raad 7 en 10 november 2022 begrotingsbehandeling

GEMEENTE HENDRIK-IDO-AMBACHT Notulen van de openbare vergadering van de raad der gemeente Hendrik-Ido-Ambacht op maandag 7 en donderdag 10 november 2022 in het gemeentehuis, telkens aanvangende om 19.00 uur. Voorzitter: de heer J. Heijkoop, burgemeester. Aanwezig zijn de leden: de heren ing. P. Boudewijn en O. Doevendans, mevrouw J.E. Dorst-Langerak, de heren F.G.A.M. van den Elsen en B.P. van Ginkel, mevrouw M.C.G. Gommans-Dane, de heren M. de Groot en E. van Hartingsveldt, mevrouw drs. W.P. van der Hee-Pasterkamp, de heren E. Karso, H.H.F. van der Lei, P. Libregts, A. Mol, M. Nugteren BPM, drs. A. Ouwerkerk, L.P. Platschorre, mr. A. Scheurwater en ir. C.W. Timmers, de dames mr. K.E.A.M. Verlijsdonk en M.N.P. Vogelaar-Korpershoek en de heren drs. D. van den Wollenberg en E. van der Wulp Bhrm. Afwezig met kennisgeving op 7 november 2022 is de heer drs. K. van der Laan MEd wegens ziekte. Tevens aanwezig zijn de heren drs. S. van Die, A.J. Flach MSc en drs. R.J. Lafleur en mevrouw J. Oelfke-ten Seldam, wethouders. Griffier: de heer drs. ing. G. Logt CMC, geassisteerd door mevrouw M. Visser, griffiemedewerkster. * Agenda: 1. 2. 3. 4.

Opening. .......................................................................................................................................................................... 1 Vaststelling van de agenda. ........................................................................................................................................... 2 Spreekrecht burgers. ...................................................................................................................................................... 2 Voorstel tot vaststelling van de Programmabegroting 2023 – 2026. .................................................................... 2 4a. Algemene en financiële beschouwingen van de fracties in eerste termijn. .................................................... 2 4b. Antwoord van het college in eerste termijn. ..................................................................................................... 34 Schorsing tot 10 november 2022.

4c. Algemene en financiële beschouwingen van de fracties in tweede termijn. ................................................ 52 4d. Antwoord van het college in tweede termijn. ................................................................................................... 78 5. Besluitvorming over het voorstel tot vaststelling van de Programmabegroting 2023 – 2026 en tot kennisneming van de meerjarenbegroting 2024 – 2026. .................................................................................................. 91 6. Voorstel tot vaststelling van de subsidieplafonds 2023 en 2024 en tot kennisneming van het uitvoeringprogramma. .......................................................................................................................................................................... 91 7. Sluiting. ........................................................................................................................................................................... 91

1. Opening.

*

De voorzitter opent de vergadering, richt een hartelijk welkom tot de leden van de raad, de gasten en degenen die deze vergadering thuis volgen en spreekt het ambtsgebed uit. Thuis kan men via de gemeentelijke website deze vergadering bijwonen; gehoopt wordt dat men dit een leuke ervaring zal vinden.

Vergadering van 7 en 10 november 2022.

2

Vanavond is voor het eerst de nieuwe griffiemedewerkster, Michelle Visser, aanwezig. Ook zij wordt van harte welkom geheten, met daarbij de wens dat zij op de griffie van Hendrik-Ido-Ambacht een goede tijd zal mogen doorbrengen. De griffie is hiermee weer op sterkte. De heer Drexhage, de vaste notulist van de raad, die al een eind in de tachtig is, heeft er om gezondheidsredenen voor gekozen de vergaderingen thuis te volgen en de notulen op die manier te maken. Er bestaat alle vertrouwen in dat dit goed komt. Wegens ziekte is de heer Van der Laan afwezig. 2. Vaststelling van de agenda. De agenda wordt conform vastgesteld. 3. Spreekrecht burgers. Voor gebruikmaking van het spreekrecht burgers zijn geen aanmeldingen ontvangen. 4. Voorstel tot vaststelling van de Programmabegroting 2023 – 2026. 4a. Algemene en financiële beschouwingen van de fracties in eerste termijn. De voorzitter: De fracties zullen hun visies op de begrotingsvoorstellen geven, waarbij als richtlijn geldt dat daarvoor per fractie ongeveer 15 minuten zal worden gebruikt. Om tot wat meer levendigheid in de discussies tussen de fracties te komen, was de mogelijkheid geopperd om ook tijdens de algemene beschouwingen het maken van interrupties toe te staan, maar van verscheidene kanten heb ik gehoord dat men dit toch niet prettig zou vinden.

Daarom stel ik voor om tijdens de algemene beschouwingen terughoudend te zijn met het plaatsen van interrupties. Wel zal ik de fracties na de beeindiging van de algemene beschouwingen gedurende korte tijd de gelegenheid geven – dit indien daaraan behoefte zal bestaan – om op elkaars beschouwingen te reageren. Daarna zal het college dan overgaan tot de beantwoording van de beschouwingen. De volgorde waarin de algemene beschouwingen worden gehouden, wordt bepaald door de omvang van de fracties. Het eerst is nu dus het woord aan de heer Platschorre als fractievoorzitter van de SGP/ChristenUnie. De heer Platschorre: Mijnheer de voorzitter. Onlangs hielden wij algemene beschouwingen over het coalitieakkoord "Samen voor Ambacht" en nu al staan wij stil bij de eerste begroting van de nieuwe coalitie. Daarbij maken wij de aantekening dat een groot deel van deze begroting al door het vorige college is opgesteld. De teksten in het nieuwe coalitieakkoord zijn daaraan toegevoegd zonder dat de daarmee verwoorde beleidsvoornemens in deze begroting zijn vertaald. Uiteraard zijn wij het met deze beleidsvoornemens eens, maar wij zijn ook wel benieuwd naar de vertaling daarvan in het collegeprogramma en naar de daarbij behorende financiële consequenties. Wij leven in een zorgvolle tijd.

Bij de vorige begrotingsbehandeling spraken wij over de Coronacrisis en de consequenties daarvan en nu hebben wij te maken met nog meer crisissen: - de oorlog in Oekraïne en de deels daarmee samenhangende asielzoekerscrisis, - de energiecrisis, - de hoge inflatie en - de stikstofcrisis, en ook zijn wij nog steeds niet af van het Coronavirus. Deze crisissen bepalen ons erbij dat wij als mensen kwetsbaar en beperkt zijn. De samenleving is niet zo maakbaar als altijd werd gedacht. In al deze onzekerheid is er één zekerheid, namelijk dat God regeert en Hem zeker niets uit de hand loopt. Welke koers varen wij in deze onzekere tijd? Een vaste koers en een goede richting is naar de overtuiging van de SGP-ChristenUnie het volgen van het kom-

Vergadering van 7 en 10 november 2022.

3

pas van het Woord van God en Zijn geboden, want het onderhouden van die geboden is goed voor alle mensen. De energiecrisis en de hoge inflatie brengen veel inwoners van onze gemeente in de problemen. Gas, boodschappen, brandstof, het is allemaal zó duur geworden dat sommige gezinnen nu beknibbelen op de kosten van eten, zwemles of kleding. Ook bij ondernemers leven zorgen over de energierekening en over dreigende lastenverzwaringen. Het midden- en kleinbedrijf heeft het zwaar, ook in onze gemeente. Een voorbeeld hiervan is dat bakkerij Van der Waal faillissement heeft aangevraagd. Wij hopen voor de bakkerij en de medewerkers dat er door een eventuele overname een doorstart kan plaatsvinden en wel met zo min mogelijk nadelige gevolgen voor die medewerkers. Het college stelt voor om onze inwoners voor de kostenstijgingen te compenseren. De verhoging van de WOZ-belasting, doorgevoerd in verband met de inflatie, geven wij zo weer aan onze inwoners terug – het gaat om € 63 per huishouden –, en daarmee kunnen wij van harte instemmen. De fractie van de SGP-ChristenUnie vindt het haar plicht om te zorgen voor de naaste en om naar elkaar om te zien. Wij rekenen erop dat de regels die er zijn om de minima te ondersteunen ruimhartig worden toegepast en dat het college erop toeziet dat dit inderdaad gebeurt, ook in de regio. Sociaal.

Wij zijn benieuwd naar de eerste effecten van de uitwerking van de preventienota. In het kader van preventie wordt er een relatieloket opgezet. Dat loket dient ervoor dat er bij zich voordoende relatieproblemen in een vroeg stadium hulp kan worden gezocht en gevonden. Ieder kind is immers gebaat bij het vanuit een stabiele relatie ontvangen van liefde en aandacht. Met een goed functionerend relatieloket kan veel leed worden voorkomen en kan het doen van een beroep op de jeugdzorg worden verminderd. Wij adviseren de portefeuillehouder om bij de opzet van het relatieloket ook professionele zorgverleners te betrekken. Wij hebben technische vragen gesteld over de verdubbeling van de uitgaven voor het meldpunt antidiscriminatie. In de regio wordt hiervoor volgens de huidige begroting ongeveer € 250.000 uitgegeven. Wij zullen graag zien dat wordt onderzocht of wij dit zelf kunnen organiseren en wel zonder afbreuk te doen aan de noodzaak van het bestrijden van racisme en discriminatie. Ouderen. De toenemende vergrijzing is ook in Ambacht merkbaar. Gelukkig zijn veel ouderen nog vitaal en kunnen zij in hun eigen omgeving blijven wonen. Het ondersteunen en waarderen van mantelzorgers is hierbij van groot belang. Daarnaast zijn er meer levensloopbestendige woningen nodig.

Wij vragen het college dan ook om haast te maken met het in samenwerking met zorg- en welzijnsorganisaties opstellen van de woonzorgvisie. Duurzaamheid. Wij hebben de Bijbelse opdracht om deze aarde te bebouwen en te bewaren. Bebouwen wil zeggen dat wij de schepping nuttig mogen gebruiken, en bewaren houdt in dat wij geen roofbouw mogen plegen, maar perspectief moeten bieden aan toekomstige generaties. Dit is het uitgangspunt van onze fractie; daarop kunnen wij worden aangesproken. 'Verduurzamen' is voor ons geen modewoord, maar een werkwoord. Daarom is in het coalitieakkoord het streven naar duurzaamheid als een opgave voor de komende jaren genoemd. Deze opgave loopt door alle beleidsterreinen heen. De borging van de uitvoering hiervan in het management is een belangrijke stap naar het tot stand brengen van meer samenhang en integraliteit in het beleid. De inzet focust zich op: - energietransitie en CO2-reductie, - klimaatadaptatie, - biodiversiteit, - groeistoffen en circulariteit, - groen, - duurzame mobiliteit. Wij verwachten op korte termijn de uitwerking hiervan in plannen, zodat er op dit terrein concrete stappen zullen kunnen worden genomen.

Vergadering van 7 en 10 november 2022.

4

Economie. Het Actieplan Lokale Economie is belangrijker dan ooit om de samenwerking met en tussen winkeliers, ondernemers en de gemeente te versterken. Gezien de economische omstandigheden – de energiecrisis en de inflatie – is het ondersteunen van het midden- en kleinbedrijf van groot belang. Wij vragen de portefeuillehouder dan ook om hiermee voortvarend aan de slag te gaan. Recycletarief. De invoering van het recycletarief waartoe wij in de vorige beleidsperiode hebben besloten, wordt in stappen gerealiseerd. Daarbij is het voortdurend nodig dat onze inwoners breed over de te zetten stappen worden geïnformeerd en wel op de gemeentepagina in De Brug, via de website van de gemeente en via de sociale media. Uit berichten op de sociale media blijkt namelijk steeds weer dat er over het beleid in dezen nog veel onduidelijkheid en misverstand bestaat, een situatie die helaas mede wordt gevoed door de desinformatie die hierover wordt verspreid. Wonen. In Ambacht blijven wij woningen bouwen, ook voor specifieke doelgroepen als ouderen en jongeren. Daarnaast zullen wij een bijdrage leveren in het voorzien in de behoefte aan sociale woningbouw. Ook hierbij komt de duurzaamheid aan de orde, namelijk door het streven zo veel mogelijk energieneutrale of bijna energieneutrale huizen te bouwen.

Gezien de opdracht die van minister De Jonge is ontvangen, zullen wij ons moeten inzetten voor de bouw van meer sociale huurwoningen. Dat is nog een grote uitdaging, want wij vinden dat dit niet ten koste mag gaan van het dorpse en groene karakter van onze gemeente. Groenonderhoud. De SGP-ChristenUnie hecht aan het behoud van het groene karakter van Ambacht. Wij zijn blij dat in het coalitieakkoord is afgesproken dat het kwaliteitsniveau van het groen in de openbare ruimte zal worden verhoogd. Graag horen wij van de portefeuillehouder hoe hij dit denkt te gaan invullen. Mogelijk kan een hiertoe op te stellen plan ter informatie in de commissie Ruimtelijke Zaken worden besproken. Verkeersveiligheid. In de begroting wordt gesproken over het verbeteren van de verkeersveiligheid in het algemeen en van die op de Laan van Welhorst in het bijzonder. De SGP-ChristenUnie pleit ervoor om hierbij vooral te kijken naar de inrichting van de wegen voor fietsers. Uit verschillende actuele onderzoeken blijkt namelijk dat het zo veel mogelijk voorrang geven aan fietsers eerder verkeersònveiligheid in de hand werkt vanwege de snelheid waarmee op e-bikes en dergelijke wordt gereden. Wij stellen voor het uit te voeren aanvullend onderzoek hierop te richten. Bestuurscultuur. In de komende periode moet zowel het college als de gemeenteraad flink aan de bak.

Bij grote projecten zal het college de raad eerder bij het proces betrekken, hetgeen de nodige inzet van de raad zal vragen. Daarbij moeten wij niet de illusie hebben dat wij het in alle gevallen met elkaar eens zullen kunnen worden, maar het voeren van een goed debat, met respect voor elkaars opvattingen, hoort er zeker bij. De participatie van onze inwoners zal worden vormgegeven op de wijze die is vastgelegd in de participatienota. Het vooraf scheppen van duidelijkheid over de vraag waar de participatie begint en wat zij inhoudt is van groot belang. Dan nog zullen wij het niet iedereen naar de zin kunnen maken, maar luisteren naar ieders mening is zeer cruciaal. Evenzo moet steeds worden uitgelegd waarom een bepaalde inbreng wel of niet wordt gehonoreerd. Financiën. Gezien de onzekerheid over de structurele inkomsten van de zijde van het rijk blijft het voeren van een degelijk en voorzichtig financieel beleid noodzakelijk. De aanpassing van het tarief van de hondenbelasting gebeurt op grond van een afspraak die in het coalitieakkoord voorkomt. Wij zijn het daarmee dus eens. In de begroting is het invoeren van een zelfde tarief voor het bezit van één of meer honden verwerkt. Een voorstel om van deze belasting een doelbelasting en dus een heffing te maken, zullen wij niet steunen.

Dan zien wij liever dat er wordt overgegaan tot intensivering van het beleid om overlast van hondenpoep tegen te gaan. Wie veel door ons dorp wandelt, ervaart dat nog

Vergadering van 7 en 10 november 2022.

5

veel honden en/of hun bazen niet snappen dat het een goede gewoonte is om hondenpoep op te ruimen. Ten slotte. Laten wij oog hebben voor elkaar en zeker voor kwetsbare inwoners en ouderen. Eenzaamheid onder hen kan gemakkelijk ontstaan. In het coalitieakkoord wordt één van de kenmerken van de Ambachtse identiteit genoemd: in contact met elkaar blijven, elkaar opzoeken, elkaar ruimte geven en begrip voor elkaar hebben. Dat is wat ons verbindt. Laten wij daarnaar bij voortduring blijven streven en als raadsleden daarin het goede voorbeeld geven. Wij willen daaraan als fractie van de SGP-ChristenUnie een bijdrage leveren. De fractie van de SGP-ChristenUnie dankt allen die meegewerkt hebben aan de totstandkoming van deze begroting. Koning Salomo zegt in zijn wijze Spreuken: "Wijsheid is meer waard dan goud en inzicht is waardevoller dan zilver." Die wijsheid had Koning Salomo overigens niet van zichzelf, maar had hij van God gekregen. Die wijsheid en dat inzicht wensen wij de gemeenteraad, het college en de ambtenaren voor het komende jaar van harte toe. Mevrouw Vogelaar-Korpershoek: Mijnheer de voorzitter. Gemeente Belangen wil dat alle inwoners van Hendrik-Ido-Ambacht een goed en betaalbaar leven kunnen hebben. Wij willen veel inzet bij het formuleren van speciale regelingen om inwoners die het moeilijk hebben een steuntje in de rug te kunnen geven.

Dit was tot voor kort een haalbaar doel, maar onze samenleving is in korte tijd in vele opzichten aanzienlijk veranderd. Met een oorlog in onze achtertuin en met een energie- en koopkrachtcrisis waarvan het einde nog niet in zicht is, staan wij voor een grote opgave die vele onzekerheden kent, zoals de stijgende energie- en grondstofprijzen, de schaarste aan brandstof en materialen, de personeelstekorten, het tekort aan woningen en de klimaatverandering. Het is en wordt voor de gemeente lastig om het huishoudboekje op orde te hebben en te houden, en dat geldt zeker ook voor onze inwoners. Behalve uiteraard de minima komen thans ook degenen met een hoger inkomen, dat normaliter toereikend is om in alle behoeften te voorzien, in de problemen; ook zij zien het armoedespook op zich afkomen. Gemeente Belangen maakt zich grote zorgen over de alledaagse strubbelingen van inwoners om rond te komen, over de feitelijk voelbare tekorten en over de stress en druk die hierdoor worden veroorzaakt. Er worden elders initiatieven ontplooid als 'Ontbijt voor kinderen op scholen'.

Kan de portefeuillehouder aangeven of hieraan ook in Hendrik-Ido-Ambacht behoefte bestaat, en zo ja, of hiervoor geld wordt vrijgemaakt? Grote tegemoetkomingen en vergaande maatregelen moeten van de centrale overheid komen, maar wij mogen niet wegduiken voor de verantwoordelijkheid die wij als gemeente voor onze inwoners hebben. Slagvaardigheid en ruimhartigheid zijn wat Gemeente Belangen betreft de kernbegrippen die in de komende tijd leidend moeten zijn bij het reageren op hulpverzoeken die, gevraagd en ongevraagd, op ons zullen afkomen. Het is daarom zo fijn dat er in Hendrik-Ido-Ambacht op dit moment op diverse locaties zogenoemde huiskamers geopend zijn, plaatsen waar inwoners die daaraan behoefte hebben terecht kunnen: het is er lekker warm en men krijgt een lekker kopje koffie. Ook in de bibliotheek is er nu één geopend, georganiseerd door het Leger des Heils. Kan de portefeuillehouder zeggen op welke wijze er momenteel wordt gemonitord hoeveel inwoners als gevolg van de hoge energierekening problemen hebben, of op het punt staan die te krijgen? Energie. Veel inwoners hebben reeds geïnvesteerd, al of niet met behulp van subsidie, in het isoleren van hun woning, of in het leggen van zonnepanelen op hun dak. Hiermee kan een deel van de hoge energierekening worden gedekt.

Gemeente Belangen ziet graag dat de subsidie voor de verduurzaming van een woning een structureler karakter krijgt, zodat woningen beter warmte zullen gaan vasthouden en/of zelf meer energie gaan opwekken. Er bestaan meerdere manieren waarop de gemeente hieraan kan bijdragen. Gemeente Belangen vraagt de portefeuillehouder eens naar deze mogelijkheden te kijken en hierover met de raad in gesprek te gaan. Corona is nog niet verdwenen of de ondernemers worden alweer met een andere crisis geconfronteerd, namelijk de energiecrisis. Het eerste faillissement van een middenstander in Hendrik-Ido-Ambacht heeft zich al voorgedaan, namelijk dat van een gerenommeerde bakker. Hoe lang kunnen onze

Vergadering van 7 en 10 november 2022.

6

ondernemers in het midden- en kleinbedrijf en ook in andere beroepsgroepen het hoofd nog boven water houden? Kan de portefeuillehouder aangeven hoe de Ambachtse ondernemers er momenteel voor staan en welke compensaties zij van de landelijke overheid tegemoet kunnen zien? Woningbouw. Ook met betrekking tot de woningbouw kunnen wij spreken van een crisis. Er is nog steeds een tekort aan sociale huurwoningen. Door het gebrek aan betaalbare woningen moeten opgegroeide kinderen langer in het ouderlijk huis blijven wonen. Goede huisvesting is een basisbehoefte; prettig kunnen wonen bevordert een goede samenleving. De landelijke norm voor de te bouwen woningen zal in 2022 niet worden gehaald, en met de huidige stikstofnormen kunnen wij met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid zeggen dat ook in 2023 het vereiste aantal te bouwen woningen niet gehaald gaat worden. De instroom van migranten die hun land moeten ontvluchten en de voor hen benodigde opvang helpen ook niet om het probleem van het nijpende tekort aan woningen op te lossen. Ook Gemeente Belangen is onverkort van mening dat mensen die uit onveilige landen komen moeten worden opgevangen, maar wel verzoeken wij dringend om scherp en zorgvuldig te monitoren dat van de groep migranten die opvang nodig heeft geen zogenoemde 'veiligelanders' deel uitmaken.

Om de woningmarkt in Hendrik-Ido-Ambacht te beschermen, heeft Gemeente Belangen in de raadsvergadering van 17 januari 2022 een motie ingediend waarin het college werd verzocht zo snel mogelijk te onderzoeken of het mogelijk zou zijn de instrumenten 'opkoopbescherming' en 'zelfbewoningsplicht' te gaan toepassen, daarover in overleg te treden met de belanghebbenden en de nieuwe gemeenteraad hierover te informeren, zo mogelijk vergezeld van desbetreffende voorstellen. Kan de portefeuillehouder nu aangeven wanneer wij zulke voorstellen kunnen verwachten? Financiën. Gemeente Belangen vindt een transparant financieel beleid van groot belang. Gemeentelijke belastingen, bijvoorbeeld de hondenbelasting, moeten kostendekkend zijn. Gemeente Belangen is verheugd dat de wethouder bezig is met het formuleren van een nieuw hondenbeleid. Dat de gemeente de inwoners in verband met de energiecrisis tegemoetkomt, juichen wij toe. Het rijk heeft ons als gemeente verplicht om van het gebruik van het Russische gas af te stappen. De kosten van het nieuwe gasleveringscontract zijn aanzienlijk hoger uitgevallen dan die van het vorige contract. Inmiddels heeft de Tweede Kamer gemeld dat er een compensatie komt voor de gemeenten die hun gasleveringscontract gedwongen hebben opgezegd, en tot die gemeenten behoort dus ook Hendrik Ido Ambacht.

Kan de portefeuillehouder zeggen hoe groot deze vergoeding voor onze gemeente zal zijn? In Hendrik-Ido-Ambacht huisvesten wij momenteel ongeveer 180 Oekraïners die voor oorlogsgeweld zijn gevlucht. Van het rijk ontvangen wij hiervoor een financiële compensatie, maar ons beeld tot nu toe is dat deze compensatie niet toereikend is en dat onze gemeente hierop ruim een half miljoen euro te kort komt. Wij vragen aan de portefeuillehouder of dit tekort door het rijk zal worden gedekt, of dat het al bekend is dat dit zal gaan gebeuren. Gaat deze compensatie ook gelden wanneer de opvangtermijn voor deze mensen wordt verlengd? Het op orde hebben en houden van de lokale financiën is voor Gemeente Belangen een must. Economie. Onze gemeente groeit gestaag, maar helaas groeit de werkgelegenheid niet mee. Het gereedkomen van het nieuwe bedrijventerrein aan de Ambachtse Zoom biedt nog hoop op uitbreiding van de werkgelegenheid. De gemeente stimuleert op vele terreinen verduurzaming. Participatie. In alle beleidsstukken komt participatie voor, participatie door ouderen, jongeren en jonge gezinnen, dus kort gezegd 'onze samenleving'. Gemeente Belangen is er altijd voorstandster van geweest om onze inwoners direct aan de voorkant bij gemeentelijke aangelegenheden te betrekken. Vandaar onze inzet met betrekking tot de participatienota.

Vergadering van 7 en 10 november 2022.

7

Sociaal. In Ambacht zijn er veel vrijwilligers en mantelzorgers, en daar zijn wij gelukkig mee, maar zij moeten wel voldoende ondersteuning krijgen, zodat zij niet overbelast raken. Hendrik-Ido-Ambacht is een dementievriendelijke gemeente. Ook voor de steeds groter wordende groep dementerende mensen moet er veel aandacht zijn en blijven. Hierbij is vroegsignalering erg belangrijk. Men moet niet alleen róepen, maar ook hàndelen, en dus moet er ook voor deze mensen worden gebouwd, dit ondanks het feit dat de minister zegt dat dit in de toekomst niet meer nodig zal zijn. Goede communicatie is op vele fronten een zeer belangrijk item. Ouderen moeten via verschillende kanalen op de hoogte kunnen blijven van wat er gaande is; dit moet dus niet via alleen de social media gebeuren. De steeds maar stijgende kosten van de jeugdzorg en de uitvoering van de wet maatschappelijke ondersteuning of WMO blijven Gemeente Belangen zorgen baren. Momenteel wordt nog steeds een deel van de WMO-kosten door het rijk vergoed, zoals bijvoorbeeld de meicirculaire van 2022 laat zien, maar hierbij moet wel de kanttekening worden gemaakt dat deze gelden nog niet structureel zijn en dat het rijk de gemeenten een ombuigingstaakstelling heeft opgelegd.

Gemeente Belangen hoopt dat de invlechting van de Serviceorganisatie Jeugd in de Dienst Gezondheid & Jeugd en de uitvoering van het preventieplan "De Kracht van Ambacht" zullen leiden tot een meer integrale aanpak van de jeugdproblematiek en uiteindelijk een kostenreductie te zien zullen geven. Voor jongeren in Ambacht is er niet genoeg te doen. Hiervoor moeten wij ons dus meer inzetten. Ook jonge gezinnen moeten hun vrije tijd in onze mooie gemeente kunnen doorbrengen. In het coalitieakkoord is afgesproken dat evenementen in Hendrik-Ido-Ambacht zijn toegestaan. In de prachtige parken en locaties die ons dorp rijk is, zouden op alle dagen van de week evenementen kunnen worden georganiseerd, en daar zien wij dan ook naar uit. Het zou onze inwoners met elkaar verbinden. Tevens zou dit bijdragen aan het vergroten van de verdraagzaamheid jegens elkaar, iets wat nu af en toe ver te zoeken is, en aan het realiseren van meer cohesie onder onze inwoners. Gemeente Belangen is voorts van mening dat voor het vergroten van de verbinding tussen inwoners het opzetten van wijkteams een grote toegevoegde waarde heeft of kan hebben. In het coalitieprogramma hebben wij afgesproken dat er met de exploitant van het zwembad een gesprek gaat plaatsvinden over wederzijds bestaande wensen rondom de exploitatie en de openingstijden.

Portefeuillehouder, heeft dit gesprek al plaatsgevonden? Zo neen, gaat u dit nog in 2022 doen? Beeldkwaliteit. Om zich te laten informeren over de kwaliteit van het wooncomfort, het groen en de inrichting van de diverse wijken in onze gemeente is Gemeente Belangen regelmatig in die wijken aanwezig. De meest voorkomende klachten betreffen de beeldkwaliteit van het groen en de slechte kwaliteit van de bestrating. Het niveauverschil tussen straat en woningen is in sommige wijken dusdanig groot dat de fundaties zichtbaar zijn geworden. Kan de portefeuillehouder zeggen of er op korte termijn onderhoudswerkzaamheden gepland staan, of, indien dit niet het geval is, of er kan worden toegezegd dat er eens een schouw zal worden gehouden om te zien waar er onderhoud noodzakelijk is? Afval. De stijgende brandstof- en energieprijzen hebben ook hun weerslag op de verbranding van huishoudelijk afval. Vanwege de stijging van de afvalstoffenbelasting die het rijk ons oplegt – er is daarmee in de afgelopen vier jaar van € 13 naar € 33 per ton afval gegaan – zullen wij de hoeveelheid restafval drastisch moeten verminderen, teneinde de kosten van de verwijdering daarvan te verlagen.

Er is dan ook goede informatieverstrekking aan onze inwoners nodig over de vraag hoe door scheiding van afvalsoorten de hoeveelheid restafval kan worden verkleind, dit ook om de door hen te betalen kosten te verminderen. Wij hebben nog tot 1 januari 2024 de tijd om ons goed voor te bereiden op het scheiden van afvalsoorten bij gebruikmaking van het recycletarief. Kan de portefeuillehouder aangeven op welke wijze er een bijdrage geleverd kan worden aan bijvoorbeeld het geven van voorlichting over het 'aanrechtmanagement' met als doel onze inwoners te ondersteunen bij het zich eigen maken van wat er voor het scheiden van afvalsoorten moet worden gedaan?

Vergadering van 7 en 10 november 2022.

8

Openbare orde en veiligheid. De in oktober verschenen laatste veiligheidsrapportage heeft aangetoond dat Ambacht op een aantal indicatoren veiliger is geworden. Dit ziet Gemeente Belangen graag vertaald in een toenemend veiligheidsgevoel onder onze inwoners. Er wordt door de ambtelijke organisatie hard aan gewerkt om de juiste samenwerkingsverbanden van partners in de veiligheidsketen te vinden en zo een bijdrage te leveren aan het voorkomen van situaties die het veiligheidsgevoel van onze inwoners doen afnemen. Kan de portefeuillehouder aangeven of wij ook als gemeente een ketenaanpak starten – of reeds hebben gestart – om de golf van vernielingen en overlast op diverse locaties in ons dorp te beteugelen of te voorkomen? Fietsenstalling. Ten slotte kom ik nog uit bij het onderwerp 'het realiseren van een overdekte fietsenstalling nabij De Schoof'; dit kon natuurlijk niet uitblijven. In de begroting voor 2022 is hiermee rekening gehouden. Na de zomervakantie van 2021 heeft hierover met alle betrokken partijen overleg plaatsgevonden, gevolgd door het aanbieden van een plan bij de begrotingsbehandeling in dat jaar. De uitvoering ervan zou in 2022 plaatsvinden, zo was op 28 september 2021 op Ambacht.net te lezen. Al in het verkiezingsprogramma van Gemeente Belangen van 2010 hadden wij gepleit voor het realiseren van een overdekte fietsenstalling nabij De Schoof.

Wij weten dat alles tijd nodig heeft, maar het is nu november 2022, en dan heb ik het nog niet eens over de hierover in 2019 aangenomen motie. Op dit moment zijn de overkappingen van de fietsenstallingen verwijderd en naar de Willem de Zwijgerstraat overgebracht. De fietsen bij het grote parkeerterrein staan er nu dus in de regen en dat is bepaald geen ideale situatie. Het recente bericht dat, omdat de benodigde materialen nog niet te verkrijgen zijn, de uitvoering van het plan nu waarschijnlijk in januari of februari 2023 gaat plaatsvinden was voor ons een domper, maar hopelijk gaat het dan éindelijk door. De voorzitter: Ik nodig nu de voorzitter van de fractie van de VVD uit om zijn eerste algemene beschouwing te houden. De heer Van den Wollenberg: Mijnheer de voorzitter. Ik dank u ervoor dat u hierop even hebt gewezen. Ik weet niet of er een Carolien in de zaal is, maar als het de eerste keer niet goed gaat, moet ik misschien op haar terugvallen. Inleiding. Tijdens de begrotingsbehandeling in het vorig jaar memoreerden veel sprekers de impact van de Coronapandemie op de voorgaande jaren. Alles was anders geworden, maar, zo werd gehoopt, het jaar 2022 zou het licht aan het einde van de tunnel laten zien. In 2022 is het Coronavirus echter niet verdwenen.

Wel werd het al spoedig overschreeuwd door ontwikkelingen in Europa die niemand voor mogelijk had gehouden: de Russische Federatie bracht op 24 februari jl. de oorlog terug in Europa. In de afgelopen maanden werd de wereld met afschuw getuige van de verschrikkelijke oorlog in Oekraine. Wij zagen de beelden van mensen in schuilkelders, van verwoeste scholen en ziekenhuizen en van de ontdekking van massagraven in weer van de Russen bevrijde gebieden. Deze menselijke tragedie zal mogelijk binnenkort haar eerste verjaardag beleven. De Ambachtse VVD beschouwt dit in het perspectief van de omstandigheid dat wij in Nederland, ongeacht onze verschillende politieke standpunten – zij zullen vanavond en donderdagavond ongetwijfeld naar voren komen –, in vrijheid en veiligheid kunnen leven, en daarvoor mogen wij dankbaar zijn. Hoewel Nederland niet direct door het oorlogsgeweld wordt getroffen, heeft de oorlog wel impact op ons land en, voor ons in het bijzonder, op Hendrik-Ido-Ambacht. Die impact heeft meerdere aspecten en stelt ons voor dringende vraagstukken. Deze vraagstukken moeten worden opgelost, dit terwijl de financiële horizon na 2026 onduidelijk is omdat het rijk geen duidelijkheid geeft over de na dat jaar te verwachten bijdrage uit het gemeentefonds. Bovendien zijn de ambities van het coalitieprogramma "Samen voor Ambacht" nog niet in deze begroting opgenomen.

Dat zijn factoren waardoor het nu betrachten van terughoudendheid voor de hand ligt. Vluchtelingen. Sinds dit voorjaar draagt Ambacht bij aan de opvang van Oekraïense vluchtelingen. Op het

Vergadering van 7 en 10 november 2022.

9

cruiseschip aan het Noordeinde worden zij op een menswaardige manier opgevangen en ontvangen zij via allerlei lokale initiatieven ondersteuning. Dat gebeurt naast de wettelijke taakstelling en de aanvullende opvang in het pand aan de Weteringsingel met als doel de druk op de asielzoekersopvang in Ter Apel te verlichten. Daarmee draagt Ambacht op passende schaal en naar vermogen bij aan de opvang van vluchtelingen en laat de Ambachtse maatschappij zich van haar beste kant zien. Onlangs lichtte de burgemeester echter toe dat de kosten van deze opvang inmiddels de ramingen flink overschrijden, dit terwijl tegelijkertijd wel het beroep op Ambacht wordt gedaan om de duur van deze opvang te verlengen; hierdoor zou er voor onze gemeente een financieel risico kunnen ontstaan. De Ambachtse VVD is blij met de uitspraak van de burgemeester dat de overschrijding van deze kosten niet op Ambacht mag worden afgewenteld, maar door het rijk en de regio moet worden gedragen. Wij vernemen graag van de burgemeester hoe deze situatie zich ontwikkelt. Energieprijzen en inflatie. Op dezelfde manier ligt wat de Ambachtse VVD betreft ook bij het rijk de verantwoordelijkheid voor het opvangen van de problematiek die uit de hoge energieprijzen voortvloeit. Zo verlaagt het rijk o.a.

de belasting en de BTW op energie, kunnen de minima rekenen op een energietoeslag tot € 1.300 en krijgt ieder huishouden deze maand en de volgende maand € 190 compensatie van de landelijke overheid. Ook wordt er gewerkt aan het samenstellen van een steunpakket voor het middenen kleinbedrijf, terwijl de regeringspartijen onlangs tevens steunverlening aan de middeninkomens eisten. Hopelijk ontvangen dus ook deze doelgroepen op korte termijn ondersteuning. De Ambachtse VVD verwacht hierbij van de gemeente een proactieve houding, een actieve benadering om ervoor te zorgen dat onze inwoners op de hoogte zijn van de bestaande regelingen en worden ondersteund bij het aanvragen van volgens die regelingen te verkrijgen gelden. Dat geldt ook wanneer er inderdaad regelingen tot stand komen die het midden- en kleinbedrijf en andere inkomensgroepen, zoals de middeninkomens, zullen ondersteunen. Toch voelt waarschijnlijk eenieder vanavond de behoefte om actie te ondernemen ten behoeve van onze mede-Ambachters. Dat is logisch en lovenswaardig, maar tegelijkertijd moeten wij realistisch zijn over de rol en de mogelijkheden van een gemeente als Hendrik-Ido-Ambacht. De gemeente heeft simpelweg niet de financiële mogelijkheden om zulke forse bedragen uit te keren als het rijk dat doet.

Bovendien zou het aan de inwoners uitkeren van het gemeentelijk begrotingsresultaat volgens de Ambachtse VVD onverstandig zijn. Het kan wellicht tijdelijk een beperkte financiële verlichting bieden, maar zal geen structurele oplossing betekenen. De energierekening blijft dan de volgende maand net zo hoog, terwijl het geld weg is, zodat de financiële ruimte om effectieve en structurele oplossingen te bieden is afgenomen. Daarom richt de Ambachtse VVD deze stevige oproep tot het college: steun onze mede-Ambachters, steun onze bedrijven en ondernemers, steun de verenigingen en steun maatschappelijke organisaties, niet met eenmalige tegemoetkomingen, maar met structurele oplossingen om de energierekening naar beneden te brengen. Wat de Ambachtse VVD betreft, betaalt de gemeente niet de consequenties, maar richt zij zich op het aanreiken van effectieve oplossingen. De uitvoeringscapaciteit van de ambtelijke organisatie is natuurlijk niet ongelimiteerd en daarom vragen wij het college om de raad zo spoedig mogelijk plannen te presenteren die uitvoerbaar en dus effectief zullen zijn. Er valt bijvoorbeeld te denken aan het komen met uitgebreide mogelijkheden voor zowel inwoners als ondernemingen om duurzaamheidsleningen aan te gaan. Wij kunnen de energieprijs niet reguleren, maar wel het energieverbruik reduceren.

Door leningen te verstrekken waarvoor geen rente behoeft te worden betaald, kunnen wij Ambachters faciliteren om hun woningen en bedrijven te verduurzamen en daarmee structureel op hun energierekening te besparen. Ongetwijfeld hebben ook andere fracties op dit gebied ideeën en kan het college inspiratie opdoen in de regio, of kan er in de regio worden samengewerkt om de schaal en de impact van de te nemen maatregelen te vergroten. Dit gebeurt ook al in het kader van de pas gesloten samenwerkingsovereenkomst met Dordrecht, Zwijndrecht en het Waterschap Hollandse Delta. Die overeenkomst heeft ten doel om de kennis over de met betrekking tot de klimaatadaptie te nemen maatregelen te delen en deze op elkaar af te stemmen, zodat er een effectievere uitvoering kan worden bereikt. Zoals gezegd, vragen wij het

Vergadering van 7 en 10 november 2022.

10

college de mogelijkheden die er zijn zorgvuldig te evalueren en deze spoedig aan de raad te presenteren. Lokale lasten. Het is voor de gemeente wèl mogelijk om naar een verlaging van de lokále lasten te kijken. Ambacht kiest ervoor om dit jaar de indexatie van de gemeentelijke belasting aan de burger terug te geven, waardoor ieder huishouden € 63 terugkrijgt. Daarnaast wordt in het komend jaar de hondenbelasting verlaagd. Tot 2023 betaalden hondeneigenaren een oplopend tarief per hond; een tweede hond werd zwaarder belast dan de eerste. Dat oplopende tarief wordt per direct afgeschaft en dat is een belangrijke stap. Bovendien bleek onlangs dat er een onbalans bestaat tussen de opbrengst van de hondenbelasting en hetgeen de gemeente doet om voorzieningen voor hondenbezitters te scheppen. Dat is opmerkelijk, omdat in 2019 het toenmalige college constateerde dat de hondenbelasting een doeluitkering is. Hierover spreekt de raad nader wanneer in het komend jaar het nieuwe hondenbeleid aan de orde komt. Aan de bedoelde onbalans zal dan door ons aandacht worden besteed. Wij kunnen ons overigens afvragen of de lokale lasten wel evenwichtig worden gedragen. Een goed voorbeeld dat illustreert dat dit niet het geval is, is de afvalstoffenheffing.

Wie de totale afvalstoffenheffing voor 2023 door het aantal inwoners deelt, concludeert dat iedere persoon ongeveer € 150 zal moeten bijdragen, dit terwijl in het bestaande systeem een eenpersoonshuishouden grofweg € 300 moet betalen, dus het dubbele. Een huishouden dat uit twee personen bestaat, ontvangt nu een rekening die gelijk is aan die voor een meerpersoonshuishouden: € 400, ruim 30 % meer dan het evenredige aandeel. Op dit moment zijn kleinere huishoudens dus duurder uit om grotere huishoudens te ontlasten, maar deze kleine huishoudens bevinden zich óók in doelgroepen die het helemaal niet breed hebben, zoals jongeren die het ouderlijk huis net hebben verlaten, of ouderen die moeten rondkomen van de AOW of een klein pensioen. Natuurlijk zijn er ook kleine huishoudens die wel degelijk draagkrachtig zijn en bestaat het verschil in draagkracht ook bij de grotere huishoudens. Het onderliggende principe heet solidariteit. De vraag 'wie betaalt welke lasten?' is een politiek vraagstuk en het voorgaande voorbeeld toont aan dat dit ook een complex vraagstuk is. Daarbij kunnen wij ons afvragen in hoeverre de indeling van huishoudens in een- en meerpersoonshuishoudens tot een evenwichtige verdeling van de gemeentelijke lasten leidt.

Met het aannemen van het voorstel tot het per 1 januari 2024 gaan voeren van een nieuw afvalbeleid heeft de raad beslist om alsdan te gaan werken met een variabele component – die is afhankelijk van de aangeboden hoeveelheid restafval – en een vaste component. De vaste component blijft de het zwaarst wegende factor in het bepalen van de rekening. Omdat de vaste component die in 2024 zal gaan gelden in het komend jaar wordt vastgesteld, verzoekt de Ambachtse VVD de portefeuillehouder om voordien alvast verschillende scenario's te ontwikkelen met als doel de vaste lasten op een evenwichtiger manier te gaan verdelen. Wellicht moeten er aan de bestaande verdeling categorieën worden toegevoegd, of moeten wij heel andere aspecten in ogenschouw gaan nemen. Het debat gaat dan niet over een bedrag, maar over de vraag hoe in Ambacht solidariteit vorm moet krijgen, en dat lijkt ons een veel zinvoller debat. Wij spreken nu over een specifiek geval dat binnenkort op de agenda komt te staan, maar het spreekt voor zich dat wij ook in gelijksoortige andere situaties graag verschillende scenario's gepresenteerd krijgen, zodat de raad in staat zal zijn daarover een zinvol debat te voeren. Wat ons betreft, verdient in de komende tijd het ingaan op de hiervoor genoemde dringende vraagstukken de prioriteit van het college. Algemene ambities.

De beleidscontouren waartoe in het coalitieakkoord "Samen voor Ambacht" is besloten, moeten voor de komende jaren worden uitgewerkt en verfijnd. De Ambachtse VVD ziet uit naar de werkprogramma's van het college waarin de uitwerking ervan duidelijk zal worden. Voor nu beperk ik mij tot het noemen van een aantal elementen waaraan de VVD veel waarde hecht en waarnaar zij met belangstelling uitziet. Ondernemers. Wij mogen trots zijn op de ondernemers in onze gemeente, mensen die bouwen aan hun toekomst en de toekomst van Ambacht. Dat is goed voor de lokale economie, de bedrijvigheid en de werkgelegenheid. In de komende jaren wordt een nieuw actieplan lokale economie opgesteld om de

Vergadering van 7 en 10 november 2022.

11

samenwerking met de lokale ondernemers en winkeliers te verstevigen en hun betrokkenheid bij elkaar en de gemeente te vergroten. De Ambachtse VVD spreekt haar waardering uit voor de rol die onze ondernemers in de maatschappij spelen en ziet met belangstelling uit naar een versteviging van de samenwerking met hen. Daarnaast benadrukken wij nogmaals dat de ondernemers niet vergeten mogen worden in tijden waarin het voor hen moeilijk is om de rekeningen te betalen. Het al genoemde faillissement van bakkerij Van der Waal is daarvan een schrijnend voorbeeld. Woningbouw. Terwijl momenteel de hoge energierekening en de verwachte inflatie terecht veel aandacht krijgen, blijft het woningaanbod onverminderd een punt van zorg. Voor veel bewonersgroepen blijft het een flinke opgave om in Ambacht een geschikte woning te vinden. Dat is jammer, dit juist omdat het hier zo prettig wonen is. Wij zijn tevreden over de voortgang van de woningbouw in de Volgerlanden en aan het Ambachtse Lint. Daarnaast vordert de herstructurering van de Oranjebuurt of althans de sloop van woningen aldaar en wordt er gestart met bouwprojecten aan de Noordoevers en in het centrum. Anderzijds heeft de Raad van State recent de bouwvrijstelling onderuitgehaald.

De Ambachtse VVD is benieuwd of deze uitspraak op korte termijn gevolgen kan hebben voor de lopende projecten, en zo ja, om welke projecten en welke impact het gaat. Beheerplannen. Wanneer de genoemde bouwprojecten zijn afgerond, zijn er in Ambacht geen grootschalige woningbouwlocaties meer over. Dat betekent dat wij op termijn rekening moeten houden met een transitie van Ambacht van een bouwgemeente naar een beheergemeente. De gemeente zal dan de kwaliteit van de leefomgeving moeten blijven waarborgen terwijl de opbrengsten van grondverkopen teruglopen. Die transitie zal waarschijnlijk niet al in deze raadsperiode worden ingezet, maar zal wel gepaard moeten gaan met het maken van plannen voor de lange termijn en het doen van investeringen daarin. De Ambachtse VVD vraagt het college hierop tijdig te anticiperen, zodat de transitie, als zij aan de orde komt, vloeiend zal kunnen verlopen. Duurzaamheid. De verduurzaming en vergroening van de Ambachtse leefomgeving vindt de Ambachtse VVD belangrijk. De huidige energiecrisis toont de relevantie daarvan aan. Het uitgangspunt voor ons is en blijft dat verduurzamingsmaatregelen effectief, haalbaar en voor onze inwoners betaalbaar moeten zijn.

Eerder refereerde ik al aan de mogelijkheid om er als gemeente voor te zorgen dat mede-Ambachters duurzaamheidsleningen kunnen aangaan, zodat zij op dit gebied effectieve stappen zullen kunnen zetten. Tevens zijn er laaghangende vruchten, dus dingen waarmee de gemeente snel aan de slag kan gaan. Een voorbeeld daarvan is het op openbare afvalbakken aanbrengen van zogenoemde doneerringen, iets wat recent in Gorinchem en Vijfheerenlanden is geïntroduceerd. Ook grotere steden als Breda, Zwolle, Den Bosch en Eindhoven experimenteren ermee. In deze ringen kan men statiegeldflesjes plaatsen, zodat zij niet in zo'n afvalbak behoeven te worden gegooid. Dat heeft twee voordelen: ten eerste behoeven statiegeldflesjes zo niet meer in het restafval terecht te komen, hetgeen de recycling eenvoudiger maakt, en ten tweede kan hiermee ondersteuning worden geboden aan een medemens, daar deze de flesjes voor het statiegeld kan gaan inleveren. Wat de Ambachtse VVD betreft kijken wij ook naar dit soort eenvoudige mogelijkheden die lokaal een klein verschil maken. Het aangaan van een experiment met doneerringen op afvalbakken in bijvoorbeeld het Sophiapark kan de moeite waard zijn. Verkeersveiligheid. De verkeersveiligheid blijft van essentiële betekenis voor het prettige leefklimaat in Ambacht.

Die veiligheid moet voor alle verkeersdeelnemers worden gewaarborgd en de Ambachtse VVD is bereid daarin te investeren. Wij kijken voorts met belangstelling uit naar de plannen voor de Laan van Welhorst en vragen in het bijzonder uw aandacht voor de verkeerssituaties rondom de scholen. Veiligheid op straat. Een ander element op het veiligheidsdomein is de aanpak van jeugd- en vuurwerkoverlast. De incidenten van het afgelopen jaar liggen ons nog vers in het geheugen en inmiddels is voor jongeren het

Vergadering van 7 en 10 november 2022.

12

vuurwerkseizoen alweer van start gegaan. In de komende tijd wordt het veiligheidsdomein integraal bekeken met als doel de effectieve capaciteiten gericht uit te breiden. Het uitbreiden van de politie en de aantallen BOA's en straatcoaches ligt dan voor de hand. De Ambachtse VVD ziet uit naar de resultaten van de analyse, de plannen ter verbetering van de veiligheid en vooral naar het plan tot het terugdringen van de jeugd- en vuurwerkoverlast. Evenementen. Niet iedere waardevolle verandering behoeft veel geld te kosten. Zo voorziet het coalitieakkoord in de verruiming van de recreatieve mogelijkheden op zondag. Er wordt in deze periode met de exploitant van het zwembad overleg gepleegd over de openingstijden, waarbij de opening van het binnenzwembad op zondag nadrukkelijk als mogelijkheid op tafel ligt. Bovendien is er per direct meer ruimte voor het organiseren van evenementen op zondagen, ruimte die velen, zowel organisatoren als inwoners, zullen waarderen. Dat deze mogelijkheid nu in Ambacht bestaat is wellicht nog niet vanzelfsprekend en dat is een reden te meer om dit in dit betoog nogmaals onder uw aandacht te brengen. Daarnaast heeft de gemeente tot taak om hieraan in contacten met aanvragers aandacht te besteden. Recent zagen wij het eerste voorbeeld hiervan in Jumping World.

De Ambachtse VVD verwacht dat er ook bij andere evenementen, zoals het weer naderende foodtruckfestival, met veel plezier van deze mogelijkheid gebruik zal worden gemaakt. Op die manier verbeteren wij de levendigheid in ons mooie dorp zonder dat dit veel geld kost. De voorzitter: Wanneer wij uw inbreng in de in september gevoerde discussie over het nieuwe coalitieprogramma niet meetellen, was dit ook uw maidenspeech en daarmee wordt u gefeliciteerd. De heer Doevendans: Mijnheer de voorzitter. Wij hebben onze algemene politieke beschouwing dit jaar de titel gegeven: "Realistisch Ambacht maakt zich ernstig zorgen over de financiën van onze inwoners." Dat is logisch, want u hebt dit al kunnen lezen in onze begrotingsinbreng die in De Brug is gepubliceerd. Dit is dus de rode lijn in deze beschouwing. Mensen die mij hier al wat langer als verwoorder van een algemene politieke beschouwing hebben zien acteren, zijn gewend dat ik daarin nogal uitgebreid over het wereldtoneel en de Nederlandse situatie placht te praten. Voor hen heb ik goed nieuws: dat zal dit jaar niet zo breed gebeuren. Daarvoor bestaat wel een heel negatieve reden, namelijk dat ik steeds bozer begin te worden over het nationale beleid. Ik ben nu 59 jaar en heb dus al behoorlijk wat kabinetten voorbij zien komen, maar het huidige kabinet is het slechtste dat ik heb meegemaakt.

Kabinet Kaag 1 of, zo u wilt, Rutte 4, maakt in heel veel portefeuilles vreselijke fouten, fouten die ons land – ik kan het niet anders zeggen – naar de verdoemenis helpen. Van alle crises die momenteel op landelijk niveau bestaan, zijn de meeste veroorzaakt of verergerd door verkeerd beleid. Ik ga hierop niet lang in – ik zou er wel drie uur over kunnen praten –, maar zal mij inhouden, en dat doe ik voor mijzelf. Zaken die voor Hendrik-Ido-Ambacht uitermate relevant zijn, zijn de klimaatcrisis – of de klimaatbeleidscrisis – en de energiecrisis. Van deze twee crises hebben wij heel veel last. Met name op het financiële front gaan zij gevolgen hebben en hèbben zij ook al gevolgen, zeker wat de energiecrisis betreft. Denk aan de gasprijs, de elektriciteitsprijs en de prijzen van diesel, benzine en olie: alles wordt duurder. De dagelijkse kosten blijven hierdoor maar oplopen. Verder is er de woningcrisis, een èchte crisis. Het is natuurlijk een uitdaging van jewelste om zó veel woningen te bouwen als er op dit moment nodig zijn, en dat aantal neemt nog toe, wat te maken heeft met de volgende crisis, de asielzoekerscrisis. Ook daarvoor geldt dat dit een probleem is dat wij onszelf aandoen. Er bestaat een Dublin-akkoord dat zegt dat elke asielzoeker zich in het eerste veilige land waarin hij of zij binnenkomt voor een asielprocedure moet aanmelden, maar dat gebeurt niet.

Veel mensen rijden door naar Nederland en wij laten dat toe. U weet dat de landelijke VVD op dit moment bezig is met het bespreken van een wet welke de gemeenten zal dwingen om asielzoekers op te vangen en te huisvesten, een wet die er heus wel zal komen. Men is nu nog even aan het tegenspartelen, maar dat is voor de Bühne; het komt over een paar dagen wel goed. Dit betekent dat behalve vele mensen uit andere landen ook de vele Oekraïners die ten gevolge van de oorlog tussen Rusland

Vergadering van 7 en 10 november 2022.

13

en Oekraïne deze kant op komen, voor een vergroting van de druk op de woningvoorraad gaan zorgen. Zoals gezegd, leiden alle genoemde crises tot een grote lastenverzwaring voor onze inwoners. Een punt in deze begroting dat wij heel positief vinden, is dat de lastenverhoging voor 2020 – 2023 aan de burgers wordt teruggegeven in de vorm van de compensatie ad € 63 per huishouden. Onze complimenten hiervoor, want dit is een heel goede actie. Wel vinden wij dit echter volstrekt te weinig, daar deze compensatie vanwege de almaar stijgende kosten volstrekt onvoldoende zal blijken te zijn. Aan het einde van mijn betoog zullen wij hierover met een amendement komen. Dat amendement zal, als het wordt aangenomen, niet alle problemen voor onze inwoners oplossen, maar wel zal het het onze inwoners in deze moeilijke tijden in financiële zin wat gemakkelijker maken. In deze verwachting voelen wij ons gesterkt door het statement in de begroting: "Wij zullen doen wat binnen onze mogelijkheden ligt om de gevolgen van deze prijsstijgingen enigszins draaglijk te houden." Daarmee zijn wij het volledig eens, maar de gemeente moet zich daaraan ook wel hóuden.

Als ik zie dat wij een begrotingsoverschot van € 1,4 miljoen hebben waarvoor nog geen bestemming bestaat en dat ook niet voor nieuw beleid is gereserveerd – het zal, zo is nu de bedoeling, straks in de algemene reserve worden gestort –, vind ik, refererend aan de geciteerde zin, die zowel in de begroting als in het begeleidend document voorkomt, dat hieraan gestalte moet worden gegeven door dit overschot aan de bevolking terug te geven. Dit komt straks in het door ons in te dienen amendement aan de orde. Over de compensatie van € 63 wil ik nog zeggen dat wij het heel goed vinden dat daarbij niet naar een inkomensgrens wordt gekeken. Iedereen krijgt dat bedrag en dat vinden wij eerlijk. Natuurlijk moet er méér aandacht worden besteed aan mensen met een laag inkomen, want voor hen is de klap veel groter dan voor anderen, maar te bedenken is dat de mensen met een modaal inkomen voor dezelfde problematiek staan. Men moet niet denken dat iemand met een modaal inkomen elke maand € 400 tot € 500 overhoudt, een bedrag dat hij of zij nu wèl aan energiekosten kwijt is. Wanneer er nu aan compensatie daarvoor wordt gedacht, moet daartoe naar onze mening brééd worden overgegaan. Men moet niet alleen naar degenen met een inkomen aan de onderkant en degenen met een middeninkomen kijken, maar naar iedereen; maak dus geen onderscheid.

Over de begroting zelf kunnen wij vrij kort zijn, want het is wederom een beleidsarme begroting. Het is inmiddels ruim acht maanden geleden dat de gemeenteraadsverkiezingen hebben plaatsgevonden, maar er is nog steeds niet gekomen met een uitwerking van het coalitieprogramma in een collegeprogramma. Over dat coalitieprogramma beschikken wij inmiddels, maar de uitwerking daarvan in concrete plannen met geschatte kosten en met een antwoord op de vraag wanneer er tot uitvoering van die plannen zal worden gekomen, is er nog steeds niet. Daarom kijken wij nu wederom naar een beleidsarme begroting. Dat vinden wij jammer; van het college horen wij graag wanneer wij het definitieve collégeprogramma kunnen verwachten, opdat wij ook daarover onze mening zullen kunnen geven. Hoewel deze begroting dus beleidsarm is, willen wij toch wel aangeven naar welke onderwerpen er wat ons betreft meer aandacht zou kunnen uitgaan, hopend dat dit straks in het collegeprogramma te zien zal zijn. Wij denken hierbij met name aan het groenonderhoud, dat naar onze mening een stuk moet worden verbeterd. In sommige wijken is sprake van een slechte beeldkwaliteit; men ziet het onkruid daarom soms wel 50 cm hoog staan. Hieraan moet dus wat worden gedaan. Dit is ook een punt dat door alle partijen in de raad wordt gesteund, want het kwam in alle verkiezingsprogramma's voor. Ik verwacht er nu dan ook veel van.

Ook op het gebied van veiligheid en handhaving is te zien dat Hendrik-Ido-Ambacht een groeiende gemeente is; de capaciteit van de handhaving is daarbij achtergebleven. Daaraan moeten wij op korte termijn iets gaan doen. Voorafgaande aan de gemeenteraadsverkiezingen hebben wij al enkele hierop betrekking hebbende stukken besproken, maar ook in dit verband missen wij nog een concrete invulling. Dit is een onderdeel van het nog niet verschenen collegeprogramma en het is dus hard nodig dat daarmee nu snel wordt gekomen. Dit is zeker het geval nu wij weer leven in de periode waarin er illegaal vuurwerk wordt afgestoken. Er is meer capaciteit nodig om dit tegen te gaan. Wij zijn gek op tradities en vinden ook dat het kunnen afsteken van vuurwerk mogelijk moet blijven, maar illegaal vuurwerk is – de benaming zegt het al – illegaal en dus moet tegen het afsteken daarvan handhavend

Vergadering van 7 en 10 november 2022.

14

worden opgetreden. Daarvoor is meer mankracht nodig en voor het verkrijgen daarvan zou er nu snel actie moeten worden ondernomen. Een onderwerp waarvoor wij ook meer aandacht vragen, is het in dit dorp ontbreken van mogelijkheden tot vermaak voor de jeugd en ook, om ze maar even zo te noemen, jongere ouderen. Zij moeten hier wat meer te doen kunnen hebben; er zou wat meer reuring moeten zijn. Het aantal horecavoorzieningen wordt wel uitgebreid, maar dat betreft met name restaurants en dergelijke; er zijn weinig cafés. Voor jongeren zijn er steeds minder mogelijkheden, ook omdat één van de weinige cafés in dit dorp onlangs heeft besloten om de minimumleeftijd van bezoekers op 20 jaar te stellen, zodat de groep jongeren die nergens naar toe kan nog groter is geworden. Dit vinden wij zorgelijk en ook jammer, want te zien is dat al die jongeren dit dorp nu ieder weekend moeten verlaten. Zij gaan bijvoorbeeld naar Rotterdam of Breda en soms naar Zwijndrecht, maar ook in Zwijndrecht werkt men met leeftijdsgrenzen. Er moet dus wat gebeuren; het moet leuk zijn om hier te wonen en daarom moet er hier wat te beleven zijn. Over het onderwerp van de asielzoekers heb ik eerder al iets gezegd. Door de oorlog in Oekraïne komen er veel Oekraïners naar ons land, mensen die hier tijdelijk moeten worden opgevangen.

Dat dit gebeurt, vinden wij een goede zaak, en die opvang moet ook een góede opvang zijn. Momenteel worden zij opgevangen op een boot. Toen daartoe werd besloten, bestond de gedachte dat dit niet lang nodig zou zijn, maar de verwachting is nu dat de oorlog in de Oekraïne nog lange tijd zal kunnen duren. Het Westen stuurt telkens weer wapens naar Oekraïne, zodat Rusland en Oekraïne het nog heel lang zullen kunnen uithouden. Dit betekent dat de hier aanwezige Oekraïense vluchtelingen hier langer zullen verblijven dan was gedacht. De vraag is nu of hiervoor verder gebruik zal blijven worden gemaakt van de asielboot – een boot waarvan, als wij ons niet vergissen, het huurcontract binnenkort afloopt –, of dat er voor deze mensen iets anders moet worden bedacht. Is het wel te doen om mensen zó lang in kleine hutten op een boot op te vangen, of moeten er andere voorzieningen worden getroffen? Deze vraag betreft natuurlijk ook de gymzaal aan de Weteringsingel die nu voor de crisisopvang van asielzoekers wordt benut. Hoe wordt daarmee omgegaan? Zeker nu het rijk met de al even genoemde dwang- en drangwet gaat komen, is de kans groot dat wij hier nog meer asielzoekers uit Ter Apel zullen gaan krijgen. Wij vernemen graag wat de visie van het college hierop is. De subsidies rijzen al jaren de pan uit.

In een eerdere vergadering is hierover al gesproken, waarbij is overeengekomen dat er voor het verhogen van subsidies een plafond van 3 % zou gelden. Intussen zien wij echter dat de subsidies boven de € 7 miljoen uitkomen. Zo lopen de subsidies jaar na jaar verder op. In de bedoelde vergadering hebben wij al gezegd dat wij tegen het subsidiebeleid zouden stemmen. Op donderdagavond zullen wij hierover een motie indienen, daar wij vinden dat er iets aan dit beleid moet worden gedaan. De lastenverhogingen in 2024 – ik kijk alvast vooruit – weten wij natuurlijk nog lang niet allemaal, maar eentje weten wij al wel, namelijk de invoering van het afvalrecycletarief per 1 januari 2024. Er is ons in deze raad en in commissies herhaaldelijk verteld dat de te installeren nieuwe afvalbakken uitstekend zouden functioneren en geen storingen te zien zouden geven. De werkelijkheid is anders, want blijkens berichten op de social media hebben zich bij de nu geplaatste nieuwe afvalbakken al behoorlijk wat storingen voorgedaan. Ook lopen mensen tegen het probleem aan dat hun pasje maar voor twee bakken toe te passen is; zijn ze beide stuk, dan kan men zijn afval niet meer kwijt. Welke partij had ook alweer gezegd dat dit zou gaan gebeuren? Het antwoord op deze vraag is nu even niet relevant. Wel relevant is de vraag wat u hieraan gaat doen.

Hoe kan het dat de nieuwe afvalbakken al zo snel en zo vaak storingen zijn gaan vertonen en wat gaat u hieraan doen? Is het wellicht een optie om, totdat alle kinderziektes er uit zijn – dus over een jaar of drie –, de mensen in staat te stellen hun pasje weer bij alle afvalcontainers te gebruiken, iets wat ook nu het geval is? Zo wordt hun in elk geval deels tegemoetgekomen; de nadelen van het nieuwe systeem worden zo net even een stukje minder. Wat de noodzaak van het overgaan tot het nieuwe afvalinzamelsysteem betreft, zijn wij het er geheel mee eens dat de hoeveelheid restafval welke in Hendrik-Ido-Ambacht per gemiddelde inwoner wordt geproduceerd, veel te groot is. Dat zou dus minder moeten worden. Wij vinden het ook uitstekend dat de gemeente de inwoners gaat informeren over de vraag hoe zij tot een vermindering van hun

Vergadering van 7 en 10 november 2022.

15

hoeveelheid restafval zouden kunnen komen en hen daarbij wil helpen, maar dat moet dan wel op basis van vrijwilligheid gebeuren, dus niet met dwang en drang. De kosten die met het verwijderen van het restafval gepaard gaan, worden hoger en hoger, zodat wij uiteindelijk, als wij die hoeveelheid afval niet kunnen verminderen, met ons allen meer zullen gaan betalen. Er wordt nu vooral op de hoeveelheid restafval gefocust, maar eigenlijk wil je over de gehele breedte tot minder afval komen. Zorg er in de communicatie dus voor dat de aandacht wordt gevestigd op de noodzaak om minder afval te produceren. Ik wil dit deel van onze beschouwing afsluiten met een hartenkreet aan het adres van Gemeente Belangen, de fractie die in dit kader de sleutel in handen heeft. Onze hartenkreet luidt: doe dit alsjeblieft niet! De heer Van der Lei: U denkt toch niet dat wij zullen vragen het voorstel terug te nemen? De heer Doevendans: Ik hoop van wèl, ja! De heer Van der Lei: U komt met allemaal doemscenario's, maar ù bent degene die de burgers opruit. Bent u het daarmee eens? De heer Doevendans: Ik begrijp niet waarom u dit zo zegt. De heer Van der Lei: Uit de manier waarop u hierover op de social media tekeer gaat, blijkt dat u het wel leuk vindt. De heer Doevendans: Nee, dat vind ik absoluut niet leuk.