie

0

100

1.783

2.000

1.462

Te corrigeren exploitatie

798

869

1.710

3.808

1.657

5.790

1.482

-1.276

1.969

1.884

tegoed

tegoed

tekort

tegoed

tegoed

Prognose saldo ultimo jaar

Deze liquiditeitenplanning laat zien dat er vooralsnog geen sprake is van een financieringstekort. De voorgenomen ontwikkeling van de grondexploitaties op de locatie kanaalzone en op de locatie Zilverberg zullen deze liquiditeitenplanning in belangrijke mate kunnen gaan beïnvloeden. De treasuryfunctie van de gemeente monitort periodiek het verloop van de liquiditeiten. Afhankelijk van dit verloop zal indien nodig een vaste geldlening worden aangetrokken. Overigens kan voor het financieringstekort gebruik gemaakt worden van de kredietfaciliteiten bij de Bank Nederlandse Gemeenten, waar een maximaal krediet in rekening-courant kan worden opgenomen van € 1 miljoen (zie onderdeel risicobeheer). Verder kan voor de korte termijn kasgeldfinanciering worden aangetrokken tot de toegestane kasgeldlimiet (8,5% van het begrotingstotaal).

ontwikkeling leningenportefeuille

Leningen O/G De huidige leningenportefeuille o/g (opgenomen gelden) van de gemeente Heumen heeft een gemiddelde looptijd van 14,5 jaar en kent een gemiddelde rentevoet van 1,88%. Dit betreft het rentepercentage dat gemiddeld genomen moet worden betaald over het restant van de uitstaande opgenomen geldleningen. Per 1 januari 2023 is de leningenportefeuille o/g € 24,6 miljoen groot. Hiervan is afgerond € 5,8 miljoen aan Oosterpoort Wooncombinatie uitgeleend in het kader van huisvesting onderwijs (Brede School Malden).

Gemeente Heumen

69

Programmabegroting 2023

Specificatie vaste geldleningen o/g

Jaar laatste aflossing

BNG nr. 40.0099941 NWB nr. 1-23583 NWB nr. 1-27191 BNG nr. 40.112721 BNG nr. 40.112720 BNG nr. 40.115574 Subtotaal vaste geldleningen NWB nr. 1-26377 t.b.v. Brede School Totaal-generaal -

Rentevoet

Weging in portefeuille

2026 2027 2031 2044 2034 2047

4,26% 4,41% 3,87% 0,97% 0,62% 1,445%

4,2% 5,3% 18,1% 37,4% 8,5% 26,5% 100,0%

2049

3,935%

Stand per 1 jan. 2023

800.000 1.000.000 3.400.000 7.040.000 1.600.000 5.000.000 18.840.000 5.805.000 24.645.000

De bovenvermelde leningen kennen geen tussentijdse renteaanpassingen en vervroegde of gedeeltelijke aflossing is niet toegestaan.

Bank Nederlandse Gemeenten (BNG)

Voor het reguliere betalingsverkeer maakt de gemeente hoofdzakelijk gebruik van de diensten van de NV Bank Nederlandse Gemeenten (BNG). Daarvoor is een overeenkomst van financiële dienstverlening afgesloten, die per 1 januari 2019 voor het laatst is geactualiseerd. De financieringsovereenkomst geldt voor onbepaalde tijd. RENTEVISIE Zoals in het treasurystatuut staat vermeld, dient de gemeente Heumen een rentevisie te hebben opgesteld. Daarbij baseert de gemeente Heumen haar renteverwachting op de (rente)visies van ten minste 3 gezaghebbende instanties voor de geld- en kapitaalmarkt. We benadrukken dat deze visie een momentopname is. We geven een richting aan. Het exacte verloop van de rente blijft moeilijk voorspelbaar. Mondiale ontwikkelingen kunnen van grote invloed zijn, zoals het beleid van de ECB en het rentebeleid van de Verenigde Staten. Omschrijving

Actueel ten tijde van opstelling begroting (aug. 2022)

Gemiddelde verwachting grootbanken rentestand over 1 jaar

Korte rente (3-maands Euribor) Lange rente (10-jaars IRS; Interest Rate Swap)

0,5% 2,5%

0,8% 3,0%

Toeafname basis punten 0 0

Er is naar verwachting een relatief klein verschil tussen de korte en de lange rente.

Gemeente Heumen

70

Programmabegroting 2023

Rentebaten en –lasten (renteresultaat): In maart 2016 is, ter vergroting van de transparantie van het begrotings- en verantwoordingsproces het Wijzigingsbesluit vernieuwing BBV in werking getreden. Uitsluitend de rente voor de korte – en lange financiering wordt als rentelast c.q. baat geraamd in de begroting. Uitzondering hierop betreft de rente die wordt toegerekend aan de bestaande grondexploitatie en de rente voor de investeringen voor de rioleringen en de afvalinzameling. In het kader van de bepaling van de hoogte van de tarieven wordt de rente hiervan nog fictief bepaald. Het gevolg hiervan is dat de volgende rentebaten en – lasten in de programmabegroting 2023 zijn verantwoord: Baten

Bedrag (€)

Rente grondexploitatie (C) Rente staat van activa rioleringen (C) Rentebaten van activa inzameling

32.529 149.823 5.243

(C) Rentebaten verstrekte geldleningen (B) Rentetoerekening via omslag (E)

298.280

Totaal

576.104

Lasten

Bedrag (€)

Rente langlopende leningen (A) Rente en kosten betalingsverkeer (A) Rente grondexploitatie(C )

-563.264 -12.840 -0

90.229 Totaal

-576.104

Renteresultaat

Schema Rentetoerekening Begroting 2023

0

€

€

A

De externe rentelasten over de korte en lange financiering

-576.104

B

De externe rentebaten

+298.280

Saldo rentelasten en rentebaten

-277.824

C

De rente die aan de grondexploitatie moet worden doorberekend

32.529

De rente van projectfinanciering die aan het betreffend taakveld moet worden toegerekend:  Riolering

149.823



Glas- papiercontainers

5.243 187.595

Aan taakvelden toe te rekenen externe rente

90.229

D1

Rente over eigen vermogen

0

D2

Rente over voorzieningen

0

Totaal geraamde aan taakvelden toe te rekenen rente

90.229

E

Aan taakvelden toe te rekenen rente via renteomslag

90.229

F

Positief renteresultaat op het taakveld treasury

Gemeente Heumen

71

0

Programmabegroting 2023

RISICOBEHEER nog doen De rentevisie van de gemeente Heumen wordt voornamelijk ingegeven door de kaders van de kasgeldlimiet en de renterisiconorm.

Renterisico financiering kort

Met de kasgeldlimiet is in de wet FIDO een norm gesteld voor het maximum bedrag waarop de gemeente haar financiële bedrijfsvoering met kortlopende middelen (looptijd < 1 jaar) mag financieren. Onder de kortlopende middelen ofwel netto vlottende schuld wordt verstaan het saldo van de opgenomen geldleningen met een looptijd korter dan een jaar, de schulden en tegoeden in rekening-courant en contante gelden. Deze norm bedraagt 8,5% van het begrotingstotaal aan lasten vóór bestemming, dus met uitzondering van stortingen in reserves. Indien hierbij de kasgeldlimiet bij herhaling wordt overschreden dient er geconsolideerd te worden ofwel moet een deel van de kortlopende middelen worden omgezet in een langlopende financiering. Het uitgangspunt is het vermijden van grote fluctuaties in de rentelasten door een grens te stellen aan de korte financiering (< 1 jaar). Voor 2023 bedraagt het begrotingstotaal van de gemeente Heumen € 44.773.599.

De kasgeldlimiet blijkt uit onderstaande opstelling: Kasgeldlimiet in 2023 2023 Omvang begroting per 1 januari 2023 (=grondslag) € 44.773.599 Toegestane kasgeldlimiet  in procenten van de grondslag) 8,5%  in bedrag € 3.805.756 De gemeente Heumen streeft ernaar om, binnen de kasgeldlimiet, een deel van de financieringsbehoefte te dekken door zoveel mogelijk gebruik te maken van de ruimte binnen het verstrekte rekening-courant krediet, groot € 1 miljoen van de huisbankier, de Bank Nederlandse Gemeenten. Bij bepaling van onze financieringsbehoefte zullen allereerst, afhankelijk van de rentevoet, de mogelijkheden van de geldmarkt (rekening-courant krediet en daggeldleningen) worden benut, alvorens er een beroep op de kapitaalmarkt wordt gedaan.

Renterisico financiering lang

De begrenzing van de renterisico's op de gemeentelijke langlopende geldleningenportefeuille (zowel opgenomen als uitgezet) vindt plaats door het vaststellen van een renterisiconorm. Van een renterisico is sprake indien er onzekerheid bestaat over toekomstige renteniveaus. Deze situatie doet zich op de volgende momenten voor:  Bij variabel rentende leningen  Indien een toekomstige financieringsbehoefte nog niet is afgedekt  Bij naderende renteaanpassingen van leningen. Uitgangspunt van de renterisiconorm is het beheersen van de renterisico’s op langlopende schulden. Dit gebeurt door het aanbrengen van spreiding in de looptijden van de leningen. Daarmee wordt voorkomen dat een (groot) deel van de leningen tegelijk opnieuw moet worden afgesloten. Het maximeren van het jaarlijks aan te trekken vreemd vermo- gen (langlopende leningen) beperkt het renterisico op de lange termijn. In feite is de renterisiconorm een kengetal waarmee wordt aangegeven hoeveel risico de gemeente loopt bij renteschommelingen op lange termijnleningen. Het percentage is door de minister vastgesteld op 20% van het begrotingstotaal. Dit betekent dat de jaarlijks verplichte aflossingen en renteherzieningen niet meer mogen bedragen dan 20% van het begrotingstotaal. Hierbij is een minimumbedrag vastgesteld van € 2,5 miljoen.

Het begrotingstotaal wordt berekend als zijnde de totale geautoriseerde lasten vóór bestemming, dus met uitzondering van stortingen in reserves. Conform voorschrift van de geactualiseerde wet FiDO wordt het renterisico in onderstaande tabel voor de komende vier jaren bepaald, terwijl de renterisiconorm alleen betrekking heeft op het komende begrotingsjaar. Renterisiconorm 1 Begrotingstotaal (€) 2 Het vastgestelde percentage (%) 3 Renterisiconorm (€)

2023 2024 2025 2026 44.773.599 45.221.916 45.135.532 45.641.889 71 697 739 20% 20% 20% 20% 8.955.000 9.044.000 9.027.000 9.128.000

Toetsing renterisico Heumen aan norm 0 0 0 0 4 Renteherziening (%) 1.668.333 1.668.333 1.668.333 1.668.333 5 Aflossingen (€) 1.668.333 1.668.333 1.668.333 1.668.333 6 Renterisico op vaste schuld o/g [4+5] (€) Ruimte (+) onder renterisiconorm [3-6] (€) 7.286.667 7.375.667 7.358.667 7.459.667 De bovenstaande tabel toont het ingeschatte renterisico en de toetsing met de renterisiconorm voor de periode 2023 tot en met 2026. Hieruit komt naar voren dat het renterisico op het begrotingstotaal 2023 ruim onder de toegestane norm blijft. Gemeente Heumen

72

Programmabegroting 2023

Kredietrisico

Naast bovenvermeld renterisico wordt door onze gemeente ook kredietrisico gelopen op de door ons uitgeleende gelden en de door ons aan plaatselijke verenigingen en instellingen gegarandeerde geldleningen. In het Treasurystatuut is aangegeven dat de gemeente uit hoofde van de treasuryfunctie alleen nog geld mag uitlenen aan Nederlandse overheden en andere publiekrechtelijke lichamen met een solvabiliteitsratio van 0% (solvabiliteitsvrije status).

Gewaarborgde geldleningen

Bij deze geldleningen staat de gemeente borg voor leningen die door natuurlijke- en rechtspersonen zijn aangetrokken. Het risico voor de gemeente is dat deze instellingen hun verplichtingen tegenover de geldverstrekker niet nakomen. Voor de leningen aan de woningbouwcorporaties is een overeenkomst gesloten met het Waarborgfonds Sociale Woningbouw. Alleen als het waarborgfonds niet aan zijn verplichtingen kan voldoen, kan de gemeente worden aangesproken voor betaling van rente en hoofdsom. Geldnemer

Tertiaire achtervang Oosterpoort Wooncombinatie Woninghypotheken 50% (banken, verz.mij en pensioenfds) verzekeringsmij., pensioenfondsen) Totaal

Restant lening per 1 jan. 2022 (€)

Borgstelling per 1 jan. 2022 (€)

33.584.235

8.396.059

381.468

190.734

33.965.703

8.586.793

Heumen heeft in 1995 het verstrekken van gemeentegarantie (Nationale Hypotheekgarantie) aan particulieren ondergebracht bij de Stichting Waarborgfonds Eigen Woningen (WSW) en hierbij een achtervangpositie ingenomen. Dit betekent dat wanneer niet aan de hypothecaire verplichtingen door de geldnemer wordt voldaan, de gemeente uiteindelijk aangesproken zou kunnen worden. Dit is in feite een theoretische kans, aangezien eerst het vermogen van de geldnemer (incl. woning) en het WSW wordt aangesproken. Schatkistbankieren Per 1 januari 2014 is het verplicht Schatkistbankieren ingevoerd. Schatkistbankieren houdt concreet in dat tegoeden van alle overheden worden aangehouden in de Nederlandse schatkist. Hierdoor zal de Nederlandse staat minder geld hoeven te lenen op de financiële markten en zal de staatsschuld dalen. Het principe is dat publiek geld de schatkist niet eerder verlaat dan noodzakelijk is voor de uitvoering van de publieke taak. Volgens het ministerie is dit bevorderlijk voor de doelmatigheid van de bestedingen. Wel is er een zogenaamde doelmatigheidsdrempel van 2% van het begrotingstotaal met een minimum van € 1 miljoen per gemeente. Bij overtollige middelen die minder zijn dan deze drempel, hoeven decentrale overheden niet te gaan schatkistbankieren. Het drempelbedrag voor onze gemeente bedraagt in 2021 € 1 miljoen.

Door de huidige lage rentestand is de rentevergoeding voor overtollige middelen nagenoeg nihil. Wet Hof De Eerste Kamer heeft in december 2013 ingestemd met de Wet Houdbare Overheidsfinanciën (wet HOF). De wet regelt in essentie twee zaken die voortvloeien uit Europese verplichtingen. De eerste is dat het nationale systeem van begrotingsvoorbereiding en de toepassing van vaste uitgavenkaders wettelijk worden vastgelegd. Ten tweede worden lagere overheden gebonden aan een maximaal begrotingstekort op kasbasis. Met de Wet Hof gaat per jaar een macroplafond gelden voor het EMU-tekort van alle gemeenten samen. De hoogte van het macroplafond wordt jaarlijks op basis van bestuurlijk overleg vastgesteld. Het EMU-saldo is in 1992 door de economische en monetaire Unie (EMU) ingevoerd om vergelijkingen tussen de verschillende eurolanden te kunnen maken. In het verleden hanteerde elke staat zijn eigen berekening voor het financieringssaldo. Vergelijken was hierdoor moeilijk. Als het saldo positief is, is er sprake van een vorderingenoverschot, als het saldo negatief is spreekt men over een vorderingentekort.

Gemeente Heumen

73

Programmabegroting 2023

Berekening EMU-saldo begroting 2023 Omschrijving

2022

2023 raming

2024 raming

823

229

994

1.397

1.471

1.546

1.175

700

701

2.563

2.577

586

1.422

4.356

917

243

0

1.783

1.303

1.153

958

Nee

Nee

Nee

-1.650

-5.686

2.563

(bedragen x € 1.000) 1 +2 +3 -4

+5

+6

-7 +8 -9

-10

+11

Exploitatiesaldo vóór toevoeging aan c.q. onttrekking uit reserves (zie BBV, artikel 17c) Afschrijvingen ten laste van de exploitatie Bruto dotaties aan de post voorzieningen ten laste van de exploitatie Investeringen in (im)materiële vaste activa die op de balans worden geactiveerd Baten uit bijdragen van andere overheden, de Europese Unie en overige, die niet op de exploitatie zijn verantwoord en niet al in mindering zijn gebracht bij post 4 Desinvesteringen in (im)materiële vaste activa: Baten uit desinvesteringen in (im)materiële vaste activa (tegen verkoopprijs), voor zover niet op exploitatie verantwoord Aankoop van grond en de uitgaven aan bouw-, woonrijp maken e.d. (alleen transacties met derden die niet op de exploitatie staan) Baten bouwgrondexploitatie: Baten voor zover transacties niet op exploitatie verantwoord Lasten op balanspost Voorzieningen voor zover deze transacties met derden betreffen Lasten i.v.m. transacties met derden, die niet via de onder post 1 genoemde exploitatie lopen, maar rechtstreeks ten laste van de reserves (inclusief fondsen en dergelijke) worden gebracht en die nog niet vallen onder één van bovenstaande posten Verkoop van effecten:

a. Gaat u effecten verkopen? (ja/nee) b. Zo ja wat is bij verkoop de verwachte boekwinst op de exploitatie?

Berekend EMU-saldo

Gemeente Heumen

74

Programmabegroting 2023

Vragenlijst Berekening EMU-saldo Gemeente Gemeente Heumen (0252)

Centraal Bureau voor de Statistiek

www.cbs.nl/kredo

Algemene gegevens: Overheidslaag: Berichtgevernaam: Berichtgevernummer: Jaar: Naam contactpersoon: Telefoon: E-mail: Bestandsnaam:

Gemeente Gemeente Heumen 0252 2023

EMU230060252.XLS

Omschrijving

2023 x € 1000,-

2024 x € 1000,-

2025 x € 1000,-

Volgens realisatie tot en met sept. 2023, aangevuld met raming resterende periode

Volgens begroting 2024

Volgens meerjarenraming in begroting 2025

823

229

994

1.

Exploitatiesaldo vóór toevoeging aan c.q. onttrekking uit reserves (zie BBV, artikel 17c)

2.

Mutatie (im)materiële vaste activa

1.166

1.106

-960

3.

Mutatie voorzieningen

-128

-453

-257

4.

Mutatie voorraden (incl. bouwgronden in exploitatie)

1.179

4.356

-866

5.

Verwachte boekwinst/verlies bij de verkoop van financiële vaste activa en (im)materiële vaste activa, alsmede de afwaardering van financiële vaste activa -1.650

-5.686

2.563

Berekend EMU-saldo

Ruimte voor uw toelichting

Gemeente Heumen

75

Programmabegroting 2023

Gemeente Heumen

76

Programmabegroting 2023

Paragraaf bedrijfsvoering INLEIDING Bedrijfsvoering betreft een aantal verschillende terreinen die direct raken aan het functioneren van de eigen organisatie. Artikel 14 van het Besluit begroting en verantwoording gemeenten (Bbv) geeft aan dat het college de raad middels de paragraaf bedrijfsvoering informeert over de ontwikkelingen op het terrein van bedrijfsvoering. De paragraaf bedrijfsvoering is uitgesplitst naar de volgende onderdelen:  Organisatie  Beleidscontroling en P&C-cyclus  Personeel  Communicatie  Juridische kwaliteitszorg  Informatisering en automatisering  Huisvesting In programma 3 "Bestuur en organisatie", komen de onderwerpen organisatie, personeel, communicatie en huisvesting eveneens aan de orde en gaan we in op de concrete doelstellingen en aanpak. ORGANISATIE De strategische visie van de gemeente Heumen geeft een beeld van de Heumense samenleving in 2030 en biedt kaders voor de gemeentelijke organisatie. We willen een inclusieve samenleving zijn; natuurlijk met iedereen. We sluiten ambtelijk aan op de belangrijke opgaven die raad en college formuleren en herijken daarvoor onze thema’s en werkwijzen. "We zijn een betrouwbare en transparante overheid. We zijn navolgbaar in ons handelen en leggen aan de gemeenschap verantwoording af. Vanuit diversiteit voeren we de dialoog en vanuit goed verhoudingen werken we samen". (Coalitieakoord) .

Voor onze inwoners en partners zijn wij allemaal één gemeente; we vinden het belangrijk dat gemeenteraad, college en organisatie goed op elkaar afgestemd werken. We investeren samen in onze rollen en een duidelijke rolneming. We kiezen voor een integrale en procesgerichte benadering. Als gemeentelijke organisatie bieden we een goede kwaliteit van dienstverlening aan onze inwoners, nu en in de toekomst. We werken effectief en efficiënt. Om goed op de steeds veranderende omgeving in te kunnen spelen, blijven we ons verbeteren en ontwikkelen. Wij zijn wendbaar. Dit vraagt van bestuur en medewerkers een reflectieve en communicatieve manier van werken. We werken samen met en voor onze omgeving. We zeggen wat we doen en doen wat we zeggen. We ondersteunen medewerkers om inzetbaar te blijven. Dat vinden we vanzelfsprekend in deze uitdagende werkomgeving. In programma 3 geven we de ontwikkelrichting aan voor de organisatie. BELEIDSCONTROLING EN P&C-CYCLUS De programmabegroting is een belangrijk instrument voor de raad om opdracht en sturing te geven aan het college. Het is gebruikelijk dat de raad voor het zomerreces via een kadernota het college kaders meegeeft die gevolgd worden bij het opbouwen van de programmabegroting. Door de gemeenteraadsverkiezingen van maart 2022 is er geen kadernota, maar een kaderbrief vastgesteld door de raad.

In de kaderbrief zijn de autonome ontwikkelen financieel vertaald. De wensen voor nieuw beleid zijn door de coalitiepartijen opgenomen in het coalitieakkoord. Het coalitieakkoord is niet vastgesteld door de raad. De beleidswensen uit het coalitieakkoord en de financiële vertaling daarvan zijn in deze begroting geïntegreerd. Na het vaststellen van de programmabegroting wordt de raad via tweemaandelijkse rapportages actief geïnformeerd over afwijkingen op de lopende begroting, waardoor de raad grip houdt en bij kan sturen, indien de raad dit nodig acht. Daarnaast worden er twee mondelinge inhoudelijke voortgangsrapportages door het college aan de raad gepresenteerd.

Getrouwheid en Rechtmatigheid

Op dit moment verstrekt de externe accountant jaarlijks een controleverklaring met een oordeel inzake getrouwheid en rechtmatigheid bij de jaarrekeningen van gemeenten. Per boekjaar 2023 stelt niet langer de accountant, maar het college de rechtmatigheidsverklaring op. De externe accountant geeft vanaf dan alleen nog een controleverklaring af met een oordeel inzake de getrouwheid van de jaarrekening. Maar aangezien de regelgeving het verplicht om de rechtmatigheidsverantwoording onderdeel uit te laten maken van de jaarrekening zal deze onderdeel worden van de getrouwheidsverklaring van de accountant. En om iets over de getrouwheid van de rechtmatigheidsverklaring te kunnen zeggen, zal de accountant werkzaamheden moeten (blijven) uitvoeren omtrent de rechtmatigheid. Het feitelijke werk van de accountant zal daardoor niet substantieel verminderen.

Accountant

De huidige overeenkomst met onze accountant loopt tot en met boekjaar 2022 en kan niet (meer) worden verlengd. Dat betekent dat er opnieuw een aanbestedingstraject moet worden doorlopen. De raad is opdrachtgever van de accountant. Hierdoor zal de auditcommissie een actieve rol vervullen in dit aanbestedingstraject. Gemeente Heumen

77

Programmabegroting 2023

Actualisering financiële verordening/-regelingen

Een aantal financiële beleidsnota’s zijn (veel) ouder vier jaar. In 2023 wordt een actualiteitsslag gemaakt. Per regeling wordt bekeken of er aanpassing nodig is.

Inkoop en aanbesteding

Hoewel het inkoop- en aanbestedingsbeleid geen onderdeel is van het normenkader, is dit beleid uiteraard wel van toepassing bij inkopen en aanbestedingen. Afwijkingen op dit beleid, die binnen de Europese richtlijnen voor inkoop en aanbestedingen vallen, tellen hierdoor niet mee in het rechtmatigheidsoordeel van de accountant en in de nabije toekomst van het college. Afwijkingen die buiten de Europese inkoop- en aanbestedingsgrenzen vallen tellen wel mee in het rechtmatigheidsoordeel. In enkele gevallen staat deze regelgeving de continuïteit van de bedrijfsvoering echter in de weg. Een voorbeeld hiervan betreft de verschillende applicaties die worden gebruikt in de bedrijfsvoering. Het is onwenselijk om eens per vier jaar een aanbesteding van verschillende applicaties te doen. Het (eens in de vier jaar) opnieuw inrichten van het financiële betaal- en administratieproces of het proces binnen het sociaal domein om te komen tot de jeugd- en Wmo-beschikkingen leidt tot inefficiëntie en extra risico op fouten. Om die reden weegt de continuïteit van de bedrijfsvoering zwaarder dan het volgen van de Europese aanbestedingsnorm, waardoor het college op voorhand een beperkte onrechtmatigheid hierbij accepteert. Deze onrechtmatigheid past overigens ruim binnen de onrechtmatigheidsmarge van 1% van de totale gemeentelijke omzet, zoals in het controleprotocol door de raad wordt vastgesteld

Gemeente Heumen

78

Programmabegroting 2023

PERSONEEL Gemeente Heumen wil een aantrekkelijke werkgever zijn. De voor de organisatie gewenste ontwikkelingen zoals genoemd onder het kopje organisatie, vertalen we door bij de uitvoering van het personeelsbeleid van de gemeente Heumen. In de huidige arbeidsmarkt vragen de thema's m.b.t. het binden en boeien van medewerkers extra aandacht. Het hybride werken (zowel thuis als op kantoor) vraagt verder ontwikkeling van medewerkers op het gebied van samenwerken, digitale vaardigheden en werkorganisatie.

Accenten

In 2023 leggen we de volgende accenten:  Ontwikkeling van medewerkers staat jaarlijks op de agenda: we werken o.a. aan communicatievaardigheden en aan de kerncompetenties samenwerken, politiek bestuurlijke sensitiviteit en ontwikkelingsgerichtheid. Doordat medewerkers meer thuis werken zijn met name betrokkenheid bij de organisatie en het versterken van de onderlinge verbinding belangrijke aandachtspunten.  Duurzame inzetbaarheid: we bevorderen dat medewerkers gezond en gemotiveerd blijven en beschikken over goede kennis en vaardigheden. Op basis van onze risico-inventarisatie (RI&E) wordt in 2023 uitvoering gegeven aan het plan van aanpak.  Binden en boeien ( zie hiervoor programma 3, Toekomst van Heumens werken).

Personeelsformatie

In onderstaand overzicht wordt de ontwikkeling van de formatie van de organisatie weergegeven en tevens de raming voor 2023. Verschuivingen door de jaren heen zijn onder andere veroorzaakt door bezuinigingen, toename van formatie voor nieuwe taken en wijzigingen in functies. formatie werkelijk 2020 werkelijk 2021 begroting 2022 begroting 2023 in fte 110,83 110,89 110,89 113,02

fte = full time equivalent

Het personeelsbestand is met 2,13 fte toegenomen. Het betreft een uitbreiding met 1 fte op de afdeling Sociale leefomgeving (binnen het kernteam) en een uitbreiding op de afdeling Bouwen, Milieu en Leefomgeving (binnen het team ROVG).

Personeelsbudget (P-budget)

Het personeelsbudget (P-budget) bestaat uit het salarisbudget voor alle werkgeverslasten (loonsom) en een budget voor bijkomende kosten. De voor 2023 begrote loonsom is gebaseerd op de vastgestelde formatie van 113,02 fte op het moment van begroten. Het budget voor bijkomende kosten bestaat uit vergoedingen voor reis- verblijf, het gebarenbudget en een budget voor arbobenodigdheden. In onderstaand overzicht wordt de ontwikkeling van het P-budget weergegeven: P-budget

werkelijk 2020

werkelijk 2021

begroting 2022

begroting 2023

in €

8.433.998

8.487.896

8.453.565

9.034.194

De belangrijkste oorzaken voor de toename van het begrote P-budget in 2023 ten opzichte van 2022 zijn de caoverhoging van ca. 4% voor het gemeentepersoneel, de uitbreiding van het personeelsbestand met 2,13 fte., de jaarlijkse toekenning van periodieken ( tot het bereiken van de max. van de schaal) en incidenteel hogere inschaling bij de invulling van vacatures (regulier personeelsbeleid).

Gemeente Heumen

79

Programmabegroting 2023

COMMUNICATIE

Externe communicatie

De externe communicatie ondersteunt de (strategische) beleidsdoelstellingen van de gemeente. Communicatie draagt voor een belangrijk deel bij aan het kenbaar en zichtbaar maken van de dienstverlening aan onze inwoners en de veranderende rol van de gemeentelijke overheid. Participatie en communicatie gaan hand in hand. Dit vraagt van de hele organisatie om naar buiten te treden en contact te maken op een open en voor alle inwoners toegankelijke wijze. Het ontwikkelen van de gemeentelijke communicatie vraagt om een blijvende focus. Het team communicatie adviseert en ondersteunt bestuur en medewerkers bij de communicatie naar inwoners en pers.

Interne communicatie

Met onze interne communicatie dragen we er zorg voor dat medewerkers op de hoogte zijn van de bestuurlijke keuzes en van wat er speelt in de organisatie. Ook vinden we het van belang dat medewerkers hun inbreng kunnen hebben in de organisatie. Goede interne communicatie leidt tot betere samenwerking, zorgt voor verbinding en ondersteunt tevens de externe communicatie. Nu er steeds meer hybride gewerkt wordt stelt dit extra eisen aan organisatie en medewerkers ten aanzien van de interne communicatie. In programma 3 is de ontwikkeling van de gemeentelijk communicatie verder uitgewerkt. JURIDISCHE KWALITEITSZORG In 2023 borgen we de juridische kwaliteitszorg in onze organisatie op de manier zoals beschreven in het plan van aanpak "Doorontwikkeling Juridische Kwaliteitszorg", opgesteld in 2017. Dit houdt in dat de juridisch functie ten behoeve van de primaire processen (bijvoorbeeld vergunningverlening) binnen de afdelingen is gepositioneerd (‘lijnfunctie’). Daarnaast is er een team juridische zaken met een aantal centrale taken. Dit team houdt zich bezig met advies, bezwaarschriften en juridisch control/kwaliteitszorg in de gehele organisatie. In het plan van aanpak hebben wij drie pijlers genoemd die aansluiten bij enkele belangrijke uitgangspunten in onze organisatie: kennisdeling, evaluatie en reflectie. Dat houdt in dat onze organisatie:

1. Op een cyclische wijze doorgaat met haar reguliere werkzaamheden

Veel werkzaamheden zijn regulier: het voeren van de commissie bezwaarschriften, klachtbehandeling, opstellen van een jaarverslag inzake klachtenbehandeling, publicatie van lokale wetgeving, controleren van de regelingenbank waarin onze lokale wetgeving is opgenomen (www.overheid.nl), controle van collegevoorstellen, controle van het contractregister, juridisch vraagfunctie, etc. Eind 2022 zijn wij aan de slag gegaan met de actualisering van het Mandaatbesluit. Gelet op de ontwikkelingen rondom o.a. de invoering van de Omgevingswet zal dit doorlopen in 2023. Ook de Wet open overheid (Woo), die sinds 2022 gefaseerd wordt ingevoerd, vraagt inzet van de afdeling juridische zaken.

2. Twee legal audits gaat uitvoeren

Een dergelijke audit bestaat uit kwalitatief en kwantitatief onderzoek. Het kwalitatieve onderzoek richt zich op de organisatie van de juridische functie (aard, omvang en positionering van juridische deskundigheid), de inrichting van de werkprocessen en de toepassing van organisatiebrede regelingen en voorzieningen. Het kwantitatieve onderzoek geeft inzicht in de actuele juridische kwaliteit van het betreffende product aan de hand van kwaliteitsnormen. Met het management is afgesproken dat de bestuurlijke besluitvorming (collegevoorstellen) jaarlijks wordt geëvalueerd. Samen met het management wordt nog gekeken welk soort besluiten in 2023 nog meer wordt ge-audit.

3. Investeert in juridische kennisontwikkeling

Uit gesprekken met afdelingshoofden is naar voren gekomen dat per medewerker wordt gekeken naar de (juridische) opleidingsbehoefte. Onze focus is daarom gericht op een individuele aanpak van juridische kennisontwikkeling. Dit doen wij door in gesprek te blijven met onze collega's. Daarnaast hebben wij in 2020 ervaring opgedaan met het geven van de training 'Gemeentewet en Algemene wet bestuursrecht voor dummies', waar ruim 30 medewerkers aan hebben deelgenomen. De ervaringen uit deze training zijn positief. Periodiek wordt deze training voor (nieuwe) medewerkers herhaald. Afhankelijk van ontwikkelingen op het juridisch vlak zal gekeken worden of er in 2022 vanuit juridische zaken nog andere trainingen worden aangeboden.

Gemeente Heumen

80

Programmabegroting 2023

INFORMATISERING EN AUTOMATISERING

Informatisering en automatisering

We geven invulling aan een realistische en gezonde ambitie en visie op het gebied van informatievoorziening zoals opgesteld in het informatiebeleidsplan, Digitale agenda 2020-2024. De laatste jaren is vanuit het Rijk stevig ingezet op de verbetering van overheidsdienstverlening aan inwoners en bedrijven. Wij als gemeenten spelen daarin een primaire rol. Voorbeelden zijn de ontwikkelingen in het sociaal en ruimtelijk domein (Omgevingswet) en de invoering van het stelsel van basisregistraties. We volgen hierbij de Digitale agenda van het Rijk en programma ’’Samen Organiseren’’, waarbij de VNG projecten faciliteert in een collectieve aanpak voor gemeenten. In het samenwerkingsverband ICT Rijk van Nijmegen (iRvN), passen we zoveel mogelijk standaarden toe en maken gebruik van landelijke generieke voorzieningen, zoals de Gemeentelijke Gemeenschappelijke Infrastructuur (GGI), om zo zorg te dragen voor veilige en betrouwbare ICT-voorzieningen. Ook wordt aangesloten bij landelijke aanbestedingen en wordt tevens de samenwerking opgezocht met regiogemeenten waar dit kan.

We werken volgens een regionale strategische I-agenda, waar de focus voor de komende jaren ligt bij:  Werkplekinrichting en ondersteuning kantoorautomatisering, zoals de implementatie van mobile device management en Microsoft365  Doorontwikkeling van de ICT-omgeving, vanuit regionale uitgangspunten zoals cloudstrategie en Common Ground (hervorming van gemeentelijke informatievoorziening voor het uitwisselen van gegevens)  Invoering nieuwe wetgeving zoals de Wet Open Overheid (Woo) en de Wet Modernisering Elektronisch Bestuurlijk Verkeer (WMEBV). Deze wetten moeten zorgen voor meer inzicht in het handelen van de overheid en het beschikbaar stellen van digitale kanalen voor het contact met inwoners en ondernemers  Informatieveiligheid en Privacy  Datagedreven werken  Informatiebeheer/archivering en e-depot voor digitale archivering. Samen met onze medewerkers blijven we ons verder inzetten om ons digitaal te ontwikkelen. De digitale vaardigheden en het flexibele werken i.c.m. thuiswerken krijgen hierbij aandacht.

Informatiebeveiliging

Het belang van een veilige en beschikbare digitale overheid neemt in deze tijd alleen maar toe. Inwoners moeten er namelijk te allen tijde op kunnen vertrouwen dat de overheid alles in het werk stelt om te voorkomen dat vertrouwelijke informatie in verkeerde handen valt en om te voorkomen dat de bedrijfscontinuïteit wordt verstoord. Informatiebeveiliging, met als basis het normenkader de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO), is hierbij een integraal onderdeel van de organisatie; de applicaties, processen, beheerders en de gebruikers van onze infrastructuur spelen allen een evenwichtige rol. Door middel van de ENSIA (landelijke audit) worden we jaarlijks gecontroleerd. Op basis van ons informatiebeveiligingsbeleidsplan en jaarplan gaat de komende tijd veel aandacht uit naar:  Actieve controle van leveranciers op informatiebeveiligingseisen, zeker als onze applicatie in de ‘cloud’ draait. De samenwerking met softwareleveranciers verandert hierdoor.  Uitvoeren van dataclassificaties en risicoanalyses waardoor we onze grootste risico’s in beeld hebben en komen tot goed risicomanagement  Continuïteitsplan voor onze meest kritische werkprocessen in het geval van een cyberaanval.  Bewustwording van het belang van informatiebeveiliging van onze medewerkers door middel van een elearning en verschillende acties en sessies.

We hebben kennis genomen van het regionaal Rekenkameronderzoek naar Informatiebeveiliging en privacybescherming, dat in opdracht van de rekenkamers van onze buurgemeenten is uitgevoerd. Wij herkennen een aantal conclusies en aanbevelingen. Op basis van de uitkomsten en aanbevelingen gaan we intern aan de slag en zetten we ons in samenwerking met iRvN en de deelnemende gemeenten in om onze ICT-infrastructuur zo veilig mogelijk te maken en te houden. We ontwikkelen regionale procedures, zoals een regionale incidentmanagementprocedure. Daarnaast treffen we in samenwerking met het iRvN vele maatregelen om het eventuele hackers moeilijk te maken en de kans op succes van cyberaanval te minimaliseren. Hiervoor is een flink aantal projecten als onderdeel van een veiligheidsproject benoemd, waarmee we ons voorbereiden en anticiperen op de nieuwste aanvalstechnieken. Zo komen we tot een betere beveiliging zoals geavanceerde monitoring van ons netwerk en eventuele detectie van cyberaanvallen.

Gemeente Heumen

81

Programmabegroting 2023

Privacy - Persoonsgegevens

Inwoners moeten er op kunnen vertrouwen dat hun persoonlijke informatie veilig is bij onze organisatie en dat wij deze informatie alleen conform de richtlijnen van de AVG en andere privacywetgeving gebruiken. Om hier uitvoering aan te geven werken we continu aan verbetering op het gebied van toezicht, bewustwording, beleid en procedures. De functionaris gegevensbescherming (FG), benoemd voor de gemeente, de gemeenteraad en de burgemeester, heeft hierbij de coördinerende, adviserende en toezichthoudende rol. Het uitbreiden van het interne toezicht en controle is iets wat de komende periode meer aandacht krijgt. De juiste omgang, zoals het vastleggen en opslaan, van persoonsgegevens is iets wat actief en in toenemende mate gecontroleerd wordt door onder andere de controle van logging van applicaties. Dit is ook belangrijk in het kader van audits. Als gemeente worden we in toenemende mate gecontroleerd, zoals bij de jaarlijkse audit op de naleving van de Wet politiegegevens (Wpg). Het belang van de juiste omgang met gegevens is ook van toepassing bij nieuwe processen, projecten en implementaties van nieuwe wetten, zoals de Wet Open Overheid (Woo). Tot slot is ook op het gebied van privacy de bewustwording van onze medewerkers van belang zoals de naleving van procedures en het gebruik van ICT-middelen om veilig met persoonsgegevens om te gaan.

HUISVESTING Het gemeentehuis passen wij aan voor de gewenste naar buiten toe gerichte en flexibele uitvoering van onze taken. We faciliteren en sluiten aan bij de Heumense manier van werken. Noodzakelijk groot onderhoud aan het gebouw wordt gecombineerd met het oplossen van knelpunten en verbeteringen met betrekking tot veiligheid en dienstverlening. De uiteindelijke doelstellingen zijn dat de publiekszone, bestuurszone en werkruimten een open uitstraling hebben en de mogelijkheid bieden om rustig, veilig en samen te werken, flexibel zijn in te richten en voldoen aan (arbo)richtlijnen.

Gemeente Heumen

82

Programmabegroting 2023

Paragraaf lokale heffingen ALGEMEEN Hieronder treft u een overzicht aan van de onderdelen die de paragraaf lokale heffingen volgens artikel 14 van de financiële verordening (artikel 212 Gemeentewet) dient te bevatten:  Het beleid ten aanzien van de lokale heffingen;  De gerealiseerde opbrengsten per lokale heffing;  Een overzicht op hoofdlijnen van de diverse heffingen  Een aanduiding van de lokale belastingdruk;  Het kwijtscheldingsbeleid. In deze paragraaf zullen wij nader op de verschillende onderdelen ingaan. BELEID LOKALE HEFFINGEN Op grond van de Gemeentewet heeft de gemeente de mogelijkheid belastingen en rechten te heffen. Deze mogelijkheid is in het leven geroepen om de gemeente te voorzien van eigen inkomsten. Een eigen lokaal belastinggebied van voldoende omvang is van essentieel belang voor de financiële zelfstandigheid van gemeenten. In de situatie van de gemeente Heumen worden de volgende belastingen en rechten geheven:  Onroerende zaakbelastingen;  Hondenbelasting;  Brede rioolheffing;  Afvalstoffenheffing en reinigingsrechten;  BIZ (Bedrijven investeringszone)  Marktgelden;  Lijkbezorgingsrechten;  Leges. We onderscheiden opbrengsten als algemene dekkingsmiddelen (belastingen) en opbrengsten die direct dienen ter dekking van gemaakte kosten (rechten). Tot de eerste categorie behoren de onroerende zaakbelastingen en hondenbelasting.

De overige belastingen en rechten behoren tot de tweede categorie, ook wel bestemmingsheffingen genoemd. TARIEVENBELEID De gemeentelijke heffingen (hondenbelasting, marktgelden en die van de legesverordening) worden conform de uitgangspunten als genoemd in deze programmabegroting 2023 verhoogd met het inflatiepercentage van 2,4% (vastgesteld in de meicirculaire). De tarieven voor de afvalstoffenheffing, reinigingsrechten, brede rioolheffing, BIZ en lijkbezorgingsrechten zijn daarvan uitgezonderd. Hiervoor geldt als uitgangspunt 100% kostendekkendheid. De tarieven voor de heffing van de onroerende zaakbelastingen zijn gebaseerd op een voortzetting van de volgende uitgangspunten: De opbrengsten onroerende zaakbelastingen voor de woningen worden alleen verhoogd met de extra opbrengst in verband met nieuwbouw. De opbrengsten onroerende zaakbelastingen voor de niet-woningen, worden naast de extra opbrengst in verband met nieuwbouw, verhoogd met de inflatiecorrectie van 2,4%. De definitieve tarieven voor de heffing van belastingen en leges 2022 worden bij een afzonderlijk raadsvoorstel voorgelegd aan de gemeenteraad in de vergadering van december 2022.

Gemeente Heumen

83

Programmabegroting 2023

OPBRENGST(RAMING) LOKALE HEFFINGEN In de volgende cirkeldiagram zijn de ramingen van de verschillende belastingen en rechten voor 2023 weergegeven. De begrote inkomsten van de gemeentelijke belastingen en heffingen in 2023 bedragen € 8.849.050.

ONROERENDE ZAAKBELASTINGEN Algemeen Onder de naam onroerende zaakbelastingen worden twee belastingen geheven die te maken hebben met nietwoningen: een gebruikersbelasting en een eigenarenbelasting. Als onroerende zaken in hoofdzaak tot woning dienen wordt alleen een eigenarenbelasting geheven. Tarieven Voor de heffing van de onroerende zaakbelastingen 2023 gaan we uit van de waardepeildatum op 1 januari 2022. De raad stelt de tarieven voor 2023 vast op basis van een afzonderlijk raadsvoorstel dat in de raadsvergadering van december 2022 aan de raad zal worden voorgelegd. De ontwikkeling van de OZB tarieven in de periode van 2018 tot en met 2022 ziet er als volgt uit: 2018

2019

2020

2021

2022

Tarief eigenaren woningen

0,1797%

0,1717%

0,1594%

0,1542%

0,1407%

Tarief eigenaren niet-woningen

0,3149%

0,3118%

0,3097%

0,3504%

0,3581%

Tarief gebruikers niet-woningen

0,2374%

0,2351%

0,2331%

0,2658%

0,2758%

De percentages hebben betrekking op de WOZ-waarde. Opbrengsten De opbrengsten inclusief nieuwbouw in het kader van de OZB worden voor 2023 geraamd op: 2021(werkelijk) 3.490.719

2022 3.512.341

2023 3.567.017

Opbrengst eigenaren niet-woningen (€)

815.177

778.823

820.370

Opbrengst gebruikers niet-woningen (€)

538.201

505.638

533.113

4.844.097

4.796.802

4.920.500

Opbrengst eigenaren woningen (€)

Totaalopbrengst OZB (€)

Hierin is een toename WOZ waarde (i.v.m. nieuwbouw) berekend van: Woningen: € 26.050.000 Niet-woningen: € 500.000

Gemeente Heumen

84

Programmabegroting 2023

HONDENBELASTING Algemeen De hondenbelasting is een algemene belasting, waarvan de opbrengst ten goede komt aan de algemene middelen. Bij de invoering van de belasting in 1994 heeft de gemeente er voor gekozen de opbrengst uit de hondenbelasting aan te merken als algemeen dekkingsmiddel. Tarieven De gemeente Heumen kent een tarief per hond (ongeacht het aantal) en een kenneltarief. De raad stelt de tarieven voor 2023 vast op basis van een afzonderlijk raadsvoorstel dat in de raadsvergadering van december 2022 aan de raad zal worden voorgelegd. Op basis van prijsinflatie volgens de meicirculaire 2022, zou het tarief van 2023 er als volgt uit komen te zien: 2019

2020

2021

2022

2023

Tarief per hond (€)

80,00

81,20

90,80

92,15

94,35

Kenneltarief (€)

344,00

349,15

390,60

396,45

405,95

Opbrengsten De opbrengsten betreffende de hondenbelasting en kennel worden voor 2023 geraamd op: Opbrengsten uit tarief per hond € 144.467 Opbrengsten kennel € 2.436 Totaal opbrengsten hondenbelasting 2023 € 146.903 BREDE RIOOLHEFFING Algemeen Het tarievenbeleid voor de heffing van de rioolrechten is vastgesteld door de raad met de vaststelling van het Gemeentelijk Rioleringsplan. Vanaf 2010 mogen gemeenten echter geen rioolrechten meer heffen. Onder de naam “brede rioolheffing” wordt belasting geheven van degene die bij het begin van het belastingjaar het genot heeft krachtens eigendom, bezit of beperkt recht van een eigendom, dat direct of indirect is aangesloten op de gemeentelijke riolering. Beleid ten aanzien van het rioolrecht:  Kostendekkend te heffen waarbij de compensabele BTW, conform de richtlijnen, als kostenpost opgenomen wordt  De lasten uit nieuwe investeringen pas in het tarief op te nemen nadat de investering is gerealiseerd. Tarieven Bij de vaststelling van het GRP 2018-2022 (14-12-2017) is door de Raad besloten om het tarief deze planperiode niet te laten stijgen en vast te stellen op € 159,85. In 2022 zal een nieuw GRP worden aangeboden aan de Raad en worden de nieuwe tarieven voor de periode 2023 en verder bekend.

De ontwikkeling van de rioolheffing ziet er voor de periode van 2021 tot en met 2026 als volgt uit: 2021 2022 2023* Tarief per perceel 159,85 159,85 163,35 * Gebaseerd op concept GRP met verhoging van € 3,50 per jaar.

2024* 166,85

2025* 170,35

2026* 173,85

De baten en lasten van de instandhouding van het rioleringsstelsel evenals de exploitatie hiervan worden afgewikkeld via de voorziening “onderhoud/egalisatie baten/lasten rioleringsstelsel”. De VNG heeft de huidige modelverordening vervangen voor een nieuwe modelverordening riool- en waterzorgheffing. Van de maatregelen in de publieke ruimte heeft iedereen profijt, daarom worden in de nieuwe situatie zoveel mogelijk percelen in de heffing betrokken. Invoering van deze nieuwe verordening vraagt een zorgvuldige belangenafweging en doorberekening van de verschillende scenario’s (en differentiatie in tariefstelling). Een projectgroep (Munitax en deelnemende gemeenten) is medio 2022 gestart met in beeld brengen van alle benodigde informatie en objecten. Uw raad zal hierover in december 2022 verder worden geïnformeerd. Verwachte ingangsdatum voor de nieuwe verordening: 1 januari 2024. Kostendekkendheid De geraamde baten en lasten voor 2023 en de mate van betrokkenheid in de heffing van rioolrechten wordt in onderstaande tabel weergegeven. Taakveld