Bijlage I Programmabegroting 2023
Tekst van het document
GemeGemeente Heumen Gemeente Heumen
Programmabegroting 2023
Gemeente Heumen - Provincie Gelderland
PROGRAMMABEGROTING 2023
Bezoekadres: Gemeentehuis Kerkplein 6 6581 AC MALDEN Correspondentieadres: Postbus 200 6580 AZ MALDEN Telefoon: Fax: Internet : Email:
Gemeente Heumen
024-3588300 024-3581086 www.heumen.nl heumen@heumen.nl
2
Programmabegroting 2023
Inhoudsopgave Aanbiedingsbrief ............................................................................................................................................ 5 Begroting in één oogopslag ............................................................................................................................ 7 Vergelijkingsoverzicht gemeentelijke belastingen Rijk van Nijmegen ................................................................... 8 Leeswijzer programmabegroting ..................................................................................................................... 9 Beleidsbegroting ............................................................................................................................................. 13 Programma 1 Sociale leefomgeving ............................................................................................................... 15 Programma 2 Fysieke leefomgeving .............................................................................................................. 23 Programma 3 Bestuur en Organisatie ............................................................................................................ 35 Recapitulatie cijfers programma 1 t/m 3 ........................................................................................................
51 Paragrafen ..................................................................................................................................................... 53 Paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheer ............................................................................................. 55 Paragraaf onderhoud kapitaalgoederen ......................................................................................................... 59 Paragraaf financiering .................................................................................................................................. 69 Paragraaf bedrijfsvoering ............................................................................................................................. 77 Paragraaf lokale heffingen ............................................................................................................................ 83 Paragraaf grondbeleid .................................................................................................................................. 91 Paragraaf verbonden partijen ....................................................................................................................... 95 Financiële begroting ......................................................................................................................................
101 Geprognosticeerde balans .......................................................................................................................... 101 Financiële begroting................................................................................................................................... 111 BIJLAGEN PROGRAMMABEGROTING .............................................................................................................. 117 Bijlage 1 Beleidskaders per programma ....................................................................................................... 119 Bijlage 2 Beleidsindicatoren per programma ................................................................................................. 125 Bijlage 3 Reserves en voorzieningen ............................................................................................................ 131 Bijlage 4 Staat Vaste activa ........................................................................................................................ 133 Bijlage 6 Lopende investeringen.................................................................................................................. 137 Bijlage 7 Tabel Weerstandsvermogen ..........................................................................................................
141 Bijlage 8 Algemene uitkering ...................................................................................................................... 147 Bijlage 9 Gemeentelijke tarieven ................................................................................................................. 149 Bijlage 10 Subsidies ................................................................................................................................... 151 Bijlage 11 Raadsbesluit ............................................................................................................................. 153
Gemeente Heumen
3
Programmabegroting 2023
Gemeente Heumen
4
Programmabegroting 2023
Aanbiedingsbrief
Inleiding Voor u ligt de programmabegroting 2023 met meerjarenperspectief 2024-2026. Dit is de eerste begroting die het college, in de samenstelling zoals die na de gemeenteraadsverkiezingen van maart 2022 is aangesteld, aanbiedt. Als college bouwen we voort op het bestaande beleid en in gang gezette projecten. Waar nodig actualiseren we beleid en/of stellen we beleid bij. Wij stellen bijvoorbeeld binnen het sociaal domein een beleidsvisie en inclusieagenda op. Binnen het fysieke domein willen we met de ontwikkeling van de Kanaalzone en het vitaal centrum Malden de woningnood en de daarbij gepaard gaande effecten terugdringen. We realiseren ons dat met name de ontwikkeling van de Kanaalzone en de hierbij noodzakelijke verplaatsing van de sportvelden om een zorgvuldige voorbereiding en afweging van verschillende belangen vraagt. Anderzijds is er ook urgentie gezien de grote woningbehoefte en het feit dat er termijnen zijn gesteld bij de WBI-gelden vanuit het Rijk en de provincie. Ondanks de onzekerheden die de verschillende crises, zoals de energiecrisis en vluchtelingencrisis met zich meebrengen, zijn wij er in geslaagd een structureel sluitende meerjarenbegroting aan te kunnen bieden.
In de programmabegroting 2023-2026 is het volgende verwerkt
Alle aanpassingen opgenomen in de kaderbrief; Alle afspraken uit het coalitieakkoord van mei 2022*; Alle structurele mutaties uit de maandrapportages van januari 2022 t/m juni 2022;
* In het coalitieakkoord staan ook middelen opgenomen voor de ontwikkeling van de Kanaalzone en het Vitaal centrum Malden (VCM). Dit zijn indicatieve bedragen. De exacte benodigde middelen zijn nu nog niet bekend. Daarnaast is afgesproken om uw raad expliciet mee te nemen in de besluitvorming van deze projecten. In de voorliggende begroting zijn om die redenen geen bedragen, op voorbereidingskredieten na, opgenomen voor de ontwikkeling van de Kanaalzone en VCM. Pas na expliciete besluitvorming van uw raad worden de benodigde middelen in de administratie opgenomen. Financien De jaarschijf 2023 van de meerjarenraming uit de begroting 2022 vormt het uitgangspunt voor het opstellen van de begroting 2023. Tussen het vaststellen van de begroting 2022 en het opstellen van de begroting 2023 hebben er uiteraard de nodige ontwikkelingen plaatsgevonden die financieel zijn vertaald in onze cijfers. In onderstaande tabel zijn deze onder elkaar gezet.
Omschrijving Resultaat meerjarenbegroting 2022-2025 Maandrapportage januari 2022 maandrapportage febr-mrt Primaire stand 2023-2026 maandrapportage apr-mei maandrapportage juni Subtotaal
2023 205.650 481.033 -588.440 98.243 -15.000 885.839 969.082
2024 27.941 481.033 -588.440 -79.466 -15.000 994.933 900.467
2025 450.015 481.033 -588.440 342.608 -15.000 1.310.668 1.638.276
2026 450.015 481.033 -588.440 342.608 -15.000 2.201.268 2.528.876
Maartbrief Kaderbrief Coalitieakkoord Stelpost extra Jeugdzorgmiddelen Autonome ontwikkelingen Stand begroting 2023-2026
833.774 1.515.299 1.746.147 476.894 -314.846 -322.488 -275.679 -267.228 -280.687 -340.614 -426.614 -432.614 768.630 460.570 222.994 -601.598 -1.314.943 -1.020.208 -2.379.016 605.725 1.206.351 2.122.492 149.906
Bovenstaande tabel laat in alle jaren een positief begrotingssaldo zien. In dit saldo zitten zowel de structurele als de incidentele baten en lasten. In de tabel hieronder is voor elke jaarschijf het begrotingssaldo ‘geschoond’ van deze incidentele baten en lasten. Uit onderstaande tabel blijkt dat de programmabegroting zowel in 2023 als in de meerjarenraming structureel sluitend is. Dat betekent dat alle structurele lasten worden gedekt door de structurele baten. Gemeente Heumen
5
Programmabegroting 2023
De extra middelen voor de jeugdzorg die het kabinet incidenteel beschikbaar heeft gesteld voor 2023 hebben wij, conform de richtlijnen van de provincie, structureel opgenomen. Hierbij is aan zowel de baten als de lastenkant rekening gehouden met de door het rijk opgelegde extra besparing op de jeugdzorguitgaven. Het Rijk draagt de verantwoordelijkheid voor het mogelijk maken van het realiseren van de besparing, maar wij als gemeente lopen het risico dat de nu ingeboekte besparing niet (geheel) wordt gerealiseerd. Op dit moment wordt gewerkt aan het realiseren van een monitor voor het sociaal domein. Hiermee wordt het beleid en de uitwerking daarvan gevolgd en kan het college de raad goed informeren over de ontwikkelingen binnen het sociaal domein. Ook wij hebben te maken met hoge inflatie. Bij het opstellen van de begroting hebben wij, conform beleid, rekening gehouden met de inflatiecijfers uit de meicirculaire. Deze percentages zijn inmiddels achterhaald. Toch hebben wij ze (nog) niet aangepast. Wij gaan er vanuit dat hogere uitgaven as gevolg van inflatie worden gecompenseerd door het Rijk. Het nu inboeken van extra uitgaven als gevolg van de hoge inflatie, geeft ons inzien een vertekend beeld van het meerjarenperspectief. Wij kijken vol verwachting uit naar de septembercirculaire, waar mogelijk al meer duidelijk wordt over de inflatievergoeding vanuit het Rijk.
De energieramingen (onze directe energiekosten) zijn overigens wel aangepast en fors verhoogd. Het kabinet Rutte IV heeft in het regeerakkoord vastgelegd dat het accres in 2026 wordt verlaagd naar € 840 miljoen en dat het accres in de jaren erna op dat niveau blijft bevroren. Dat betekent dat de inkomsten uit het gemeentefonds, onze belangrijkste bron van inkomsten, fors daalt vanaf 2026. Ook in 2023 sturen wij via maandrapportages waar nodig financieel bij. Afgelopen jaar zijn enkele maanden samengevoegd in één rapportage. Hiermee wordt de frequentie weliswaar verlaagd, maar blijft er voldoende grip op de financiële (bij)sturing Wij stellen om die reden voor om de frequentie van maandelijks naar tweemaandelijks te verlagen.
Septembercirculaire De septembercirculaire wordt dinsdag 20 september gepubliceerd. Deze circulaire is gebaseerd op de uitkomsten van de Miljoenennota 2023 van het Rijk. De gevolgen voor de gemeente Heumen worden zo spoedig mogelijk door financiën in beeld gebracht. De financiële consequenties zullen in de 1e begrotingswijziging meegenomen worden. Als gemeente staan we er financieel goed voor en wij kijken met vertrouwen naar de toekomst.
Gemeente Heumen
6
Programmabegroting 2023
Begroting in één oogopslag
Gemeente Heumen
7
Programmabegroting 2023
Vergelijkingsoverzicht gemeentelijke belastingen Rijk van Nijmegen
Uitgangspunten tariefvergelijking: 1. 2. 3. 4.
Op basis van tarieven 2022 Gemiddelde WOZ waarde woning 2022: verwachting circa € 350.000 (per peildatum 1-1-2021) Afvalstoffenheffing exclusief vuilniszakken, containerlediging of diftar De heffing van de hondenbelasting wordt niet gerekend tot het totale overzicht voor de belastingdruk
Heumen Wijchen Nijmegen Mook en Middelaar 1 pers meerpers 1 pers meerpers 1 pers meerpers 1 pers meerpers OZB € 492,00 € 492,00 € 376,00 € 376,00 € 658,00 € 658,00 € 495,00 € 495,00 Rioolheffing € 160,00 € 160,00 € 131,00 € 131,00 € 191,00 € 191,00 € 133,00 € 133,00 Afvalstoffenheffing € 144,00 € 198,00 € 173,00 € 173,00 € € - € 150,00 € 150,00 Totale woonlasten € 796,00 € 850,00 € 680,00 € 680,00 € 849,00 € 849,00 € 778,00 € 778,00
Druten Berg en Dal beuningen 1 pers meerpers 1 pers meerpers 1 pers meerpers OZB € 363,00 € 363,00 € 303,00 € 303,00 € 434,00 € 434,00 Rioolheffing € 238,00 € 238,00 € 197,00 € 329,00 € 184,00 € 184,00 Afvalstoffenheffing € 141,00 € 195,00 € 205,00 € 287,00 € 189,00 € 189,00 Totale woonlasten € 742,00 € 796,00 € 705,00 € 919,00 € 807,00 € 807,00
Gemeente Heumen
8
Programmabegroting 2023
Leeswijzer programmabegroting
INLEIDING Met deze leeswijzer geven wij op hoofdlijnen weer wat u aantreft in de programmabegroting 2023 van de gemeente Heumen. De programmabegroting is het hulpmiddel voor uw raad om de volksvertegenwoordigende, kaderstellende en controlerende rol uit te kunnen voeren en te kunnen sturen op hoofdlijnen. De programmabegroting bestaat uit een beleidsbegroting en een financiële begroting. De beleidsbegroting bestaat uit een programmaplan en paragrafen. In het programmaplan is ons gemeentelijke beleid op hoofdlijnen opgenomen. Het richt zich vooral op de maatschappelijke effecten die wij in onze gemeente willen bereiken. De paragrafen richten zich op het beleid ten aanzien van relevante beheersaspecten, zoals de bedrijfsvoering, het weerstandsvermogen, onze kapitaalgoederen, de lokale heffingen en de verbonden partijen. De financiële begroting gaat vooral in op de financiële positie van onze gemeente. Hier hebben wij het totale financiële overzicht inclusief de toelichtingen opgenomen. De door u vastgestelde kaders, het algemene financiële beeld en het overzicht van de baten en lasten presenteren wij u hier. INDELING PROGRAMMABEGROTING In de inhoudsopgave treft u aan uit welke delen de programmabegroting is samengesteld.
In vogelvlucht worden deze delen hier kort toegelicht: Deel 1 - programmaplan Op grond van artikel 8 van het Besluit Begroting en Verantwoording gemeenten (BBV) bevat het programmaplan de te realiseren programma's, het overzicht van algemene dekkingsmiddelen, een overzicht van de kosten van overhead, het bedrag voor de heffing van vennootschapsbelasting en het bedrag voor onvoorziene uitgaven. In de programma’s maken we duidelijk welke doelen en maatschappelijke effecten we nastreven en welke activiteiten daarvoor uitgevoerd worden. Per programma geven we ook een raming van baten en lasten. Naast de beschrijving van de doelstellingen, de activiteiten voor 2023 en het overzicht van baten en lasten per programma zijn op een overzichtelijke manier per programma de gegevens toegevoegd betreffende de investeringen en de reserves en voorzieningen die betrekking hebben op het programma. De gedetailleerde financiële informatie op taakveldniveau is opgenomen bij het onderdeel financiële begroting. Hieronder volgt de toelichting op de verschillende onderdelen van de programma’s. Wat willen we bereiken en wat gaan we daarvoor in 2023 doen? Dit zijn de belangrijkste onderdelen van het programma. Het coalitieakkoord 2022-2026 met de uitwerking in het collegewerkplan en de kaderbrief 2023 vormen de basis voor de beschrijving van het programma.
Per programma zijn de doelstellingen die uw raad wil bereiken weergegeven en worden de activiteiten voor 2023 beschreven om deze doelstellingen te realiseren. Wat mag het kosten/wat gaat het opbrengen? We presenteren in een tabel de lasten en baten van het programma. Daarnaast geven wij ook inzicht in de investeringen die voor dit programma gepland zijn en de reserves en voorzieningen die betrekking hebben op het programma. Bij de investeringen geven wij aan wat deze in totaliteit kosten (de bruto investering), hoeveel door anderen wordt bijgedragen en welk bedrag voor onze eigen rekening komt (de netto investering). Deel 2 - paragrafen Artikel 9 van het BBV schrijft voor dat in de paragrafen de beleidslijnen worden vastgelegd met betrekking tot relevante beheersmatige aspecten en de lokale heffingen. De begroting bevat de volgende paragrafen: Weerstandsvermogen: In deze paragraaf brengen wij onze risico’s in beeld. Het weerstandsvermogen geeft inzicht in de financiële gezondheid van de gemeente. Het geeft aan in welke mate de gemeente in staat is om financiële risico’s op te vangen. Gemeente Heumen
9
Programmabegroting 2023
Onderhoud kapitaalgoederen: Deze paragraaf geeft inzicht in onze kapitaalgoederen. De kosten van het onderhoud van onze wegen, openbare verlichting, riolering en water, groen en gebouwen vormen een substantieel deel van de begroting. Financiering: In de financieringsparagraaf bespreken wij de specifieke beleidsvoornemens respectievelijk de uitvoering van het beleid op het gebied van treasury. Bedrijfsvoering: De bedrijfsvoering betreft de processen binnen onze gemeentelijke organisatie om de beleidsdoelstellingen te kunnen realiseren, sturen en beheersen. Bedrijfsvoering bestaat traditioneel uit de onderdelen personeel, informatisering, automatisering, communicatie, organisatie, financieel beheer en huisvesting. Lokale heffingen: In deze paragraaf geven wij de ontwikkelingen met betrekking tot ons belastinggebied weer. Per heffing geven wij aan wat het beleid is en op welke wijze het tarief tot stand is gekomen. Ook geven wij inzicht in de (geraamde) opbrengsten. Verbonden partijen: De gemeente werkt vaak samen met andere partijen om bepaalde doelen te bereiken. Als deze samenwerking in een bestuurlijke en financiële vorm wordt gegoten, spreken we van een verbonden partij. In deze paragraaf lichten wij deze partijen, hun beleidsdoelstellingen en de hiermee gemoeid zijnde gemeentelijke bijdragen nader toe.
Grondbeleid: Het grondbeleid heeft een grote invloed op en samenhang met de realisatie van doelstellingen op het gebied van Ruimtelijke Ordening en Volkshuisvesting, Verkeer en Vervoer, Cultuur, Sport en Recreatie en Economische Zaken. Daarnaast heeft het grondbeleid een grote financiële impact. De resultaten op de grondexploitaties zijn dan ook van groot belang voor de financiële positie van onze gemeente. Deel 3 - financiële begroting In dit deel zijn de financiële ontwikkelingen, kaders en uitgangspunten opgenomen. Ook geven wij inzicht in het financiële beeld voor de komende jaren. Bovendien vindt u hier de op grond van de BBV verplichte onderdelen, zoals het overzicht van de baten en lasten, de incidentele baten en lasten en de uiteenzetting van de financiële positie. Tot slot hebben wij een aantal bijlagen toegevoegd. AUTORISATIE BEGROTING De wet Dualisering Gemeentebestuur schrijft voor dat de gemeenteraad op hoofdlijnen stuurt en dat het college van burgemeester en wethouders de dagelijkse uitvoering van zaken voor haar rekening neemt. Om dit te ondersteunen heeft de wetgever een splitsing gemaakt in de gemeentebegroting. Voor uw raad is er de programmabegroting ter ondersteuning van het sturen op hoofdlijnen en de kaderstellende en controlerende taak. Hierna volgt een nadere toelichting op de verschillende verantwoordelijkheden en bevoegdheden.
Programmabegroting Dit is de begroting die (onder andere) de kaderstellende functie van uw raad ondersteunt. Met de kaderstellende functie wordt bedoeld dat op het niveau van “programma’s” middelen (de begrotings- en investeringsbudgetten) worden toegewezen. U stelt de programmabegroting vast en autoriseert daarmee ons college voor de middelen uit de begroting op programmaniveau. Productenraming Als college hebben wij de taak de programma’s uit te voeren. De productenraming ondersteunt ons bij onze uitvoerende functie. De productenraming wordt opgebouwd vanuit de programmabegroting en geeft alle gemeentelijke activiteiten weer in termen van producten. De productenraming stellen wij als college vast. Begrotingsbudgetten Uw raad autoriseert ons college op het niveau van programma’s. Wij zijn daarmee bevoegd uitvoering te geven aan het realiseren van de doelstellingen van het betreffende programma. Voorwaarde daarbij is dat wij bij de besteding van de budgetten voor bestaand beleid binnen de grenzen van het totale budget van het programma blijven. Binnen deze grenzen zijn wij bevoegd om de wijze van besteding van de budgetten aan te passen als dit noodzakelijk is voor het bereiken van de door u vastgestelde resultaten van het betreffende programma. Hiervoor hoeven wij u, ingevolge de voorschriften, geen begrotingswijziging voor te leggen.
Bij het budgettair schuiven met budgetten tussen verschillende programma’s, moeten wij uw goedkeuring vragen middels het voorleggen van een raadsvoorstel met begrotingswijziging. Met tussentijdse rapportages en de programmarekening leggen wij aan u verantwoording af over de uitvoering (en dus over de besteding van de middelen en de bereikte resultaten) van het betreffende programma en de realisatie van de doelstellingen.
Gemeente Heumen
10
Programmabegroting 2023
Investeringsbudgetten Bij de programmabegroting vermelden wij per programma naast de begrotingsbudgetten ook de betreffende investeringsbudgetten uit het investeringsprogramma die bijdragen aan het realiseren van de doelstellingen van het betreffende programma. Zoals gezegd autoriseert u ons op het niveau van de programma’s en zijn wij daarmee bevoegd uitvoering te geven aan de realisatie van de doelstellingen van het betreffende programma. Wij zijn dus bevoegd om ook uitvoering te geven aan de investeringsbudgetten. Hiertoe ramen wij per investeringsbudget een krediet, inclusief bijbehorende dekking en eventueel in te stellen dekkingsreserves. Reserves en voorzieningen Bij de programmabegroting vermelden wij per programma de betreffende reserves en voorzieningen. Voor mutaties in reserves zijn wij verplicht uw raad om autorisatie te vragen. In het kader van het budgetrecht bent u als raad bevoegd reserves in te stellen en toevoegingen en onttrekkingen te autoriseren. De bij het onderdeel reserves opgenomen mutaties gelden in dit verband als vast te stellen kader. Voor noodzakelijke wijzigingen hierin komen wij met een apart besluit bij uw raad terug. Voor voorzieningen geldt een ander regime. U stelt als raad een voorziening in op basis van bijvoorbeeld een onderhoudsplan. Bij de instelling van de voorziening bepaalt u de hoogte van de jaarlijkse dotatie.
De werkelijke bestedingen ten laste van de voorziening vinden plaats op basis van het vastgestelde onderhoudsplan. Deze bestedingen vallen binnen het mandaat van ons college.
Gemeente Heumen
11
Programmabegroting 2023
Gemeente Heumen
12
Programmabegroting 2023
Beleidsbegroting
Gemeente Heumen
13
Programmabegroting 2023
Gemeente Heumen
14
Programmabegroting 2023
Programma 1 Sociale leefomgeving
WAT WILLEN WE BEREIKEN ? 1.1. Transformatie sociaal domein
Toekomstbestendige zorg
We hanteren het uitgangspunt dat iedereen de zorg ontvangt die nodig is. Kwaliteit en toegang naar de zorg is daarbij gewaarborgd en we willen niet dat er wachtlijsten ontstaan. Om goede zorg voor een ieder die dat nodig heeft ook in de toekomst te kunnen garanderen, werken we samen met inwoners, zorgaanbieders, regiogemeenten en maatschappelijke partners aan een verdere ontwikkeling, transformatie, van het sociaal domein. Vanuit die transformatie van het sociaal domein blijven we inzetten op preventie, versterken van eigen kracht en samenredzaamheid en op verbinding in dorpen en wijken. Daar waar zorg nodig is, borgen we een effectieve inzet van de benodigde middelen, lokaal maar ook in samenwerking met de regio. Door te blijven investeren in preventie verwachten we dat de vraag naar (duurdere) zorg minder snel zal stijgen dan voorgaande jaren. Mocht de vraag naar zorg toch sneller stijgen, dan zetten we het schommelfonds in om de financiële gevolgen op te vangen. Uiteraard vertalen we gebleken structurele financiële gevolgen van de gestegen zorgvraag door in onze begroting.
Hervormingsagenda jeugd
Het rijk en gemeenten zijn samen aan de slag om de hulpverlening aan kinderen en jongeren te verbeteren en het jeugdzorgstelsel beter te beheersen. Hiervoor wordt in het najaar van 2022 een landelijke hervormingsagenda 20222028 opgesteld, die vanaf 2023 gefaseerd wordt uitgevoerd. Onderdeel van deze hervormingsagenda zijn onder andere de vereenvoudiging van de jeugdbeschermingsketen, het bepalen van de reikwijdte van de jeugdwet, meer eenduidigheid in de uitvoering door gemeenten en een brede invoering van een specialist jeugd GGZ.
Decentralisatie beschermd wonen
De decentralisatie van beschermd wonen zou zijn beslag moeten krijgen in 2023, in die zin dat elke gemeente vanaf dat moment (financieel) verantwoordelijk is voor beschermd wonen voor de eigen inwoners. Dit is echter uitgesteld naar 2024. Dit betekent dat de financiële middelen in 2023 nog naar de centrumgemeente Nijmegen gaan, maar en de gemeente wel de activiteiten en werkzaamheden uitvoert, die op basis van het landelijke Hoofdlijnenakkoord ambulantisering GGZ lokaal geregeld en ingezet worden. Over de vergoeding van de kosten van deze activiteiten en werkzaamheden vanuit de centrumgemeentemiddelen zijn afspraken gemaakt met de gemeente Nijmegen. Naast de genoemde activiteiten en werkzaamheden is ook het creëren van draagvlak en sociale veiligheid in de wijken en dorpen van belang. Dit vraagt om nadrukkelijke inzet op het samenleven van bewoners in wijken en dorpen en een intensieve samenwerking tussen de domeinen zorg en veiligheid.
Woonzorgopgave
We zien een enorme vergrijzing van onze bevolking, ambulantisering van de GGZ en dat gemeenten en woningcorporaties steeds meer bijzondere doelgroepen moeten huisvesten. Gezien de krapte op de woningmarkt, het relatief laag aantal sociale huurwoningen in onze gemeente en beperkte ruimte om woningbouw te realiseren zijn integrale oplossingen op het gebied van wonen, welzijn en zorg nodig. De impact daarvan gaat verder dan onze eigen gemeente en vraagt goede aansluiting bij de regio. 1.2 Participatie in de samenleving Het uitgangspunt is een inclusieve samenleving waar iedereen aan mee kan doen, zoals verwoord in de Strategische visie "Natuurlijk met iedereen". Werk zien we als belangrijk middel voor zelfredzaamheid en maatschappelijke participatie.De meeste inwoners redden zich prima, samen met hun directe omgeving. We ondersteunen en versterken mensen waarbij de zelfredzaamheid minder vanzelfsprekend is. Zij kunnen rekenen op een vangnet voor zorg, inkomensondersteuning of vervoer. We zijn 'nabij' en 'iedereen doet mee'.
Doelgroepenvervoer
Bereikbaarheid van voorzieningen is een belangrijke voorwaarde om te kunnen participeren in de samenleving. Voor korte ritten ligt het primaat bij het lokale vrijwilligersvervoer door Buurtvervoer Heumen. Gezien dit primaat en het toenemend gebruik van Buurtvervoer Heumen is doorontwikkeling noodzakelijk. Voor de langere ritten buiten de gemeente vullen we Buurtvervoer Heumen aan met vervoer door AVAN (Aanvullend Vervoer Arnhem Nijmegen).
Bijstandsgerechtigden
We vinden het belangrijk dat mensen die van de bijstand gebruik moeten maken en een grote afstand hebben tot de arbeidsmarkt, maatschappelijk actief zijn via bijvoorbeeld vormen van dagbesteding of vrijwilligerswerk. We blijven Gemeente Heumen
15
Programmabegroting 2023
hen dan ook sociaal activeren. Maatwerk is het uitgangspunt en het accent ligt op stimulering en ondersteuning.Wie arbeidsfit is kan rekenen op ondersteuning van het Werkbedrijf. Dit bedrijf richt zich wat ons betreft op arbeidsbemiddeling. Vanuit deze rol zien we kansen om naar een andere organisatie en financiering van het Werkbedrijf te komen.
Inkomensondersteunende regelingen
Onze gemeente kent diverse inkomensondersteunende regelingen voor een brede doelgroep. Voorbeelden hiervan zijn de participatieregelingen, die sinds 2022 worden aangeboden via Heumenstegoed. Op basis van een evaluatie wordt besloten of het Heumenstegoed wordt voortgezet. In zijn algemeenheid zetten we in op het vergroten van het gebruik van de inkomensondersteunende regelingen door de inwoners die hiervoor in aanmerking komen.
Mensen met schulden
Schulden zijn vrijwel altijd een belemmering om mee te doen. Daarom blijven we de komende periode, naast onze reguliere schuldhulpverlening, vooral inzetten op preventie en vroegsignalering. De concrete acties die we hiervoor (gaan) ondernemen krijgen hun beslag in een meerjarig uitvoeringsplan schuldhulpverlening en armoedebestrijding, dat wordt opgesteld op basis van het eind 2022 vast te stellen beleidsplan schuldhulpverlening en armoedebestrijding. 1.3 Gezonde en vitale gemeenschap
Vrijwilligers en verenigingen
We zien vrijwilligers als cruciale verbinders in onze gemeenschap. Zij spelen een belangrijks rol in de samenredzaamheid van onze inwoners en zijn onmisbaar voor de sociale cohesie en inclusie.Wij vinden het belangrijk om onze vrijwilligers en verenigingen op een goede wijze te ondersteunen.
Stimuleren van beweging en gezonde leefstijl
Onze gemeente beschikt over goede binnen- en buitensportvoorzieningen voor sport en bewegen en dat willen we naar de toekomst toe ook zo houden. Deze sportvoorzieningen zorgen ervoor dat inwoners kunnen sporten en bewegen, maar ook elkaar kunnen ontmoeten. Door hiertoe mogelijkheden te bieden en dit extra te blijven faciliteren met een buurtsportcoach voor kinderen en jongeren en een beweegcoach voor kwetsbare inwoners, geven we inwoners de mogelijkheid om gezond te blijven en te participeren in de samenleving. 1.4 Onderwijs We hechten waarde aan de kwaliteit van het milieu- en binnenklimaat van de scholen; een gezonde school in een duurzaam gebouw voor onze schoolgaande kinderen. Op basis van het bestaande IHP kijken we samen met de schoolbesturen wat dit aan maatregelen vraagt en op welke wijze de kosten hiervan verdeeld worden tussen schoolbesturen en gemeente.
Verbonden partijen Voor de realisatie van de doelstellingen vanuit programma 1 hebben we een aantal samenwerkingsrelaties met de zogenaamde verbonden partijen. Het gaat hier om: verbonden partij GGD IBO MGR DRAN
rechtsvorm
gemeenschappelijke regeling gemeenschappelijke regeling gemeenschappelijke regeling bedrijfsvoeringsorganisatie
programma Sociale leefomgeving Sociale leefomgeving Sociale leefomgeving, Bestuur en organisatie Sociale leefomgeving
Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar de paragraaf verbonden partijen.
Gemeente Heumen
16
Programmabegroting 2023
WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN? 1.1.
Transformatie sociaal domein
Planning
Het vastleggen van de beleidskaders voor het zetten van een volgende stap in de doorontwikkeling, transformatie, van het sociaal domein Het versterken van de eigen kracht van de inwoners, het versterken en beter benutten van de kracht van de samenleving, het vergroten van het gebruik van preventieve voorzieningen en snellere en adequate hulpverlening aan inwoners die dat nodig hebben Opstellen en vaststellen van een beleidsvisie sociaal domein 2023 e.v. welke las kader dient voor acties/activiteiten die de komende jaren worden uitgevoerd om de transformatie van het sociaal domein verder vorm en inhoud te geven 1e half jaar 2023
Budget
Reguliere ambtelijke uren
Doel
Verbeteren van de zorg aan kinderen en jongeren en een betere (financiële) beheersing van het jeugdzorgstelsel
Effecten
Snellere en adequate hulpverlening aan kinderen en jongeren die dat nodig hebben
Doel Effecten Inhoud
Planning
Uitvoering geven aan de lokale actiepunten uit de landelijke hervormingsagenda jeugd, waaronder de inzet van een specialist jeugd GGZ en het verbeteren van de afstemming tussen onderwijs en zorg gehele jaar 2023
Budget
Reguliere ambtelijke uren en rijksmiddelen
Inhoud
Planning
Meer samenhang en samenwerking in plaats van de nu bestaande versnippering en een duidelijk opdrachtgeverschap vanuit de gemeente, meer gericht op resultaten en effecten in plaats van op activiteiten De uitvoering van het welzijnswerk wordt verder versterkt en is meer gericht op de behoeften van de inwoners, waardoor de sociale basis in de wijken en dorpen wordt versterkt Herijking van het welzijnswerk waarbij het welzijnswerk geleverd wordt door één brede welzijnsinstelling gehele jaar 2023
Budget
Reguliere ambtelijke uren
Doel Effecten Inhoud
Doel Effecten
Inwoners en professionals weten bij welke organisaties en verenigingen in onze gemeente zij terecht kunnen voor welke producten, diensten en activiteiten op het gebied van wonen, zorg & welzijn, werk & inkomen, kinderen en jeugd. Er wordt meer gebruik gemaakt van voorzieningen en activiteiten in het voorliggend veld. De eigen kracht en zelfredzaamheid worden versterkt.
Inhoud
De website Gelderse handen Heumen uitbreiden, zodat deze tevens fungeert als sociale kaart
Planning
gehele jaar 2023
Budget
Reguliere ambtelijke uren
Planning
Doorontwikkeling monitoring sociaal domein: periodiek gegevens genereren die de informatie bieden die nodig is om de middelen efficiënt en doelmatig in te kunnen zetten Inzicht bieden in hoe het gaat in het sociaal domein in onze gemeente. De gegevens helpen om trends en knelpunten tijdig te signaleren en waar nodig bij te sturen, maar ook om successen te delen Het periodiek verstrekken van gegevens over de uitvoering van de Participatiewet, de Jeugdwet en de Wmo aan management, medewerkers, college en raad. 4e kwartaal 2022 en 1e kwartaal 2023
Budget
Reguliere ambtelijke uren
Gemeente Heumen
17
Doel Effecten Inhoud
Programmabegroting 2023
Planning
Beschermd wonen GGZ en de maatschappelijke opvang uitvoeren op een wijze die de inwoner en zijn of haar herstel centraal stelt. Behoud van of terugkeer naar zelfstandigheid in een “normale” omgeving voor inwoners die het betreft. We zijn concreet aan de slag met de ambulantisering van beschermd wonen en zorgen er voor dat de kosten die we hiervoor maken gefinancierd worden vanuit de centrumgemeentemiddelen voor beschermd wonen van Nijmegen gehele jaar 2023
Budget
Reguliere ambtelijke uren
Doel Effecten Inhoud
Doel Effecten
Inhoud
Anticiperen op: - de vergrijzing en de consequenties daarvan voor de huisvesting van ouderen - de toenemende huisvestingsvraag van bijzondere doelgroepen, zoals statushouders en mensen met een verstandelijke of psychiatrische beperking Het samen met de betrokken partners realiseren van voldoende passende woningen en woonvormen voor de genoemde doelgroepen. We brengen samen met de regiogemeenten, de woningcorporatie en zorg- en welzijnspartners de toekomstige opgave voor de huisvesting van de diverse doelgroepen in beeld. Daarbij zullen ook de recent gemaakte landelijke afspraken en maatregelen om uit de opvangcrisis te komen en te blijven worden betrokken. Meer specifiek gaat het dan om de extra huisvesting voor statushouders, regulier dan wel tijdelijk.
Planning
2e helft 2023
Budget
Reguliere ambtelijke uren
1.2. Participatie in de samenleving
Planning
Het wegnemen van achterstanden/belemmeringen/drempels die inwoners ervaren om volwaardig mee te kunnen doen in de samenleving Iedereen hoort erbij, iedereen doet er toe en iedereen kan in de samenleving mee doen naar eigen wens en vermogen Het opstellen van een breed gedragen inclusieagenda door middel van een interactief proces met inwoners, maatschappelijke organisaties en ervaringsdeskundigen 3e kwartaal 2022 en 1e kwartaal 2023
Budget
Financiële middelen coalitieakkoord
Doel
Vergroten gebruik inkomensondersteunende regelingen
Effecten
Meer mensen kunnen zonder financiële belemmeringen meedoen in de samenleving
Doel Effecten Inhoud
Planning
Samen met de deelnemers aan het armoedeplatform onderzoeken we wat we nog meer kunnen doen om inwoners die voor deze regelingen in aanmerking komen te bereiken en te faciliteren in het gebruik maken van de regelingen 4e kwartaal 2022 en 1e kwartaal 2023
Budget
Reguliere ambtelijke uren
Gemeente Heumen
18
Inhoud
Programmabegroting 2023
Planning
We zien het Werkbedrijf ook in de toekomst als een arbeidsbemiddelingsbedrijf. Omdat het aantal kandidaten dat lokaal en regionaal moet worden bemiddeld afneemt, zien wij kansen om tot verlaging van de kosten voor het Werkbedrijf te komen. Een deel van de voor het Werkbedrijf beschikbare middelen kan dan ten goede komen van onze eigen begeleiding van uitkeringsgerechtigden met een grote afstand tot de arbeidsmarkt. Heldere opdracht aan en financiering van het Werkbedrijf en betere sturings- en verantwoordingsinformatie. Dienstverlening aan inwoners zo dichtbij mogelijk met als doel het vergroten van de uitstroom naar werk Het samen met de andere deelnemers aan het Werkbedrijf doorlopen van een implementatietraject van de aanbevelingen uit de evaluatie van het Werkbedrijf, resulterend in een herijking van de beleidsvisie op het Werkbedrijf. Op basis van deze beleidsvisie zal gezamenlijk worden bepaald welke dienstverlening aan kandidaten en ondernemers hier bij hoort en wat hiervan de kosten zijn. We stellen ons de vraag hoe wij ons verhouden tot het Werkbedrijf. In de besprekingen en besluitvorming hieromtrent dragen wij ons standpunt dat het Werkbedrijf een arbeidsbemiddelingsbedrijf moet blijven en dat de dienstverlening en de daarmee samenhangende kosten hierop moeten zijn afgestemd krachtig uit en wij spannen ons in om de andere gemeenten daarin mee te krijgen.
2e kwartaal 2023
Budget
Reguliere ambtelijke uren
Doel
Planning
Toekomstbestendig Buurtvervoer Heumen Kwetsbare inwoners kunnen meedoen in de samenleving omdat zij op een goede en efficiënte wijze vervoerd kunnen worden naar de activiteiten waaraan zij willen deelnemen en/of de personen die zij willen ontmoeten. Sinds medio 2021 moeten inwoners voor ritten binnen onze gemeente en naar de ziekenhuizen in Nijmegen gebruik maken van Buurtvervoer Heumen. We zien het aantal ritten met Buurtvervoer steeds meer oplopen. We volgen deze verandering nauwlettend en onderzoeken wat dit vraagt aan benodigde capaciteit en organisatie van het Buurtvervoer. 4e kwartaal 2022 en 1e kwartaal 2023
Budget
Reguliere ambtelijke uren
Doel
De beleidsuitgangspunten uit het beleidsplan schuldhulpverlening en armoedebestrijding omzetten in concrete acties.
Doel
Effecten
Inhoud
Effecten
Inhoud
Planning
Deze acties zullen gaan leiden tot een sluitend netwerk van preventie en hulpverlening waardoor problematische schulden sneller opgelost of voorkomen kunnen worden. Het opstellen van een uitvoeringsplan schuldhulpverlening en armoedebestrijding op basis van het in december 2022 vast te stellen beleidsplan schuldhulpverlening en armoedebestrijding 1e kwartaal 2023
Budget
Reguliere ambtelijke uren
Effecten Inhoud
1.3. Gezonde en vitale gemeenschap Doel
Het versterken van de ondersteuning van vrijwilligers en verenigingen
Planning
Versterking van de sociale samenhang in dorpen en wijken, het voorkomen van eenzaamheid door inwoners met elkaar in contact te brengen en sociale initiatieven te koppelen Het herijken van het beleid voor jaarlijkse subsidies en initiatiefsubsidies. Daarnaast brengen we de behoeftes aan ondersteuning (anders dan financiële) in kaart en bepalen vervolgens of daarin een rol voor ons is weggelegd en op welke manier we dan daarin kunnen voorzien. 2e halfjaar 2023
Budget
Reguliere ambtelijke uren
Effecten Inhoud
1.4 Onderwijs Doel
Zicht krijgen op de noodzakelijke ingrepen op het gebied van duurzaamheid en binnenklimaat voor de onderwijsgebouwen in onze gemeente en de verantwoordelijkheidsverdeling tussen gemeenten en schoolbesturen ten aanzien van de benodigde investeringen.
Effecten
Een gezonde leeromgeving voor kinderen creëren
Planning
Samen met de schoolbesturen werk maken van de uitvoeringsplannen voor de periode 2023-2026 van het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2017-2032 door te starten met het laten uitvoeren van (bouwkundige) onderzoeken. 2e halfjaar 2023
Budget
Reguliere ambtelijke uren
Gemeente Heumen
19
Inhoud
Programmabegroting 2023
WAT MAG HET KOSTEN/WAT GAAT HET OPBRENGEN?
Rekening Exploitatie
Begroting
2021 (€)
2022 (€)
Lasten
-21.752.550
-21.527.951
Baten
5.915.393
5.203.024
Saldo
-15.837.157
-16.324.927
2023 (€)
2024 (€)
2025 (€)
2026 (€)
-20.907.483
-20.785.879
-20.350.735
-20.154.409
4.937.890
4.904.949
4.925.156
4.946.801
-15.969.592 -15.880.929
-15.425.578
-15.207.607
Lasten Programma € 11.846.187 ; 26% € 20.907.483 ; 47%
Programma 1 Sociale leefomgeving Programma 2 Fysieke leefomgeving Programma 3 Bestuur en Organisatie
€ 12.019.929 ; 27%
€ 4.937.890 ; 11% Baten Programma
€ 5.325.846 ; 12%
€ 35.115.587 ; 77%
Programma 1 Sociale leefomgeving
Programma 2 Fysieke leefomgeving Programma 3 Bestuur en Organisatie
Gemeente Heumen
20
Programmabegroting 2023
Programma 1 Sociale leefomgeving Begroting 2023
Objectnr.
Product en taakveld
T0020
Burgerzaken
-449.025
229.050
-219.975
T4100
Openbaar basisonderwijs
-27.036
0
-27.036
T4200
Onderwijshuisvesting
-575.546
0
-575.546
T4300
Onderwijsbeleid en leerlingzaken
-432.726
64.804
-367.922
T5200
Sportaccommodaties
-1.984.416
690.245
-1.294.171
T5300
Cultuurpresentatie,-productie,-particip.
-30.937
0
-30.937
T5600
Media
-410.394
51.460
-358.934
T5700
Openbaar groen en (openlucht) recreatie
-94.168
0
-94.168
T6100
Samenkracht en burgerparticipatie
-1.645.372
16.332
-1.629.040
T6200
Wijkteams
-833.559
0
-833.559
T6300
Inkomensregelingen
-5.074.082
3.771.123
-1.302.959
T6400
Begeleide participatie
-1.281.275
0
-1.281.275
T6500
Arbeidsparticipatie
-487.727
0
-487.727
T6600
Maatwerkvoorzieningen (WMO)
-718.464
104.876
-613.588
T6710
Maatwerkdienstverlening 18+
T671A
Hulp bij huishouden (WMO)
T671B T671C T6720
Maatwerkdienstverlening 18-
T672A
Jeugdhulp begeleiding
T672B
Jeugdhulp behandeling
T672C
Jeugdhulp dagbesteding
T672D T673B
Lasten (€)
Baten (€)
Saldo (€)
0
0
0
-1.457.971
0
-1.457.971
Begeleiding (WMO)
-953.832
0
-953.832
Dagbesteding (WMO)
-57.562
0
-57.562
0
0
0
-697.476
0
-697.476
-177.788
0
-177.788
-469.531
0
-469.531
Jeugdhulp zonder verblijf overig
-129.783
0
-129.783
Gezinsgericht
-47.634
0
-47.634
T673C
Jeugdhulp met verblijf overig
-94.095
0
-94.095
T674A
Jeugdhulp behanding GGZ z. verblijf
-1.110.961
0
-1.110.961
T6810
Geëscaleerde zorg 18+
0
0
0
T681B
Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO)
-145.239
0
-145.239
T6820
Geëscaleerde zorg 18-
0
0
0
T682A
Jeugdbescherming
-691.454
0
-691.454
T682B
Jeugdreclassering
-166.615
0
-166.615
T7100
Volksgezondheid
Totaal
P01
Gemeente Heumen
21
-662.817
10.000
-652.817
-20.907.483
4.937.890
-15.969.592
Programmabegroting 2023
In de volgende tabel vindt u een overzicht van het voor dit programma geraamde nieuw beleid en de voorgestelde besparingen ( reeds meegenomen in kadernota en coalitieakkoord). In de tabel zijn de bedragen per begrotingsjaar opgenomen(- = voordeel). Bedrag Nieuw beleid
Raming 2023 (€)
2024 (€)
2025 (€)
2026 (€)
-55.794 8.512 8.416
-72.595 26.212 8.416
-34.595 41.894 8.416
-19.595 50.443 8.416
3.937 20.000 15.000 46.000 -5.000
7.864 20.000 15.000 46.000 -5.000
7.894 20.000 15.000 46.000 -5.000
7.864 20.000 15.000 46.000 -5.000
Omvormen dorpsverbinders naar subsidie
-81.250
-81.250
-81.250
-81.250
Versterken kernteam
34.000
34.000
34.000
34.000
Programmabegroting 2023-2026 (Kaderbrief) Meerjarenbegroting MGR 2023-2026 Meerjarenraming BVO DRAN 2023-2026 Meerjarenbegroting GGD 2023-2026 Programmabegroting 2023-2026 (Coalitieakkoord) Herwaardering subsidieaanpassingen 2019-2023 Buurtcoach(vrijwilligersvergoeding) Buurtvervoer Omvormen initiatievenbudget naar subsidie Omvormen vonkjes naar subsidie
Subsidie Gildefeest
30.000
In de volgende tabel vindt u een overzicht van de voor dit programma geraamde investeringen. In de tabel zijn de investeringsbedragen opgenomen. Meerjaren investeringsplan
Investerings bedrag
Raming Toelichting
Speelvoorzieningen 2023 e.v.*
2023 (€) 55.000
2024 (€) 44.100
2025 (€)
2026 (€)
*Kapitaallasten reeds verwerkt in Staat vaste activa
In de volgende tabel vindt U een overzicht van de reserves en voorzieningen die betrekking hebben op dit programma.
Reserves
Stand per Toevoeging Onttrekking
Stand per
1-1-2023 (€)
31-12-2023 (€)
Participatiewet
66.759
66.759
Risicoreserve Sociaal domein
600.514
600.514
Egalisatiereserve BUIG
94.188
94.188
Kapitaallasten aanbouw bibliotheek
204.588
Onderhoud sportzaal Brede school Malden
111.750 1.077.799
Voorzieningen
51.459
153.129
11.500
35.000
88.250
11.500
86.459
1.002.840
Stand per Toevoeging Onttrekking
Stand per
1-1-2023 (€)
31-12-2023 (€)
Dubieuze vorderingen Sociaal domein
533.524
58.000
50.000
541.524
Groot onderhoud sportcentrum Malden
307.149
116.850
30.000
393.999
840.673 174.850 80.000 935.523 *Voor een nadere toelichting van de reserves en voorzieningen wordt verwezen naar de toelichting op de balans Gemeente Heumen
22
Programmabegroting 2023
Programma 2 Fysieke leefomgeving
Gemeente Heumen
23
Programmabegroting 2023
WAT WILLEN WE BEREIKEN ?
2.1 Duurzaamheid Routekaart
We willen in 2030 energieneutraal en in 2050 klimaatneutraal zijn. We willen zelf de keuze hebben hoe we de opgave voor duurzame energie willen realiseren. Voor het opwekken van duurzame energie kiezen we de volgende volgorde; zon, water en wind.
Warmtetransitie
Voor de warmtetransitie hanteren we de volgende uitgangspunten; realistisch en betaalbaar voor iedereen, starten met besparen, beschikbaar en betrouwbaar richting de toekomst en samenwerken in de regio. We vinden het van belang dat zowel bij de energietransitie als de warmtetransitie iedereen mee kan doen. Juist inwoners met een lager inkomen zijn gebaat bij een lagere energienota en willen we ondersteunen. We hechten aan regionale samenwerking én ook aan eigen regie.
Regionale Adaptatie Strategie
We sluiten actief aan bij de Regionale Adaptatie Strategie (RAS). Bij de lokale uitwerking van de RAS kijken we waar we het meest kwetsbaar zijn voor klimaatverandering en hoe we deze kwetsbaarheid kunnen verminderen of wegnemen. Hierbij vinden we het belangrijk inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties te betrekken. Daarbij moet er aandacht zijn voor meer groen. We maken onderscheid tussen regionale doelstellingen en de lokale uitwerking daarvan: * Regionaal werken we negen speerpunten uit. Deze speerpunten vormen een juiste mix van bewustwording, laaghangend fruit, urgentie, onderzoek en het pakken van kansen. Omdat een gezamenlijke aanpak doelmatiger is en een vliegwieleffect kan hebben. * Lokaal brengen we kwetsbaarheden in beeld. Door modellering van het watersysteem van Heumen is het mogelijk kwetsbaarheden op het gebied van water in kaart te brengen. Hittekaarten maken we om de kwetsbaarheden op het gebied van hitte inzichtelijk maken en duidelijk te krijgen waar maatregelen tegen hitte het meest zinvol zijn. Met de koeltekaarten wordt de afstand vanaf de verschillende wijken tot aan koele locaties inzichtelijk (bijvoorbeeld, gemeentehuis, winkelcentrum). Kwetsbare mensen die nog thuis wonen kunnen hier bij extreme hitte naartoe uitwijken. Organisatie van opvang moet in het Hitteplan worden uitgewerkt.
We stellen ook een beleidsplan op, om onder andere integraal uitvoering te geven aan de klimaatadaptatiemaatregelen en stellen een beleidsplan op water en riolering op. Met beide plannenkunnen we mede uitvoering geven aan de klimaatadaptieve maatregelen rondom water, droogte en hitte voor de komende vijf jaar.
2.2. Woningbouw Woningbouw algemeen
We vinden dat iedereen die dat wil in de gemeente Heumen moet kunnen wonen. Op dit moment is er landelijk en dus ook binnen onze gemeente sprake van een tekort aan woningen. Wij willen meer woningen in alle segmenten, maar leggen de focus op sociale huur en betaalbare koopwoningen. Daarbij nemen we de recent gemaakte landelijke afspraken en maatregelen om uit de opvangcrisis te komen in acht en onderzoeken we wat dit akkoord voor Heumen aan mogelijkheden biedt. Op 20 februari 2020 heeft de gemeenteraad de uitgangspunten voor de woningbouwprogrammering voor de periode 2019-2028 vastgesteld. Onderdeel daarvan is de opgave om een programma van circa 710 woningen te realiseren, dat vooral bedoeld is om te voorzien in de eigen behoefte, inclusief het inlopen van het woningtekort en een zekere overloop uit de regio op te vangen (ambitieniveau 2).
Kanaalzone en VCM
Meer grootschalige woningbouwprojecten waar we o.a aan werken zijn de Kanaalzone en Vitaal Centrum Malden * We zetten de ontwikkeling van de Kanaalzone door. Definitieve beslissingen leggen we expliciet voor aan de raad. In oktober 2022 staat in de raad de locatiekeuze voor Juliana ’31 geagendeerd. Verder zal de raad m.b.t. diverse punten komende periode nog besluiten moeten nemen. Dit m.b.t. de ontwikkeling van de Kanaalzone (o.a. bestemmingsplan), de ontwikkeling van de uitplaatsingslocatie van Julianal en de daaraan verbonden financiële aspecten. De concrete momenten zijn nog niet exact te voorzien en hangen af van lopende procedures. * Vitaal Centrum Malden. De raad heeft op 16 december 2021 het Masterplan vastgesteld. Het Masterplan omvat de toekomstige kaders voor de ontwikkelingen in het centrum van Malden en bestaat uit: 1. De ontwikkelingskaders voor de bouwontwikkelingen in het centrum van Malden. 2. Het schetsplan Centrumplan Malden dat als basis dient voor de verdere inrichting van de openbare ruimte van het centrumgebied. We gaan verder concrete projecten oppakken en begeleiden en hierbij toetsen aan het vastgestelde Masterplan. Voor de plannen worden afzonderlijke ruimtelijke ordeningsprocedures doorlopen die uiteindelijk ter vaststelling aan uw raad worden voorgelegd. Voor een (groot) deel van de projecten (o.a.
Muse, RK Kerk, Ericastraat en Raedstate) zijn we afhankelijk van derde partijen omdat die eigenaar c.q. initiatiefnemer zijn.
Gemeente Heumen
24
Programmabegroting 2023
Voor de openbare ruimte heeft de gemeente het initiatief. In 2022 wordt het Programma van Eisen voor de openbare ruimte opgesteld. In 2023 verwachten we het voorontwerp van de openbare ruimte met uitvoeringsplanning aan uw raad voor te leggen (en krediet aan te vragen). In 2024 valt de eerste verandering in de openbare ruimte te verwachten.
2.3 Leefomgeving Algemeen
Onze inwoners, maatschappelijke partners en ondernemers zijn zich bewust van hun verantwoordelijkheid voor de eigen leefomgeving. De openbare ruimte is voor iedereen. Dit betekent dat iedereen er gebruik van moet kunnen maken. De openbare ruimte moet dus ook zo veel mogelijk toegankelijk zijn voor inwoners met een beperking. Naast toegankelijkheid van onze openbare ruimte zijn biodiversiteit, veiligheid en mobiliteit belangrijke aandachtspunten bij de inrichting en beheer van onze leefomgeving.
Specifieke aandachtsvelden
* Het gebied Malden Noord. We onderzoeken onder andere de mogelijkheden voor circulaire landbouw in samenhang met andere wensen en behoeften voor het gebied.* Het oplossen van mobiliteitsoverlast. De grotere mobiliteitsvraagstukken worden regionaal opgepakt binnen de samenwerking Groene Metropoolregio Arnhem Nijmegen (GMRAN) en de deelopgave ‘de verbonden regio’. De lokaal ervaren knelpunten spelen op de volgende locaties: Broekstraat, Schoonenburgseweg/Hoogstraat, Looistraat en de Rijksweg. Voor deze lokale knelpunten zoeken we naar passende oplossingen samen met de provincie Gelderland waarbij we met name nieuwe ontwikkelingen willen benutten. * Verstedelijking, uitwerken voor Rijk van Nijmegen. In de komende jaren gaan we verder aan de slag met het realiseren van de verstedelijkingsopgave zoals die staat beschreven in de Verstedelijkingsstrategie regio Arnhem Nijmegen. Het Verstedelijkingsakkoord, met daarin afspraken over realisatie en samenwerking met bijbehorende uitvoeringsgelden, is daarbij leidend. De periode 2023-2025 staat in het teken van met de partners uitvoering geven aan de uitvoeringsagenda. Hiervoor blijven de gebiedsuitwerkingen het vertrekpunt. Hierin komt te staan hoe de landschaps- en woningbouwplannen concreet gestalte kunnen krijgen.
* Het vernieuwen van het LOP (Landschap Ontwikkelings Plan) voor de komende 4 jaar voor de versterking van landschap, biodiversiteit en cultuurhistorie.
2.4 Omgevingswet en Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) Wet Kwaliteitsborging
De Wkb heeft als doel de bouwkwaliteit en het bouwtoezicht te verbeteren door inschakeling van private kwaliteitsborgers. Daarnaast wordt de aansprakelijkheid van aannemers ten opzichte van particuliere en professionele opdrachtgevers uitgebreid. De wet gaat gefaseerd in. Er wordt gestart met de eenvoudigere bouwprojecten, daarna volgen eventueel de complexere. De gemeente Heumen heeft het proces voor vergunningverlening, toezicht en handhaving uitbesteed aan de Omgevingsdienst Regio Nijmegen (ODRN). De invoering van de Wkb heeft dus direct gevolgen voor de ODRN en de gemeente Heumen. Het aantal BRIKS-controles dat de ODRN uitvoert, zal namelijk afnemen. De invoering heeft ook gevolgen voor de inwoners en bedrijven van de gemeente Heumen. Doordat er minder bouwcontroles worden uitgevoerd, nemen de legesinkomsten af. Hoeveel/hoe groot het effect is wordt in regionaal verband verder ingeschat. Zodra we deze info concreet hebben zullen wij u op de hoogte stellen.
Omgevingswet
Met de Omgevingswet wil de overheid de regels voor ruimtelijke ontwikkeling vereenvoudigen en samenvoegen. De Omgevingswet treedt, volgens de huidige verwachting, in werking op 1 januari 2023. De wet bundelt 26 bestaande wetten voor onder meer bouwen, milieu, water, ruimtelijke ordening en natuur. Hierdoor wordt het stelsel van ruimtelijke regels volledig herzien. In 2022 heeft uw raad al enkele besluiten genomen m.b.t. de Omgevingswet. Het proceskader voor de omgevingsvisie is in april 2020 door de raad vastgesteld. Het koersdocument omgevingsvisie (dat de inhoudelijk hoofdlijnen van de ontwerpvisie bevat) staat voor eind 2022 op de agenda. In 2023 werken we aan de omgevingsvisie.
Gemeente Heumen
25
Programmabegroting 2023
Verbonden partijen Voor de realisatie van de doelstellingen vanuit programma 2 hebben we een aantal samenwerkingsrelaties met de zogenaamde verbonden partijen. Het gaat hier om: verbonden partij DAR MARN ODRN RBT ANV VRGZ VVE Maldensteijn
Gemeente Heumen
Rechtsvorm
Vennootschap gemeenschappelijke regeling gemeenschappelijke regeling Stichting gemeenschappelijke regeling Vereniging
26
Programma Fysieke leefomgeving Fysieke leefomgeving Fysieke leefomgeving Fysieke leefomgeving Fysieke leefomgeving Fysieke leefomgeving, Sociale leefomgeving
Programmabegroting 2023
2.2. WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN?
Duurzaamheid Doel
Routekaart Heumen actualiseren
Effecten
Doelstelling actualiseren mede op basis CO2 reductie en energieneutraliteit
Inhoud
Geactualiseerde routekaart laten vaststellen door de raad
Planning
eind 2022 en 2023 e.v.
Budget
Reguliere uren + regulier budget
Doel
Zonnepark Teersche Sluis faciliteren/realiseren
Effecten
Versnellen van de verduurzaming in de gemeente Heumen middels zon
Inhoud
Afronden planologische procedure en besluitvorming
Planning
2023 e.v.
Budget
Reguliere uren met externe ondersteuning
Doel
Waterkrachtcentrale bij Nederasselt onderzoeken
Effecten
Versnellen van de verduurzaming in de gemeente Heumen middels water
Inhoud
Afstemming met betrokken partijen en RWS
Planning
2023 e.v.
Budget
Reguliere uren en regulier budget
Doel
Wind: plan-MER
Effecten
Verduurzaming in de gemeente Heumen middels wind
Inhoud
Mogelijkheden voor wind energie in beeld brengen
Planning
2023 e.v.
Budget
Reguliere uren
Doel
Warmtevisie realiseren
Effecten
Bijeenkomsten per wijk/dorp om op duurzame alternatieven over te schakelen.
Inhoud
Mogelijkheden per wijk/dorp in beeld brengen
Planning
v.a. 2023
Budget
Reguliere uren en bestaand budget
Doel
Regionale Energie Strategie (RES), plan MER, Res 2.0
Effecten
Inhoudelijke afweging van strategie en locaties We volgen het proces plan-MER, aangaande de kaders en locatiekeuze, waaraan eventuele opwekking van grootschalige energie door wind, moeten voldoen.
Inhoud Planning
Loop 23
Budget Doel
Regionale Adaptatie Strategie (RAS)
Effecten
Maatregelen extreme droogte, hitte en wateroverlast, biodiversiteit
Inhoud
Regionale en lokale uitwerking conform daarvoor opgestelde programma
Planning
Inzetten op de regionale adaptatiestrategie en uitvoering lokale acties.
Budget
€ 22.000 en Reguliere uren
Gemeente Heumen
27
Programmabegroting 2023
WONINGBOUW Doel
Grondbeleid
Effecten
Actualisatie grondbeleid
Inhoud
Heroverweging of grondbeleid strookt bij onze ambities en actualisering van het beleid waar nodig
Planning
Begin 2023
Budget
Reguliere uren
Doel
Uitvoering woningbouwprogramma 2019-2028
Effecten
De beschikbaarheid van voldoende duurzame woningen voor mensen in alle levensfasen en inkomensklassen.
Inhoud
Realisatie circa 710 woningen fase 1 en 2
Budget
Het woningbouwprogramma voor de komende jaren voorziet in ontwikkeling van onder andere de volgende locaties: Malden (De Schoren, Veldsingel en diverse locaties in VCM), Overasselt (o.a. locatie Derks en Zilverberg) Reguliere ambtelijke uren
Doel
Kanaalzone realiseren
Effecten
Het beschikbaar hebben van locaties om ook op langere termijn te voorzien in de woningbehoefte.
Inhoud
Uitvoering conform raadsbesluit 20 februari 20: onderzoek Kanaalzone. Onderdeel hiervan is ook de uitplaatsingslokatie van Juliana
Planning
2023 e.v.
Budget
€ 500.000
Doel
Vitaal centrum Malden
Effecten
Toekomstbestendig centrumgebied
Planning
Inhoud Planning
De gemeenteraad heeft op 16 december 2021 het ruimtelijk kader vastgesteld. Uitvoering diverse projecten en herinrichting openbare ruimte v.a. 2023
Budget Doel
Heumen-West
Inhoud
Al dan niet gaan bouwen en combinatie met aanleggen van een ontsluitingsweg voor landbouwverkeer Inhoudelijke afweging waarbij in eerste instantie het dorp gehoord zal worden
Planning
2023
Budget
Reguliere uren
Doel
Woningbouw in Nederasselt
Effecten
Locatie voor 7 woningen
Inhoud
Ruimtelijke afweging waar deze woningen gebouwd kunnen worden
Planning
2023
Budget
Reguliere uren
Effecten
Gemeente Heumen
28
Programmabegroting 2023
LEEFGOMGEVING Doel
Doorontwikkeling landschapsbeleid
Effecten
Versterking landschap, biodiversiteit en cultuurhistorie Vernieuwen van het LOP en de realisatie van projecten in samenwerking met diverse (vrijwillige) organisaties
Inhoud Planning
2023
Budget
Reguliere budget
Doel
Gebiedsplan 'Kop van Malden' opstellen
Effecten
Ontwikkeling gebiedsplan
Inhoud
Duidelijkheid omtrent toekomstige ontwikkelingsmogelijkheden
Planning
2023
Budget
Nader te bepalen
Doel
Opstellen Beleidsplan IBOR
Effecten Inhoud
Beleidsplan om integraal uitwerking te geven aan het dagelijks en planmatig onderhoud en vervanging op langere termijn van de openbare ruimte. Het beleidsplan bevat de ambities voor het integraal beheer van onze openbare ruimte ten aanzien van de thema’s sociale cohesie, gezondheid, biodiversiteit, verstedelijking, klimaatadaptatie, energietransitie, circulaire economie, veiligheid, mobiliteit en toegankelijkheid
Planning
2023
Budget
Reguliere budget en mogelijk tzt aanvullend
Mobiliteit Doel Effecten
Aanpak van lokale knelpunten Verbetering van de verkeersveiligheid; passende oplossingen voor aangedragen knelpunten
Inhoud
Broekstraat, Schoonenburgseweg/Hoogstraat, Looistraat en de Rijksweg.
Planning
Onderzoek en uitwerking 2022
Budget
Reguliere uren+ € 350.000
Verstedelijking Doel
Regionale verstedelijkingsvisie
Effecten
Duidelijkheid omtrent 'koers' van deze regio
Inhoud
Afspraken omtrent o.a. woningbouw, mobiliteit en landschapsontwikkeling
Planning
v.a. 2023
Budget
Reguliere uren
Wet Kwaliteitsborging (Wkb) Doel
Bouwkwaliteit en bouwtoezicht verbeteren
Effecten
Meer private verantwoordelijkheden en kleinere rol overheid Afstemming in regionaal verband met de ODRN. De gemeente heeft het proces uitbesteed aan de ODRN
Inhoud Planning
2022 e.v.
Budget
Pm, wordt in regionaal verband verder in beeld gebracht
Omgevingswet Doel
Uitvoering programmaplan Implementatie Omgevingswet
Effecten
Uitwerking van de verdere implementatie
Inhoud Planning
1. Noodzakelijke activiteiten i.v.m. in werking treden wet per 1 jan 2023 uitvoeren 2. Opstellen omgevingsvisie 2023 e.v.
Budget
Reguliere uren en regulier budget (extra budget tbv implementatie is beschikbaar)
Gemeente Heumen
29
Programmabegroting 2023
WAT MAG HET KOSTEN/WAT GAAT HET OPBRENGEN?
Rekening Exploitatie
Begroting
2021 (€)
2022 (€)
2023 (€)
2024 (€)
2025 (€)
2026 (€)
Lasten
-12.769.023
-12.063.184
-12.019.929
-11.742.212
-11.613.965
-11.659.003
Baten
6.802.053
5.626.676
5.325.846
5.012.997
5.034.625
5.054.663
Saldo
-5.966.971
-6.436.508
-6.694.083
-6.729.216
-6.579.340
-6.604.340
Lasten Programma € 11.846.187 ; 26%
€ 20.907.483 ; 47%
Programma 1 Sociale leefomgeving Programma 2 Fysieke leefomgeving Programma 3 Bestuur en Organisatie
€ 12.019.929 ; 27%
Baten Programma € 4.937.890 ; 11% € 5.325.846 ; 12%
€ 35.115.587 ; 77%
Programma 1 Sociale leefomgeving
Programma 2 Fysieke leefomgeving Programma 3 Bestuur en Organisatie