Bijlage I Programmabegroting 2023
Tekst van het document
Gemeente Heumen
30
Programmabegroting 2023
Programma 2 Fysieke leefomgeving Begroting 2023
Objectnr.
Product en taakveld
T0030
Beheer overige gebouwen en gronden
T1100
Crisisbeheersing en brandweer
T1200
Openbare orde en veiligheid
T2100
Verkeer en vervoer
T2200 T2500
Lasten (€)
Baten (€)
Saldo (€)
-112.515
138.204
25.689
-1.404.758
0
-1.404.758
-541.166
5.351
-535.815
-2.006.683
132.288
-1.874.395
Parkeren
-104.093
4.500
-99.593
Openbaar vervoer
-56.849
0
-56.849
T3300
Bedrijfsloket en bedrijfsregelingen
-155.866
56.111
-99.756
T3400
Economische promotie
-220.177
3.002
-217.175
T5400
Musea
-42.037
0
-42.037
T5500
Cultureel erfgoed
-78.749
14.043
-64.706
T5700
Openbaar groen en (openlucht) recreatie
-1.281.956
36.614
-1.245.342
T7100
Volksgezondheid
-55.228
0
-55.228
T7200
Riolering
-1.065.410
1.566.102
500.692
T7300
Afval
-1.508.228
1.927.969
419.741
T7400
Milieubeheer
-690.934
75.001
-615.933
T7500
Begraafplaatsen en crematoria
-74.415
84.150
9.735
T8100
Ruimtelijke ordening
-857.633
202.868
-654.765
T8200
Grondexploitatie (niet-bedrijv. terrein)
-226.841
226.841
0
T8300
Wonen en bouwen
Totaal
P02
-1.536.393
852.803
-683.590
-12.019.929
5.325.846
-6.694.083
*Voor de kostendekkendheid van afval en riolering wordt verwezen naar de paragraaf lokale heffingen In de volgende tabel vindt u een overzicht van het voor dit programma geraamde nieuw beleid ( reeds meegenomen in kadernota en ombuigingen). In de tabel zijn de bedragen per begrotingsjaar opgenomen. Bedrag Nieuw beleid
Programmabegroting 2023-2026(Kaderbrief) Leegstandsbeheer Openbaar vervoer(amoveren haltes Openbaar vervoer) Beheer hondenuitlaatveldjes Areaaluitbreidingen IBOR(Veldkamille, De Laan en Lage hof) Bijdrage Groene metropoolregio RO Gebiedsplan Kop van Malden ODRN Programmabegroting 2023-2026 (Coalitieakkoord) Landschapsontwikkeling/biodiversiteit/boomaanplant Onderhoud beplanting van laag naar basis Onderhoud onkruid van laag naar basis Onderhoud straatgoten van laag naar basis Kosten onderhoud straatgoten opvangen in GRP Onderzoeken en stimuleren duurzaamheidsmaatregelen Winterfestijn Renovatie wegen (kapitaallasten obv investering van 800.000 per jaar)
Gemeente Heumen
31
Raming 2023 (€)
2024 (€)
2025 (€)
2026 (€)
113.000 40.000 5.000 25.000
113.000 5.000 25.000
5.000 25.0000
5.000 25.0000
10.000 PM 53.000
10.000 PM 84.000
10.000
10.000
84.000
84.000
20.000 38.000 55.000 43.000 -43.000 30.000
20.000 38.000 55.000 43.000 -43.000 30.000
20.000 38.000 55.000 43.000 -43.000 30.000
20.000 38.000 55.0000 43.000 -43.000 30.000
56.000
112.000
-20.000 168.000
Programmabegroting 2023
Bedrag Nieuw beleid
Raming 2024 2025 (€) (€)
2023 (€) 25.000 45.000
Actualiseren archeologische beleidskaarten Risicokaart ontplofbare oorlogsresten
2026 (€)
*Nog te verwerken in exploitatie via 1e wijziging 2023 In de volgende tabel vindt u een overzicht van de voor dit programma geraamde investeringen. In de tabel zijn de investeringsbedragen opgenomen.
Meerjaren investeringsplan
Investerings bedrag
Reconstructie Molenwijkpark*
200.000
Graveermachine* Renovatie wegen Afzuiginstallatie werkplaats Sneeuwschuiver*
11.000
Sneeuwschuiver vrachtwagen*
13.000
Grote opzetstrooier*
30.000
Toelichting
Raming 2023 (€)
Lopende investering
Lopende investering
Rioolontstoppingsmachine*
7.500
Werkzaamheden masterplan*
705.500
800.000
800.000
800.000
10.100
223.629 50.000
2026 (€)
30.000
Openbare verlichting* Openbare verlichting fietspaden
2025 (€)
189.747 11.000 800.000 8.000 11.000
8.000 11.000
2024 (€)
lopende investering
226.425
27.259 7.500
Lopende investering
Blauwe ader Dravik*
669.000 205.000
Schaftwagen begraafplaats*
3.500
*Kapitaallasten reeds verwerkt in Staat Vaste activa 2023-2026
Gemeente Heumen
32
Programmabegroting 2023
In de volgende tabel vindt U een overzicht van de reserves en voorzieningen die betrekking hebben op dit programma. Reserves
Stand per Toevoeging Onttrekking Stand per 1-1-2023 31-12-2023 (€) (€)
Beheer natuurgrond Keersluis
92.985
8.040
84.945
Parkeergarage Brede school
56.400
3.500
61.400
Baten en lasten rioleringsstelsel
449.735
0
449.735
Exploitatiebijdrage riolering buitengebied
329.342
36.035
293.307
Vernieuwing verkeersinstallaties
94.756
94.756
0
Maatregelen klimaatakkoord
177.097
75.000
102.097
Omgevingswet
128.000
128.000
0
Erfpachtgronden de Laan 3
22.824
5.470
0
28.294
Erfpachtgronden de Laan 4
13.260
3.106
0
16.366
Erfpachtgronden de Laan 5
11.411
2.735
0
14.146
Erfpachtgronden de Laan 18-20
15.463
5.406
0
20.869
Erfpachtgronden de Laan 19-23
14.061
8.095
Erfpachtgronden de Laan 13-1
8.662
1.195
0
9.857
Erfpachtgronden de Laan 13-2
33.658
7.820
0
41.478
Erfpachtgronden de Laan 15
6.208
2.260
0
8.468
1.453.862
44.587
345.331
1.153.118
Voorzieningen
8.500
22.156
Stand per Toevoeging Onttrekking Stand per 1-1-2023 31-12-2023 (€) (€)
Onderhoud parkeergarage Maldensteijn
159.904
836
11.186
149.554
Meerjr. onderhoud molens
107.486
6.000
0
113.486
Meerjr. onderhoud kerken
140.164
3.773
1.255
142.682
Werkplaats Malden
13.824
1.000
12.824
Onderhoud Wegen
307.352
431.275
460.069
278.558
Onderhoud Riolering
4.779.467
0
172.262
4.607.205
28.274
0
674.046
5.304.309
Egalisatie afvalstoffenheffing
28.274 5.536.471
441.884
*Voor een nadere toelichting van de reserves en voorzieningen wordt verwezen naar de toelichting op de balans
Gemeente Heumen
33
Programmabegroting 2023
Gemeente Heumen
34
Programmabegroting 2023
Programma 3 Bestuur en Organisatie
Gemeente Heumen
35
Programmabegroting 2023
WAT WILLEN WE BEREIKEN? 3.1 Strategische visie 2030: ‘Natuurlijk met iedereen’ De strategische visie ‘Natuurlijk met iedereen’ is in 2021 vastgesteld. Het is ons kompas gedurende 10 jaar en geeft richting aan de samenleving die we in 2030 willen zijn. De centrale doelstelling in deze richtinggevende visie is het zijn van een Heumense, inclusieve samenleving. De coalitie ziet deze visie als belangrijke leidraad: inclusie en vertrouwen vormen de pijlers voor alle beleid. De strategische visie is een hulpmiddel om integrale keuzes te maken en vormt een opdracht aan ons allemaal. De hoofdlijnen zijn:
Onze samenleving in 2030
Voor de toekomst van onze gemeente vinden we het belangrijkste dat iedereen die mee wil doen, dit ook kan en dat we elkaar helpen waar nodig. Dit doen we samen met zowel, inwoners, ondernemers als maatschappelijke organisaties. Wij hebben lokale voorzieningen die levensvatbaar en voor iedereen bereikbaar zijn. De lokale voorzieningen, waar veel inwoners gebruik van maken en waar inwoners zich voor inzetten, kunnen blijven bestaan, mede dankzij de inzet van vele vrijwilligers en een rijk verenigingsleven. Voor de inwoners die het nodig hebben, voor even of langer, staan we als gemeente klaar. Zodat ook zij deel kunnen nemen aan de samenleving. We gaan voor een inclusieve samenleving. Dit is ons doel en daar zetten we ons vol voor in. Hiervoor doen we meer dan onze wettelijke verplichtingen. Daarnaast kenmerkt onze gemeente zich door groen, duurzaam en veilig. Voor deze kenmerken doen we alleen wat wettelijk noodzakelijk is.
De rol van de gemeente in 2030
Wij zijn als gemeente betrouwbaar, open en eerlijk. We zetten ons actief in om ervoor te zorgen dat iedereen in onze gemeente mee kan doen. Voor onze kenmerken geven we ruimte aan inwoners en partners om aan de slag te gaan. Bij het kiezen van onze rol staat het maatschappelijk belang centraal en kijken we wat nodig is.
De rol van partners in 2030
Samenwerking met inwoners en partners is belangrijk. Samen zorgen we ervoor dat iedereen mee kan doen in onze samenleving. Daarom gaan we graag samen met inwoners en partners aan de slag, zodat we elkaars kennis en kunde kunnen gebruiken. Daarnaast werken we als gemeente intensief regionaal samen. Deze samenwerking draagt bij aan ons voorzieningenniveau en de kwaliteit van de Heumense samenleving als zelfstandige gemeente. De uitwerking van de strategische visie vindt plaats binnen de verschillende gemeentelijke domeinen. U kunt hierover lezen in onderdelen van de programma’s 1 en 2, zoals over betaalbare zorg, duurzaamheid en wonen. 3.2 (Digitale) dienstverlening Als zelfstandige gemeente wil de gemeente Heumen goede dienstverlening kunnen bieden aan haar inwoners, nu en in de toekomst. Regionale samenwerking draagt daar wezenlijk aan bij. Dat betekent dat de gemeente: luistert naar de inwoner, laat weten wat ze met vragen doet en vragen die steeds terugkeren aangrijpt als een kans voor continue verbetering van de eigen dienstverlening; dienstverlening aanbiedt die toegankelijk en gebruiksvriendelijk is, en bovendien dat iedere inwoner die persoonlijke aandacht nodig heeft die kan krijgen. samenwerkt en afstemt met onze ketenpartners (bv. Munitax en ODRN).
We hebben continue te maken met maatschappelijke, technologische, organisatorische en wettelijke ontwikkelingen, die van invloed zijn op onze (digitale) dienstverlening. (zie schema).
Gemeente Heumen
36
Programmabegroting 2023
Op maat gesneden dienstverlening die toegankelijk en snel is, zorgt dat inwoners gemakkelijk in hun behoeften kunnen voorzien en zelfredzaam zijn. Dat schept ruimte voor persoonlijk en betekenisvol contact voor diegene die dat nodig hebben, omdat ze met een ingewikkeld probleem zitten of er zelf niet uitkomen. Zo biedt de gemeente elke inwoner de dienstverlening die hij nodig heeft: zowel digitaal als ook in passend persoonlijk contact. Alle inwoners, bezoekers en bedrijven mogen van ons als gemeente een hoge standaard van dienstverlening verwachten, maar enkele doelgroepen verdienen de komende jaren speciale aandacht. Van alle Nederlanders beschikt bijna 30 procent over beperkte of geen internetvaardigheid. In een samenleving die in hoog tempo digitaliseert, mogen zij niet afhaken. Ook bedienen we de inwoners die ‘online’ zijn. Zij beschikken over een pc, een laptop of kunnen het internet op via mobiele telefoon of tablet. Deze inwoners staan positief tegenover digitale dienstverlening van de overheid. Het is voor hen een vanzelfsprekendheid dat ook de gemeente digitale diensten verleent. Dit betekent nog niet dat zij er massaal gebruik van maken. Het belang van de inwoners zit hem in de keuze en het gemak.
Een digitaal kanaal dat 24 uur per dag, zeven dagen in de week gebruikt kan worden, zullen zij vaker kiezen als zij op die manier gemakkelijk antwoord krijgen op vragen of een dienst sneller ontvangen. Geen antwoord krijgen is erg vervelend. Een van de grootste ergernissen van inwoners is van het kastje naar de muur te worden gestuurd en steeds dezelfde gegevens te moeten overleggen. Digitale dienstverlening is er juist op gericht om dit te voorkomen. Gegevens één keer vastleggen en deze in de dienstverlening aan de inwoner steeds opnieuw gebruiken. Daarnaast is digitale dienstverlening voor de overheid, net als voor het bedrijfsleven, van strategisch belang. De overheidsorganisatie van de toekomst kan niet zonder. Slimme inzet van ICT maakt digitale dienstverlening sneller, onbureaucratiseert, ontschot, maakt integraal werken mogelijk, kan inwoners beter bedienen en is uiteindelijk goedkoper.
Gemeente Heumen
37
Programmabegroting 2023
3.3 Communicatie Bij de bestuursstijl van het college past breed maatschappelijk draagvlak. "We zijn een betrouwbare en transparante overheid in ons handelen en we leggen aan de gemeenschap verantwoording af. Vanuit diversiteit voeren we de dialoog en vanuit goede verhoudingen werken we samen." We willen actief in gesprek blijven met de raad en inwoners over nieuwe ontwikkelingen die zich tijdens de raadsperiode voordoen. (Coalitieakkoord: bestuursstijl) Met onze gemeentelijke communicatie ondersteunen we de strategische doelstellingen van bestuur enerzijds en de dienstverlening aan onze inwoners anderzijds. We vinden het belangrijk dat onze communicatie in ieder geval verbindend, helder, deskundig en actief is. Alle vertegenwoordigers van de gemeente, raad, college en ambtenaren vormen voor inwoners één organisatie; we nemen deze karakteristieken mee als uitgangspunt bij onze communicatie. We willen met onze communicatie zoveel mogelijk inwoners bereiken en betrekken, zo dragen we bij aan een inclusieve samenleving, waarin iedereen kan meedoen. In onze communicatie zijn we toegankelijk: we gebruiken begrijpelijke taal ( B1-niveau), we communiceren via diverse kanalen (website, digitale nieuwsbrief, sociale media, beeld, gemeentepagina) en het is duidelijk voor inwoners hoe zij zelf in contact kunnen komen met de gemeente.
De Wet digitale overheid stelt verplicht dat gemeenten (en andere overheidsinstanties) voldoen aan digitale toegankelijkheidseisen. In 2022 laten we een toegankelijkheidsverklaring opstellen en bepalen we de prioriteiten voor 2023 en volgende jaren. 3.4 Toekomst van Heumens werken We willen een toekomstbestendige organisatie zijn, die een goede kwaliteit van dienstverlening voor inwoners en bestuur kan bieden én een aantrekkelijke werkgever is. Uit de ontwikkelingen om ons heen leren we dat de manier waarop we zijn georganiseerd en (samen-)werken moet blijven doorontwikkelen om ons werk goed te kunnen blijven doen. Daarnaast heeft de coronacrisis ons geleerd dat we ons werk ook op een andere manieren kunnen doen en organiseren. De komende jaren blijven we aan de slag met de ontwikkeling van onze organisatie. We werken verbindend, oplossingsgericht en vanuit de kernwaarden: vertrouwen, eigenaarschap en plezier beleven aan samen leren en een goed resultaat. Het uitgangspunt blijft daarbij, dat de gemeentelijke organisatie op een effectieve manier de verbinding blijft leggen tussen inwoners, ondernemers, partners, bestuurders en medewerkers. Medewerkers doen goed en plezierig hun werk: thuis, op kantoor of elders.
Onderwerpen waarmee we aan de slag zijn: onderlinge afstemming, maatwerk, duurzaam vitaal werken, samen leren, zorgen voor goede huisvesting en voor goede faciliteiten op kantoor en bij het werken op afstand. We versterken daarbij de basis waar nodig en verbeteren en ontwikkelen van daaruit verder. Voor deze ontwikkeling van de organisatie is er een dynamische agenda 2021-2024 gemaakt. De krapte op de arbeidsmarkt is van invloed op onze organisatie; het is niet meer vanzelfsprekend dat vacatures snel kunnen worden ingevuld op het gewenste niveau. Ook ontstaan er meer kansen op de arbeidsmarkt voor medewerkers en verwachten we een grotere uitstroom hierdoor. Het is dan ook van belang dat we investeren in de werving van nieuwe medewerkers en onze eigen medewerkers weten te binden en boeien. Over de invulling hiervan rapporteert het college aan de gemeenteraad. 3.5 Samenwerking Door de maatschappelijke en bestuurlijke ontwikkelingen wordt regionale samenwerking steeds belangrijker. Voor een aantal gemeentelijke taken kan werken op een grotere schaal noodzakelijk zijn om de uitvoering op het gewenste kwaliteits- en kostenniveau te organiseren. Daarnaast wordt de regio door het Rijk en de Provincie steeds meer als samenwerkingspartner beschouwd.
Tenslotte zijn er onderwerpen (bijvoorbeeld: de economische ontwikkeling) die alleen regionaal en zelfs bovenregionaal gestuurd of beïnvloed kunnen worden. In het kader van de regionale samenwerking kijken we kritisch naar wat kunnen we en doen we zelf en welke zaken lenen zich meer voor een gezamenlijke aanpak. Uitgangspunt blijft dat we dichtbij en lokaal organiseren wat voor inwoners direct van belang is en wat op lokale schaal goed georganiseerd kan worden. Bij regionale samenwerking richten we ons vooral op het Rijk van Nijmegen en – op grotere schaal- de regio Arnhem-Nijmegen. Op dit moment ligt de focus op het verstevigen van de samenwerking in de regio Arnhem-Nijmegen, de Groene Metropoolregio.
Gemeente Heumen
38
Programmabegroting 2023
3.6 Financiën Een belangrijk financieel uitgangspunt is een sluitende meerjarenbegroting. De structurele uitgaven worden gedekt door structurele inkomsten. Beide zijn reëel geraamd. We willen ervoor zorgen dat de financiële situatie van de gemeente ook in de toekomst goed blijft. We hanteren een verantwoord en behoedzaam financieel beleid. We monitoren de financiële ontwikkelingen met twee-maandelijkse rapportages. In de voorliggende begroting hebben we de financiële consequenties uit het coalitie-akkoord en het collegewerkplan, de meicirculaire en de kaderbrief 2023 verwerkt. Het college is erin geslaagd een sluitende begroting én meerjarenraming samen te stellen. Vanaf 2026 is de financiële toekomst / Rijksbijdrage onzeker. Gemeenten kunnen daardoor van de beschikbaar gestelde middelen tot 2026 geen structureel beleid ontwikkelen. Naar verwachting zal hierover in de septembercirculaire 2022 meer duidelijkheid komen. We blijven in staat om lokale dienstverlening aan onze inwoners op voldoende niveau uit te voeren. Voor onze toekomstbestendigheid is het cruciaal dat we een voorzieningenniveau dat past bij de omvang van onze gemeente, op peil kunnen houden. 3.7 Veiligheid, handhaving en ondermijning Net als voorgaande jaren blijven we ook in 2023 verder bouwen aan een veiligere omgeving.
We willen dat inwoners, ondernemers en bezoekers zich veilig voelen in de gemeente Heumen én dat gezien wordt dat er wordt opgetreden bij bedreigingen en incidenten. Dit doen we overigens niet alleen. We werken namelijk nauw samen met de gemeenten in Tweestromenland op de onderwerpen: ondermijning, zorg en veiligheid en crisisbeheersing. Momenteel werken we aan een nieuw Integraal Veiligheidsplan Tweestromenland 2023-2026. We ronden dit het 1e kwartaal 2023 af en bieden het daarna ter vaststelling aan aan de raad. In het Integraal Veiligheidsplan Tweestromenland 2023-2026 staan de prioriteiten en strategische thema’s op het gebied van veiligheid voor onze gemeente. De belangrijkste prioriteiten voor 2023 blijven ondermijning, zorg en veiligheid en crisisbeheersing.
Ondermijning
• Signalen en casuistiek worden behandeld in speciale overleggen, bij overschrijding wordt handhavend opgetreden.
Zorg en veiligheid
• Doorontwikkeling van de samenwerking en verbinding tussen de domeinen zorg en veiligheid. • Implementeren beleid aanpak mensenhandel
Crisisbeheersing
• Versterken van samenwerkingsafspraken. • Flexibilisering van de crisisorganisatie. • Ontwikkelen beleid rondom langdurige crises.
Gemeente Heumen
39
Programmabegroting 2023
WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN? 3.2 (Digitale) dienstverlening We willen de burger en de ondernemer zo'n toegankelijke dienstverlening bieden dat ze de meeste Doel zaken probleemloos zelf kunnen regelen. We zorgen voor continue verbetering van de toegankelijkheid van onze website. Digitaal is de dienstverlening zo gebruiksvriendelijk dat burgers en ondernemers hier uit zichzelf voor Effecten kiezen, omdat het hen de minste tijd en inspanning kost. Voor wie er op internet niet uitkomt, is er altijd passend, persoonlijk contact onder handbereik. Continueren fysieke dienstverlening Uitbreiding digitale formulieren op gemeentelijke website Inhoud Ontwikkeling en implementatie van digitale diensten Kwalitatief onderzoek naar klanttevredenheid Planning
2023
Budget
Reguliere ambtelijke uren
3.3 Communicatie Doel
Effecten
Inhoud
We ondersteunen met communicatie de strategische doelstellingen van bestuur en organisatie. Door de inzet van onze digitale communicatiemiddelen / sociale media, als aanvulling op bestaande communicatiemiddelen, hebben we een groter bereik met onze communicatie. We bereiken meer mensen en ook andere doelgroepen, zoals jongeren. Inwoners praten en denken vaker mee over het gemeentelijk beleid en de uitvoering; dit wordt voor hen eenvoudiger door het gebruik van de digitale communicatiemiddelen. We actualiseren onze website (continu proces), t.b.v. digitale dienstverlening en toegankelijkheid ( structuur, leesbaarheid, aantrekkelijkheid) We monitoren het gebruik van en de feedback op de website van de gemeente Heumen: we verbeteren onze website op basis hiervan. We werken aan de digitale toegankelijkheid, op basis van de in 2022 gestelde prioriteiten We breiden de inzet van sociale media uit; we stimuleren actief de deelname van inwoners aan de digitale nieuwsbrief, we benutten vaker facebook, en zetten in op instragram als extra sociaal medium.
Planning
2023 e.v.
Budget
Kosten voor digitale toegankelijkheid nog niet bekend, afhankelijk van de uitkomsten van de toets. Daarnaast reguliere ambtelijke uren, mogelijk ook inhuur van expertise.
Doel
Medewerkers dragen in hun communicatie met inwoners en maatschappelijke partners bij aan de doelstellingen van het bestuur en de dienstverlening aan onze inwoners. Onze communicatie is in ieder geval verbindend, helder, deskundig en actief.
Effecten Inhoud
Inwoners ervaren de gemeente als transparant en betrouwbaar. Door middel van een opleiding voor alle medewerkers in de organisatie op het gebied van schriftelijke communicatie, maken we medewerkers bewust van de doelstellingen van de gemeentelijke communicatie en leren we ze eigen teksten te maken en te beoordelen op de genoemde karakteristieken.
Planning
2023
Budget
Past binnen het reguliere opleidingsbudget
3.4 Toekomst van Heumens werken Doel Effecten
Inhoud Planning Budget
Gemeente Heumen
Aanpassing gemeentehuis i.v.m. hybride en flexibel werken. De publiekszone, bestuurszone en werkruimten hebben een open uitstraling en bieden de mogelijkheid om rustig en veilig samen te werken. Ze zijn flexibel in te richten en voldoen aan (arbo)richtlijnen. Het gemeentehuis passen wij aan voor de gewenste, naar buiten toe gerichte en flexibele uitvoering van onze taken. We faciliteren en sluiten aan bij de Heumense manier van werken. Noodzakelijk groot onderhoud aan het gebouw wordt gecombineerd met het oplossen van knelpunten en verbeteringen met betrekking tot veiligheid en dienstverlening 2023 Hiervoor is eerder €500.000 als investering opgenomen in de begroting. De kapitaallasten ad € 30.000 zit verwerkt in de cijfers van programma 3 (Overhead).
40
Programmabegroting 2023
Doel Effecten
Inhoud
Voldoende kwantitatieve en kwalitatieve bezetting in het belang van de kwaliteit van dienstverlening. Heumen is een aantrekkelijke werkgever voor huidige en toekomstige medewerkers. De organisatie is in staat om een tijdige en kwalitatieve dienstverlening te bieden aan bestuur en inwoners. De medewerkers zijn gemotiveerd en betrokken, ze voelen zich gezien en gehoord, er is tijd en aandacht voor hun ontwikkeling. Door krapte op de arbeidsmarkt zijn er meer inspanningen nodig om voldoende en gekwalificeerde medewerkers in huis te halen en te houden. We verrichten meer activiteiten voor de werving van nieuwe medewerkers, er is vaker tijdelijke inhuur nodig, we leiden medewerkers zelf op ( training on the job, externe opleidingen, traineeships). Ook kijken we naar de mogelijkheden om in samenwerking met andere gemeenten vacatures in te vullen of medewerkers op te leiden. Voor het binden en boeien is het gesprek tussen leidinggevende en medewerkers essentieel. De organisatie heeft een taakstelling van €70.000. In 2023 onderzoeken we hoe we deze taakstelling realiseren, daarbij rekening houdend met de keuze om voldoende bezetting te behouden t.b.v. dienstverlening aan inwoners, maatschappelijke partners en ondernemers
Planning
2023 e.v.
Budget
Bij de coalitieakkoord 2022 is €100.000 beschikbaar gesteld voor het binden en boeien van medewerkers.
3.5 Samenwerking Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen Doel Effecten
Inhoud
Planning
Budget
Gemeente Heumen
Verstevigen van het profiel en de samenwerking in de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen. Het opdrachtgeverschap van de samenwerking is helder. De gemeente is goed aangesloten en draagt bij aan de opgaven in de regio Arnhem-Nijmegen. Deze opgaven betreffen: Groene groeiregio, Productieve regio, Verbonden regio, Circulaire regio en Ontspannen regio. De Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen is de opvolger van de Stadsregio Arnhem Nijmegen en het Gemeenschappelijk Orgaan (GO) Arnhem-Nijmegen. In 2020/2021 heeft de Groene Metropoolregio gewerkt aan een regionale visie en een regionale agenda met daarin 5 opgaven. Het algemene doel is het realiseren van groei én het versterken van het groene karakter van onze bijzondere regio. De opgaven bevinden zich vooral in het fysieke domein: woningbouw, landschap & natuur, circulariteit, economie, toerisme en mobiliteit. Maar ook samenwerking op het gebied van cultuur is een aandachtsveld. Voor de jaren 2023 en 2024 is er een nieuwe agenda opgesteld. Het gehele jaar 2023 Voor de Groene Metropoolregio is in de begroting een bijdrage van € 150.950 voor 2023 opgenomen. Deze bijdrage is structureel en betreft bijdragen voor het Regiobureau, voor de Economic Board en voor de 5 opgaven waaraan Heumen deelneemt.
Per onderdeel betreft het de volgende bijdragen: (NB: de berekening is op basis van het aantal inwoners per 2022 en zal nog bijgesteld worden op basis van het inwoneraantal per 2023) Regiobureau € 44.196 Bijdrage Economic Board € 17.197 Verbonden regio € 25.624 Productieve regio € 16.165 Circulaire regio € 15.649 Ontspannen regio € 10.662 Groene groeiregio € 16.165
41
Programmabegroting 2023
Doorontwikkeling samenwerking regio Rijk van Nijmegen Doel Herijken van de samenwerking binnen het Rijk van Nijmegen.
Effecten
Inhoud
Voldoende invloed (sturingsmogelijkheden) van gemeenten op gemeenschappelijke regelingen in het Rijk van Nijmegen. De invoering van de wijzigingen van de Wet gemeenschappelijke regelingen in de periode juli 2022-juli 2024 moet hiertoe een bijdrage leveren. Zicht op (strategische) onderwerpen die een gezamenlijke agenda vormen in het Rijk van Nijmegen. Bij de oprichting van de Modulaire Gemeenschappelijke regeling Rijk van Nijmegen in 2015 is een bestuurlijk Platform opgericht om de samenwerking tussen gemeenten in het Rijk van Nijmegen te stimuleren en faciliteren. Inmiddels ontmoeten de colleges in het Rijk van Nijmegen elkaar 2 keer per jaar om de samenwerking te versterken. In 2022 is een aanzet gemaakt voor een (strategische) agenda waaraan in 2023 uitvoering zal worden gegeven. Een van die onderdelen is de invoering van de wijzigingen van de Wet gemeenschappelijke regelingen die een bijdrage moet leveren aan het vergroten van de democratische legitimiteit (sturingsmogelijkheden).
Planning
Het gehele jaar 2023
Budget
Reguliere ambtelijke uren (gemiddeld 8 uur per week)
3.6 Financiën Doel Effecten
Inhoud
Maatregelen treffen waarmee we zorgen dat de financiële situatie van de gemeente ook in de toekomst goed blijft In de toekomst zijn we nog steeds in staat onze lokale dienstverlening aan inwoners op voldoende niveau uit te voeren en is ons voorzieningen niveau op peil en passend bij de omvang van onze gemeente. We hanteren de volgende financiële afwegingen bij onze beleidskeuzes en de beleidsuitvoering: de gebruiker betaalt we ontzien onze inwoners in een kwetsbare positie ( gebrek aan sociaal netwerk en/of zeer laag inkomen). Voor hen doen we wat nodig is. onze financiële last berekenen we door aan de betreffende verbonden partijen. Daar sturen we op. door het rijk overgedragen taken voeren we uit van de door het rijk daarvoor verkregen middelen; dat budget vormt de grens van de uitgaven. Mogelijk ontstaan er daardoor wachtlijsten; dit vraagt om goede sturing. investeringen in duurzaamheid moeten worden terugverdiend door de besparingen die de investeringen opleveren ( o.a. bij verduurzaming van maatschappelijk vastgoed).
Planning
gedurende het jaar ( in zowel 2023 en 2024)
Budget
ambtelijke uren
3.7 Veiligheid, handhaving en ondermijning Integrale veiligheid Doel
Effecten
Veiligheid of veiligheidsbeleving van inwoners wordt vergroot
Inhoud
We geven uitvoering aan het intergemeentelijk uitvoeringsprogramma Tweestromenland. De basis hiervoor vormt het nieuw Integraal Veiligheidsplan 2023-2026 dat in het 1e kwartaal 2023 wordt afgerond.
Planning Budget
Uitvoering 2023
Doel
Ondermijning
Effecten
Ondermijningscriminaliteit zichtbaar maken en gezamenlijk tegengaan
Inhoud
We geven uitvoering aan het intergemeentelijk uitvoeringsprogramma ondermijning. De basis hiervoor vormt het beleidsplan Integrale Veiligheid Tweestromenland 2023-2026. We werken gezamenlijk aan casuïstiek aan de hand van signalen en integrale controles. We communiceren tijdig en helder over ondermijning naar inwoners en bestuur. We geven uitvoering aan het project Veilig Buitengebied. We geven uitvoering aan de resultaten van project Theseus (scan van de bedrijventerreinen).
Planning Budget
Gemeente Heumen
Regulier budget
Uitvoering 2023 Regulier budget
42
Programmabegroting 2023
Doel Effecten Inhoud
Zorg & Veiligheid Versterken van samenwerken, kennisvergroting en afstemming met netwerkpartners Verankering vroegtijdige afstemming sociaal domein en veiligheid Regionale thema's nazorg ex-gedetineerden, verwarde en kwetsbare personen, jeugd, mensenhandel, samenwerking met het Zorg en Veiligheidshuis en Veilig Thuis en gezamenlijke casuïstiek. Implementeren beleid aanpak mensenhandel.
Planning Budget
Uitvoering 2023
Doel
Crisisbeheersing
Effecten
Versterken van samenwerken en afstemming
Reguliere ambtelijke uren
Opleiden, Trainen en oefenen (OTO) zowel lokaal als regionaal inhaalslag maken. Inhoud
Flexibilisering van de crisisorganisatie. Beleid ontwikkelen rondom langdurige crises (impact verkleinen).
Planning
Uitvoering 2022
Budget
Reguliere ambtelijke uren
3.8 Financiën en bedrijfsvoering Met dit hoofdstuk geven we inzicht in de financiële positie van onze gemeente. Zo kan door raad, college en organisatie gestuurd worden op een efficiënte bedrijfsvoering en kan een goede afweging worden gemaakt over bestuurlijke ambities en de daarvoor beschikbare middelen. Programma 3 bevat naast de taakvelden Bestuur en Overhead de zogeheten ‘Algemene dekkingsmiddelen’. Bedoeld worden de inkomsten van onze gemeente die niet direct aan programma 1 of 2 kunnen worden toegerekend. Concreet gaat het over de inkomsten uit treasury, onroerende zaakbelasting, hondenbelasting en de algemene uitkering uit het Gemeentefonds. Ook de algemene baten en lasten komen in dit onderdeel aan bod. In de Paragrafen financiering (treasury), bedrijfsvoering (overhead) en lokale heffingen worden deze onderwerpen verder uitgediept. Ook in de komende jaren is een gezonde financiële positie het uitgangspunt voor ons financieel beleid. Wij beogen een begroting die structureel en reëel in evenwicht is en waarin onvoorziene incidentele tegenvallers incidenteel worden opgevangen. Het is van belang dat we een goed weerstandsvermogen behouden, zodat we de financiële risico's die we als gemeente lopen kunnen opvangen (zie hiervoor ook de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing).
Vanuit een gezonde financiële positie kan een goede afweging worden gemaakt over bestuurlijke ambities en de daarvoor beschikbare middelen. Algemene lasten en baten Jaarlijks worden er lasten en baten begroot die vooraf nog niet kunnen worden toegerekend aan de diverse taakvelden van de begroting. Deze zogeheten ‘stelposten’ dienen ter compensatie of egalisatie van toekomstige lasten en baten. Voor de vier komende begrotingsjaren zijn de volgende budgetten als stelpost opgenomen. Na de tabel volgt een korte toelichting. 2023
algemene lasten (in €) stelpost voor prijsontwikkeling stelpost voor loonontwikkeling stelpost coalitie binden en boeien stelpost coalitie sociale en culturele activiteiten stelpost voor ziektevervanging stelpost voor uitvoering personele regelingen algemene baten (in €) stelpost voor onderuitputting stelpost coalitie besparing organisatie
2024
2025
2026
1.331.613 1.201.381 100.000 25.000 120.000 22.500
1.687.791 1.641.779 100.000 25.000 120.000 22.500
1.979.857 2.077.868 100.000 25.000 120.000 22.500
2023
2024
2025
2026
-400.000 -70.000
-400.000 -70.000
-400.000 -70.000
-400.000 -70.000
997.697 768.428 100.000 25.000 120.000 22.500
Stelposten voor prijs- en loonontwikkeling
Bij de bepaling van deze twee stelposten is rekening gehouden met de in de mei-circulaire 2022 hiervoor opgenomen percentages. Gemeente Heumen
43
Programmabegroting 2023
Stelpost coalitie binden en boeien
Gezien de situatie op de arbeidsmarkt is van belang dat we investeren in de werving van nieuwe medewerkers en onze eigen medewerkers weten te binden en boeien. Structureel is hiervoor € 100.000 opgenomen.
Stelpost coalitie sociale en culturele activiteiten
In het coalitieakkoord is een structurele bijdrage opgenomen van € 25.000 voor sociale en culturele activiteiten. De verdere invulling moet nog nader worden uitgewerkt.
Stelpost voor ziektevervanging
Deze algemene last is voor de opvang van langdurige ziekte van vaste medewerkers. Door inhuur van personeel wordt stagnatie in de bedrijfsvoering vermeden. Indien de stelpost gedurende het begrotingsjaar deels onbenut blijft wordt het restantbudget ten gunste van de exploitatie gebracht in de maandrapportage over oktober.
Stelpost voor uitvoering personele regelingen
Deze stelpost is bedoeld voor de kosten die voortkomen uit personele regelingen voor medewerkers (CAO en lokale arbeidsvoorwaardenregelingen), zoals gevolgen van functiewaardering of beoordeling, uitbetaling (incidentele) overuren, uitbetaling bovenwettelijk verlof, hogere inschaling voor nieuwe en ervarener medewerker.
Stelpost voor onderuitputting
Deze stelpost is bedoeld om onderuitputting van begrote uitgaven gedurende een begrotingsjaar te neutraliseren. Uiterlijk bij de maandrapportage over oktober, wordt deze stelpost op nihil gebracht.
Stelpost coalitie besparing organisatie
In het coalitieakkoord 2022-2026 is een structurele besparing op de organisatie opgenomen van € 70.000. De concrete realisatie van de bezuiniging wordt nog nader bezien. Algemene uitkering uit het gemeentefonds De algemene uitkering uit het gemeentefonds bedraagt circa 65% van onze jaarlijkse baten en vormen daarmee de belangrijkse bron van inkomsten. De inkomsten uit het gemeentefonds stellen de gemeente in staat om bij eenzelfde belastingdruk als andere gemeenten een gelijkwaardig voorzieningenniveau aan te bieden. Daarvoor verevent de algemene uitkering uit het gemeentefonds voor verschillen in: belastingcapaciteit OZB, demografie, sociaal economische structuur en fysieke structuur. Het geld wordt verdeeld met maatstaven als het aantal: inwoners, jeugdigen, bijstandsontvangers, huishoudens en het aantal huishoudens met een laag inkomen en de omgevingsadressendichtheid. De hoogte van het gemeentefonds hangt samen met de uitgaven van het Rijk en fluctueert daardoor soms sterk. Dit wordt het accres genoemd. Het Rijk informeert gemeenten door middel van circulaires. Meestal verschijnen jaarlijks drie circulaires. In mei, september en december. Mei geeft de vertaling van de Voorjaarsnota van de rijksoverheid, september van de vertaling van de Miljoenennota, december rondt het uitkeringsjaar zoveel mogelijk af.
Doordat het Kabinet Rutte IV haar plannen alleen t/m 2025 heeft doorgerekend, vallen de geraamde rijksuitgaven per 2026 (ver) terug. Het gevolg hiervan is dat ook de uitkering uit het gemeentefonds vanaf 2026 fors lager is. Daarnaast houdt het Rijk rekening met de nog te realiseren besparingen die uit de hervormingsagenda Jeugdzorg voortvloeien. Hierdoor wordt binnen gemeenten 2026 bestempeld als ravijnjaar. Per 2023 is de uitkering herverdeeld. Het aantal maatstaven is verminderd en het (gedecentraliseerde) sociaal domein is geïntegreerd in de maatstaven. Voor Heumen betekent deze herverdeling een nadeel. Dit nadeel was reeds voorzien en zat al verwerkt in de begroting 2022.
Gemeente Heumen
44
Programmabegroting 2023
Onderstaande ramingen van de algemene uitkering 2022-2025 zijn gebaseerd op de verschenen meicirculaire 2022 en de richtlijnen van de provincie hoe om te gaan met de (extra) jeugdzorgmiddelen.
* - In verband met de BCF-afrekening 2021 is een structurele raming van € 110.000 opgenomen i.v.m. de ruimte onder het btwcompensatiefonds. Dit is een aanname, die door de Prov. toezichthouder wordt geaccepteerd. ** - Het Rijk heeft de extra jeugdzorgmiddelen slechts incidenteel voor 2023 beschikbaar gesteld. De provincie heeft, als financieel toezichthouder, richtlijnen opgesteld hoe gemeenten hier meerjarig mee om mogen gaan. Wij hanteren bij de meerjarenraming deze richtlijn van de provincie.
Treasury Naast een jaarlijks renteresultaat is er dividend uit aandelen vanuit de vennootschappen BNG, Vitens en DAR. Vanuit de MARN ontvangen we een uitkering omdat deze gemeenschappelijke regeling aandelen van de ARN in bezit heeft.
dividend BNG
De Bank Nederlandse Gemeenten is de bank die voor een belangrijk deel de financiering in het publiek domein verzorgt. Met gespecialiseerde financiële dienstverlening draagt de bank bij aan zo laag mogelijke kosten van maatschappelijke voorzieningen voor de burger. De bank levert zo een bijdrage aan de publieke taak. Wij hebben 151.515 aandelen BNG met een nominale waarde van € 2,50 in bezit. Na afloop van een boekjaar wordt in het daarop volgende voorjaar door de Algemene Vergadering van Aandeelhouders het uit te keren dividend vastgesteld. Voor de begrotingsjaren 2023-2026 rekenen wij op een jaarlijkse dividendopbrengst van € 315.000, oftewel een uitkering van € 2,08 per aandeel.
dividend Vitens
Vitens wil als publieke onderneming een bijdrage leveren aan het verlagen van maatschappelijke kosten. De unieke positie van drinkwaterbedrijf met een natuurlijke monopoliepositie brengt de verantwoordelijkheid met zich mee om het geld van klanten en publieke aandeelhouders op een verantwoorde wijze te besteden. Wij bezitten 16.023 aandelen Vitens met een nominale waarde van € 0,10. Na afloop van een boekjaar wordt in het daarop volgende voorjaar door de Algemene Vergadering van Aandeelhouders het uit te keren dividend vastgesteld. Voor de begrotingsjaren 2023-2026 rekenen wij op een jaarlijkse dividendopbrengst van € 16.000. Dit komt overeen met een bedrag van € 1,00 per aandeel.
dividend DAR
In programma 2 komt DAR uitgebreid aan bod. Omdat Heumen aandelen heeft in deze naamloze vennootschap, is er een connectie met het taakveld treasury. Wij bezitten nu in totaal 4.583 aandelen DAR met een nominale waarde van € 320.879. Voor de begrotingsjaren 2023-2026 rekenen wij op een jaarlijkse dividendopbrengst van € 25.000.
uitkering MARN
Omdat de MARN 37,5% van de aandelen van de afvalcentrale in Weurt bezit, ontvangen wij jaarlijks een uitkering. Nu de MARN de gronden heeft verkocht aan de ARN, zijn wij verzekerd van een jaarlijkse uitkering van € 20.000.
Gemeente Heumen
45
Programmabegroting 2023
Verbonden partijen Voor de realisatie van de doelstellingen van dit raadsprogramma hebben wij samenwerkingsrelaties met de Groene Metropoolregio, Euregio, Munitax, Bank Nederlandse Gemeenten en Vitens. Voor een nadere toelichting over deze verbonden partijen wordt verwezen naar de 'Paragraaf verbonden partijen'. verbonden partij GMRAN Euregio Munitax BNG Vitens
Gemeente Heumen
rechtsvorm
gemeenschappelijke regeling openbaar lichaam gemeenschappelijke regeling
vennootschap vennootschap
46
programma Bestuur en organisatie Bestuur en organisatie Bestuur en organisatie Bestuur en organisatie Bestuur en organisatie
Programmabegroting 2023
WAT MAG HET KOSTEN/WAT GAAT HET OPBRENGEN?
Rekening Exploitatie
Begroting
2021 (€)
2022 (€)
Lasten
-10.715.379
-10.959.416
Baten
32.519.505
Saldo
2023 (€)
2024 (€)
2025 (€)
2026 (€)
-11.846.187
-12.693.825
-13.170.833
-13.828.477
34.363.328
35.115.587
36.510.321
37.298.243
35.790.330
21.804.127 23.403.911
23.269.400
23.816.497
24.127.410
21.961.853
Lasten Programma € 11.846.187 ; 26%
€ 20.907.483 ; 47%
Programma 1 Sociale leefomgeving Programma 2 Fysieke leefomgeving Programma 3 Bestuur en Organisatie
€ 12.019.929 ; 27%
Baten Programma € 4.937.890 ; 11%
€ 5.325.846 ; 12%
€ 35.115.587 ; 77% Programma 1 Sociale leefomgeving
Programma 2 Fysieke leefomgeving Programma 3 Bestuur en Organisatie
Gemeente Heumen
47
Programmabegroting 2023
Programma 3 Bestuur en organisatie Begroting 2023
Objectnr.
Product en taakveld
T0010
Bestuur
-2.357.962
0
-2.357.962
T0040
Overhead
-4.756.300
103.256
-4.653.044
T0050
Treasury
-2.392.502
2.756.983
364.481
T0061
OZB woningen
-146.890
3.567.017
3.420.127
T0062
OZB niet woningen
-123.360
1.353.483
1.230.123
T0064
Belastingen overig
-25.630
160.903
135.273
T0070
Alg.uitk. en overige uitk.gemeentefonds
T0080
Overige baten en lasten
T0090
Vennootschapsbelasting (VpB)
T0100
Mutaties reserves
Lasten (€)
T0110
Result. rekening van baten en lasten
Totaal
P03
Baten (€)
Saldo (€)
31.643
26.702.385
26.734.028
-2.073.625
470.000
-1.603.625
-1.560
1.560
0
0
0
0
0
0
0
-11.846.187
35.115.587
23.269.400
In de volgende tabel vindt u een overzicht van het voor dit programma geraamde nieuw beleid en voorgestelde besparingen ( reeds meegenomen in kadernota). In de tabel zijn de bedragen per begrotingsjaar opgenomen. Bedrag Nieuw beleid
Raming 2023 (€)
2024 (€)
2025 (€)
2026 (€)
Programmabegroting 2023-2026 (Kaderbrief)
Implementatie Wet Open Overheid (incidenteel) Implementatie Wet open Overheid (structureel) Wet politie Gegevens(structureel) Wet Politie Gegevens(incidenteel) CAO gemeenten 2023 e.v. Eenmalige licentiekorting software Bijdrage MGR-IRVN Bijdrage VRGZ Staat vaste activa (kapitaallasten)
25.000 25.000 3.000
25.000 25.000 3.000
PM 8.000 43.442 2.270 -68.694
PM
25.000 25.000 3.000 7.000 PM
46.491 22.964 -21.138
52.000 22.964 -19.725
52.000 22.964 -34.136
100.000 -70.000 25.000 50.000
100.000 -70.000 25.000 50.000
100.000 -70.000 25.000 50.000
100.000 -70.000 25.000 50.000
25.000 3.000 PM
Programmabegroting 2023-2026 (Coalitieakkoord)
Extra inzetten op het "Binden en snoeien"(stelpost) Besparing organisatie(stelpost) Bijdrage sociale en culturele activiteiten(stelpost) Extra formatie Handhaving
In de volgende tabel vindt u een overzicht van de voor dit programma geraamde investeringen. In de tabel zijn de investeringsbedragen opgenomen.
Meerjaren investeringsplan
Investerings bedrag
Toelichting
Raming 2023 (€)
Electrische scooter*
2.550
Investeringen informatiebeleidsplan* Aanpassingen gemeentehuis* Investeringen meubilair**
2.500
2024 (€)
2025 (€)
2026 (€)
500.000 25.000
30.000
10.000
10.000
* Kapitaallasten zijn via de staat vaste activa verwerkt in de exploitatie uitkomsten ** Kapitaallasten (afschrijving 10 jaar) van investering zijn nog niet meegenomen in de begroting 2023-2026
Gemeente Heumen
48
Programmabegroting 2023
In de volgende tabel vindt U een overzicht van de reserves en voorzieningen die betrekking hebben op dit programma. Reserves
Stand per Toevoeging Onttrekking Stand per 1-1-2023 31-12-2023 (€) (€)
schommelfonds rekenkamercommissie
0 0
Voorzieningen
0 0
0
0
Stand per Toevoeging Onttrekking Stand per 1-1-2023 31-12-2023 (€) (€)
Gemeentehuis
763.058
Eigen risico pensioenen oud-wethouders
62.865
171.741
654.182
1.941.426
0
87.317
1.854.109
Personele regelingen
82.789
5.000
0
87.789
Voorziening dubieuze vorderingen
146.934
15.000
15.000
146.934
Wachtgeldverplichting voorm. personeel
205.000
125.000
80.000
399.058
2.823.014
3.139.207
82.865
Voor een nadere toelichting van de reserves en voorzieningen wordt verwezen naar de toelichting op de balans
Gemeente Heumen
49
Programmabegroting 2023
Gemeente Heumen
50
Programmabegroting 2023
Recapitulatie cijfers programma 1 t/m 3
Saldo begroting 2023 -15.969.592
Programma
Saldo begroting 2024 -15.880.929
Saldo begroting 2025 -15.425.578
Saldo begroting 2026 -15.207.607
P01
Programma 1 Sociale leefomgeving
P02
Programma 2 Fysieke leefomgeving
-6.694.083
-6.729.216
-6.579.340
-6.604.340
P03
Programma 3 Bestuur en organisatie
23.269.400
23.816.497
24.127.410
21.961.853
605.724
1.206.352
2.122.492
149.906
Explotatieresultaat
Gemeente Heumen
51
Programmabegroting 2023
Gemeente Heumen
52
Programmabegroting 2023
Paragrafen
Gemeente Heumen
53
Programmabegroting 2023
Gemeente Heumen
54
Programmabegroting 2023
Paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheer
ALGEMEEN De paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing is een wettelijk verplichte (BBV) paragraaf. De paragraaf geeft inzicht in het weerstandsvermogen door de beschikbare weerstandscapaciteit af te zetten tegen de, o.b.v. de geïnventariseerde risico's berekende, benodigde weerstandscapaciteit. Per 2016 behoren ook een vijftal kengetallen tot de verplichte onderdelen van deze paragraaf. Deze kengetallen geven inzicht in de financiële weerbaarheid van de gemeente. WEERSTANDSVERMOGEN EN WEERSTANDSCAPACITEIT Het verwachte weerstandsvermogen bedraagt op balansdatum; Prognose 2023
Weerstandsvermogen
1-jan
31-dec
Exclusief stille reserves
2,12
2,26
Inclusief stille reserves
4,40
4,53
Het weerstandsvermogen wordt weergegeven in een kengetal, namelijk de verhouding tussen de (direct) beschikbare en de benodigde weerstandscapaciteit. Weerstandsvermogen =
Beschikbare weerstandscapaciteit Benodigde weerstandscapaciteit
Beschikbare weerstandscapaciteit Met de direct beschikbare weerstandscapaciteit worden de middelen en mogelijkheden bedoeld waarover de gemeente beschikt om niet-begrote kosten te dekken. In onderstaande tabel is de beschikbare weerstandscapaciteit weergegeven. Prognose 2023 Beschikbare weerstandscapaciteit
1-jan
Algemene reserve per 31 december 2021 Verwacht resultaat 2022 Verwacht resultaat 2023
€ 8.585.239 € 642.478
Totaal
€ 9.227.717
31-dec
€
605.724
€ 9.833.441
Benodigde weerstandscapaciteit Onder benodigde weerstandscapaciteit verstaan we alle risico’s waarvoor nog geen maatregelen zijn getroffen, die
van materiële betekenis kunnen zijn in relatie tot de financiële positie. Tot het treffen van dergelijke maatregelen behoren onder andere het instellen van voorzieningen, het afdekken van risicogebieden met verzekeringen dan wel andere risico-beperkende acties. In september 2022 heeft een inventarisatie plaatsgevonden van de risico’s t.b.v. de programmabegroting 2023. Er is in totaal voor € 7,8 miljoen aan risico's geïnventariseerd. De benodigde weerstandscapaciteit (kans x financiële impact) is bepaald op € 4.357.400. De gehele risico-inventarisatie kunt u terugvinden in bijlage 7. In de onderstaande tabel is de benodigde weerstandscapaciteit weergegeven. Prognose 2023 Benodigde weerstandscapaciteit Reservering voor vermogensrisico’s (zie tabel risico-inventarisatie)
Gemeente Heumen
55
1-jan
31-dec
€ 4.357.400
€ 4.357.400
Programmabegroting 2023
Ontwikkelingen risico's Naast de standaard risico's die de gemeente loopt en elk jaar zijn opgenomen in de berekening van het benodigde weerstandsvermogen, zijn er ook risico's die ontstaan door lokale, regionale en/of nationale ontwikkelingen. De belangrijkste worden hieronder kort toegelicht.
Covid-19
Met de dominante variant Omicron en de vaccinatiegraad lijkt Covid-19 onder controle. Covid-19 is genormaliseerd. Dat betekent dat het periodiek zal oplaaien, maar niet meer leiden tot de verregaande maatregelen die we de afgelopen twee jaren hebben moeten ondergaan.
Crises
De Covid-19-crisis heeft plaatsgemaakt voor een veelvoud aan andere crises. Door de inval van Rusland in Oekraïne is er een vluchtelingencrisis, asielcrisis en energiecrisis ontstaan. Daarnaast is er een klimaatcrisis, stikstofcrisis, wooncrisis en zorgcrisis. Al deze crises zorgen samen voor een hoge inflatie. Wij lopen als gemeente hier ook de nodigde risico's die staan beschreven in bijlage 7.
Jeugdzorgmiddelen
Het Rijk voor 2023, evenals in 2022, extra middelen toegezegd voor de Jeugdzorg. Over de structurele oplossing moet nog worden besloten. Conform de richtlijn van de provincie hebben wij wel de middelen structureel ingeboekt.
Vitaal Centrum Malden (VCM)
De woningbouw binnen VCM zijn met name ontwikkelingen waarbij de gemeente weinig tot geen risico loopt. Maar om deze ontwikkelingen mogelijk te maken is een investering nodig in de openbare ruimte. Op dit moment wordt deze investering geschat op € 3,7 miljoen. Dit geeft de gemeente een jaarlast van circa € 260.000 aan kapitaallasten. Deze zijn (nog) niet opgenomen in de huidige begroting.
Ontwikkeling Kanaalzone
De ontwikkeling van de Kanaalzone heeft een geprognosticeerd tekort van ca. € 5,6 miljoen, waarvan € 2,1 miljoen voor rekening van de gemeente komt. Daarbij komen nog kosten voor de uitplaatsing van Juliana en benodigde infrastructurele maatregelen. Binnen het project zijn zowel kansen als risico’s te benoemen, waarbij de verwerving van de betonfabriek de meest risicovolle is. Zowel het project als de verplaatsing van Juliana staan (nog) niet opgenomen in de begroting. De raad zal hier expliciet besluiten over een go of no go. Stille reserves Van stille reserves is sprake als activa onder de opbrengstwaarde of tegen nul zijn gewaardeerd maar direct verkoopbaar zijn als men dat zou willen (minBZK 2003). Bij verkoop van deze bezittingen ontstaat winst die eenmalig vrij inzetbaar is dan wel via de exploitatie wordt toegevoegd aan het eigen vermogen. Voor de berekening van de weerstandscapaciteit merken we de volgende objecten aan als stille reserve: Object WOZ-waarde 2022 (per 01-01-2021) Gemeentehuis, Kerkplein 6, Malden € 3.130.000 Gemeentelijke werkplaats, Ambachtsweg 10, Malden € 540.000 Parkeergarage Maldensteijn
€
Pachtgronden*
€ 3.300.000
Natuurgronden**
€ 2.600.000
355.000
* Per 31 december 2021 beschikt de gemeente nog over 55 ha pachtgronden die niet op de balans staan. Voor de waardering van de stille reserve aan pachtgrond wordt € 60.000 per ha aangehouden. ** De gemeente bezit 204 ha bosgrond met een geschatte waarde van € 2,6 miljoen. Conclusies m.b.t. weerstandsvermogen Om te kunnen beoordelen in welke mate de gemeente in staat is om de risico’s te dekken wordt gebruik gemaakt van onderstaande waarderingstabel opgesteld door het Nederlands Adviesbureau voor Risicomanagement. Hieruit blijkt dat de gemeente Heumen waarderingscijfer A scoort. Hetgeen een uitstekend weerstandsvermogen betekent.
Waarderingstabel weerstandsvermogen Waarderingscijfer
Ratio weerstandsvermogen
Betekenis
A B C D E F
> 2,0 1,4 < x < 2,0 1,0 < x < 1,4 0,8 < x < 1,0 0,6 < x < 0,8 < 0,6
Uitstekend Ruim voldoende Voldoende Matig Onvoldoende Ruim onvoldoende
Gemeente Heumen
56
Programmabegroting 2023
KENGETALLEN VOOR DE FINANCIËLE POSITIE VAN DE GEMEENTE HEUMEN Met ingang van de programmabegroting 2016 is het een wettelijk vereiste (BBV) dat kengetallen ter ondersteuning van de beoordeling van de financiële positie opgenomen worden in de paragraaf weerstandsvermogen. Deze kengetallen maken inzichtelijk over hoeveel ruimte de gemeente beschikt om structurele en incidentele lasten te kunnen dekken of opvangen. Ze geven zodoende inzicht in de financiële weer- en wendbaarheid. De provincie beoordeelt in toenemende mate op basis van de uitkomsten van de vijf kengetallen de financiële positie van de gemeente. De vijf kengetallen zijn: 1. Netto schuldquote en Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen 2. Solvabiliteitsratio 3. Grondexploitatie 4. Structurele exploitatieruimte 5. Belastingcapaciteit De uitkomsten voor de gemeente Heumen. In de onderstaande tabel zijn de uitkomsten van de vijf kengetallen voor de gemeente Heumen weergegeven in de kolommen 1 t/m 6. Kolom 7 geeft de gemiddelden van de Gelderse gemeenten weer. In de kolommen 8 t/m 10 zijn de waarden van de kengetallen ingedeeld in 3 categorieën. Deze categorieën sluiten aan bij de landelijk vastgestelde signaleringswaarden. Categorie A is het minst risicovol, categorie C het meest. 1 Rek. 2021
2 Begr 2022
3 Begr. 2023
4 Begr. 2024
5 Begr 2025
6 Begr 2026
7 Geld Gem
8 Cat. A
9 Cat. B
10 Cat. C
Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Solvabiliteitsratio Structurele exploitatieruimte
50 %
31%
40%
32%
25%
25%
65%
32 %
18%
41%
34%
27%
27%
53%
<90 % <90 %
90130% 90130%
>130 % >130 %
22%
35%
25%
28%
33%
34%
33%
1,6%
3,2%
3,4%
4,8%
0,5%
0,6%
2050% Begr of MJR>0 %
<20%
0,6%
Grondexploitati e Belastingcapaciteit
2,3%
0,3%
0,0%
0,0%
0,0%
0,0%
18%
108%
112%
99%
99%
99%
99%
99%
>50 % Begr en MJR> 0% <20 % <95 %
Kengetallen
Gemeente Heumen
57
2035% 95105%
Begr en MJR<0 % >35% >105 %
Programmabegroting 2023
Gemeente Heumen
58
Programmabegroting 2023
Paragraaf onderhoud kapitaalgoederen
Gemeente Heumen
59
Programmabegroting 2023
ALGEMEEN Inleiding De gemeente Heumen heeft een totale oppervlakte van 4.168 ha (3.971 ha land en 197 ha. water), waarvan een groot gedeelte bij de gemeente in beheer is als openbare ruimte. De openbare ruimte is onder te verdelen in wegen, riolering, verlichting, openbaar groen, gebouwen en bossen. De kwaliteit van het beheer en onderhoud wordt door de raad bepaald (kaderstellende rol) met, per onderdeel, de vaststelling van beheersplannen binnen de daarvoor beschikbaar gestelde budgetten (budgetrecht). Voor de navolgende kapitaalgoederen zijn beheerplannen in gebruik: wegen kunstwerken openbare verlichting riolen openbaar groen bossen gebouwen. In de beheersplannen is onder meer het niveau van het onderhoud vastgesteld. De budgetten die met uitvoering van de beheersplannen zijn gemoeid zijn in de begroting geraamd en vergen een flink deel van de gemeentelijke begroting. WEGEN Areaalgegevens Begin 2020 is het gehele wegenareaal opnieuw geïnspecteerd conform de landelijke wegbeheermethodiek van de CROW (Centrum voor Regelgeving en Onderzoek in de grond- water- en Wegenbouw en de verkeerstechniek). Waarvan een nieuwe Beheerrapportage Wegenonderhoud 2021-2025 is opgesteld. De gemeente Heumen heeft volgens het huidige beheerbestand totaal ca. 1,104 miljoen m2 verhardingen in beheer en onderhoud. Hiervan is ca.
46% asfaltverharding, 52% is elementenverharding en 2% is betonverharding of overige verharding. Het merendeel van de verharding, 65%, heeft een rijbaanfunctie. Daarnaast heeft 19% een voetgangersfunctie. De overige functies zijn fietspad, parkeervak en overig; 16%. Kwaliteit van de verharding Er is sprake van een grote hoeveelheid achterstallig onderhoud binnen de gemeente 7,2% van het gehele areaal heeft kwaliteitsniveau D, 2,5% heeft kwaliteitsniveau C(laag). Onderhoudsplannen
Exploitatie
Vanuit de beheerrapportage Wegenonderhoud 2021-2025 is een totaalbedrag van € 555.000 per jaar nodig voor het normale jaarlijkse onderhoud van wegen. Uit de voorziening is € 460.059 beschikbaar en het restant wordt uit de exploitatie van de wegen gedekt. Het huidige budget per jaar is voor de komende vier jaar toereikend. We zien echter wel dat de voorziening afneemt.
Investering
Op basis van de cyclische planning (levensduur) heeft de gemeente jaarlijks ca. € 800.000 euro nodig voor groot onderhoud cq reconstructie van de wegen. Voor nadere informatie wordt verwezen naar het voorgaande ‘Wegenbeheerplan gemeente Heumen meerjarenplanning 2018 – 2027’ . Volgens de beheerrapportage Wegenonderhoud 2021-2025 en landelijke reservering is er € 1.380.686,25 per jaar nodig. Vanaf 2020 is conform coalitieakkoord t.b.v. de bovengenoemde cyclische planning dan ook een investeringsbudget beschikbaar gesteld van € 800.000 voor de benodigde wegrenovaties. Door de werkzaamheden zoveel mogelijk integraal op te pakken, bijvoorbeeld met riolering en groen, is mogelijk ten gevolge van efficiëntie en volume een aanbestedingsvoordeel te behalen. Voor 2022 is het voornoemde investeringsbudget benut voor groot onderhoud aan de Eindsestraat, Looistraat, Vosseneindseweg, Hatertseweg, De Schoren en De Wieken. Voor de komende jaren is groot onderhoud/renovatie benodigd voor diverse wegen en straten. Indien er concrete plannen worden uitgevoerd zal de Raad hierover worden geïnformeerd. Risico’s Het grootste risico vormt extreme/bijzondere schade aan wegen die ingrijpen vanwege veiligheid noodzakelijk maakt. Dit kan bijvoorbeeld worden veroorzaakt door bijzondere weersomstandigheden.
In het onderhoudsplan voor wegen is gekozen voor het onderhoudsniveau ‘laag’ dit strookt niet met de toegankelijkheidswensen en inclusieve samenleving en veiligheid. En als we onder dit niveau komen neemt de risicoaansprakelijkheid toe (conform artikel 16 van de Wegenwet). Wijzigingen in onderhoud kunnen bijvoorbeeld voorkomen als gevolg van integrale afstemming, initiatieven of winterschades. Daarnaast is ook de huidige inflatie van 2022 nog niet in de plannen verwerkt.
Gemeente Heumen
60
Programmabegroting 2023
KUNSTWERKEN Areaalgegevens De gemeente Heumen heeft 18 verschillende soorten kunstwerktypen en 293 civiele kunstwerken in beheer. Kwaliteit van de kunstwerken In 2016 is het gehele areaal opnieuw geïnspecteerd conform de landelijke beheermethodiek van de CROW (Centrum voor Regelgeving en Onderzoek in de grond- water- en Wegenbouw en de verkeerstechniek) Uit deze inspectie blijkt dat de totale gemiddelde kwaliteit van de kunstwerken in het beheer van de gemeente een C bedraagt. De dassen- en paddentunnels hebben een D-kwaliteit en verdienen de komende jaren dus meer aandacht. Onderhoudsplannen Vanuit het kunstwerkenbeheerplan (2017) is voor het onderhoud op C-kwaliteit een gemiddeld bedrag van € 32.722 euro per jaar nodig gedurende 5 jaar. Dit bedrag bestaat uit kosten voor het onderhoud (over vijf jaar € 163.612, inclusief 20% VAT-kosten (Voorbereiding, Administratie en Toezicht). Hiervoor is vanwege bezuinigingen vanaf 2021 € 18.000 budget beschikbaar gesteld waarvoor de hoogstnodige gebreken hersteld zullen worden. Indien hogere uitgaven nodig zijn zal er via de maandrapportage bij geraamd worden. Risico’s Het grootste risico vormt instorting en extreme/bijzondere schade aan kunstwerken die ingrepen vanwege veiligheid noodzakelijk maakt. Daarnaast is ook de huidige inflatie van 2022 nog niet in de plannen verwerkt.
OPENBARE VERLICHTING Algemeen De voorgaande Raad heeft op 9 juli 2015 ingestemd met de “Kaderstelling openbare verlichting 2015-2024” onder unanieme aanname van Amendement kaderstelling openbare verlichting 2015-2024. Daarbij is ingestemd met de keuze voor variant 2: “Ombouw naar duurzame toepassing in 10 jaar”. De gemeente kiest ervoor om versneld de installatie te gaan vervangen voor energiezuinige armaturen waarmee een duurzame oplossing behaald wordt. Bij deze variant wordt tevens de opgelopen achterstand in onderhoud weggewerkt en vindt de maximale reductie van de onderhouds- en energiekosten plaats. In 10 jaar (vanaf 2016) wordt circa € 2.200.000 geïnvesteerd. met een jaarlijkse investering van circa € 220.000. Hierdoor cumuleren de jaarlijkse kosten(kapitaallasten) met € 10.000 ( 2021:€ 56.000 en 2022 € 66.000). Kwaliteitsnormen De gehanteerde kwaliteitsnormen die we binnen de kaderstelling hanteren zijn gericht op de aspecten veiligheid, duurzaamheid, materialen, beheer en onderhoud en vastgelegd in voornoemde kaderstelling. Basisgegevens In de gemeente hebben we circa 3.700 lichtmasten waarmee een energieverbruik van circa 816.000 KWH gemoeid was. Momenteel is het met Led verduurzaamde en gedimde aandeel in onze gemeente ca. 95%. De energiebesparing in 2022 is 58,4% t.o.v. het peiljaar 2013.
Risico’s Door de keuze voor de variant “ombouw naar duurzame toepassing in 10 jaar” wordt uiteindelijk het gehele verouderde areaal vervangen. Hierdoor neemt het storingsrisico af en zal ook het risico dat de gemeente aansprakelijk wordt gesteld voor schade die voortvloeit uit het niet goed functioneren van de openbare verlichting afnemen.
Gemeente Heumen
61
Programmabegroting 2023
OPENBAAR GROEN Algemeen Voor het openbaar groen binnen de bebouwde kommen hebben we een groenstructuurplan (GSP) in 2007 opgesteld. Om de gewenste inrichting uit het GSP te realiseren is een budget beschikbaar gesteld en in de loop der jaren de groenstructuur verbetert. In 2019 is gestart met een herziening van het GSP, waarbij nieuwe ontwikkelingen in het groen en de groenstructuur opgenomen worden in de nieuwe omgevingsvisie. Na vaststelling van het koersdocument volgt een uitvoeringsprogramma groen. Belangrijke raakvlakken zijn inwonersparticipatie, duurzaamheid, biodiversiteit, klimaat en gezondheid. Voor het landschap geldt de in 2014 vastgestelde strategie voor Heumen en aangrenzende gemeentes (GUP), die voor onze gemeente is uitgewerkt in een landschapsontwikkelingsplan (LOP). Dit vormt de leidraad voor ontwikkeling en beheer. In een jaarlijkse ‘werkconferentie landschap’ hebben we een samenwerking met vrijwilligers voor de ontwikkeling en het beheer van het Heumens landschap. Het LOP 2019-2023 is hiervoor de basis en het uitvoeringsprogramma wordt jaarlijks geactualiseerd en voorgelegd aan het college. In 2022 treffen we voorbereidingen voor de herziening van het LOP. Als onderdeel van het LOP is in 2021 is een biodiversiteitsplan opgesteld, waarin kansen voor meer biodiversiteit uitgewerkt zijn. Dit is opgesteld in samenwerking met gebiedsexperts.
De bossen worden beheerd volgens het bosbeheerplan 2019-2028. Het beheer besteden we jaarlijks uit aan de Bosgroep, volgens een vooraf afgestemde begroting. Kwaliteitsnormen Voor het openbaar groen is er een zonering van het IBOR aangehouden, waarbij er meer budget beschikbaar is gesteld. Dit betekent een laag onderhoudsniveau voor extensieve beplantingen en een basisniveau voor het sierplantsoen, gazons en het onkruid op verhardingen. De arealen houden we bij in een beheersysteem (Geovisia), gekoppeld aan de verplichte basisregistratie grootschalige topografie (BGT). De bomen beheren we op basis van een regelmatige veiligheidsinspectie (minimaal 1x per 3 jaar). Jaarlijks vinden de nodige controles en onderhoud plaats. Het beheer is gebaseerd op een veilig en duurzaam bomenbestand. De bos- en natuurterreinen worden duurzaam in stand gehouden. Het beheer richt zich op integratie van de functies recreatie, natuur en cultuurhistorie. In de bossen vindt houtoogst plaats ten behoeve van het versterken van bovengenoemde functies. Het beheer van het landschap wordt waar mogelijk uitgevoerd met behulp van vrijwilligers met als doel het in stand houden van de huidige situatie, het oplossen van knelpunten en waarborgen veiligheid.