raad 7 februari 2022

Dat dit voorstel veel stof heeft doen opwaaien, laat zien dat dit onderwerp leeft, ook onder de inwoners. Uit het door het bureau AfvalSpiegel uitgevoerde onderzoek blijkt dat 70 % van de ondervraagden voor het invoeren van een gedifferentieerd tarief is. De ambitie is hoog; de gemeente wil haar inwoners ertoe brengen de hoeveelheid restafval per persoon per jaar te verlagen tot maximaal 150 of zelfs 100 kg. De fractie van het CDA gelooft dat met de voorgestelde systeemaanpassing grote stappen in deze goede richting worden gezet. Zij heeft er ook vertrouwen in dat het grootste deel van de inwoners de nieuwe systematiek en nieuwe tarifering zal omarmen, zodat men in de komende jaren met elkaar kan gaan werken aan het bereiken van de doelstelling om de hoeveelheid restafval te reduceren. Het was overigens collega Van der Hee die in de commissie heeft gepleit voor de mogelijkheid van de 30 liter-variant met betrekking tot de restmollen, maar dat maakt niet zo veel uit. Dit is nu onderdeel geworden van het plan en daarmee zijn de fractie en veel inwoners, zeker zij die in appartementen wonen, heel blij.

Vergadering van 7 februari 2022.

16

De uitgebreide communicatie die in de afgelopen weken over dit plan heeft plaatsgevonden, heeft ertoe geleid dat reeds nu veel mensen in beweging zijn gekomen. De CDA-fractie is dan ook benieuwd naar de effecten van dit plan in dit jaar en in 2023, dus al vóórdat het recycletarief wordt ingevoerd. Haar oproep aan de gemeente is om hierover met de inwoners te blijven communiceren, te monitoren of het verwachte effect in de vorm van een daling van de hoeveelheid restafval zich inderdaad zal voordoen en daarover ook te publiceren. Tot slot dringt sprekers fractie er bij het college op aan ervoor te zorgen dat er ruim voldoende PBDzakken beschikbaar zullen zijn, en dit ook op zoveel mogelijk plekken. Hij wilde zojuist uit de hal van het gemeentehuis een stapeltje van die zakken meenemen, maar greep helaas mis. Als er veel meer PBD-afval op de verzamelplekken gaat worden aangeboden, laat de gemeente dan al eerder dan in 2024 beginnen met het één keer per week ophalen daarvan, zoals ook D66 zojuist vroeg. Het lijkt de fractie dat dit een extra stimulans zal betekenen, ook voor de inwoners die het PBD momenteel nog niet van het andere afval scheiden. Tot slot: de fractie van het CDA zal met dit voorstel kunnen instemmen.

De heer Scheurwater vermeldt dat de fractie van Echt Voor Ambacht dit voorstel en de antwoorden op de door haar in de commissie gestelde vragen terdege onder de loep heeft genomen. Eén vraag is nog niet beantwoord, namelijk of de luierservice die HVC in Dordrecht biedt en waarvoor een vast tarief geldt, ook in de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht zal worden geboden. Een toekomstbestendige afvalinzameling die vooral gericht is op het inzamelen van restafval met een meerwaarde, te bereiken door het scheiden van afvalstromen, het betaalbaar houden van de afvalinzameling en een rechtvaardige verdeling van de kosten, zijn allemaal zaken waar de fractie van EVA volledig achter kan staan. Bij de inwoners bestaan over dit plan echter nog vele vragen en velen van hen hebben zich er ook negatief over uitgelaten. Zij hebben recht op een transparant besluit en moeten precies weten wat zij aan de inzameling van afvalstoffen kwijt zullen zijn. Ongetwijfeld zullen zij content zijn als blijkt dat zij voor de afvalinzameling minder aan de gemeente zullen moeten gaan betalen, en wel, zo denkt spreker, een € 50 per jaar, maar laat de gemeente dit dan ook aan de inwoners laten zìen en laat zij daarvoor een garantie geven.

Sprekers fractie kan zich voorstellen dat het college daartoe nog dit jaar met een stuk komt waarin de betekenis van de wijzigingen is uitgewerkt, met als voorbeelden de situaties van diverse gezinnen van normale en bijzondere samenstellingen. Daarin zal kort en overzichtelijk moeten worden vermeld wat restafval is en wat niet. Zij denkt dat veel inwoners, als zij zien dat het hun wat zal opleveren, bereid zullen zijn hieraan mee te doen. Wat het voorstel minder transparant maakt, is de zin op bladz. 7 van de oplegnotitie: "De hoogte van het vaste tarief zal voor 2024 moeten worden bepaald op basis van geactualiseerde begrotingscijfers en prognoses. Deze tarieven zullen bij de vaststelling van de begroting voor 2024 worden vastgesteld." Het is thans lastig om aan te geven wat de begrotingscijfers voor 2024 gaan worden, en om tot juiste prognoses te kunnen komen, zullen zij toch bekend moeten zijn. Ondanks haar positieve houding tegenover dit voorstel gaat het de fractie van EVA, gehoord alle negatieve geluiden en gelet op het feit dat de genoemde bedragen nog wijziging zullen kunnen ondergaan, thans te ver om dit voorstel aan te nemen. Zij stemt er dus tegen. De heer Struik noemt het een nobel streven om voor het ophalen van huisvuil een gedifferentieerd tarief in te voeren.

Ook de fractie van Ambacht Uw Belang hecht veel waarde aan een goed milieu, en tot het bereiken daarvan kan goede afvalscheiding een bijdrage leveren. Ondanks alle goede intenties achter dit plan ziet zij echter vooralsnog geen heil in de uitvoering hiervan. Met veel bravoure verkondigde de portefeuillehouder dat met dit plan de vervuiler gaat betalen, maar dit principe heeft de fractie helaas niet in dit voorstel teruggevonden. Om de vervuiler te laten betalen, moet men wel met de juiste factoren rekenen, maar in dit voorstel worden appels met ananassen vergeleken. HVC rekent de gemeente af in tonnen opgehaald afval, dus in kilo's, maar het voorstel gaat over het afrekenen in liters, en volgens AUB zijn kilo's en liters niet aan elkaar gelijk. De inwoners van Hendrik-IdoAmbacht produceren gezamenlijk 8.613 ton restafval per jaar, ofwel 8.613.000 kilo. Dit omrekenend naar een aantal 60 liter-zakken – dat er zulke zakken zullen kunnen worden gebruikt, heeft AUB voor

Vergadering van 7 februari 2022.

17

elkaar gekregen – komt men uit op 430.650 zakken. Per inwoner is dit, afgerond, 14 zakken per jaar, en met het inleveren daarvan wordt dit dorp mooi en schoon gehouden. Dit dorp kent inwoners van allerlei leeftijden en daarom stelt de portefeuillehouder voor om met twee maten inworp te gaan werken, namelijk een 60- en een 30 liter-inworp. Inwoners die nu met een klein zakje naar een inloopzuil lopen, hebben de fractie van AUB laten weten dat zo'n zakje meestal niet zwaarder weegt dan 2 kg. Dat is een heel groot verschil met 30 liter, door iedereen geassocieerd met 30 kg. Dit voorstel tot implementatie van het recycletarief kan vooralsnog dan ook niet op de steun van AUB rekenen en zij roept ook de raad ertoe op er niet mee akkoord te gaan. De fractie zal straks om een hoofdelijke stemming over dit voorstel vragen, zodat iedere inwoner zal kunnen weten welk raadslid, in de zin der wet volksvertegenwoordiger zijnde, voor of tegen dit vermaledijde voorstel heeft gestemd. De heer Van Hartingsveldt wil namens de fractie van SGP/ChristenUnie graag ingaan op dit voorstel tot implementatie van het recycletarief in de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht. Hij wil proberen het standpunt van zijn fractie in drie hoofdthema's te verwoorden, te weten 'duurzaamheid', 'financiele betekenis' en 'praktische gevolgen'. Duurzaamheid.

Het klimaat verandert en dat heeft veel verschillende oorzaken, zoals de toeneming van de activiteit van de zon, de toeneming van de hoeveelheid broeikasgassen in de lucht, vulkaanuitbarstingen en zelfs meteorietinslagen. De tijd waarin men bij dit alles op zijn handen kon blijven zitten, is voor sprekers fractie voorbij. Roofbouw op de aarde is roofbouw op zichzelf en op de naaste. Om de aarde niet nòg meer te plunderen, moet er dus wat gebeuren. Het blijkt dat de aarde uitgeput kan raken, en dan heeft spreker het nog niet over de troep die de mens op aarde achterlaat. Ook door afvalverbranding laat men veel te veel troep achter. Door dit gedag doet men mensen in andere landen te kort, evenals – ook niet onbelangrijk – het eigen nageslacht. Voorts vindt de fractie het belangrijk dat er zuinig wordt omgegaan met grondstoffen. De Bijbel zegt dat men de aarde van de Here God te leen heeft gekregen, en als men iets te leen heeft gehad, brengt men dat toch in goede staat terug? Gods schepping is het waard om zuinig op te zijn. Men is al een aantal jaren bezig om de inwoners van Hendrik-Ido-Ambacht zo ver te krijgen dat zij de resultaten van de bronscheiding van afval gaan verbeteren. In het verleden is gebleken dat dit alleen maar lukt als er een grote systeemwijzing wordt doorgevoerd. Ook nascheiding van afval gaat de gemeente niet in de situatie brengen die zij beoogt.

Financiële betekenis. Dit voorstel betreft een grote systeemwijziging. Deze is naar de mening van sprekers fractie niet op alleen het bereiken van een betere afvalscheiding gericht, want ook moet er worden getracht de kosten van de afvalinzameling in de hand te houden. In het afgelopen jaar heeft de gemeente € 1,2 miljoen op de exploitatie bijgelegd. In de het laatst behandelde begroting en in de kadernota is de afvalstoffenheffing daarom verhoogd tot € 900.000, waarmee het gat een klein beetje wordt gedicht. Wil men het gehéle gat dichten, dan zal de afvalstoffenheffing met nog zo'n € 80 tot € 100 per huishouden moeten worden verhoogd, dit terwijl deze gemeente met haar afvalstoffenheffing al aan de hoge kant zit. Bovendien zullen door regelgeving van het rijk de kosten van het verbranden van grondstoffen nog gaan stijgen. Als men de afvalstoffenheffing niet uit de pan wil laten rijzen, móet er dus iets gebeuren. Dit voorstel bevat een totaalpakket voor de invoering van een recycletarief. De inwoners krijgen daarmee invloed op de eigen afvalinzamelingskosten: de goede afvalscheider wordt beloond, zoals vanavond ook een inspreekster zei. De gemiddelde afvalscheider betaalt straks hetzelfde bedrag aan afvalstoffenheffing als in 2022, maar wordt uitgedaagd om zijn afval beter te gaan scheiden, waarvoor hij dan zal worden beloond.

De nu slechte afvalscheider wordt door dit plan geprikkeld om beter te gaan scheiden. Als echte gezinspartij heeft de SGP/ChristenUnie er steeds op aangedrongen om de afvalinzameling voor gezinnen betaalbaar te doen zijn. Zal dit het geval blijven als het recycletarief wordt ingevoerd? Sprekers fractie vindt dat in dit plan met deze grote doelgroep voldoende rekening is gehouden. Het zal een uitdaging zijn voor ouders – ook dat is vanavond door een inspreekster betoogd – om hun

Vergadering van 7 februari 2022.

18

kinderen van het belang van goede afvalscheiding te overtuigen. Als vader van een groot gezin gelooft hij in het gezegde: goed voorbeeld doet goed volgen. De gemeente geeft haar inwoners met dit plan de kans om de door hen te betalen afvalstoffenheffing niet te laten stijgen en, als zij hun afval beter gaan scheiden, zelfs minder geld kwijt te zijn aan de afvoer van hun afval en grondstoffen. Hoe mooi wil men het hebben! Sprekers fractie vindt dit een mooie en ultieme vorm van participatie, want de inwoners van Hendrik-Ido-Ambacht krijgen zo direct invloed op de hoogte van het bedrag dat zij aan de verwerking van hun afvalstoffen kwijt zijn. Praktische gevolgen. Met dit plan komen er minder ondergrondse afvalcontainers beschikbaar dan er nu zijn, waardoor voor een aantal inwoners de naar een container af te leggen afstand groter zal worden. De fractie van SGP/ChristenUnie vindt het wat verder moeten lopen echter geen groot probleem. Aan de andere kant zal het plastic iedere week worden opgehaald, wat weer een serviceverbétering is. Met dit voorstel wordt voldaan aan twee voor de fractie belangrijke voorwaarden. De eerste is in de inleiding vermeld, te weten dat men zuinig moet zijn op de schepping. De tweede is dat de service aan de burgers op een hoog niveau blijft, inhoudend dat men GFT en restafval altijd kwijt kan op het moment waarop dat goed uitkomt.

Verder komt het de kwaliteit van het straatbeeld – een onderwerp dat later vanavond nog aan de orde zal komen – ten goede dat er met dit plan geen drie of vier kliko's in allerlei kleuren in de tuinen zullen komen te staan, een punt dat spreker vanavond nog niet eerder heeft horen noemen, maar voor zijn fractie zeker óók een belangrijk punt is. Als raad moet men zijn verantwoordelijkheid nemen. Op dit moment is blijkens emotionele reacties op het Facebookaccount van Realistisch Ambacht een klein deel van de inwoners van mening dat het afval straks maar voor het gemeentehuis of in de tuinen van raadsleden moet worden gedeponeerd. Tot deze groep zegt spreker: 'Beste mede-Ambachters, maak alstublieft gebruik van de diensten van de afvalcoach, probeer het nieuwe systeem als een uitdaging te zien en stel het belang van betere afvalscheiding boven het gemak om alles in één zak te kunnen deponeren.' Deze raad zit hier ten behoeve van alle inwoners, zelfs van de toekomstige inwoners. Alle verandering vraagt om gewenning, maar de fractie van SGP/ChristenUnie heeft het vertrouwen dat de uitvoering van dit plan de gemeente en haar inwoners gaat lukken. In de commissie hebben sprekers fractie en ook fracties van andere partijen zorgen geuit over de kans dat er afval zal kunnen worden gedumpt of in verkeerde containers zal worden gedeponeerd.

In dit voorstel is een bedrag voor het uitoefenen van extra toezicht opgenomen, iets waar ook zijn fractie om heeft gevraagd. Dit is dus prima. In andere gemeenten waarin een recycletarief is ingevoerd, blijkt afvaldumping zich vooral in het begin na de invoering te hebben voorgedaan. De vragen die de fractie in twee commissievergaderingen heeft gesteld, zijn tot haar tevredenheid beantwoord. Spreker wil vervolgens graag reageren op de betogen van mevrouw Gommans en de heer Doevendans. Mevrouw Gommans zei in het recycletarief verschil aangebracht te willen zien tussen eenpersoons- en meerpersoonshuishoudens. In de ogen van zijn fractie geeft het voorstel dat verschil al duidelijk aan. Hij kreeg de indruk dat mevrouw Gommans overweegt tegen dit voorstel te stemmen. Op de website van D66 is onder het kopje 'Milieu en duurzaamheid' te lezen – het staat ook in het verkiezingsprogramma van die partij –: "D66 heeft het standpunt dat de vervuiler betaalt. Voor de afvalstoffenheffing betekent dit onder meer dat er een tariefverschil moet bestaan voor een- en meerpersoonshuishoudens. D66 wil dat er de komende jaren veel meer aandacht wordt besteed aan het thema duurzaamheid door afval bijvoorbeeld als grondstof te gaan zien.

Er kan dan meer verantwoord met de bestaande hulpbronnen worden omgesprongen." Als D66 met dit voorstel instemt, zal één van haar verkiezingsbeloften werkelijkheid worden. Hoe zal zij nu in vredesnaam het tegen dit voorstel stemmen aan haar kiezers kunnen uitleggen? Mevrouw Gommans-Dane kan zich niet herinneren dat zij het in haar bijdrage over een- en meerpersoonshuishoudens heeft gehad, maar dat kan aan háár liggen. De heer Van Hartingsveldt heeft op de website van D66 gelezen hoe D66 over het milieu en duurzaamheid denkt, en dat blijft zij ook doen, maar niet alleen die zaken zijn van belang om te overwegen. Haar fractie heeft de indruk dat in

Vergadering van 7 februari 2022.

19

dit plan nog niet alles goed is uitgezocht, dat er meer aannames dan zekerheden in zitten en dat de inwoners worden belast met een hogere afvalstoffenheffing en langere loopafstanden naar containers. Als er nog zo veel onzeker is, waarom kiest men dan niet voor handhaving van de bestaande serviceverlening aan de inwoners? De inwoners zijn voor D66 de hoofdrolspelers in dit gehele spel en vandaar dat de fractie op haar wijze heeft gereageerd. De heer Van Hartingsveldt repliceert dat het de fractie van D66 uiteraard geheel vrij staat om dat standpunt in te nemen. Uiteindelijk is het een kwestie van het maken van een keuze tussen wat D66 bepleit en het belang van duurzaamheid. De heer Doevendans van Realistisch Ambacht sprak over de grote gezinnen waarvoor de fractie van SGP/ChristenUnie toch zou moeten opkomen. Spreker herhaalt – hij is zelf met een groot gezin rijk gezegend – dat zijn fractie al vaak heeft aangedrongen, ook in de commissievergadering die aan de raadsvergadering van december voorafging, op het besteden van aandacht aan de positie van de grote gezinnen. Bij haar bestond reeds toen het vertrouwen dat daarmee rekening zou worden gehouden, en in dit voorstel is dit nu ook goed te zien.

Verder is de fractie blij dat de heren Doevendans en Struik om een hoofdelijke stemming over dit voorstel hebben gevraagd, want de inwoners hebben er inderdaad recht op om te weten welk raadsleden hun verantwoordelijkheid voor het streven naar een betere wereld hebben willen nemen. De heer Doevendans: "U zegt dat er in dit plan rekening is gehouden met de positie van de grote gezinnen, maar wat valt u op – u hebt dit misschien al op de social media gezien – als u naar de kleuren op dit papier kijkt?" (Spreker houdt het papier omhoog.) De heer Van Hartingsveldt: "Ik heb dat inderdaad gezien, sterker nog, ik heb het ook samen met mijn kinderen bekeken – ik heb grote waardering voor het feit dat u er zo veel energie in hebt gestoken – en voor ons vormt dat juist een stimulans om naar betere afvalscheiding toe te gaan, dus mede dankzij u." De heer Doevendans: "Het is toch evident dat op dit papier maar heel weinig vakjes groen zijn; voor de rest is het rood. Dit laat in één oogopslag een heel scheve verhouding zien. De grote gezinnen gaan echt vele honderden euro's extra per jaar méér betalen, tenzij zij hun afval net zo goed gaan scheiden als u, maar hoevelen van hen zal dit lukken?" De heer Van Hartingsveldt: "Ik heb thuis ook gezegd: als wij de verwarming op 25 graden zetten, gaan wij veel meer aan Eneco betalen.

Dat klopt dus." Wethouder Lafleur constateert (na ten behoeve van vooral de heer Doevendans een bord in de raadszaal te hebben geplaatst waarop te zien is hoeveel restafval de gemiddelde inwoner per jaar wegbrengt) dat het bij dit voorstel om een beladen onderwerp gaat. Hij heeft een uitvoerige reactie op de bijdragen voorbereid, want daar hebben de inwoners recht op. Bij dit voorstel gaat het over duurzaamheid en kleur bekennen. Hij heeft enkele partijen in deze raad vanavond door het ijs horen zakken, iets waarover hij straks nog iets zal zeggen. Spreker wil allereerst iedereen die via de livestream meeluistert of kijkt welkom heten bij de behandeling van het onderwerp 'invoering van het recycletarief'. In de afgelopen week heeft hij met vele inwoners over dit onderwerp gesproken, waarbij hij hen heeft uitgenodigd naar de vergadering van vanavond te gaan luisteren. Hij weet dat een aantal van hen dit nu inderdaad doet, en daar is hij blij mee, daar hij er thans nogmaals alles aan zal doen om het eerlijke verhaal te vertellen – dit zal hij ook ná vanavond blijven doen –, namelijk dat met de invoering van het recycletarief het milieu een belangrijke dienst wordt bewezen en de inwoners invloed wordt gegeven op de eigen afvalverwijderingskosten: de goede afvalscheider wordt beloond en anderen worden uitgedaagd om hun afval béter te gaan scheiden.

Het recycletarief is een prijsprikkel, erop gericht om mensen aan afvalscheiding mee te laten doen. Het leidt tot minder restafval, meer herbruikbare afvalstoffen en lagere kosten. Dit

Vergadering van 7 februari 2022.

20

blijkt in gemeenten die het recycletarief al hebben ingevoerd – 50 % van de gemeenten in Nederland heeft dit gedaan – keer op keer het geval te zijn geweest. Spreker begrijpt heel goed dat het werken met het nieuwe systeem wennen zal zijn en ook vragen oproept. Daarom zal er in de komende twee jaar veel worden gedaan aan het geven van voorlichting, zullen er afvalcoaches worden ingezet en zullen er met Ambachters gesprekken worden gevoerd, met als doel te bereiken dat straks iedereen het afval goed scheidt. Dat zal dan een win-winsituatie zijn: een situatie die goed is voor het milieu èn voor de portemonnee. Uiteindelijk gaat de Ambachter zelf over zijn gedag bij afvalverwijdering. Al vanaf medio 2023 kan men in de HVC-app opzoeken – de heer Van der Wulp vroeg hiernaar; dit punt staat in de stukken, maar die moet men ook wel lézen – hoe vaak men restafval heeft aangeboden bij een ondergrondse container of, als het om het buitengebied gaat, hoeveel restafval men in minicontainers heeft gedaan. Zo zal men gelijk kunnen zien of men goed bezig is, of dat men nog iets zou kunnen verbeteren. Het werken met het recycletarief zal de gemeente voorts helpen de afvalbeheerkosten betaalbaar te houden. Het is de raad zelf die spreker de opdracht heeft gegeven hiertoe met een voorstel te komen, een voorstel met als uitgangspunt dat de goede afvalscheider zou worden beloond.

Dàt voorstel ligt nu ter besluitvorming voor. Spreker nodigt de leden van de raad ertoe uit om hierover vooral met elkáár in debat te gaan en aan elkáár kleur te bekennen. Dit brengt spreker bij de kern van het voorstel, namelijk de vraag of de raad de ambitie onderschrijft om de hoeveelheid te verbranden restafval te verminderen en zoveel mogelijk grondstoffen voor hergebruik te bewaren, aldus een grote stap zettend op de weg naar verduurzaming van de gemeente. Vertrouwt de raad erop dat de invoering van het recycletarief een bijdrage zal leveren aan het bereiken van de doelstelling om de hoeveelheid restafval te verminderen en voor meer opnieuw te gebruiken grondstoffen te zorgen? Het alternatief is géén recycletarief invoeren en accepteren dat de gemeente op het gebied van duurzaamheid zeer slecht blijft scoren, namelijk met 277 kg restafval per inwoner per jaar. Laat men nog eens naar de op het bord afgebeelde zak kijken, want dáárover gaat het nu. Er zijn in de regio steeds meer gemeenten die gaan besluiten of al hebben besloten het recycletarief in te voeren, waaronder recent Papendrecht en Zwijndrecht. De praktijk laat zien dat gemeenten met een recycletarief veel beter scoren, zowel qua duurzaamheid als wat het verlagen van de afvalbeheerkosten betreft.

Het is bekend dat de afvalstoffenheffing in Hendrik-Ido-Ambacht niet kostendekkend is; een bedrag van zo'n € 900.000 wordt niet gedekt en dus vormt dat een tekort in de begroting. Dat geld kan niet worden uitgegeven aan bijvoorbeeld groenonderhoud of het vervangen en onderhouden van speeltuinen, om slechts twee voorbeelden in sprekers eigen portefeuille te noemen. Dit zijn feiten. Spreker heeft intussen vastgesteld dat afvalinzameling een kwestie van emotie is, iets wat men nu misschien ook wel aan zijn stem merkt. Had hij er een half jaar geleden nog niet zo'n beeld bij, nu is dat wel ànders. Hij begrijpt de emotie ook, want dit voorstel grijpt in in de gewoonten en routines van de inwoners. Het vraagt hen om goed na te denken over hun afvalscheidingsgedrag. Voor veel Ambachters is dat heel vanzelfsprekend, maar voor anderen is het heel confronterend. Hoewel spreker begrijpt dat bij dit voorstel emotie een rol speelt – in zijn antwoord in tweede termijn zal hij er nog iets over zeggen –, wil hij het vanavond met de raad vooral over de feiten hebben. Enkelen hebben daarover al het een en ander gezegd. Het is belangrijk dat hij vanavond van de raad de kans krijgt om het eerlijke verhaal te vertellen en dat men gezamenlijk zal proberen vast te stellen waar men nu staat.

Vóór spreker ziet men een afvalzak afgebeeld staan zoals die op jaarbasis door de gemiddelde inwoner met restafval wordt gevuld. Deze zak bevat 277 kg restafval en daarvan bestaat circa 200 kg uit herbruikbare grondstoffen. Door de inwoners wordt nu per jaar 6 miljoen kg herbruikbare grondstoffen met het restafval weggegooid. Dit kost de gemeente en dus ook de inwoners veel geld. Alleen al aan verbrandingsbelasting betaalt de gemeente € 200.000, om nog maar te zwijgen over de uitstoot van schadelijke stoffen die bij de verbranding vrijkomen. Met het invoeren van het recycletarief wordt de hoeveelheid restafval verminderd en wel met gemiddeld een vrachtwagenlading per dag. Per jaar betekent dit dat er 3.700 ton minder restafval behoeft te worden verbrand en dus niet opgaat in

Vergadering van 7 februari 2022.

21

een rookwolk vol CO2, hetgeen van groot belang is met het oog op de duurzaamheid. Wie in een verkiezingsprogramma iets over duurzaamheid zegt, zou hierover eens goed moeten nadenken. Een feit is dat men gezamenlijk een milieuwinst kan realiseren door het afval beter te scheiden en minder restafval te verbranden. Spreker zou hierover nog heel veel kunnen zeggen, maar in de afgelopen weken is dat al gebeurd. Het eerlijke verhaal is dat huishoudens die gemiddeld goed afval scheiden, in 2024 minder of evenveel afvalstoffenheffing zullen gaan betalen. Ervaringen die in vergelijkbare gemeenten met de invoering van het recycletarief zijn opgedaan – Ambacht heeft aan een benchmark meegedaan –, laten zien dat een gemiddeld huishouden tot 13 à 18 inworpen van 60 liter restafval per jaar is gekomen. Het kan dus wèl. In dit voorstel is gerekend met gemiddeld 26 inworpen voor een eenpersoonshuishouden, wat neerkomt op gemiddeld een zak van 60 liter per twee weken of een zak van 30 liter per week. Dit eenpersoonshuishouden betaalt straks voor 26 inworpen van 60 liter of 52 inworpen van 30 liter evenveel afvalstoffenheffing als nu in 2022. Hiermee zit men dus aan de heel ruime kant. Heeft men minder inworpen dan dit gemiddelde, dan zal men dus goedkoper uit zijn, en heeft men méér inworpen dan dit gemiddelde, dan zal men duurder uit zijn.

Een inwoonster vroeg zich per e-mail af – haar naam is bij de griffie bekend – of zij straks als eenpersoonshuishouden met een zakje van 12 liter restafval in de twee weken duurder uit zou zijn dan nu. Spreker heeft die e-mail beantwoord; er was geen hogere wiskunde voor nodig om te kunnen vaststellen dat deze mevrouw straks tientallen euro's goedkoper uit zal zijn, zelfs als zij iedere twee weken haar 12 liter-zakje restafval aanbiedt en af en toe een genoten visje apart weggooit. Mocht zij besluiten haar restafval langer op te sparen en één keer per maand aan te bieden, dan zal zij nòg voordeliger uit zijn. Maar eerlijk is eerlijk: zij is niet echt blij met dit voorstel, want zij liet spreker weten dat het als onrechtvaardig aanvoelt dat zij, als zij straks vasthoudt aan haar gewoonte om een 12 liter-zakje restafval aan te bieden, hiervoor een prijs gaat betalen die bij een 30 liter-zakje hoor, want dat is de kleinste inworpmaat. Hij zou haar natuurlijk graag faciliteren, maar het is toch al vrij uniek dat er een keuze uit twee inworpmaten kan worden gemaakt, namelijk van 30 en 60 liter. Méér smaken zijn er gewoon niet. Het hiermee werken vraagt om gewenning. Spreker begrijpt best dat zich zekere ongemakken zullen voordoen, ongemakken waarvoor dan nieuwe routines zullen moeten worden uitgevonden.

Bij niets doen gaat deze mevrouw echter steeds méér aan afvalstoffenheffing betalen, omdat het restafval zal toenemen, zodat zij geen enkel financieel voordeel van haar goede scheidingsgedrag meer zal hebben. Dàt is het eerlijke verhaal. Voor de meerpersoonshuishoudens geldt eenzelfde verhaal. Er is daarvoor in dit voorstel gerekend met per jaar gemiddeld 36 inworpen van 60 liter. Dat is aanzienlijk meer dan het gemiddelde in vergelijkbare gemeenten die het recycletarief al hebben ingevoerd en waar dit zich ook heeft bewezen. Er is voor dit hogere gemiddelde gekozen omdat de gemeente zich realiseert dat er ook huishoudens zijn die in hun gedrag met betrekking tot afval nog een hele omslag moeten maken. Dat vraagt om gewenning. De gemeente gaat deze huishoudens ook voorlichten en met afvalcoaches bijstaan. Op de vraag van de heer Nugteren hierover is het antwoord dat de afvalcoaches zo veel en zo lang als nodig is zullen worden ingezet. In de afgelopen weken hebben de afvalcoaches in de winkelcentra De Schoof en Hoog Ambacht gesprekken met inwoners gevoerd; wellicht zijn er raadsleden die ze daar zijn tegengekomen. Uit de terugkoppeling viel op te maken dat het leuke gesprekken zijn geweest.

De afvalcoaches hebben met 162 inwoners gesproken, van wie 75 % aangaf het afval al te scheiden, 20 % zei wel te scheiden maar dit niet met àl het afval te doen en 4 % liet weten nìet aan afvalscheiding te doen. Dat is een mooie score, die ook inhoudt dat dit voorstel voor wellicht de meeste mensen voordelig zal uitpakken. Anderen zullen hopelijk nog béter afval gaan scheiden, of daarmee door deze prijsprikkel beginnen. Spreker begreep dat één inwoner zei helemaal geen afval te willen scheiden en liever meer te gaan betalen. Dat is vanuit milieuoogpunt jammer, maar ook deze inwoner wordt op zijn wenken bediend, want hij zal vanzelf inderdaad meer gaan betalen. Dat is dan wel zo eerlijk: de goede afvalscheider wordt beloond en de slechte afvalscheider betaalt voor zijn gedrag een eerlijke prijs. In dit voorstel gaat de Ambachter over zijn eigen gedrag met betrekking tot het verwijderen van afval en krijgt deze daarmee invloed op de te betalen kosten. Goed afval scheiden loont voor het milieu, is goed voor de

Vergadering van 7 februari 2022.

22

portemonnee en helpt om de afvalverwerking betaalbaar te houden. Het werken met een recycletarief helpt hierbij. Spreker moet nu denken aan het gesprek dat hij met een 70-jarige inwoner heeft gevoerd in het kader van zijn actie 'Boffen met grondstoffen'. Hij had toen een dinerbon van een lokale ondernemer in de aanbieding. Hij ontmoette de bedoelde inwoner bij een glascontainer en bedankte hem ervoor dat hij het glas gescheiden inleverde. Nadat spreker zich had voorgesteld, keek die inwoner hem aan en zei: 'Maar het is toch heel normáál om je afval te scheiden? Het is een kleine moeite en je doet dit voor je kinderen en kleinkinderen, zodat ook zij nog een toekomst op onze aarde hebben.' Zijn reactie was dat veel Ambachters het daarmee waarschijnlijk wel eens zouden zijn, maar dat afvalscheiding nog niet zo'n vanzelfsprekende zaak is. Denk hierbij maar weer aan die 277 kg restafval. Toen spreker de betrokkene de dinerbon wilde aanbieden, wilde deze die bon eerst niet eens in ontvangst nemen, omdat hij niet vond die te hebben verdiend. Spreker vond op dat moment dat dit wèl het geval was, want deze inwoner vertelde ook dat hij al zo lang hij het zich kon herinneren aan afvalscheiding had gedaan. Wellicht was hij zelfs een pionier op dit gebied. Zulk voorbeeldgedrag dient naar sprekers mening te worden beloond.

Hij hoopt dan ook van harte dat de bedoelde inwoner dit vanaf 2024 in diens portemonnee zal gaan merken, namelijk wanneer deze minder afvalstoffenheffing zal behoeven te betalen. De raad en spreker hebben inmiddels in de commissie al meerdere keren met elkaar over de invoering van het recycletarief gesproken. Hij heeft goed geluisterd naar wat daarover is opgemerkt en naar de zorgen die er zijn geuit, en binnen de mogelijkheden die hij heeft, heeft hij getracht daaraan tegemoet te komen of er oplossingen voor aan te dragen. Zo wilde D66 het liefst een pilot uitgevoerd zien, zodat men aan het nieuwe systeem zou kunnen wennen en er ervaring mee zou kunnen opdoen. Door het uitstel van de invoering van het recycletarief tot 2024 is er nu al vanzelf een gewenningsperiode van ruim een half jaar ontstaan. Na vervanging van de oude zuilen zal er vanaf medio 2023 met het dan geïmplementeerde nieuwe systeem worden geoefend, en dit zonder dat dit al financiële consequenties zal hebben. Zo zullen de inwoners hiermee ervaring kunnen opdoen, terwijl zij via de HVC-app hun gedrag met betrekking tot afvalverwijdering zullen kunnen volgen. De pilot die D66 in een kleine wijk uitgevoerd wilde zien, zal dus eigenlijk voor de gehele gemeente kunnen worden uitgevoerd. Die fractie wordt hiermee in wezen op haar wenken bediend.

De fractie van AUB heeft in de commissie gevraagd ervoor te zorgen dat hondenbezitters de ontlasting van hun hond niet langer in de grijze container zullen kunnen deponeren. Spreker heeft daarop geantwoord dat men, als men dit ziet gebeuren, dit aan de gemeente kan melden en dat deze, als er geen alternatief is, blauwe hondenpoepbakken met bijbehorende zakjes zal plaatsen. Dit is nu een klein ongemak, maar de gemeente gaat dit wèl regelen. De fractie van het CDA maakte zich in de commissie zorgen over de positie van de zwerfafvalprikkers in de wijken en vroeg of er was nagedacht over de manier waarop er in de toekomst zwerfafval kan worden aangeboden. Dat is een terechte vraag. In de oplegnotitie heeft men kunnen lezen dat de gemeente op dit punt maatwerk gaat leveren, zodat inwoners die zwerfafval prikken dit nog steeds gratis zullen kunnen aanbieden. Over het eventueel gedumpt gaan worden van afval maakte de fractie van SGP/ChristenUnie zich zorgen. De ervaringen die zijn opgedaan in andere gemeenten die het recycletarief hebben ingevoerd, laten niet zien dat zich daar meer bijplaatsingen en dumping van afval hebben voorgedaan. Op dit moment zie men in Ambacht vooral bijplaatsingen als gevolg van storingen in het huidige systeem, een systeem dat technisch is afgeschreven en dus dringend aan vervanging toe is, zoals spreker ook zelf iedere dag ervaart.

Wanneer de nieuwe bovengrondse zuilen zijn geplaatst, zullen er niet of nauwelijks nog storingen voorkomen, dit tot de heer Doevendans. Het mooie van het nieuwe systeem is juist dat daarin geen storingen kùnnen optreden. Overigens wordt er in dit plan rekening gehouden met wat er aan controle en handhaving nodig zal zijn. Er is voorts aandacht gevraagd voor de positie van grote gezinnen en, onder andere door de fractie van EVA, voor gezinnen die luiers kwijt moeten kunnen. Door iedere persoon in een huishouden

Vergadering van 7 februari 2022.

23

drie gratis inworpen van in totaal 180 liter restafval aan te bieden, wordt aan grote gezinnen en gezinnen die luiers kwijt moeten tegemoetgekomen. Dit gebeurt alleen in Hendrik-Ido-Ambacht en is dus uniek; andere gemeenten kennen dit niet. De fractie van Gemeentebelangen vond dat de inwoners meer en beter over de invoering van het recycletarief moesten worden voorgelicht. Er moest een meldpunt komen waar zij met hun vragen terecht zouden kunnen. In de afgelopen week is de mate waarin er met de inwoners over deze materie is gecommuniceerd flink opgevoerd en wel via allerlei kanalen. Er is geprobeerd met eerlijke rekenvoorbeelden inzage in de financiële consequenties van de invoering van het recycletarief te geven. De heer Doevendans wijst erop dat alle rekenvoorbeelden van de gemeente die hij tot nu toe heeft gezien nooit hoger zijn uitgekomen dan één zak restafval per eenpersoonshuishouden per week. Dat getuigt van een eenzijdige benadering. Er is de inwoners niet eerlijk verteld wat er gebeurt als zij bijvoorbeeld drie zakken per week restafval wegbrengen. Het college heeft dit nooit durven noemen. Het zou het college hebben gesierd als het ook eens met dàt voorbeeld was gekomen en niet alleen zou zijn uitgegaan van de inwoners die hun afval heel goed scheiden. Ook mensen die daarin minder goed zijn, moeten weten wat zij zullen gaan betalen.

Wethouder Lafleur: "U moet uw stukken beter lezen, want in de oplegnotitie staan voorbeelden genoemd van gezinnen die per week één zak restafval aanleveren." De heer Doevendans: "In uw artikelen in De Brug bent u nooit op méér dan één zak restafval uitgekomen." Wethouder Lafleur: "Wij hebben het nu over afvalscheiding, niet over afval verzamelen. Ik weet dat u voor het verzamelen van afval bent. In uw spreadsheet komt u voor een eenpersoonshuishouden uit op 7 zakken restafval per week! Als je zó gaat rekenen, heeft dat huishouden dringend een afvalcoach nodig." De heer Doevendans: "Dat noemt men een matrix waarin op de as van 0 tot 7 wordt gegaan en voor de personen van 0 tot 12. Dan heb je ook een keer de combinatie van 1 en 7, maar dat zal niet vaak voorkomen. Ook ik denk dat niet." Wethouder Lafleur: "U suggereert in uw spreadsheet dat het om normaal afvalgedrag gaat, maar ik kon daarin mijn voorbeeld van een eenpersoonshuishouden dat in twee weken een zakje van 30 liter restafval inlevert niet eens kwijt. Waarom hebt u met dàt voorbeeld geen rekening gehouden? Wat denkt u van een mevrouw die eens in de maand een 12- of 30-literzakje restafval inlevert?" De heer Doevendans: "Hoelang heeft het geduurd voordat u het wèl kon uitrekenen? Een half uurtje later had u een update van een spreadsheet waar het wèl in kon.

Dit is dus echt onzin." Wethouder Lafleur: "Waar het mij om gaat, is dat u er niet eens aan had gedàcht. U dacht alleen maar in grote hoeveelheden afval; u bent een afvalpartij en grossiert in afval. Ik doe het omgekeerde en zeg: als je goed scheidt, hèb je helemaal geen restafval." Intussen is er een centraal meldpunt opgericht waarbij de inwoners in de afgelopen weken met hun vragen terecht konden, namelijk Duurzaam@hendrik-ido-ambacht.nl., en ook in de toekomst zullen zij dat kunnen. Op de website van de gemeente zijn al die vragen en de daarop gegeven antwoorden te vinden onder het kopje "Recycletarief." De fractie van de PvdA maakte zich vooral zorgen over het milieueffect van invoering van het recycletarief. Spreker mag hopen dat die fractie intussen tot de conclusie is gekomen dat er wel degelijk een gunstig milieueffect zal worden gerealiseerd en dat de invoering van het recycletarief daaraan een belangrijke bijdrage kan leveren. Als zij daarvan nog steeds niet overtuigd is, moet zij eens met haar grote roerganger in Brussel gaan praten; wellicht zal die het béter kunnen uitleggen.

Vergadering van 7 februari 2022.

24

De heer Van der Wulp vindt de antwoorden van de wethouder op concrete vragen allemaal wat bozig. Nu de behandeling van dit voorstel de finale nadert, is te merken dat de wethouder zich opwindt en zelfs emotioneel wordt. Dat is ook de commissievergadering gebeurd. Er zijn fracties die andere standpunten innemen dan de wethouder en dus met vragen komen, en daarop moeten toch op een normale manier antwoorden kunnen worden gegeven. De wethouder komt echter met opmerkingen als die over een fractie die in afval grossiert en een fractie die de stukken niet goed heeft gelezen. Links en rechts slingert hij met dit soort opmerkingen. Er zijn gewoon vragen gesteld en daarop worden antwoorden verwacht; zó behandelt men toch een raadsvoorstel. Wat de wethouder bepleit, is wel duidelijk en was het ook drie vergaderingen geleden al. Aan wat hij toen heeft gezegd verandert nu helemaal niets, en ook verandert er niets aan de voorlichting die aan de inwoners is gegeven. Dit voorstel wordt nu in deze raadsvergadering behandeld, dit nadat er in een eerdere vergadering om was verzocht die behandeling tot deze raadsvergadering uit te stellen. Er zijn nu nog wat vragen gesteld en daarop komen naar sprekers mening allemaal wat bozige antwoorden.

Wethouder Lafleur is niet boos, maar teleurgesteld, omdat in de bijdragen van sommige partijen in de raad niet altijd de gehele waarheid is gezegd, en dat vindt hij heel vervelend. De PvdA zei niet overtuigd te zijn van het gunstige milieueffect van invoering van het recycletarief. Als er duidelijk is gemaakt wat de milieuwinst is wanneer alle inwoners beter afval gaan scheiden en de reactie van de PvdA daarop is: 'Ik snap het nog steeds niet', weet spreker niet hoe hij nog beter zou kunnen uitleggen dat het niet meer hoeven verbranden van herbruikbare schaarse grondstoffen tot minder CO2uitstoot zal leiden en dus beter zal zijn voor het milieu. Wanneer de heer Van der Wulp zelfs in de krant zegt niet te snappen waarin het gunstige milieueffect van invoering van het recycletarief zit, wordt het wel lastig. De heer Van der Wulp heeft de wethouder het aantal niet meer te verbranden kilo's restafval horen noemen, maar voor zover spreker bekend is, blijft die hoeveelheid afval gewoon verbrand worden, wáár het ook vandaan mag zijn gekomen – wellicht weer uit Engeland –, want het systeem van HVC moet op elke dag van de week kunnen blijven draaien. Het is momenteel vanwege de sterk gestegen gasprijs een groot probleem om de stadsverwarming te laten werken en dus moet HVC afval blijven verbranden.

Wanneer iedereen opeens het afval heel goed zou gaan scheiden en daarmee op de 30 kg restafval zou uitkomen, zou HVC, waarvan de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht mede-eigenares is, snel failliet gaan, hetgeen dan een groot probleem zou betekenen. Daarom heeft sprekers fractie om meer onderzoek gevraagd. Was het maar wáár dat er 3.700 kg minder restafval zou behoeven te worden verbrand. Die hoeveelheid zou dan ergens anders vandaan moeten komen, daar HVC zijn ovens op gang moet houden, want zó zit het systeem in elkaar. Dit weet ook de burger, ook de burger die geen afval scheidt. Natuurlijk is de PvdA niet tegen afvalscheiding, maar men moet wel het juiste verhaal vertellen. Ook de wethouder pleit daarvoor, maar wat spreker zojuist heeft gezegd wordt daarbij niet vermeld. Wethouder Lafleur moet zeggen dat er weer met allerlei niet kloppende aannames wordt gekomen. Er kòmt namelijk helemaal geen afval uit Engeland als er vanuit Hendrik-Ido-Ambacht minder afval aan HVC zal worden aangeboden. Er zullen uiteindelijk bij HVC verbràndingsinstallaties verdwijnen, daar die dan niet meer nodig zullen zijn. Dat is een kwestie van marktwerking. Hendrik-Ido-Ambacht is inderdaad mede-eigenares van HVC en spreker heeft uit de mond van de heer Van Steensel gehoord dat er geen afval uit Engeland wordt geïmporteerd en dat HVC dat ook niet van plan is.

Hoe vaak moet hij dit nog blijven zeggen? Het is heel jammer dat dit moet. De heer Doevendans vindt dat er wel een kern van waarheid zit in wat de heer Van der Wulp zei, want wanneer er minder afval te verwerken zal zijn, zal er inderdaad her en der een afvalcentrale worden gesloten. Er ontstaat dan een vet probleem, want warmtenetten worden door zo'n afvalcentrale

Vergadering van 7 februari 2022.

25

gevoed. Hoe gaat men de mensen dan nog verwarming aanbieden? Stel dat de HVC-centrale in Dordrecht wordt opgeheven: wat gaat het college dan doen met het warmtenet in De VolgerlandenOost? Wethouder Lafleur repliceert dat er dan gebruik zal worden gemaakt van mooie nieuwe ontwikkelingen op het gebied van de winning van duurzame energie, zoals geothermie en aquathermie. Dat zijn bronnen van duurzame energie, dus bronnen die het milieu niet belasten, en dat is goed voor iedereen. Door zulke mooie alternatieven zal men voor het verwarmen van woningen geen afvalverbranding meer nodig hebben. De fractie van de VVD sprak over het voornemen de verzamelcontainers voor plastic die zich nabij de winkelcentra bevinden te verwijderen, een onderwerp waarvoor ook de inspreekster mevrouw Tillemans aandacht vroeg. Gezegd werd dat daarmee eerst een proef zou moeten kunnen worden genomen. In het plan is opgenomen dat PBD in plaats tweewekelijks wekelijks zal worden ingezameld en spreker verwacht dat dit al wat zal helpen. Hij is bovendien voornemens hiertoe eerder over te gaan dan medio 2023 – enkele fracties hebben daar ook om gevraagd –, namelijk uiterlijk in januari 2023. Er zal dan nog geen sprake zijn van een effect van het recycletarief als prijsprikkel, maar wel zal men dan alvast ervaring met het nieuwe systeem kunnen opdoen.

Er zijn dan twee systemen naast elkaar en het college verwacht dat de centrale afvalbakken dan niet meer nodig zullen zijn. Wanneer PBD wekelijks wordt opgehaald en de centrale afvalbakken nog aanwezig zijn, kan men ervaren hoe een en ander uitwerkt. Van experts heeft spreker gehoord dat die centrale afvalbakken inderdaad zullen kunnen verdwijnen. Voor alle duidelijkheid wijst hij erop dat de afvalcontainers voor glas, kleding en papier zullen worden gehandhaafd. Tot mevrouw Gommans kan spreker zeggen dat het er bij de proef in Papendrecht om ging om restafval op afstand te zetten. Men werkt daar nog met het systeem van afvalcontainers aan huis. Er is een pilot uitgevoerd met het op een afstand van 300 m neerzetten van restafvalcontainers, en dat is goed bevallen. Vervolgens heeft men in principe besloten een recycletarief in te voeren; over de hoogte daarvan zal men op een later moment besluiten. Zoals gezegd, zal er met het wekelijks ophalen van PBD eerder worden begonnen dan eerst was gedacht, namelijk al per januari 2023. Voorts vroeg mevrouw Gommans of de kwijtschelding van de afvalstoffenheffing waarvoor men in aanmerking kan komen niet op 100 % van zowel het vaste tarief als het variabele tarief kan worden bepaald.

De gemeente scheldt degenen die daarvoor in aanmerking komen al heel veel kwijt; de kwijtschelding van 70 % is bedoeld om nog een klein beetje een prijsprikkel voor het overgaan tot afvalscheiding te laten bestaan. Mensen die met medisch afval te maken hebben, kunnen dit via het restafval aanbieden. Zij betalen daarvoor het gewone afvalstoffentarief, ongeacht het aantal keren dat zij dit hebben aan te bieden. Dit zal zo met de betrokkenen worden afgesproken. De serviceverlening aan de inwoners zal met het verminderen van het aantal afvalcontainers niet afnemen. Als zij het afval goed gaan scheiden, zijn er al minder restafvalcontainers nodig. Er staan bovendien veel dubbele restafvalcontainers in de gemeente. Door het in te voeren voormeldsysteem zal HVC kunnen zien wanneer een ondergrondse container vol raakt, waarna er voor tijdige leging zal worden gezorgd. Waar het eerst restafvalcontainers zullen worden weggehaald, is op plaatsen waar nu twee of drie van die containers naast elkaar staan; de serviceverlening wordt daarvan echt niet minder. Veel van wat er verder is gezegd, neemt spreker maar voor kennisgeving aan. Wie het antwoord op een vraag heeft gemist, zal dit in de tweede termijn naar voren kunnen brengen.

De heer Nugteren zegt de portefeuillehouder en de ambtelijke organisatie dank voor het vele werk dat zij hebben verricht om dit plan aan de raad te kunnen presenteren. De fractie van Gemeentebelangen kan met dit voorstel akkoord gaan.

Vergadering van 7 februari 2022.

26

De heer Van der Wulp kan het ook kort houden, daar er eigenlijk al in de tweede commissievergadering is besloten om tot invoering van het recycletarief over te gaan. Wat er vanavond allemaal is gezegd, was dus in wezen overbodig, maar omdat dit een raadsvergadering is, moest dat wel nog naar voren worden gebracht. Er kan gezegd worden dat de portefeuillehouder een uiterste poging heeft gedaan om dit voorstel erdoor te krijgen, waarvoor hulde. Sprekers fractie blijft er echter tegen om op dit moment een vast recycletarief af te spreken, daar dit veel te riskant is. De mensen zullen er van dit plan alleen maar slechter op worden, ook degenen die nu al goed afval scheiden. De fractie is voor nascheiding van afval en blijft ervoor dat er met het nieuwe systeem eerst een goede proef zal worden genomen, dus een proef waarin alles aan de orde komt en duidelijk wordt. Omdat te verwachten is dat dit raadsvoorstel het toch gaat halen en dus zal worden doorgevoerd, vraagt de fractie van de PvdA het college om alle burgers bij de uitvoering te betrekken, ook degenen die nu buiten de boot vallen en financieel gezien al veel te verduren hebben. Zij moeten later niet met een prijsverhoging kunnen worden geconfronteerd. Mevrouw Gommans-Dane wil eerst de portefeuillehouder ervoor bedanken dat het wekelijks gaan ophalen van PBD eerder zal worden ingevoerd dan eerst het plan was.

Haar fractie blijft het verder heel jammer vinden dat er niet eerst in een kleine wijk een proef met het nieuwe systeem zal worden genomen. Er zou daardoor die informatie kunnen worden verkregen die nodig is om het systeem over het gehele dorp te kunnen uitrollen. Er is nòg iets jammer. Spreekster begrijpt dat het aan de emotie van de portefeuillehouder kan hebben gelegen, maar dat zij door hem met een afvalzak is vergeleken, ging haar toch wel te ver. Gelukkig is de afvalinzameling niet het enige onderwerp waarmee D66 bezig is en daarom wil zij de wethouder graag uitnodigen om met de partij in gesprek te gaan over zaken waar zij vóór is, waartoe zeker ook het onderwerp duurzaamheid behoort. Mevrouw Oelfke-ten Seldam bedankt de wethouder voor zijn antwoorden en zegt dat haar fractie niet betwijfelt dat hij, zich baserend op de informatie die hij van ambtenaren, een onderzoeksbureau en HVC heeft ontvangen, éérlijke antwoorden heeft gegeven. Er staat tegenover dat de fractie en ook andere fracties eerlijke vragen hebben gesteld naar aanleiding van zorgen die over dit voorstel bij de bevolking leven. Tot de heer Van Hartingsveldt wil spreekster zeggen dat het tegen dit voorstel zijn niet betekent dat de fractie van de VVD geen aandacht heeft voor het milieu en duurzaamheid.

Iedere fractie heeft gezegd te accepteren dat het afval beter moet worden gescheiden dan nu gebeurt, zodat er minder restafval zal worden geproduceerd. Het werken met diftar, dus het betalen per zak, is één voorbeeld van de wijze waarop dat kan worden bereikt; er zijn dus meerdere mogelijkheden. De fractie van verschilt hierover met de wethouder van mening, maar het feit dat zij straks tegen dit voorstel zal gaan stemmen, betekent dus niet dat niet ook zij voor een beter milieu is. Spreekster wil daarvan met nadruk afstand nemen; het gaat haar fractie niet om het waaròm – daarover is een ieder het eens – maar om het hóe. Op een aantal ook in de commissie gestelde vragen heeft de fractie ook nu een antwoord ontvangen. De wethouder heeft alleen betoogd dat de invoering van het recycletarief heel goed zal uitwerken. Als over vier jaar blijkt dat dit inderdaad het geval is, zal de fractie van de VVD hem daarmee als eerste feliciteren. Het gaat haar nu om dit totale voorstel, dus niet alleen de invoering van het recycletarief, maar ook om het feit dat er nu al randvoorwaarden worden vastgesteld, zoals het verminderen van het aantal mollen. Wáár dit gaat gebeuren, wordt nog bekeken, maar met dit voorstel wordt dit al een voornemen.

Tevens stelt dit voorstel vast dat er in het buitengebied één keer in de vier weken minicontainers zullen worden geleegd en dat de verzamelcontainers voor plastic die zich nabij de winkelcentra bevinden daar zullen worden weggehaald. Kortom, de fractie wordt gevraagd tot meerdere van zulken zaken te besluiten terwijl zij zich niet in het totale voorstel kan vinden. Als het voorstel alleen betrekking had gehad op de invoering van het recycletarief en de wijze waarop dat zou moeten worden geïmplementeerd, had er misschien een andere discussie plaatsgevonden. De totaliteit van het voorstel is voor de VVD echter niet acceptabel.

Vergadering van 7 februari 2022.

27

De heer Doevendans heeft in zijn betoog in eerste termijn een uitgebreide paragraaf besteed aan het feit dat ook de fractie van Realistisch Ambacht de noodzaak van betere afvalscheiding ziet en ook vindt dat deze gemeente met haar hoeveelheid restafval veel hoger uitkomt dan buurgemeenten, zodat die hoeveelheid moet worden verkleind. Het verschil van mening betreft het feit dat het college dit voorstel als de enige oplossing voor dit probleem lijkt te zien, en daarmee is de fractie het absoluut niet eens. Zij zou liever zien dat de mensen uit meer mogelijkheden zouden kunnen kiezen en dat hun daarover betere voorlichting zou worden gegeven dan is gebeurd met het gigantische communicatie-offensief dat het college in de afgelopen weken heeft ingezet. Sprekers fractie zegt zeker niet: 'Kom maar hier met je afvalzakken, wij grossieren daar in.' Dat is een zware overdrijving. De wethouder had misschien iets beter naar de eerderbedoelde uitgebreide paragraaf moeten luisteren. De wethouder vroeg of de raad de doelstelling om de hoeveelheid restafval te verminderen steunt. Mevrouw Oelfke zei al dat alle partijen in de raad hebben gezegd dat inderdaad te doen; het gaat alleen om de manier waarop die doelstelling is te bereiken. Sprekers fractie vindt dat de nu voorgestelde manier de inwoners naar de schuldhulpverlening gaat dwingen, en daar zal zij nóóit achter kunnen staan.

In de commissie heeft spreker voorgesteld de besluitvorming over dit plan over de komende gemeenteraadsverkiezingen heen te tillen – dit is ook vanavond enkele keren bepleit – , maar de coalitiepartijen wilden dat niet. Dat is wel begrijpelijk, wat zij willen dit plan natuurlijk nog net even voor die verkiezingen aangenomen zien. Spreker heeft voor hen echter nieuws: natúúrlijk wordt dit plan over de verkiezingen heen getild, want het kan pas op 1 januari 2024 realiteit worden. Er zit dan een nieuw college – misschien in dezelfde samenstelling als nu –, dat pas ná de verkiezingen tot de invoering van dit plan zal overgaan. Hij roept alle partijen ertoe op hierover na te denken en dit tot een onderwerp van de verkiezingsdebatten te maken, want als zij het willen, kunnen zij dit plan nog steeds tegenhouden. De wethouder sloeg de plank echt mis toen hij stelde dat er na het introduceren van het nieuwe afvalinzamelsysteem geen storingen meer zullen kunnen optreden. Dat was een naïeve opmerking, want ook in het nieuwe systeem zal men te maken hebben met bewegende onderdelen, alleen al omdat er twee openings- en sluitmogelijkheden zullen bestaan, en die onderdelen zullen uiteraard een keer stuk gaan, bijvoorbeeld als mensen proberen te grote zakken door een opening te persen en daarbij geweld gaan gebruiken.

Dat er delen van het systeem stuk zullen kunnen gaan, is dus iets waarop men kan wachten. Het is een utopie om te denken dat dit zich niet meer zal kunnen voordoen. De vragen die spreker in de eerste termijn heeft gesteld, zijn niet alle beantwoord. Hij herhaalt daarvan de belangrijkste, namelijk de vraag betreffende de loopafstand waarmee ouderen te maken zullen kunnen krijgen. Zijn fractie heeft de wethouder gevraagd of er mogelijkheden worden gezien om te voorkomen dat ouderen grote afstanden zullen moeten lopen. In Zwijndrecht heeft men hiervoor een perfecte oplossing gevonden door te zorgen voor een soort ophaalservice nabij verpleeghuizen; bewoners kunnen hun zakken aan de voorkant van een verpleeghuis neerzetten om ze ergens naar toe te laten brengen. Kan het college in elk geval voor die doelgroep het leven iets aangenamer maken? De heer Lagendijk merkt op dat het CDA van oordeel is dat de gemeente met de invoering van het recycletarief een grote stap in de goede richting zet. Dit zal per 1 januari 2024 gaan gebeuren, maar daarmee is men dan nog niet klaar. Toekomstige ontwikkelingen in productieprocessen van producenten van consumptiegoederen en in zaken als afvalscheiding en warmtewinning zal men in de gaten moeten blijven houden, zodat men daarop adequaat zal kunnen inspelen.

Het was goed om van de portefeuillehouder te horen dat er met het wekelijks inzamelen van PBD eerder zal worden gestart dan eerst het voornemen was. Een praktisch advies hierbij is: faciliteer de inwoners alstublieft maximaal met de verstrekking van inzamelzakken en het aanbrengen van handige ophangsystemen op de inzamelplekken. Dat zal toch maar een kleine moeite zijn? Mede met het oog op de hoofdelijke stemming die straks over dit voorstel zal plaatsvinden, sluit spreker zijn betoog af met een slogan die iedereen kent, namelijk: een beter milieu begint bij jezelf.

Vergadering van 7 februari 2022.

28

De heer Scheurwater verklaart dat de fractie van EVA voor een betaalbare afvalinzameling is. Uit contacten met inwoners is haar gebleken dat zij best bereid zijn om aan het beter inzamelen van afval mee te doen mits dit ook wat zal òpleveren. Of dit het geval zal zijn, is velen nog niet duidelijk; daarover zal dus nog flink voorlichting moeten worden gegeven. De heer Struik is van oordeel dat er aan dit voorstel naast de in eerste termijn genoemde bezwaren nog méér bezwaren kleven, zoals de ongelijkheid in de behandeling van inwoners in het dorp en inwoners in de buitengebieden. De laatstgenoemden krijgen de keuze tussen twee verrijdbare kliko's, één van 140 liter en één van 240 liter. Het daarvoor te betalen tarief komt uit op het aantal liters per kliko gedeeld door 60 per aanbieding is vier keer het tarief van een 60 liter-zak. Dit betekent een discriminatoir onderscheid. Een 60 liter-zak zal tussen de 15 en 20 kg wegen en een 240 liter-kliko zal bij maximale vulling tussen de 180 en 200 kg wegen. Dat is in een gunstig geval dus 9 keer zwaarder dan een 60 liter-zak, maar slechts vier keer zo duur. Mensen met een modaal inkomen of een minimuminkomen gaan zo betalen voor de privileges die de inwoners in het buitengebied gaan genieten. Dit getuigt totaal niet van solidariteit.

In de commissievergaderingen… Mevrouw Oelfke-ten Seldam: "Ik woon in het buitengebied en zet regelmatig een container met vuilnis buiten, maar daarin zit dan zeker niet de door u genoemde hoeveelheid. Zó sterk ben ik ook weer niet." De heer Struik: "Er zitten wieltjes onder zo'n bak." In de eerste commissievergadering over dit plan heeft sprekers fractie gevraagd of er geen in te leveren afvalhoeveelheden zouden kunnen worden gewógen. Dat werd toen als onmogelijk afgedaan, maar in de volgende commissievergadering werd gezegd dat het nieuwe systeem daarvoor te storingsgevoelig zou zijn. Uit navraag bij de firma Kliko vernam spreker echter dat de inwerpzuil type Antwerpen, die zowel 30- als 60 liter-inworpen kent, ook de omvang van een inworp kan lezen. De fractie van Ambacht Uw Belang stelt daarom nu voor dit voorstel controversieel te verklaren en eerst een onderzoek te laten uitvoeren naar de mogelijkheid van het aanbieden van afval per gewicht in alle delen van dit dorp. Laat de nieuwe raad vervolgens een nieuw voorstel op zijn merites beoordelen. Indien het nu aan de orde zijnde voorstel toch in stemming wordt gebracht, zal de fractie er tegen stemmen. De heer Van Hartingsveldt wil de portefeuillehouder bedanken voor de uitgebreide informatie die aan de raad en de inwoners is gegeven.

De fractie van SGP/ChristenUnie is van mening dat er over deze materie op een heldere wijze is gecommuniceerd, zodat zij er geen behoefte aan heeft om in de eerste termijn gemaakte opmerkingen te herhalen. Bij de hoofdelijke stemming over dit voorstel zal er geen sprake zijn van fractiediscipline, maar zal elk fractielid uit overtuiging een keuze maken. Wethouder Lafleur zal het in tweede instantie kort houden, aangezien wat hij nu nog zou zeggen niet veel zou uitmaken. De kaarten zijn immers geschud. In de eerste termijn heeft hij inderdaad geprobeerd om tegenstanders van dit voorstel nog over de streep te trekken, aangezien hij meent dat Ambachters hiermee worden geholpen om zelf over de hoogte van hun afvalinzamelingskosten te gaan. Ook mensen met een kleine beurs kunnen daarop bij een goed afvalgedrag invloed uitoefenen. Zij hebben vaak ook minder afval in te leveren dan anderen. Spreker heeft gedacht juist voor deze mensen wat te kunnen betekenen, dit tot de heer Van der Wulp. Door de heer Doevendans werd spreker een goede afvalscheider genoemd. Dat is hij inderdaad – zijn huishouden van drie personen levert per twee weken een zakje van 30 liter afval in –, maar ook hij vindt dat het nog wel iets beter kan. Getriggerd werd hij door de uitspraak van de heer Doevendans dat een gemiddeld gezin twee zakken afval per week aanlevert.

Hij is oprecht op zoek gegaan naar gezinnen waarvoor dit geldt. Wat zit er dan in die twee zakken? In zijn gesprekken met inwoners is hij Wesley tegengekomen – hij heeft beloofd alleen diens voornaam te noemen –, die hij ook heeft uitgenodigd naar deze raadsvergadering te gaan luisteren. Wesley is getrouwd en heeft twee kinderen op

Vergadering van 7 februari 2022.

29

de basisschool. In een gesprek in het verkiezingshuis vertelde Wesley: 'Dat is een leuk voorstel van u, maar ik ga daardoor meer betalen, want ik heb twee afvalzakken per week.' Vervolgens zijn zij samen nagegaan wat er zoal in die afvalzakken zou kunnen zitten, waarbij werd vastgesteld dat Wesley helemaal niet aan afvalscheiding deed, omdat het gebruik van mollen voor het wegbrengen van restafval 'zo lekker anoniem' kon gebeuren. Wesley deed er dus geen moeite voor; hij vond het milieu wel belangrijk, maar met twee jonge kinderen ging hij daartoe niet over, omdat het in Hendrik-Ido-Ambacht zo gemakkelijk is om zich van afval te ontdoen. Dáár gaat het dus om. In het tweede gesprek met Wesley zei deze nu wèl afval te gaan scheiden, want als hij voor elke zak per week moest gaan betalen, zou hij aanzienlijk duurder uitkomen. Spreker wees hem erop dat de prijsprikkel van het recycletarief juist dáárvoor is bedoeld, want men verkrijgt nu zelf invloed op de hoogte van de afvalkosten. Hij adviseerde Wesley eens te beginnen met het apart inleveren van papier en PBD, waarvoor aparte containers bestaan. Hij heeft er alle vertrouwen in dat het met de afvalscheiding door Wesley wel goed zal komen; deze krijgt daarbij ook hulp van een afvalcoach. Waarmee men thans in Ambacht te maken heeft, is dat men het afval zo gemakkelijk kwijt kan.