raad 7 en 10 november 2022 begrotingsbehandeling

Ik vind het voor onze inwoners vreselijk dat zij er straks mee zullen worden geconfronteerd dat zij per zak restafval moeten gaan betalen en dat zij reeds nu te maken hebben met afvalbakken die storingen vertonen, waardoor zij hun zakken met afval niet eens kwijt kunnen. Ik ben niet degene die hierover teksten op Facebook, Whatsapp en Twitter plaatst, dat doen de mensen zelf. De heer Van der Lei: Toch zie ik u regelmatig reageren en dus ook zelf berichten plaatsen. De heer Doevendans: Nee, zeker niet. De heer Van der Lei: Bedankt voor het compliment, maar wij zullen niet aan uw hartenkreet voldoen. De heer Doevendans: Ik heb geen compliment gegeven, dat hebt u verkeerd begrepen. Voorafgaande aan de indiening van het aangekondigde amendement wil ik het volgende zeggen. Ik heb een poging gedaan om te bereiken dat dit amendement namens de gehele raad van HendrikIdo-Ambacht zou kunnen worden ingediend, dit vanuit de gedachte dat wij hier met ons allen met dezelfde achtergrond zitten en dezelfde doelstelling hebben: wij zitten hier om Ambacht te verbeteren en de situatie voor onze inwoners beter te maken. Denkend aan de zin in de begroting: "Wij zullen doen wat binnen onze mogelijkheden ligt om de gevolgen van deze prijsstijgingen enigszins draaglijk te houden" rijst bij mij de vraag waarom ons amendement niet zou kunnen worden aangenomen.

Wij hebben als gemeente geld over en laten wij dit dus gewoon dóen. Diverse partijen hebben gezegd dit anders te zien dan wij, en dat mag natuurlijk, maar ik vind het toch jammer dat wij dit niet als een gebaar naar de bevolking als gemeenteraad in zijn totaliteit kunnen doen. Het amendement, dat als onderwerp "Financiële steun voor onze inwoners" heeft, luidt als volgt: "De raad van de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht, in vergadering bijeen op 7 en 10 november 2022, gelezen de stukken behorend bij agendapunt 4 en gehoord de discussies in de vergadering, overwegende dat:

Vergadering van 7 en 10 november 2022.

16

• de verschillende landelijke crises financiële gevolgen hebben voor de inwoners van Nederland, dus ook voor onze inwoners, • er vanuit de rijksoverheid slechts een beperkte compensatie gegeven wordt en ook voor een beperkt aantal doelgroepen, waardoor veel inwoners het financieel moeilijk krijgen (of dat al hebben), • er een begroting met een overschot voorligt, • het college van b. en w. in de begroting aangeeft dat de gemeente zal doen wat binnen de mogelijkheden ligt om de gevolgen van de prijsstijgingen enigszins draaglijk te houden, constateert dat: • er veel meer ruimte in de begroting is om de gevolgen van de prijsstijgingen enigszins draaglijk te houden dan nu ingeboekt is, aangezien er een begrotingsoverschot is, • er aan de door het college gedane toezegging moet worden tegemoetgekomen door dit begrotingsoverschot onder onze inwoners te verdelen, b e s l u i t het raadsvoorstel als volgt te wijzigen: 1. de begroting voor het dienstjaar 2023 vast te stellen, waarbij aan de incidentele baten en lasten het volgende wordt toegevoegd: - het overschot van € 1,4 miljoen wordt op dezelfde wijze onder de inwoners verdeeld als de compensatie van € 63 die al in de begroting is opgenomen, waarbij alle tabellen en financiële overzichten hierop worden aangepast, 2. kennis te nemen van de meerjarenraming 2024 – 2026, 3.

de kredieten voor het jaar 2023 beschikbaar te stellen zoals opgenomen in de financiële begroting onder 'Investeringen', met inachtneming van het gestelde onder 1, en gaat over tot de orde van de dag." Dit amendement is ondertekend door de fractie van Realistisch Ambacht. Ik wijs er nog op dat van de drie beslispunten alleen beslispunt 1 wordt toegevoegd; de twee andere beslispunten bestonden al. De voorzitter: Ik stel vast dat dit amendement aan alle vormvereisten voldoet en dus mede onderwerp van de beraadslagingen uitmaakt. Mevrouw Van der Hee-Pasterkamp: Mijnheer de voorzitter. Geluk en een begroting – zijn dat tegenstellingen? Wij zijn allen druk bezig met het bestuderen van de cijfers en het formuleren van wensen voor Ambacht die vervuld zouden moeten worden, maar hebben wij bij alle crisissen die wij proberen te bezweren nog wel oog voor waar het écht om gaat, namelijk voor al onze inwoners mogelijkheden creëren om gelukkig sámen te leven? Mijn oog viel op Bhutan, een kleine, oeroude bergstaat, ingesloten door de reuzen China en India. In dat kleine land gaat alles anders. Eén ding viel meteen op: Bhutan is een land – tot voor kort het enige land in de wereld – dat het geluksgevoel van zijn inwoners niet alleen meet, maar het streven naar meer geluk en welzijn ook politiek voorop heeft staan, dus als kernwaarde hanteert.

Het klinkt utopisch om niet de economische groei voorop te stellen, maar Bhutan doet het, en niet onverdienstelijk. Het kàn dus! Ondanks economische tegenspoed omarmt Nieuw-Zeeland in zijn rijksbegroting inmiddels hetzelfde streven: het richt zich op het welzijn van de mensen, de kracht van de gemeenschappen en de gezondheid van het milieu. Ook bij ons zou dit streven boven elke politieke agenda moeten staan. Het past ook volledig bij onze Bijbelse opdracht: omzien naar elkaar en de aarde. Ik kom bij onze begroting. De begroting voor de periode 2023 - 2026 kent voor alle jaren een positief saldo, waarvoor onze complimenten aan de samenstellers. Het saldo staat echter wel onder druk: het college-uitvoeringsprogramma komt er nog aan en de inkomsten van de zijde van het rijk zijn onzeker. De eerste jaren zijn er nog voldoende incidentele middelen beschikbaar, maar de beperkte structurele ruimte maakt de realisatie van nieuw en bestendig beleid tot een grote opgave, en dit in een tijd die gekenmerkt wordt door diverse crisissen, terwijl de gevolgen van de Coronapandemie nog doorwerken. De grootste impact op Ambacht hebben momenteel de asielzoekers- en wooncrisis en de energie- en inflatiecrisis, met als het meest zichtbare gevolg het zich voordoen van forse prijsstijgingen. Deze zorgen voor flinke uitdagingen. Als gemeente zijn wij op veel terreinen gebonden aan en afhankelijk

Vergadering van 7 en 10 november 2022.

17

van landelijke besluiten, maar binnen de ruimte die er wèl voor ons is, kunnen wij nog keuzes maken. Voor het CDA staat hierbij het bevorderen van het geluk en het welzijn van de inwoners van Ambacht voorop, nu en in de toekomst. Dat vraagt om visie en een sterke gemeenschap. Met deze uitgangspunten ga ik in op de begrotingsprogramma's. De eerste uitdaging luidt – programma 1 –: Iedereen doet mee en heeft een huishoudbudget dat ondanks de prijsstijgingen toereikend is. Minimabeleid. Geldzorgen veroorzaken veel stress en ontnemen geluk. Ook in Ambacht worstelen inwoners met de gevolgen van forse prijsstijgingen. Bij financiële zorgen ligt bezuinigen op participatie op de loer. Niet kunnen meedoen door kinderen en volwassenen is funest voor hen en voor onze samenleving. Hiervoor staan wij als politiek aan de lat. Voorkomen van kinderarmoede en van uitsluiting van kinderen en ouders uit het sociale leven is voor het CDA de belangrijkste drijfveer om het pluspakket in het minimabeleid te omarmen, dit ter ondersteuning van de minstdraagkrachtigen tot degenen met een minimumloon en als noodzakelijke aanvulling op de rijksmaatregelen. Niet alles kan, maar wij moeten ons er wel tot het uiterste voor inspannen. Het kàn niet zo zijn dat kinderen en ouders in de kou komen te staan. Laten wij er samen voor zorgen dat niemand buiten de boot valt. Preventieplan.

Uit de hand gelopen schulden vormen één van de redenen om aan te kloppen bij de SUN, de Stichting Urgente Noden. Naast gemeentelijke inkomensondersteuning is er ook gemeentelijke schuldhulpverlening. Het CDA verwacht veel van de aanpak 'Vroeg erop af' om het hoog oplopen van schulden te voorkomen, een onderdeel van het preventieplan. Dit preventieplan heeft als doel problemen bij inwoners vroegtijdig op te sporen en aan te pakken, zodat ze niet tot moeilijk oplosbare zaken uitgroeien. ZorgMies voor het geven van respijtzorg aan huis ter ontlasting van mantelzorgers bijvoorbeeld behoort daar ook bij, net als Buurtgezinnen, Ambachtse Maatjes en praktijkondersteuners bij huisartsen. Het CDA is een groot voorstander van preventie en wil verder investeren in die maatregelen die effectief blijken te zijn. Wij kijken dan ook uit naar de effectrapportage die tegen het einde van dit jaar zal verschijnen. Daarnaast willen wij, om een paar speerpunten te noemen, zo snel mogelijk aan de slag met het opstellen van de woonzorgvisie en de sportvisie, de aanpak van eenzaamheid, de doorontwikkeling van het zijn van een dementievriendelijke gemeente en het realiseren van doelgerichte samenwerking door en met organisaties in ons dorp, althans waar dat nog niet het geval is.

Verder verwachten wij een flinke inzet op de doorontwikkeling van het 0-100-team om de noodzakelijke korte lijnen tussen hulpverleners te waarborgen. Hi5Ambacht speelt een belangrijke rol in het voorveld, in het activeren en verbinden van inwoners, jong en oud, door sport, spel en welzijnsactiviteiten. Het takenpakket breidt zich uit en dat vraagt om een stabiele, sterke organisatie met een duidelijke financiering. Het onderzoek naar de verzelfstandiging van Hi5Ambacht wordt wat ons betreft dan ook zo snel mogelijk uitgevoerd. Verenigingen en vrijwilligers. Verbinden vindt ook plaats bij onze verenigingen, belangrijke pijlers van ons dorp. Vrijwilligers zijn er onmisbaar en verdienen onze ondersteuning. Hoe dit nog beter vorm kan worden gegeven, zal onderzoek uitwijzen, zo is afgesproken, onderzoek waarvoor de inbreng van betrokkenen cruciaal is. Voor de verenigingen zelf zijn het barre tijden. Alleen samen zijn de problemen het hoofd te bieden. Binnenkort zal het CDA voor alle verenigingen een avond organiseren om de verbinding te zoeken en aan de slag te gaan. Wij kunnen niet alles oplossen, maar wel meedenken en -doen. Samen bereiken wij meer. Cascade. Verbinden vraagt ook om een centraal punt waar alle inwoners met plezier samenkomen.

Het is onze nadrukkelijke wens om Cascade met de revitalisatie nog meer dan nu te maken tot een levendig en uitnodigend dorpshuis voor alle Ambachters, tot hèt bruisende centrum van onze gemeente, waar inwoners als vanzelf samenkomen, recreëren, zich informeren, goede gesprekken voeren en vooral plezier hebben in een positieve sfeer. Het is een plaats waar nieuwe energie ontstaat en door verrassende ontmoetingen nieuwe ideeën opborrelen, een plaats waar Ambacht Ambacht is: sámen. Wethouder Van Die is hiermee al voortvarend aan de slag, in samenwerking met alle betrokkenen. Wij zien graag

Vergadering van 7 en 10 november 2022.

18

de eerste schetsen van de revitalisatie tegemoet, evenals van wethouder mevrouw Oelfke de integrale visie van het college op het gehele gebied rondom Cascade. Wij vragen haar de raad hierbij nauw te betrekken. Scholen. De prijsstijgingen van de laatste tijd hebben ook invloed op de bedragen die nodig zijn voor de voorgenomen bouw van nieuwe scholen. Onze kinderen verdienen echter frisse en moderne schoolgebouwen waarin zij zich optimaal kunnen ontwikkelen. Wij kijken thans uit naar een voortvarende aanpak van de resterende te plegen nieuwbouw. Ondernemers. Ondersteuning van mensen met middeninkomens en het midden- en kleinbedrijf moet van het rijk komen; dit kunnen wij als gemeente helaas niet dragen. Wel trekken wij ons hun problematiek aan. Dat de energierekening zou kunnen verdrievoudigen, is niet als een normaal ondernemersrisico te zien. Dit komt bovenop de extra lasten door het duurder geworden zijn van grondstoffen en het moeten terugbetalen van TOZO-subsidies. In Coronatijd konden met die subsidies ontslagen worden voorkomen, maar nu zijn voor ondernemers de gevolgen van de opeenstapeling van hoge kosten verstrekkend, kosten die niet altijd door te berekenen zijn aan de consument. Het al genoemde voorbeeld van het faillissement van bakkerij Van der Waal staat u waarschijnlijk nog op het netvlies.

De tegemoetkomingen van de kant van het rijk lijken vooralsnog niet voldoende te zijn. Daarom onze vraag: kan het college aangeven hoeveel ondernemers in Hendrik-Ido-Ambacht in de knel komen door het moeten terugbetalen van TOZO-gelden? Hoeveel ondernemers dreigen ondanks de tegemoetkomingen van de rijksoverheid door de hoge prijzen om te vallen, nu en in 2023? Als er Ambachtse ondernemers zijn die door bovengenoemde oorzaken dreigen om te vallen, roepen wij het college ertoe op om de sterke lobby naar het rijk die erop gericht is hen te ondersteunen vol te houden. Kortom: prijsstijgingen raken iedereen, maar de één wel meer dan de ander. Laten wij dus naar elkaar blijven omzien en doen wat nodig is, als medemens èn als gemeente. De tweede uitdaging is om ondanks de krappe huizenmarkt voor alle inwoners een passende woning te vinden en om in te zetten op klimaatadaptatie en energietransitie, programma 2. Het is een grote uitdaging om in onze verstedelijkte omgeving een goede balans tussen alle ruimteclaims te vinden. De bouw van woningen voor vooral starters op de woningmarkt en ouderen staat hoog op onze agenda, evenals ontwikkelkansen voor ondernemers. Daar waar het nog kan, willen wij investeren in woningbouw die op deze doelgroepen is gericht.

Wij staan daarbij achter het uitgangspunt dat bij het nemen van beslissingen op dit gebied duurzaamheid moet worden vooropgesteld, zodat het woon- en leefklimaat in Ambacht aantrekkelijk blijft en er hier goede voorzieningen blijven bestaan. Als CDA zullen wij scherp blijven op circulariteit, biodiversiteit, duurzame mobiliteit en groen. Duurzaam leven kan echter alleen samen met alle inwoners, ondernemers en organisaties worden bereikt. Het is mooi dat in de komende periode het streven naar duurzaamheid als aparte opgave en integraal zal worden opgepakt. Er is geen tijd te verliezen. Eén van de speerpunten is de overstap op schone energie en het terugdringen van het energieverbruik. Minder energieverbruik in huis leidt tevens ook direct tot lagere kosten voor onze inwoners. Wij verwachten dat hierop hoog wordt ingezet, dit ondanks het feit dat wij met de aanwezigheid in ons dorp van 45 % energielabel-A-woningen in de regio ver vooroplopen. Toch betekent dit ook dat de helft van ons woningbestand meer energiezuinig moet worden gemaakt om toekomstbestendig te zijn. Om de hiervoor bestaande speciale subsidies van het rijk niet mis te lopen, roepen wij wethouder Lafleur ertoe op om zo snel mogelijk en uiterlijk in het eerste kwartaal van 2023 met plannen van aanpak naar de raad te komen.

Geluk en welzijn worden door meer dingen bepaald dan alleen goed wonen en het beschikken over voldoende financiële middelen. Bij thema’s als klimaatverandering, bewegen en verbinden speelt de inrichting van de buitenruimte een grote rol; dit betreft programma 3. Een groene, schone en dus leefbare omgeving nodigt uit tot het daarin verblijven, ontmoeten en bewegen. Wandel- en hardlooproutes, speelplekken en een aantrekkelijk straatbeeld met Ambachtse karakteristieken dragen hieraan bij, evenals goed watermanagement en voor verkoeling zorgende bomen dat doen. Ook deze speerpunten van het CDA staan in het coalitieakkoord.

Vergadering van 7 en 10 november 2022.

19

Daarnaast zijn zaken als het vergroten van de veiligheid en de verduurzaming van verkeer en vervoer van essentieel belang, net als het invoeren van het recycletarief. Voor al deze zaken is budget nodig. Wij zien de voorstellen tot aanpassing van de begroting dan ook graag tegemoet, uitgaande van de keuzes die wij als raad hebben. Wij hebben bij het nieuwe systeem van afvalinzameling nog één vraag: hoe wordt er omgegaan met kerken, de voedselbank en andere goede-doelen-organisaties die veelal de ANBI-status hebben? Het lijkt er nu op dat zij worden behandeld als bedrijven en dus zelf voor hun afvalafvoer moeten zorgen, met alle bijkomende kosten. Dat kan toch niet de bedoeling zijn? Als gemeente maken wij dankbaar gebruik van hun diensten. Het enige alternatief voor hen is nu de bescheiden hoeveelheid afval via leden en dus particulier te laten afvoeren, maar dat is niet werkbaar. Welke oplossing biedt de wethouder voor dit probleem? Programma 4 handelt over veiligheid, dienstverlening, bestuur en middelen. De uitgangspunten voor deze begroting zijn: op het juiste moment ruimte geven aan raad, inwoners en ondernemers, regionale samenwerking aangaan waar dat een meerwaarde oplevert, het bevorderen van de veiligheid inclusief de informatieveiligheid als kernwaarde en het ondanks de druk vanuit de rijksoverheid blijven voeren van een solide financieel beleid.

In deze uitgangspunten kan het CDA zich volledig vinden. De basis hiervoor is elkaar ruimte en vertrouwen geven en de verantwoordelijkheid daar laten waar zij hoort. Meer zeggenschap, betrokkenheid en eigenaarschap zorgen voor meer kwaliteit; alleen geld en regeltjes van hogerhand doen dat niet. Wij verwelkomen dan ook de startnotities over het komen tot een grotere betrokkenheid van de raad bij grote projecten en over het plegen van extra inzet ter bevordering van de participatie door inwoners; zij kennen hun omgeving immers het beste. Wij kunnen als samenleving meer bereiken als wij het echt sámen doen: minder 'ik', meer 'wij'. Wij zijn blij dat de brede Adviesraad Sociaal, die leden van alle leeftijden omvat, aan de slag kan gaan en wensen deze adviesraad veel wijsheid toe. Wat ten slotte de opvang van asielzoekers betreft, is het mooi dat de gemeente Ambacht haar steentje kan bijdragen aan de opvang van Oekraïners en zo nodig ook aan de crisisopvang van asielzoekers. Het CDA geeft het college de gewenste financiële ruimte om de door het rijk gevraagde rol in de opvang van vluchtelingen op humane wijze te kunnen oppakken. De mens staat altijd voorop. Wel blijven wij scherp letten op de uitgaven, van mening zijnde dat het rijk de kosten voor onze gemeente volledig moet compenseren.

Wij ondersteunen dan ook van harte de niet mis te verstane boodschap van onze gemeente aan Den Haag over deze kwestie. Het is goed om te weten dat de regio zich solidair toont, maar het mag niet daarvan afhangen. Er is snel een gedegen, landelijke langetermijnvisie op immigratie nodig, gebaseerd op de opnamecapaciteit van de samenleving. Afrondend. De rode draad in dit betoog is: hoe kunnen wij als gemeente bijdragen aan het welzijn en het geluk van de inwoners van Ambacht bij het omgaan met de grote uitdagingen van deze tijd, en hoe draagt de voorliggende begroting hieraan bij? Als je niet gelooft in het kunnen bereiken van het absolute Shangri-La kun je er altijd nog naar streven om zo ver mógelijk te komen. Bhutan en Nieuw-Zeeland zijn hiervan mooie voorbeelden. Wat ons betreft, is binnen de gemeentelijke mogelijkheden de voorliggende begroting hiertoe een goede aanzet. Wij kijken nu uit naar het college-uitvoeringsprogramma. Laten wij er samen de schouders onder zetten, en 'samen' is dan 'geven en nemen', minder 'ik' en meer 'wij', minder 'waan van de dag' en 'meer visie op de toekomst'. Wij wensen iedereen en in het bijzonder de inwoners van ons mooie dorp alle geluk toe.

Ingaand op het amendement van Realistisch Ambacht – via de e-mail hebben wij er al op gereageerd, maar nu doe ik dit en public – kan ik zeggen dat wij dit amendement heel sympathiek vinden, maar het om de volgende redenen niet zullen steunen. Het gelijkelijk over de inwoners van onze gemeente gaan verdelen van het begrotingsoverschot van € 1,4 miljoen zou ons inziens niet verstandig zijn. Het bedrag van € 63 dat aan de inwoners wordt teruggeven, is het bedrag dat de gemeente voorzag als een lastenverhoging vanwege de inflatie, en die extra verhoging kan men er in deze tijd niet nog bij hebben. Ambacht heeft ook veel inwoners die op dit moment geen extra geld nodig hebben. Bovendien moet de uitwerking van het coalitieakkoord nog in de begroting worden verwerkt, waarbij veel aandacht zal worden besteed aan het voorkomen van financiële problemen en

Vergadering van 7 en 10 november 2022.

20

het verminderen van het energieverbruik, zaken waarmee de huishoudens gedurende vele jaren, dus op de langere termijn, doelgericht worden ondersteund. Wij hebben veel liever dat er financiële mogelijkheden komen om mensen die in schrijnende situaties verkeren te helpen, bijvoorbeeld door het beschikbaar stellen van extra budgetten voor het verlenen van bijzondere bijstand en het opkopen van schulden welke door bijvoorbeeld onbetaalbaar geworden energierekeningen zijn ontstaan. Men kan het geld immers maar één keer uitgeven. Bovendien vinden wij dat er op de langere termijn moet worden gedacht. Ook in de winter van het volgend jaar zullen zich problemen voordoen en het is heel onzeker of er ook dan een begrotingsoverschot zal bestaan. De nu nog bestaande compensaties van de kant van het rijk zullen er dan niet meer zijn. Er blijft dus het voeren van een gedegen financieel beleid noodzakelijk teneinde er ook dàn te kunnen zijn voor de inwoners die echt hulp nodig hebben. Voorts bestaat er het plan om een fonds op te richten voor het aan inwoners kunnen verstrekken van leningen voor het verduurzamen van huizen. Voor al deze zaken is geld nodig. Om nu als een soort Sinterklaas het volledige begrotingsoverschot aan de inwoners uit te delen terwijl wij het volgend jaar weer met problemen kunnen komen te zitten, lijkt ons dus niet verstandig.

Het verbaast mij ook dat de heer Doevendans als oudVVD'er met dit amendement is gekomen. De heer Doevendans: Het realiseren van structurele oplossingen voor de inwoners willen wij natuurlijk óók en zoals u in ons amendement kunt lezen, gaat het ons nu om een toevoeging aan wat er onder 'incidentele baten en lasten' is opgevoerd. Het is inderdaad niet een structurele oplossing, maar een eenmalige aangelegenheid. Met betrekking tot de plannen waarover u het hebt: het college had dan eigenlijk moeten zeggen: 'Wij reserveren de € 1,4 miljoen voor nieuw beleid, of voor de uitvoering van plannen om de inwoners tegemoet te komen', maar dat is niet gebeurd. Het overschot is niet bestemd en niet voor nieuw beleid gereserveerd. Dit geld kan dus incidenteel zonder problemen aan de inwoners worden uitgedeeld. Verder maakte u een opmerking die ik van het CDA niet had verwacht, namelijk dat heel veel van onze inwoners – ik meen dat u het wel eens over 80 % hebt gehad – geen extra geld nodig zouden hebben. U kunt echter niet in de portemonnee van die inwoners kijken. In mijn bijdrage zei ik al dat ook mensen met een modaal salaris het momenteel heel zwaar hebben. Mevrouw Van der Hee-Pasterkamp: Exact om die reden willen wij graag geld beschikbaar hebben om mensen die in de problemen raken, in welke inkomensklasse dan ook, te kunnen ondersteunen. Dit is precies wat ik eerder zei.

Ik heb het nooit over 80 % van onze inwoners gehad; waar u dat vandaan haalt, weet ik dus niet. Ik zeg alleen dat er in Hendrik-Ido-Ambacht heel wat inwoners zijn die geen steun van de gemeente nodig zullen hebben. Om dan zonder enige voorwaarde het begrotingsoverschot integraal en eenmalig te gaan uitdelen, lijkt ons niet verstandig. U zei dat het begrotingsoverschot nog niet voor iets is gereserveerd, en dat klopt, want het college moet nog met een programma ter uitwerking van het coalitieakkoord komen, en daarvoor zullen gelden nodig zijn. De gelden die nu overblijven, reserveren wij incidenteel voor bijvoorbeeld de vorming van het door de VVD genoemde fonds waaruit straks leningen voor het verduurzamen van huizen kunnen worden gegeven. Daar zullen mensen heel veel jaren wat aan hebben. De heer Doevendans: Die reservering staat helemaal niet in deze begroting. Er is alleen sprake van een begrotingsoverschot van € 1,4 miljoen, dat zal worden toegevoegd aan de algemene reserve. Mevrouw Van der Hee-Pasterkamp: Ik herhaal wat ik zojuist heb gezegd, namelijk dat wij dit geld liever reserveren voor de vorming van het genoemde fonds. Daarom steun wij het amendement niet. De heer Doevendans: Misschien had u dit dan in de begroting moeten opnemen.

Vergadering van 7 en 10 november 2022.

21

De heer Van der Wulp: Mijnheer de voorzitter. Vandaag en aanstaande donderdag zijn wij als raad en college bijeen om de beleidsarme begroting voor 2023 – 2026 te bespreken. Het beleidsarm zijn van deze begroting wil zeggen dat de in het coalitieakkoord genoemde plannen nog niet in deze begroting zijn verwerkt. Ook is er nog geen collegeprogramma waarin de uitgangspunten van de nieuwe coalitie in concrete plannen zijn vertaald. Wij begrijpen dat het tijd werd voor de jaarlijkse begrotingsbehandeling, met als 'hoogtepunt' het houden van de algemene beschouwingen – wellicht is het effectiever om zulke beschouwingen voortaan bij de behandeling van de kadernota te houden; daarover moeten wij maar eens nadenken –, en graag leveren ook wij hieraan nu een bijdrage. 'In wat voor tijd leven wij?' is een veelgestelde vraag. Coronapandemie, oorlog, crisis – zij volgen elkaar in rap tempo op en dat tempo blijkt zelfs hand over hand toe te nemen. De landelijke politiek moet alle zeilen bijzetten om Nederland leefbaar te houden. Dat dit niet altijd lukt, zien wij in het al vele keren genoemde voorbeeld van het faillissement van een bakkersbedrijf dat filialen in Ambacht had en door de hoge gas- en elektrakosten ter ziele is gegaan. De door Den Haag uitgestoken hand bleek te kort te zijn en kwam ook te laat. De curator is nu druk bezig een doorstart mogelijk te maken.

Dit is maar een voorbeeld van al het leed dat deze tijd met zich brengt. Wij sluiten hiervoor de ogen niet en zien dus dagelijks hoe een grote groep inwoners van onze gemeente onder deze moeilijke omstandigheden gebukt gaat. Wij zijn echter ook realistisch en zien dat de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht er helemaal niet zo beroerd voor staat, sterker nog, de gemeente heeft de financiën op orde en heeft inmiddels een behoorlijke algemene reserve opgebouwd. Zoals u weet, is de fractie van de PvdA Hendrik-Ido-Ambacht altijd nieuwsgierig naar de mogelijkheden die de algemene reserve biedt. Bij enkele onderwerpen die wij vandaag aankaarten, zal die reserve ook weer aan bod komen. Sociaal domein. Het sociale leven in Ambacht koesteren wij. De Zomerparkdag en ook de Koningsdag zijn daarvan mooie voorbeelden. De vele verenigingen doen jaarlijks hun uiterste best om te zorgen voor sportiviteit, vitaliteit en veiligheid en ook voor ontspanning en gezelligheid. Ook de verenigingen hebben het in deze tijden zwaar. Wij vinden dat de gemeente proactief moet zijn in het aan de verenigingen aanbieden van steun op maat. Omdat niet altijd het rijk de portemonnee trekt, moeten wij het lef tonen om te laten zien dat ook wij wat te bieden hebben.

Wij weten dat de vergelijking niet helemaal opgaat, maar recent werd er een Ondernemersfonds gesticht en wellicht wordt het nu tijd voor de stichting van een Verenigingsfonds, want de verenigingen weten maar weinig over de mogelijkheden die het Ondernemersfonds biedt. Zij weten zeker niet hoe daarvan te profiteren. Wel hebben clubs met een accommodatie een verhoging van de OZB te verwerken gekregen. Wij weten dat portefeuillehouder Van Die druk in gesprek is met de clubs die op sportpark Schildman gevestigd zijn en wij zijn evenals die verenigingen nieuwsgierig naar de opbrengst van dit overleg. Het lijkt erop dat een herverdeling van de sportvelden die de aanwijzing van een flexibel deel inhoudt, soelaas kan bieden voor het probleem van het ruimtegebrek van de voetbalclubs. Wij vragen het college voorts te komen met een visie op de beschikbaarheid aan sportvelden wanneer Ambacht verder in inwonertal groeit. Het gaan werken met een 'sportmakelaar' blijkt aan de diverse bestuurstafels nog geen onderwerp van gesprek te zijn. De roep om een terugkeer van een jaarlijkse gemeentelijke subsidieverlening wordt luider. Wellicht betekent zij maar een kleine bijdrage, maar zij is wel te zien als een groot gebaar! De vraag is hoe ver de gemeente wil gaan als het aankomt op het redden van een vereniging.

Laten wij in ons beleid niet alle overige verenigingen vergeten, vooral ook niet de kleinere verenigingen; de grotere sportclubs komen toch wel in the picture. Het probleem van het tekort aan huisartsen is er nog steeds. Het aantal inwoners van onze gemeente dat geen huisarts heeft neemt toe. Nieuwkomers in ons dorp blijven vaak nog langdurig aangewezen op de diensten van hun huisarts in de vorige gemeente van inwoning, ook al is die gemeente soms ver uit de buurt gelegen. Er zijn ook vele inwoners en nieuwkomers zònder huisarts. De fractie van de PvdA Hendrik-Ido-Ambacht vindt dit een onwenselijke situatie. Wij vragen ons inmiddels af of er wel alles aan gedaan wordt om nieuwe huisartsen zich in ons dorp te laten vestigen. Tot de

Vergadering van 7 en 10 november 2022.

22

portefeuillehouder zeggen wij dat het eerder gegeven antwoord: 'Wij gaan er niet over' bij dit inmiddels structureel geworden probleem niet afdoende is, zeker niet bij de komst in de nabije toekomst van een grote groep nieuwe inwoners. Het is goed om preventief bezig te zijn en de noodzaak van het leveren van zorg te voorkomen. De basisvoorziening die de huisartsenzorg is moet er dan wel zijn. Ons huisvestingsplan voor scholen voorziet erin dat op termijn alle scholen zullen zijn vernieuwd en tot gezonde en duurzame scholen zullen zijn geworden. Wij hebben de betrokken wethouder gevraagd dit te garanderen nu de kosten van de bouw van scholen zo hoog oplopen. Eén van de eerste scholen die in dit traject aan de beurt zijn gekomen, kampt al met een structureel tekort aan ruimte, ook gelet op de leerlingenprognoses voor de komende tijd. Enkele klassen zijn nu ondergebracht in lokalen van de oude school aan de P.C. Hooftsingel. Vroeg het betrokken schoolbestuur niet recent om een uitbreiding van het schoolgebouw aan de Jan Wissenslaan? Hoe wordt hierop door het college gereageerd? Ambacht is een rijke gemeente met goede voorzieningen, maar laten wij de inwoners die buiten de boot dreigen te vallen wel een uitgestoken hand bieden. Het aantal inwoners dat aanklopt bij de voedselbank is fors toegenomen.

Wij zien de voedselbank nog steeds graag op een neutrale plek in de gemeente functioneren en vinden dat zij ook door de gemeente zou moeten worden georganiseerd en gefaciliteerd. De laatste vraag bij het onderwerp Sociaal is: op welke datum zal er worden gestart met de proefperiode waarin het binnenbad van zwembad De Louwert ook op zondagen zal worden opengesteld? Wonen. Bijna alle vastgestelde plannen zijn thans uitgevoerd. Met het plan voor het centrumgebied moet nog een start worden gemaakt, terwijl het afbouwen van De Volgerlanden en de realisering van het project rondom de Margrietstraat in volle gang zijn. Dit zijn mooie staaltjes van aanvullende nieuwbouw en het met een toekomstvisie herinrichten van gebieden. Er ligt voor de gemeente ook een uitdaging. Onze fractie vroeg al eerder aandacht voor de noodzaak om met een toekomstvisie Wonen in Hendrik-Ido-Ambacht te komen als de huidige plannen zullen zijn uitgevoerd. Hierover moeten duidelijke afspraken worden gemaakt. Wat voor gemeente willen wij dan zijn, een gemeente waarin men zegt: 'Vol is vol', dus een gemeente zonder mogelijkheden tot uitbreiding, zodat er ook niet tot verhoging van het aantal sociale huurwoningen zal kunnen worden gekomen? Onze fractie ziet nu al mogelijkheden om met woningcorporaties in gesprek te gaan over het revitaliseren van oudere wijken.

Wij hebben al gezien hoe hiermee voor onze inwoners winst kan worden behaald. Tevens wordt daarmee een grote stap gezet in het verduurzamen van deze wijken. Het komen met een duidelijke visie op het wonen zal ook de doorstroming beter op gang kunnen brengen. In dat verband moeten wij samen met alle ketenpartners stappen gaan zetten. Woningnood, vergrijzing, scheef wonen, verduurzamen – alles moet in de woonvisie aan bod komen. Wij moeten hierin als gemeente iets kunnen bieden. De PvdA Hendrik-Ido-Ambacht en ook andere fracties sluiten zich graag aan bij overleggen en/of initiatieven op dit gebied. Minister De Jonge van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening wil dat de gemeenten meer mogelijkheden krijgen om eigen inwoners die in hun gemeente een huis willen huren of kopen voorrang te geven ten opzichte van mensen van buiten de gemeente. Ook moeten gemeenten de ruimte krijgen om woningen toe te wijzen aan mensen met een cruciaal beroep, zoals leraren, verpleegkundigen en politieagenten. Door een wijziging van de Huisvestingswet die naar de Tweede Kamer is gestuurd, moet dit in 2023 mogelijk worden. Naar verwachting wordt dit 1 januari of 1 juli 2023, afhankelijk van de behandeling in beide Kamers. Bereidt het college zich op de komende situatie voor en hoe wordt de raad hierbij betrokken? Groen.

Ambacht wordt steeds groener, zo lijkt het wel, maar een deel ervan, het onkruid in de gemeentelijke buitenruimte, zorgt voor een steeds slechter imago. Onze fractie heeft bij de portefeuillehouder al meermalen geïnformeerd naar de eerdere resultaten die van de aannemer van het openbaar-groenonderhoud bekend zouden moeten zijn. Moeten wij uitgaan van een bepaalde prijs-kwaliteitverhou-

Vergadering van 7 en 10 november 2022.

23

ding, of loopt die aannemer soms achter bij het nakomen van de gemaakte afspraken? Als het om de prijs-kwaliteitverhouding gaat, is het budget dan soms te krap? Toegegeven: ook onze inwoners laten het soms afweten als het er om gaat oog te hebben voor het groenonderhoud in de nabije omgeving van hun eigendom of huurwoning. Soms is met het door inwoners plegen van een lichte inspanning al veel leed te voorkomen. Onze fractie ziet in dezen ook mogelijkheden voor vrijwilligerswerk als ondersteuning, eventueel gefaciliteerd door de gemeente. Wellicht is het iets voor het Ondernemersfonds om hieraan in de trekkersgebieden aandacht te besteden. Het gaat tenslotte om de uitstraling van onze mooie gemeente. Afvalbeleid. Wij herhalen hier dat wij tegen het huidige plan tot het invoeren van een nieuw afvalaanbiedingssysteem zijn, daar de opbrengst voor het milieu daarvan minimaal zal zijn, zeker als wij afhankelijk blijven van HVC en de middelen die dat bedrijf momenteel bij de afvalverbranding en het scheiden van afvalsoorten toepast. Ook wij hebben de overtuiging dat het scheiden van afvalsoorten goed is voor onze planeet en alles wat er op leeft, maar daarop moet dan wel wereldwijd door alle ketenpartners goed worden aangesloten.

Dichter bij huis, in Hendrik-Ido-Ambacht, worden wij er financieel niet beter van, maar wordt er met het beter scheiden van afvalsoorten wel bereikt dat er 'iets minder meer' voor de afvoer ervan behoeft te worden betaald. Het doet onze fractie deugd dat de aankondiging van de invoering van het recyclingtarief nu al veel actie op het gebied van het scheiden van afvalsoorten teweegbrengt. Dat gebeurt uit nood geboren, want er is waarschijnlijk geen weg terug, terwijl er toch nog een financiële afvalcrisis dreigt. De nog oplopende vaste lasten zullen de graadmeter zijn voor het bepalen van de definitieve kosten die vanaf 1 januari 2024 zullen gelden. De vervangende afvalinzamelsystemen kennen wat 'opstartproblemen' en vertonen nogal eens storingen. Uiteraard hopen wij dat dit van voorbijgaande aard zal zijn. Duurzaamheid. Liggen wij met de uitvoering van onze plannen tot het verduurzamen van onze wijken op schema? Wellicht is het goed om voor de realisering van verduurzamingsplannen een openbare agenda op te stellen. Wat ons betreft kan die agenda ook een financiële paragraaf krijgen waarin duidelijk wordt gemaakt hoe het aanvragen van rijkssubsidies soepeler kan verlopen. Zo kunnen inwoners rekening houden met hun duurzaamheidspositie.

Steeds meer adviserende initiatieven zien het levenslicht; de Stichting Drechtse Stromen is niet meer de enige ketenpartner die in dezen een rol kan spelen. Toch is zij nog wel een belangrijke speler in dit proces. Wij zijn verheugd te vernemen dat deze stichting het steeds drukker krijgt en dat de samenwerking met de portefeuillehouder goed verloopt. Er wordt door het Fairtrade-comité voortvarend gewerkt. In de nabije toekomst zullen wij een Fairtrade-gemeente zijn. Economie. De ontwikkeling van het circulair bedrijvenpark Ambachtse Zoom is in volle gang. Over de bezetting van de nieuwe gebouwen aldaar behoeven wij ons volgens de portefeuillehouder geen zorgen te maken. Het is prachtig dat dit bedrijventerrein landelijk als voorbeeld van een circulair bedrijvenpark kan dienen en tevens voor meer werkgelegenheid in Ambacht zal zorgen. Ook het gebied van de Noordkade en het Waterbusplein krijgt terecht veel aandacht. Er is daar nu wel een mooie hijskraan geplaatst, maar er bevindt zich helaas nog geen waterkraan. Zorgen bestaan er ook bij onze fractie met betrekking tot de positie van het midden- en kleinbedrijf en de ZZP'ers in onze gemeente. Bakkers gaan failliet en kappers zijn de 'giften' van het rijk die op basis van de NOW-regeling en de TOZO-regeling waren ontvangen alweer aan het terugbetalen. Er komen nu de extra energie- en gaslasten nog bij.

Velen gaan door dit alles geen prettige feestdagen tegemoet. Hebben wij thans in beeld hoe groot de problemen van het midden- en kleinbedrijf en de ZZP'ers in onze gemeente zijn? Zo ja, wat kunnen wij daaraan doen en ligt er nog iets op de uitgestoken hand? Dit zijn toch, portefeuillehouder, waarschijnlijk 'de slechtere tijden' waarover u in een eerdere vergadering sprak?

Vergadering van 7 en 10 november 2022.

24

Veiligheid. Hoe is het gesteld met de veiligheid in Ambacht? Het is maar van welke kant je het bekijkt. Inwoners of groepen inwoners die aan den lijve maar weinig onveiligheid hebben ondervonden, zullen Ambacht voor de veiligheid alhier een hoog cijfer geven, maar dat zullen niet degenen doen die aan de Laan van Welhorst of in de omgeving daarvan wonen en bijna dagelijks last hebben van de verkeersonveiligheid, of degenen wier bij De Schoof neergezette elektrische fiets is gestolen, evenmin als degenen die, thuis op de bank zittend, de vloer voelen trillen doordat er veel te vroeg zeer zwaar vuurwerk is afgegaan. Uiteraard kunnen wij niet alles voorkomen. Wel geloven wij in 'meer blauw op straat', dus meer politie en/of BOA's. Daders zijn op de hoogte van de matige bezetting van het politie- en BOA-korps, zodat bij een kat-en-muis-spel het gezag aan het kortste eind trekt. Laten wij hierover met buurgemeenten in gesprek blijven. Ambacht moet geen toevluchtsoord worden voor rondreizende relschoppende jongeren. Regio Drechtsteden. 'Weer op eigen benen verder' – is dat een goede titel bij dit onderwerp? Op diverse niveaus is er nog wel sprake van samenwerking. Zo worden de Smart Delta-bijeenkomsten goed ontvangen. Laten wij ook duidelijk maken wat de meerwaarde van de samenwerkingsverbanden in de regio is.

Laten wij ons overigens niet rijk rekenen bij het maken van woningbouwafspraken in de regio. Lokale bestuurscultuur. Wij hebben met onze algemene beschouwing van het vorig jaar wel wat losgemaakt! Er is inmiddels vaak verwezen naar de in die beschouwing gebruikte woorden 'niet in beton gieten'. Hoe vaak in het coalitieprogramma het woord 'samen' is gebruikt, is reeds bekend, en ook vanavond is dat woord herhaaldelijk genoemd. Laten wij blijven uitgaan van de feitelijke politieke situatie in onze raad, die coalitiepartijen en oppositiepartijen kent. Daarnaast bestaat er een coalitieprogramma en wordt er met een collegeprogramma gekomen. Veranderingen in de bestuurscultuur zijn wellicht niet direct zichtbaar, maar maken wel wat los wat aanleiding geeft tot het nadenken over de toekomst. Afsluitend en terugkomend op de begroting: de begroting ziet er prima uit. U weet wel wat wij met de forse reserves zouden willen doen. Misschien komen er wat dit betreft in tweede termijn nog tips. Wij danken alle ambtenaren voor hun inzet. Speciaal wil ik mijn plaatselijke PvdA-fractie bedanken voor de inzet die gedurende het gehele jaar wordt getoond. De PvdA wenst het college veel succes toe bij het verder besturen van ons mooie 't Ambacht. Onze reactie op het door de fractie van Realistisch Ambacht ingediende amendement zal niemand verrassen, daar wij die al op schrift hadden gezet.

De coalitie was snel en eensgezind in haar afwijzing van het amendement. Ook wij hebben als fractie het amendement besproken. Elk huishouden van het begrotingsoverschot laten profiteren, zoals het amendement beoogt, klinkt sympathiek, zoals ook meermalen in reacties van andere fracties is gezegd, maar het bedrag zou voor huishoudens die het financieel moeilijk hebben slechts een druppel op een gloeiende plaat zijn, terwijl het nauwelijks iets zou betekenen voor de portemonnee van de rijkere Ambachters. Dit laatste geldt overigens ook voor de teruggave van de € 63. Wij zouden er in deze tijd goed aan doen om een begrotingsoverschot geheel of gedeeltelijk te reserveren of te labelen voor het storten daarvan in een gemeentelijk crisis- of noodfonds. Zij die het hardst gemeentelijke steun nodig hebben daar zij anders buiten de boot gaan vallen, zouden dan op een bijdrage uit dat fonds kunnen rekenen. Wij vinden verder dat wij wat terughoudend moeten zijn bij het reserveren van overschotten voor de uitvoering van ambitieuze plannen waarmee wellicht zal worden gekomen, want zulke plannen kunnen per slot van rekening nog worden bijgesteld. Een uitzondering willen wij hierbij maken voor het plan tot de bouw van scholen. Mevrouw Gommans-Dane: Mijnheer de voorzitter.

Ik hoop dat iedereen nog wakker kan blijven, want na alle voorgaande verhalen te hebben beluisterd, kan ik vaststellen dat wij eigenlijk allemaal dezelfde doelen nastreven. Misschien kunnen wij over vier jaar zeggen dat het beter is om toch maar een raadsprogramma te maken en op grond daarvan veel sámen te gaan doen. Welkom college, raadsleden, wethouders en burgerraadsleden bij deze algemene beschouwingen. Dat welkom geldt ook de inwoners die deze vergadering via de TV of de radio volgen. Voor deze

Vergadering van 7 en 10 november 2022.

25

laatste groep is het belangrijk om te horen of zij kunnen verwachten dat in de komende jaren de beloftes die in de periode voorafgaande aan de gemeenteraadsverkiezingen zijn gedaan in de voorstellen zullen terugkomen. Na die verkiezingen heeft het formeren van het college meer tijd in beslag genomen dan in voorgaande jaren het geval is geweest. Dat is ook de reden waarom er nu een beleidsarme begroting voor ons ligt. Voor de kijkers en luisteraars: het beleidsarm zijn van deze begroting betekent dat er, vrij vertaald, is gezegd: 'Wij hebben met ons allen wel een wensenlijstje opgesteld, maar of er voldoende geldmiddelen beschikbaar zullen zijn om deze wensen in vervulling te laten gaan, weten wij nog niet; dat zal de toekomst moeten uitwijzen.' In de toekomst zal men dus zien of alles wat er is aangekondigd ook zal uitkomen. D66 is blij met de uitbreiding van het college, zeker ook gezien het feit dat de nieuwe wethouder een vrouw is. Als 'vrouw tussen de heren' kan zij haar visie verwoorden en zo haar bijdrage leveren, een visie die vaak wel iets van die van de heren wethouders kan verschillen. Er is nòg iets opmerkelijks te zien, namelijk dat in het coalitieakkoord veelvuldig het woord 'samen' is gebruikt. Als dit gaat betekenen dat de raad vroegtijdig bij de uit te werken plannen zal worden betrokken, zal dit voor zowel het college als de raad een verandering c.q.

communicatieve verbetering opleveren, en daarmee zullen wij dan alleen maar blij kunnen zijn. Dit zijn de eerste algemene beschouwingen in deze nieuwe raads- en collegeperiode. Het college spreekt over 'een beleidsarme begroting', maar klopt dat eigenlijk wel? In deze begroting zijn immers al wel duidelijke wensen en ideeën van het college verwoord; alleen ontbreekt de financiële onderbouwing. Wij weten allemaal dat wij in een moeilijke en onzekere tijd leven en dat er grote zorgen bestaan over de vraag hoe de toekomst van onze kinderen en kleinkinderen er zal gaan uitzien. De mensen die recent door de oorlog in Oekraïne huis en haard hebben moeten verlaten om naar veiliger oorden te gaan, moeten wij zeker zo veel mogelijk helpen, op welk gebied dan ook, maar ook als burgers in de vrije wereld hebben wij met grote problemen te maken, zoals de enorme prijsstijgingen op bijna ieder gebied. Die problemen bestaan er dus ook voor de inwoners van Ambacht, wat in de gezinnen en bij mensen in het algemeen tot spanningen kan leiden. Je kunt zeggen dat het om details gaat, maar voor de betrokkenen kunnen zij van groot belang zijn. Vandaar dat ik hierop even heb willen wijzen. Sociaal, welzijn en educatie. Ook op dit gebied moeten wij elkaar steunen en moeten wij ervoor zorgen dat de minstbedeelden onder ons financieel zo veel mogelijk worden gesteund.

Als gemeente hebben wij de plicht om voor onze inwoners te zorgen. Het gaat hierbij onder anderen om de groep die een inkomen heeft tot 130 % van het wettelijk sociaal minimum. De bekende Ambachtse uitdrukking dat niemand tussen wal en schip mag vallen, is hierbij van toepassing. Deze mensen tegemoetkomen met eventueel het gebruik van gemeentelijke financiële middelen zullen wij als D66 zeker steunen, maar wij vinden wel dat dit dan op een verantwoorde wijze moet worden gedaan. Het amendement van Realistisch Ambacht hierover is heel goed bedoeld, maar je moet nooit financiële middelen waarvan je dènkt dat zij vrij besteedbaar zijn uitgeven zonder eerst een totaal overzicht te hebben gezien. Straks komen wij hierop nog wel even terug. In deze tijd is er achter de voordeuren van de huizen veelvuldig sprake van eenzaamheid. Wij zijn dan ook blij met de extra aandacht die aan het tegengaan ervan wordt gegeven. D66 is van mening dat dit onderwerp onder àlle leeftijdsgroepen aandacht behoeft, dus niet alleen onder ouderen. Zo is in en na de Coronatijd onder jongeren de eenzaamheid fors toegenomen. D66 acht het dan ook van groot belang dat bijvoorbeeld het Baxhuis de functie terugkrijgt waarvoor het oorspronkelijk gebouwd was, namelijk het zijn van een jongerenontmoetingscentrum.

Voor de goede orde: ik vraag niet om een discotheek zoals die in Rotterdam te vinden is, neen, ik vraag om een plek waar leeftijdgenoten elkaar in de vrije weekenduren kunnen ontmoeten, spelletjes met elkaar kunnen doen en met elkaar in gesprek kunnen gaan. In de afgelopen jaren heeft Hendrik-Ido-Ambacht hierin gefaald, want het is een saai en jongerenonvriendelijk dorp geworden. Verder vraagt D66 de portefeuillehouder Sociaal of er nog eens naar het idee van het instellen van een jongerenraad kan worden gekeken. Toen enkele jaren geleden werd geprobeerd een jongerenraad

Vergadering van 7 en 10 november 2022.

26

op te richten, werd dat mede door de Coronapandemie verhinderd. Er zijn vele onderwerpen waarin jongeren geïnteresseerd zijn, zoals de klimaatadaptatie; een gisteren vertoond tv-programma daarover werd geheel door jongeren geleid. De jeugd heeft de toekomst. Als wij jongeren vragen zich niet met een totaal pakket aan onderwerpen bezig te houden, maar met één groot onderwerp, kan het instellen van een jongerenraad misschien alsnog een succes worden. Ik hoop dat de wethouder deze opmerking serieus neemt; dat doet hij trouwens altijd. Welzijn, sport en cultuur. Sportbeoefening is zowel geestelijk als lichamelijk van belang voor ieders welzijn. Het is dan ook belangrijk dat het lidmaatschap van sportverenigingen en het gebruik van sportlocaties voor iedereen toegankelijk zijn en blijven, dus ook voor mensen met een smalle beurs. Met HI5Ambacht hebben wij een organisatie die voor de inwoners van jong tot oud van grote betekenis is, zeker ook gezien de rol die haar is toebedeeld in de uitvoering van het sportakkoord. De revitalisatie van Cascade vergt een flinke investering, maar als wij het hiervoor benodigde bedrag delen door het jaarlijkse aantal bezoekers van Cascade kunnen wij zeggen dat het goed besteed geld is. Het idee om het gebouw als ontmoetingscentrum voor jong en oud wat toegankelijker te maken door de begane grond een andere functie te geven, spreekt D66 aan.

Ons standpunt over het in de wintermaanden op zondag openstellen van het openbare zwembad De Louwert is al geruime tijd bekend. Wij rekenen erop dat de uitdrukking 'de aanhouder wint' in dezen van toepassing zal blijken te zijn. Uit de beantwoording van de technische vragen hebben wij helaas moeten begrijpen dat het gesprek over de openstelling van het zwembad op zondag in de winter pas in 2023 zal worden gevoerd. Wij zijn hierover niet alleen verbaasd, maar ook zeer teleurgesteld. Tijdens de campagne voor de gemeenteraadsverkiezingen was het al heel duidelijk dat er slechts één partij tegenstandster was van openstelling van het zwembad op zondag in de winter; alle overige partijen waren er voor, althans volgens de kieswijzer. Waarom moet het dan zo lang duren voor er überhaupt een gesprek met de exploitant over dit onderwerp kan plaatsvinden? Er wordt nu eigenlijk al langer dan een jaar over gediscussieerd. Wat kan de portefeuillehouder ons hierover melden? Onderwijs. Er worden in ons dorp mooie scholen gebouwd en daar zijn wij trots op. De scholen die voorlopig nog niet in nieuwbouw kunnen worden ondergebracht, moeten er voor zorgen dat de behuizingen dusdanig goed worden geventileerd dat de gezondheid van de kinderen en natuurlijk ook de leerkrachten niet kan worden geschaad.

In de afgelopen jaren is gebleken dat er door slechte luchtkwaliteit op scholen problemen ontstonden. Voor D66 is het van belang dat voor de scholen die in een later stadium zullen worden gebouwd dezelfde financiële middelen beschikbaar zullen zijn als voor de voorgangers het geval was, want hiervoor geldt: gelijke monniken, gelijke kappen. De nog te bouwen scholen zullen het niet met minder comfort en ruimte moeten doen. Inburgering. Tijdens de naturalisatiebijeenkomsten valt het iedere keer weer op dat 'de nieuwe burgers' – ze zijn soms niet langer dan veertien dagen in Nederland – zo beperkt de Nederlandse taal beheersen. Het is dus goed dat hieraan extra aandacht besteed gaat worden. Ruimtelijke ordening, economie en wonen. Zoals bekend heeft D66 de jongeren hoog in het vaandel staan. Voor ons is dit namelijk de groep die in de toekomst het vaandel van de thans werkzame en actieve generatie moet gaan overnemen, want per slot van rekening blijft niemand tot zijn negentigste jaar werken. Wij zullen ervoor moeten zorgen dat deze nieuwe generatie hierbij wordt geholpen, en dit is daarvoor het moment. In de afgelopen periode is de gemeente met de wijk De Volgerlanden flink uitgebreid. Het is een wijk waarop wij trots kunnen zijn, want het is een heel mooie wijk geworden.

Er staan daar echter geen woningen die voor jongeren betaalbaar zijn, en dat is, op zijn zachtst gezegd, heel jammer. Er zou immers een mix van soorten woningen moeten bestaan. D66 vraagt daarom nadrukkelijk of de mogelijkheid aanwezig is om in het gebied de Noordoevers levensbestendige, duurzame en voor jongeren betaalbare woningen te gaan bouwen. Laten wij bekijken of wij voor dit gebied, dat niet middenin het dorp ligt – in een deel waarvoor dat wèl geldt, zien wij een woontoren staan die niet direct de schoon-

Vergadering van 7 en 10 november 2022.

27

heidsprijs verdient –, de regel dat er hoogstens in zes bouwlagen mag worden gebouwd kunnen loslaten. Door deze stap voor dit gebied aan de waterkant te zetten, zouden wij veel jongeren – en ook wel ouderen – aan ons dorp kunnen binden, ook door als gemeente iets met de grondprijzen te doen. Wij zouden daarmee laten zien dat wij de jongeren heel belangrijk vinden. D66 vraagt dit niet alleen aan de portefeuillehouder, want wij horen in de tweede termijn ook graag de mening van de andere politieke partijen over deze mogelijkheid om de woningnoodproblematiek aan te pakken. Misschien zullen zij na twee nachtjes slapen tot de conclusie komen dat dit helemaal geen gek idee is en dat de jongeren het realiseren hiervan wel verdienen. Het verduurzamen van woningen, winkels en bedrijven is in volle gang. Daardoor zullen zij niet over een aantal jaren verdwenen zijn, maar in dit dorp blijven. In het voorjaar heeft een groot deel van de raad een bezoek gebracht aan de gemeente Terheijden, een gemeente waarin men de inwoners uitgebreid heeft betrokken bij het qua verduurzaming ontwikkelen en aanpassen van wijken. Het daartoe gevolgde proces is ons uitgelegd en daarvan waren wij allen onder de indruk. Als mensen, door ze bij iets te betrekken, beseffen waarom dat moet gebeuren, zijn zij veel eerder geneigd om te besluiten eraan te gaan meedoen.

Het lijkt ons een goed idee om samen met de betrokken wethouder nog eens in die gemeente te gaan kijken en na te gaan of er ideeën kunnen worden overgenomen. D66 heeft in haar verkiezingsprogramma voorgesteld om wijkwethouders aan te stellen, dus om mensen aan te wijzen die de inwoners informatie kunnen geven over het proces dat bij verduurzaming moet worden gevolgd en hoe dat ook financieel kan worden geregeld. Ik ben ervan overtuigd dat dit heel goed zou werken. Ik zie de heren van de fractie van SGP/ ChristenUnie nu vriendelijk lachen en denk dus dat zij wel aan zo'n tweede werkbezoek zullen willen deelnemen. Een aantal jaren geleden bracht de raad een werkbezoek aan een bedrijventerrein in Hoofddorp. Iedereen was toen heel enthousiast over wat men daar te zien had gekregen, met name ook wethouder Flach, en dit heeft tot gevolg gehad dat wij nu in onze gemeente een heel geavanceerd industrieterrein kennen. Als kleine gemeente moeten wij dan ook wat meer kijken naar wat men in andere gemeenten doet en naar wat daarvan zou kunnen worden overgenomen, ook ter vergroting van de betrokkenheid daarbij van de inwoners. Wat het groen betreft, is er in Ambacht weinig te klagen, behalve dan over het te verwijderen onkruid en laag groen. Het hoge groen ziet er goed uit. Het college is voornemens in deze periode 500 bomen te planten.

Wij zijn benieuwd of hiertoe ook het vervangen van de 116 te kappen perenbomen valt, of dat het daarbij om een aparte groep bomen gaat. Wij horen hierop graag een antwoord van de wethouder. Met de invoering van het recycletarief voor de afvalinzameling is een start gemaakt. Wij horen wel veel mensen over de nieuwe afvalzuilen mopperen, maar degenen die er tevreden over zijn mopperen niet. Misschien verhouden beide groepen zich wel als 50 : 50 – laten wij dat maar hopen –, maar blijkt dat niet het geval te zijn, dan zou het goed zijn de planning in dezen tussentijds te gaan evalueren. Als dit nu nog niet de bedoeling is, kunt u dit wellicht overwegen, zodat er op bepaalde punten wat zal kunnen worden bijgestuurd. Verkeer en vervoer. Tijdens de campagne voor de gemeenteraadsverkiezingen werden wij min of meer overvallen door de wens van één van de partijen – het verbaasde ons dat men daarmee was gekomen – dat er bij het rijk op zal worden aangedrongen over te gaan tot het aanleggen van een tweede viaduct over de A16. Dat zou een zeer kostbare aangelegenheid worden en wij zijn er dan ook tegen. Die aandrang zou samen met de gemeente Zwijndrecht moeten worden uitgeoefend, maar bij de realisering van de wijk De Volgerlanden hebben wij geleerd dat die gemeente voor financiële problemen kan zorgen.

Gaat het nu om een soort cadeautje voor die gemeente, of zullen wij vanaf het eerste moment heel zakelijk naar dit onderwerp gaan kijken? Als er over dit onderwerp toch een gesprek met Rijkswaterstaat zal worden aangegaan, kan daarbij misschien meteen een andere zaak aan de orde komen, namelijk de geluidshinder die door vele bewoners van het gebied nabij de A16 van het verkeer op die weg wordt ondervonden. Er hebben ons daarover veel klachten bereikt. Nabij Ridderkerk treft men maatregelen om de geluidshinder van de

Vergadering van 7 en 10 november 2022.

28

A16 te beperken en als dit ook nabij Hendrik-Ido-Ambacht zou gebeuren, zou dat veel inwoners in dat gebied blij maken. D66 is van mening dat er meer aandacht besteed moet worden aan het gebruik van alternatief vervoer in plaats van het gebruik van de auto. Als dat gebeurt, zal ook ik mijn auto vaker laten staan. Denk aan het bevorderen van het openbaar vervoer en de aanleg van veilige fietspaden. Onder meer in Rotterdam en in Brabant is te zien dat op diverse wegen bordjes zijn geplaatst met de tekst: 'Auto te gast,' wat betekent dat de fietser er voorrang heeft. Je kunt daar gerust met je auto rijden, maar even gas geven is er niet bij. Ik wil de portefeuillehouder uitnodigen om elders eens naar het functioneren van het verkeer op zo'n weg te gaan kijken. Openbare orde en veiligheid. Veiligheid is een heel breed begrip. Er zijn in dit verband dan ook al een aantal onderwerpen genoemd. Voor de inwoners is hun persoonlijke veiligheid natuurlijk het belangrijkst. Als gemeente moeten wij zorgen voor goede openbare verlichting, veilige wandel- en fietspaden en goed gesnoeide begroeiingen, want dat alles bevordert de veiligheid. Ook de wijkpreventie moet op een goed niveau blijven; een team dat door de wijken loopt, kan de mensen erop attenderen dat zij bepaalde dingen beter kunnen nalaten. Verder moeten de wijkagenten en BOA's goed zichtbaar aanwezig zijn.

D66 wil haar ogen niet sluiten voor de ook in Hendrik-Ido-Ambacht bestaande problematiek van drugsgebruik. In het verleden werd hierover aan de hoogste klassen van de basisscholen voorlichting gegeven, bedoeld voor zowel de leerlingen als de ouders. Gebeurt dit nog steeds? Zo niet, dan kan dit in het kader van de preventieve gezondheidszorg aan de orde komen. Deze vraag had ik dus eigenlijk ook bij dat onderwerp kunnen stellen. Wij wachten af welke wethouder hierop zal antwoorden. De voorzitter: Er bestaat voor het houden van een algemene beschouwing de richtlijn van 15 minuten. U bent nu op weg naar het dubbele daarvan en daarom vraag ik u zich een beetje te beperken. Mevrouw Gommans-Dane: Oké. Regionale samenwerking. Na de opheffing van de Drechtraad en zijn vergaderstructuur is er in de regionale samenwerking het een en ander veranderd. Dit maakt nu lokale sturing mogelijk, maar naar onze indruk wel heel beperkt, gelet op het feit dat een groot aantal ondersteunende diensten bij de servicegemeente is ondergebracht. Dit geeft ons soms het gevoel dat onze gemeente nog weinig zeggenschap heeft en weinig inbreng kan leveren. Misschien zult u ons antwoorden dat wij dit verkeerd zien, maar dit baseren wij wel op onze ervaring. Tot slot. Wij zijn blij dat het college in deze begroting niet alles in beton heeft gegoten, om met woorden van de heer Van der Wulp te spreken.

Wij wachten dan ook vol spanning op de startnotities die tot voorstellen moeten leiden. In de algemene beschouwingen bespreken wij onderwerpen waarmee wij op gemeentelijk niveau bezig zijn. De media informeren ons over een wereld met veel onrust, verdriet en ellende. In de voorgaande jaren is de wereld getroffen door Corona, waardoor veel mensen van hun naasten afscheid hebben moeten nemen. De eenzaamheid is daardoor toegenomen en de maatschappelijke problemen zijn erdoor vergroot. D66 stelt voor om op een mooie plek in Ambacht een mooie boom te plaatsen ter herinnering aan de mensen die door Corona zijn overleden. In meerdere dorpen en steden is men daartoe al overgegaan. Op families die door Corona leden hebben verloren, zal dit, denk ik, zeker indruk maken. Als gemeente en gemeenschap dienen wij ons van onze beste kant te laten zien, niet alleen voor de mensen in nood, maar ook voor elkaar, opdat ons dorp niet alleen een mooie uitstraling zal hebben, maar ook een mooie samenleving te zien zal geven. Na deze algemene beschouwing willen wij u een klein aandenken overhandigen dat te maken heeft met Fairtrade. Fairtrade is meeleven met de medemens, niet de medemens om de hoek, maar de medemens ver weg, en ook dat meeleven is heel belangrijk. Wij hopen dat Hendrik-Ido-Ambacht op korte termijn als Fairtrade-gemeente zal worden gecertificeerd.

Dit is dan bereikt doordat allerlei win-

Vergadering van 7 en 10 november 2022.

29

keliers en bedrijven in onze gemeente veel Fairtrade-producten hebben ingekocht en aan onze inwoners hebben kunnen verkopen. Heel veel dank daarvoor. Zij allen hebben de overtuiging gehad hiermee een goed doel te steunen. Wij komen nu met een heel klein symbooltje, dat zal worden uitgedeeld door Peter Libregts, die deel uitmaakt van het bestuur van Fairtrade en daarin zeer enthousiast bezig is. Het symbooltje bestaat uit twee in elkaar gevouwen handen, waarmee het vanavond vaak gebruikte woord 'samen' wordt bekrachtigd. Wij rekenen op een mooie samenwerking in de komende jaren. De heer Scheurwater: Mijnheer de voorzitter. Al in ons verkiezingsprogramma hebben wij als fractie van EVA gezegd ervoor te zijn dat de nieuwe raad met een raadsprogramma zou gaan werken. Daarvan is het echter niet gekomen. Nederland en dus ook onze gemeente ging ook dit jaar nog gebukt onder het Coronavirus. Persoonlijk heb ik hiervan in maart jl. tijdens de periode van de gemeenteraadsverkiezingen nog een staartje meegekregen. Vandaar ook dat onze partij maar één zetel heeft behaald. De verwachting voor deze winter wat Corona betreft is niet positief; wij zullen het moeten afwachten. Het huidige doemscenario is de oorlog in het oosten van Europa, die voor onze inwoners nadelige gevolgen heeft in de vorm van stijgende energiekosten en een toeneming van de inflatie.