20220501 Scriptie R.J.B. van Adrichem
Tekst van het document
Denk hierbij aan buitenactiviteiten (bijvoorbeeld sport en spel en ook wedstrijden) als ook binnenactiviteiten in het buurthuis (het Baxhuis) zoals het maken van muziek, spelen van (computer)spellen, volgen van workshops, knutselen aan brommers of gewoon met elkaar kunnen zijn. Om jongeren te binden op de lange termijn vraag je jongeren lid te worden van het social media kanaal/pagina waarin Jongerenwerk alle activiteiten en faciliteiten bijhoudt. Daarnaast betrek je ze bij verdere organisatie van activiteiten.
5.4 Netwerk in evenwicht en samenwerking versterken Conclusie De regie voor de aanpak van overlast ligt bij de gemeente en werkt het best als alle betrokken partijen zich gezamenlijk inzetten (Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid, 2008). Die samenwerking lijkt binnen de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht grotendeels goed op orde. Partners weten elkaar te vinden en ook het delen van informatie lijkt grotendeels te gebeuren. Vanuit het netwerk wordt aangegeven dat jongerenwerk ‘opnieuw’ in ontwikkeling is waardoor het contact met de rest van het netwerk minder goed wordt ervaren dan voorheen. De samenwerking tussen Hi5Ambacht is echter wel sterk vanwege de betrokkenheid van Hi5Ambacht in de doorontwikkeling van jongerenwerk. De politie en BOA geven beide aan steeds minder en bijdrage te kunnen leveren aan preventieve maatregelen tegen jongerenoverlast. De tijd nemen om langs de locaties te gaan is er naar eigen zeggen bijna niet meer bij vanwege het tekort aan personeel bij zowel BOA als politie. Dit wordt bevestigd door omwonende, 84% van de omwonende geeft aan dat politie (en BOA) zich te weinig laten zien in het Sophiapark. Het gevolg is dat er minder data verzameld wordt over de jongerenoverlast wat gedeeld kan worden binnen het netwerk. De algehele aanpak lijkt zo minder effectief dan dat mogelijk is.
Tot slot draait het niet alleen om voldoende tijd, maar ook voldoende kennis. Bij de Politie en BOA’s speelt dit een belangrijke rol. Ondanks dat ervaring van groot belang is, moet juiste kennis niet onderschat worden. Bij de politie en BOA is er behoefte om meer te leren over jongeren maar zijn er nagenoeg geen mogelijkheden dit soort cursussen te volgen. Aanbeveling Binnen de politie en BOA in Ambacht lijkt de bezetting niet in proportie met de taakstelling. Wanneer de gemeente meer zicht wil op jongeren(overlast), wat preventief kan bijdragen aan het verminderen van de overlast, is het aan te bevelen ook te investeren in de personele bezetting bij de (wijk)politie en BOA. De band tussen de politie met jongeren, ouders en bewoners versterkt door te werken met lokale politieagenten die zich beperken tot een enkele buurt of wijk (Ashford, 2007). De rol en bijdrage binnen het integrale netwerk komt daarbij meer tot zijn recht. Het is daarnaast de taak aan het ‘nieuwe team van jongerenwerkers’ het contact met andere delen van het netwerk weer te verstevigen voor een optimale samenwerking. Het advies is om fysiek elkaar vaker te bezoeken en elkaar beter te leren kennen. Op die wijze leer je hoe je een aanvulling voor elkaar kan zijn.
De gemeente Hendrik-IdoAmbacht heeft hierin een actieve rol en dient vaker bijeenkomsten te organiseren tussen de partners en de verwachting uit te spreken dat men vaker onderling contact heeft. Eens in de 2 maanden het hele integrale netwerk zoals in dit verslag omschreven, is een minimum. Deze samenwerking tussen jongerenwerkers Hendrik-Ido-Ambacht en Zwijndrecht lijkt er nauwelijks te zijn, terwijl men wel een gezamenlijke doelgroep heeft. De samenwerking tussen Hi5Ambacht, straatcoach & politie met de 30
gemeente Zwijndrecht lijkt op orde en dient bestendigd te worden. Tot slot kan er nog winst gehaald worden met kennisvergaring, door werknemers van de politie en BOA in de gelegenheid te stellen de juiste cursussen en opleidingen te volgen. Wanneer dit niet in te regelen is met de huidige personele bezetting, is het aan te bevelen ook hier de samenwerking met Zwijndrecht op te zoeken. Wanneer de politie Zwijndrecht tijdelijk de noodoproepen van de politie Hendrik-Ido-Ambacht op zich kan nemen, heeft de politie Hendrik-Ido-Ambacht tijd voor het volgen van cursussen. Voor het werk van de BOA geldt hetzelfde. Beide gemeentes hebben hier vanwege de gedeelde doelgroep, uiteindelijk profijt van. Een betere en sterkere connectie met jongeren zal op den duur zijn vruchten afwerpen, in andere gemeentes heeft de rol van een JeugdBOA zich op die wijze al bewezen.
31
Discussie In het begin ervaarde ik moeite met het vinden van de rode draad binnen het onderzoek. Waar ik toen nog leek te verdrinken in informatie en invalshoeken heeft de afkadering van het onderzoek mij op het juiste spoor gezet. Toch heb ik mij laten verleiden iets buiten de scope van het onderzoek te verdiepen. Dit deel, wat betrekking heeft op de omwonende, was initieel niet onderdeel van het onderzoek. Toch heb ik besloten deze doelgroep erbij te betrekken om de basis vast te kunnen leggen; wat is nu eigenlijk de overlast en hoe wordt dat ervaren? Dit laatste heeft dankzij de hoge responscijfers goede en bruikbare resultaten opgeleverd, maar is ook ten koste gegaan van de focus die ik wilde leggen op de jongeren zelf. In een vervolgonderzoek zou ik graag meer enquêtes willen afnemen onder jongeren. Wel ben ik tevreden over de verschillende interviews die ik heb kunnen afnemen onder het integrale netwerk. Bij bijna alle betrokken primaire partijen heb ik wel een interview kunnen afnemen, dit heeft dan ook een heldere en bevestigende invloed gehad wat bijdraagt aan de betrouwbaarheid van het onderzoek. In het vervolg zou ik mij wel proberen te beperken tot het aantal methodes van onderzoek.
Vanwege het lastig kunnen inplannen van interviewafspraken in Zwijndrecht (met gemeente en jongerenwerk) in combinatie met mijn tijdslijn, is ervoor gekozen deze interviewvragen per mail te stellen. Ondanks dat hier wel verdiepende vragen aan toegevoegd zijn, wijkt het af van de interviewmethode van de rest van het integrale netwerk. Dit is niet wenselijk en dient in het vervolg voorkomen te worden. Om ook in het onderzoek structuur te behouden heb ik getracht binnen het onderzoek te werken in deelgebieden (hangjongeren, de gemeente, activiteiten & faciliteiten en het Integrale netwerk). Deze structuur behouden tussen literatuuronderzoek en de uitwerkingen van enquêtes en interviews is niet altijd zo scherp naar voren gekomen als ik had gehoopt. Wel ben ik van mening dat het voldoende structuur oplevert om de conclusies en aanbevelingen op een logische wijze te koppelen aan de literatuur en daarmee het onderzoek helder weg te zetten. De getrokken conclusies en aanbevelingen vind ik dan ook krachtig van aard en goed onderbouwd doordat deze ontstaan zijn door alle informatie te bundelen en te linken met elkaar. Tot slot is dit allemaal het afgelopen jaar niet vanzelf gegaan. Het schakelen tussen gezin, werk en het onderzoek was soms lastig omdat er weleens veel tijd tussen zat.
Dit is geen ideale werkwijze en waar het mogelijk was, heb ik dan ook geprobeerd achter elkaar door te zetten om de verbanden binnen het onderzoek voor ogen te houden. Terugkijkend naar het complete onderzoek, de enquêtes en de interviews denk ik dat ik tevreden mag zijn met het resultaat.
32
Literatuur - Ashford, B. (2007). Towards A Youth Crime Prevention Strategy. Draft for consultation, Youth Justice Board. - Beek, L. van., Berg, R, van den., Elferink, D. & Kraassenberg, A. (2011). Problematische Jeugdgroepen: een vergelijkbare beleidsanalyse tussen de gemeenten Amersfoort, Arnhem, Deventer en ’s-Hertogenbosch. Premaster thesis Maatschappelijke Opvoedingsvraagstukken, Universiteit Utrecht. - Bervoets, E. (2015). De straat op: frontlijnwerkers bij jeugdoverlast: Het vermeende gat tussen politie- en jongerenwerk bij overlastbestrijding. Cahiers Politiestudies, 34, 69-81. - Centraal Bureau voor Statistiek, (2020). Leefbaarheid en overlast in de buurt; regio. Geraadpleegd op 10 juli 2021, van https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/ 81924NED /map ?ts=1621941298808&fromstatweb=true - Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid. (zd.). Veiligheidsbeleving. Geraadpleegd op 14 juli 2021, van https://hetccv.nl/onderwerpen/veiligheidsbeleving/ - Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid. (2008). Aanpak hangjongeren in gemeente. Amsterdam: Tekstbureau Alfa. - Centrum voor jeugd en gezin. (z.d.). Hangplek of keet. Geraadpleegd op 2 juli 2021, van https://www.cjgborsele.nl/informatie/puber/opvoeding-en-gedrag/vrije-tijd-en-sport/hangplek-of-keet - Demiryürek, F. (2007). Onderzoek naar aanpak hangjongerenoverlast in Barendrecht.
Afstudeerscriptie Faculteit der Sociale Wetenschappen. Rotterdam: Erasmus Universiteit Rotterdam. - Ekholm, D. (2013). Research on Sport as a Means of Crime Prevention in a Swedish Welfare Context. A Literature Review, Scandinavian Sport Studies Forum, (4), 91-120. - Ferwerda, H. & Ham, T. Van. (2010). Problematische Jeugdgroepen In Nederland. Landelijk programma Politiële Jeugdtaak. - Gemeente Hendrik-Ido-Ambacht. (2010). SJOPnota 2010. Stimuleren Jongeren Ontmoetingsplekken. - Haines, K., et al. (2020). Children and crime, in the moment. Durham: Durham University. - Jeursen, T. (2020). Policing Amsterdam’s “Underworld”. City en Society, Utrecht University -JSO. (2021). Oplossingen jeugdoverlast liggen dicht bij de bron. Geraadpleegd op 10 juli 2021, van https://www.jso.nl/nieuws/oplossingen-jeugdoverlast/. - Kelly, L. (2012). Sport-based interventions and the local governance of youth crime and antisocial behavior. Geraadpleegd op 17 juli 2020, van https://journals.sagepub.com /doi/abs/10.1177/0193723512467193 - Martineau, E. (2006). Too much tolerance: hang-around youth public space, and the problem of freedom in the Netherlands. New York: The City University of New York. - Mason, C., Downward, P. & Walpole, C. (2017). Youth Crime reduction and Sport Pilot Project Evaluation Report. Loughborough University. - Mein, Art.
(2010) Uitbreiding bevoegdheden ter handhaving van de openbare orde en veiligheid: Een versterking of verzwakking van de positie van de burgemeester? Tijdschrift voor veiligheid, 9, 34-44. - Moris, M. & Loopmans, M. (2015). Jongeren in de publieke ruimte: Onderzoek naar lokale perpectieven. Onderzoeksproject in opdracht van Uit De Marge en Cera.
33
- Noije, L. & Wittebrood, K. (2009) Overlast en verloedering ontsleuteld: veronderstelde en werkelijke effecten van het Actieplan Overlast en verloedering. Sociaal en Cultureel Planbureau. - NOS. (2011). Preventief fouilleren werk, als signaal. Geraadpleegd op 4 juli 2021, van https://nos.nl/artikel/272919-preventief-fouilleren-werkt-als-signaal - Oude Vrielink, M. & Wijdeven, T. van der. (2008). Met vertrouwen vooruit in de Deventer Wijkaanpak. Over werken vanuit vertrouwen in de buurt. Universiteit van Tilburg. - Paterson, J. (2013), Tackling Youth Crime, Violence & Disorder:A Partnership Approach. Fulbright Scottish Police Research. - Public Space info. (z.d.). Discussienota cameratoezicht. Geraadpleegd op 19 april 2021, van https://www.publicspaceinfo.nl/media/uploads/files/ASSEN_2010_0002.pdf - Schildknegt, O. (z.d.). Futuro Aanpak Overlast: een inhoudgestuurde integrale aanpak. Rotterdam. - South Yorkshire. (2016). Police and Crime Commissioner: Sport for change fund. Geraadpleegd op 2 augustus 2021, van https://southyorkshire-pcc.gov.uk/news/sport-for-change-fund/ - Svensson, J., Sollie, H. & Saharso, S. (2011). Proactief handhaven en gelijk behandelen. Amsterdam: Programma Politie en Wetenschap. - Swam, V. van. (2017) Omstandergedrag bij kleine vormen van overlast: Een onderzoek naar de effecten van een compacte APV. - Visscher, A. (2017).
Van straat naar stategie: Een kwalitatief onderzoek naar de intergrale aanpak jeugdoverlast en criminaliteit van drie hotspots in Rotterdam. Masterscriptie Contemporary Social Problems. Universiteit Utrecht. - Wegwijzer jeugd en veiligheid. (2017). Zo is een gebiedsverbod effectief. Geraadpleegd op 18 juni 2021, van https://wegwijzerjeugdenveiligheid.nl/actueel/zo-is-een-gebiedsverbod-effectief
34
Bijlagen Bijlage 1: Overzicht integrale netwerk
35
Bijlage 2: Zwijndrecht, Ambacht en Sophiapark
B
A:
Sophiapark
B:
Recreatiepark Ambacht De Sandelingen
C:
Winkelcentrum Noord
A E
D
C F D:
Sporthal (fotolocatie grote foto bijlage 3)
E:
Verschillende scholen en opvang
F:
Jongeren Ontmoetings Plek (JOP) in de vorm van een dug-out
36
Bijlage 3: Indeling Sophiapark
A
A B B B
C
D
A:
Woningen, veelal bewoond door ouderen
B:
Links om de hoek → Verschillende scholen en kinderopvang
C:
Winkels en plein voor markt op zaterdag (voornaamste locatie overlast jongeren)
C D:
Sporthal en daarachter het park
37
Bijlage 4: Vragenlijst jongeren Hoi! Ik doe onderzoek over jongeren en vrijetijdsbestedingen in de omgeving rondom het Sophiapark in Hendrik-Ido-Ambacht. Dit onderzoek doe ik voor de gemeente en de jongeren, dus daar heb ik jullie hulp bij nodig. Graag zou ik willen dat jullie deze vragenlijst voor mij invullen. De vragenlijst invullen duurt ongeveer 9 minuten, is volledig anoniem en de antwoorden worden alleen voor het onderzoek gebruikt en daarna vernietigd. Denk eraan: er zijn geen goede of slechte antwoorden en ik ben alleen geïnteresseerd in jouw mening. Vrije tijd 1. Hoeveel uur vrije tijd heb je naast school (en huiswerk) per week? 1 – 3 uur 4 – 6 uur 7 – 9 uur 10 – 12 uur 12+ uur 2. Wat doe je in je vrije tijd (meerdere antwoorden mogelijk)? Sporten, aantal uur per week …………. Hangen met vrienden, aantal uur per week………… Gamen, aantal uur uur per week………… Muziek instrument spelen, aantal uur per week………….. Anders, namelijk……………….., aantal uur per week ………………………. 3. Je bent nu in het Sophiapark, wat brengt jou hier naar toe? Ik kom hier samen met vrienden Het is lekker dicht bij de winkels Het is een handige centrale plek Het is vooral een gezellige plek Anders, namelijk………. 4.
Ben je op de hoogte van het Baxhuis, jongeren ontmoetingsplekken (JOP) en van de verwijsplekken (door de gemeente gemaakte hangplakken) ,om je vrije tijd te besteden? Nee, heb geen idee waar je het over hebt (ga door naar vraag 6) Ja die locaties ken ik, maar dat is niks voor mij (ga door naar vraag 5) Ja, ik kom daar wel eens (ga door naar vraag 5) Anders, namelijk…… 5. Ik ken de volgende plekken (meerdere antwoorden mogelijk): Het Baxhuis Jongeren ontmoetingsplekken Verwijsplekken (door de gemeente gemaakte hangplekken) 6. Wist jij dat er door jongerenwerkers (zoals het Baxhuis) vrije tijd activiteiten worden georganiseerd waar je aan kan deelnemen? Nee Ja, ik heb wel eens meegedaan. Ja, maar ik heb hier nooit aan meegedaan. Anders, namelijk………. 7. Vind je dat jongerenwerkers meer activiteiten voor jongeren moet organiseren? Nee, niet nodig want er is voldoende te doen Nee, er is voldoende maar wat er is spreekt mij niet aan Ja, meer activiteiten, want er is onvoldoende te doen Anders, namelijk……….
38
8. Vind je dat de gemeente meer faciliteiten (bijvoorbeeld verwijsplekken, jongeren ontmoetingsplekken (JOP) etc) voor jongeren moet maken? Ja, er zijn onvoldoende faciliteiten Nee, er zijn voldoende faciliteiten, ik kom daar wel eens Nee, er zijn voldoende faciliteiten, maar die spreken mij niet aan Anders, namelijk…….. 9. Wordt op school aandacht besteed aan dingen die je kunt doen in je vrije tijd? Nee, daar is helemaal geen aandacht voor Ja, de mogelijkheden worden daar wel besproken, zoals: ……………… Anders, namelijk……………. 10. Zou je naast school in je vrije tijd ook tijd willen besteden aan je persoonlijke ontwikkelingen? Ja, en dat doe ik ook al (bijvoorbeeld stages bij bedrijven of online cursussen volgen) Ja, maar ik weet niet bij wie ik hiervoor terecht kan Nee, in m’n vrije tijd wil ik sociale dingen ondernemen met vrienden Nee, in m’n vrije tijd hou ik mij bezig met sport en/of andere hobby’s Anders, namelijk……………. 11. Wordt er op school gesproken over de positie van jongeren in de maatschappij en de daarbij mogelijke overlast die (vooral) ouderen ervaren? Ja, daar wordt over gesproken Nee, daar wordt niet over gesproken (ga door naar vraag 13) 12.
Indien ‘ja’ op bovenstaande vraag, wordt er dan ook op school specifiek gesproken over de overlast die men ervaart bij het Sophiapark? Ja, daar wordt over gesproken Nee, daar wordt niet over gesproken 13. Wordt er op school gesproken over normen en waarden en hoe je je ‘dient te gedragen’ op openbare plekken? Ja, daar wordt over gesproken Nee, daar wordt niet over gesproken 14. Wordt er (op regelmatige basis) contact gezocht met jullie door jongerenwerkers om o.a. te bespreken wat je doet en kan doen in je vrije tijd? Ja, dit is: wekelijks / maandelijks/jaarlijks (omcirkel juiste antwoord) Nee, ik heb met jongerenwerkers nog nooit gesproken Anders, namelijk……………. 15. Weet je zelf hoe je in contact kan komen met jongerenwerkers om te spreken over activiteiten in je vrije tijd? Nee, geen idee Ja, dat weet ik Ja, dat weet ik maar ik heb eigenlijk geen idee wat ze voor mij kunnen betekenen Anders, namelijk………. Overlast Wist je dat het kan voorkomen dat jongeren in hun vrije tijd volgens omstanders voor overlast kunnen zorgen? De volgende vragen gaan over het gedrag van jongeren, overlast en hoe de omgeving hierop reageert. 16. Ben je wel eens aangesproken op je/jullie gedrag door omstanders in de openbare ruimte? Ja (ga door naar vraag 17) Nee (ga door naar vraag 18) 17.
Als je bij vraag 16 ‘ja’ hebt aangevinkt: Heb je een goed gevoel over gehouden aan het gesprek? Ja Nee
39
Anders, namelijk………. 18. Ben je wel eens (of als groep) aangesproken door de politie? Ja (ga door naar vraag 19) Nee, nooit aangesproken (ga door naar vraag 20) 19. Als je bij vraag 18 ‘ja’ hebt aangevinkt: Heb je een goed gevoel over gehouden aan het gesprek? Ja Nee Anders, namelijk………. 20. Heb je zelf enig idee waar omstanders zich aan storen als er gesproken wordt over ‘jongerenoverlast’? Nee, ik heb geen idee Ja, namelijk……………………….. 21. Zou je het leuk vinden om als vrijwilliger voor jongerenwerk te werken? Ja Nee Anders, namelijk……………. 22. Wat denk je zelf dat er nodig is om ervoor te zorgen dat jongeren tot minder (geluids)overlast zijn rondom het Sophiapark?
23. Wil je nog iets anders kwijt waar niet naar gevraagd is:
Tot slot wil ik graag wat stellingen voorleggen en enkele persoonlijke gegevens van je weten. Hierna is de enquête klaar.
24
25
26
In hoeverre ben jij het eens met de onderstaande stellingen? Geef antwoord op een schaal van 1 tot 5, waarbij 1 = helemaal eens en 5= helemaal oneens. Helemaal Eens Neutraal Oneen Helemaal N.V. Toelichting eens s on T oneens (1) (2) (3) (4) (5) Ik veroorzaak (wel eens) overlast in de openbare ruimte Ik ben wel eens respectloos of ongelijk behandeld door de politie Ik ervaar veel controle van de (wijk)politie in het Sophiapark 40
27 28 29
30
De aanpak van politie is terecht De aanpak van politie is vriendelijk Ik heb een goede relatie met handhaving (boa’s of politie) Als het Baxhuis (jeugdplek) een vrije inloop zou hebben, zo u ik daar sneller gebruik van maken dan dat iets op afspraak moet.
Persoonlijk 31. Ik ben Man Vrouw Gender neutraal Zeg ik liever niet 32. Wat is uw leeftijd? …. Jaar 33. In welke woonplaats woont u? Hendrik-Ido-Ambacht Zwijndrecht Anders, namelijk………………. 34. Hoe schat je thuis de financiële situatie in? Geld is geen probleem Het gaat prima, maar onvoldoende voor luxe dingen zoals sport/hobby’s We hebben niet veel uit te geven Anders, namelijk……..
Bedankt, dit waren alle vragen!
41
Bijlage 5: Vragenlijst bewoners Tekst op sticker enveloppe: Een afstudeeronderzoek over jongerenoverlast in opdracht van de gemeente HIA. In welke mate wordt overlast ervaren en is er preventief iets aan te doen? Uw mening is van groot belang! Welkom! Dit onderzoek gaat over jongeren rondom het Sophiapark. Het invullen van de vragenlijst duurt ongeveer 5 minuten. Na het beantwoorden van de vragen kunt u simpelweg de enquête in de retourenvelop doen en deze deponeren in de dichtstbijzijnde brievenbus. Gelieve voor 31 december 2021. Bij sommige vragen is het de bedoeling dat u uw mening zo goed mogelijk weergeeft op een lijn van 5 punten. Hieronder ziet u een voorbeeldvraag: Sporten vind ik leuk? eens
oneens
Het eerste puntje staat hierbij voor ‘eens’ en het laatste puntje voor 'oneens'. Wanneer u sport erg leuk vindt, vinkt u het eerste puntje aan. Hoe minder leuk u sport vindt hoe dichterbij u een puntje aanvinkt bij 'oneens'. Denk eraan, er zijn geen goede of slechte antwoorden. Ik ben alleen geïnteresseerd in uw mening. Voor eventuele vragen over de vragenlijst kunt u terecht bij: Ruben van Adrichem (06- 50 87 24 63 of rjbvadrichem@hotmail.com). 1 Bent u Man Vrouw Wil ik niet zeggen Anders, namelijk………….. 2 In welke leeftijdscategorie valt u? 20-30 30-50 50-70 70+ 3 In welk deel rondom het Sophiapark ben u woonachtig. De sophiapromenade De sophiastaete Palissade Anders, namelijk……… 4 Heeft u persoonlijk wel eens last gehad van hangjongeren rondom het Sophiapark? Ja Nee 5 Indien u wel eens last heeft gehad van deze hangjongeren, waar had u dan last van (meerdere antwoorden mogelijk)? Geluidsoverlast (vuurwerk, schreeuwen) Voetballen en/of basketballen In de weg staan voor de ingang van de winkels Afval op straat Asociaal gedrag, zoals………………... Anders, namelijk…………. 6 Spreekt u jongeren wel eens aan en zo ja, hoe gaat dat dan? Ja, ik spreek ze aan en dat werkt goed Ja, ik spreek ze aan maar ik krijg weerstand of een grote mond Nee, ik spreek ze niet (meer) aan. 42
Anders, namelijk…………. 7 Indien u jongeren aanspreekt, is dit dan op basis van gedrag of van regels? Op basis van regels Op basis van gedrag Beide NVT Anders, namelijk……………………. 8 Zou u hulp willen hebben om te leren om op een juiste wijze jongeren aan te kunnen spreken op gedrag en/of regels? Ja, ik wil die hulp wel Nee, ik heb die hulp niet nodig, het gaat prima zo Nee, ik heb geen interesse Anders, namelijk………………… 9 Worden er volgens u vanuit de gemeente of andere organisaties, activiteiten georganiseerd die u samen zou kunnen doen met jongeren? Nee, weet ik niets van Ja, dat is wel eens geweest, namelijk door zorg van………………… 10 Indien de gemeente ondersteunt met budget en faciliteiten, zou u het dan leuk vinden om samen met jongeren een bepaalde activiteit te organiseren? Ja, lijkt me een goed initiatief Nee, ik heb daar geen interesse in Anders, namelijk……………. 11 Zou u het leuk vinden om als vrijwilliger voor jongerenwerk te werken? Ja Nee 12 Wat is volgens u de oorzaak van overlast gevende jongeren? (open vraag):
13 Heeft u zelf nog ideeën die een preventieve werking kunnen hebben op de overlast van jongeren? (open vraag):
Geef tot slot aan in hoeverre u het eens bent met de volgende stellingen: (1) (2) (3) (4) (5) eens oneen s Ik weet hoe ik in contact kan 14 komen met de gemeente De politie zou zich veel 15 vaker moeten laten zien in het Sophiapark De gemeente moet meer 16 activiteiten/faciliteiten voor jongeren bieden
NVT
Eventuele toelichting
43
17
18 19 20 21
22
De rol van een jongerenwerker is mij onbekend De aanwezigheid van hangjongeren verpest mijn woonplezier Ik voel mij onveilig rondom jongeren in het Sophiapark Ik ga een gesprek (praatje pot) met jongeren rondom het Sophiapark wel eens aan Ik durf jongeren niet aan te spreken op hun gedrag De overlast in het Sophiapark is in de afgelopen 2 jaar minder geworden
Dank voor uw medewerking. Ik wil u vriendelijk verzoeken de ingevulde enquête voor 31 december 2021 middels de retourenvelop te verzenden. Met vriendelijk groet, Ruben.
44
Bijlage 6: Foto’s van verspreiden enquête bewoners
45
Bijlage 7: Basisvragen interviews integrale netwerk Rol van de Gemeente • Wat vind u van bestuursmaatregelen zoals het opleggen van een samenscholingsverbod? • Preventief fouilleren, alcohol verbod nodig bij Sophiapromenade? En zou dit de overlast tegengaan? • Opleggen van bestuurlijke dwangsom, schrijven van hogere boetes, werkt dat en op basis van wat geef je dan een boete bij enkel overlast? • Gebruik van camera’s is dat echt zo effectief? Pakkans wordt groter, schrikt dit af? • Zijn er andere bestuurlijke maatregelen te bedenken waarvan u denkt dat deze effect hebben en zo ja, wat is uw theorie dat het werkt? • Zijn alle jongeren met naam en toenaam bekend bij de politie. Is er al eens contact gelegd met ouders (of zonodig via school een ‘algemene’ brief bijvoorbeeld). Activiteiten en faciliteiten • Het baxhuis, bied dat wel voldoende mogelijkheden voor de diverse soorten jongeren.
Is dat druk bezocht? Is het op de juiste momenten open? Wat kan daar gedaan worden? • Wat wordt er aan sport en spel georganiseerd voor jongeren? Of iniedergeval tijdens de ‘drukke’ momenten dat er veel jongeren zijn (vrijdagavond?) • Is dit misschien te combineren met de bewoners uit de buurt, dat ze elkaar ook leren kennen? • Wat vind u van een JOP, voldoet dat wel aan de eisen van jongeren? • Waarom dan toch hangen bij Sophiapromenade ipv gebruik maken van een speciaal ingerichte locatie voor jongeren. Wat mist er? Zijn er te weinig? • Wel eens gehoord van een MOB, is dat wellicht een oplossing. Om daar waar de overlast het grootst is deze te plaatsen op hot spots and hot times. Het Integrale Netwerk • Is de samenstelling van het integrale netwerk compleet? • Uit welke partijen bestaat het integrale netwerk? • Zijn er partijen die onvoldoende of volgens u geen bijdragen leveren. • Een veiligheidshuis is een fysiek gebouw speciaal ingericht voor alle ketenpartners. Zou deze in uw ogen kunnen bijdragen in de bestrijding tegen jongerenoverlast? Zo ja, waarom dan en waarom is dat er nog niet in Ambacht volgens u? • Komt volgens u de jeugdopbouwwerker (jongerenwerk) neutraler over dan de politie? • Kent u de term jeugdboa’s? Dit zijn BOA’s speciaal voor de jeugd.
Denkt u dat deze vorm van BOA’s een waardevolle bijdragen kunnen leveren? • Wat voor cursussen of opleidingen heeft u gevolgd om kennis te vergaren over jongeren in het algemeen? • Is iedereen in het integrale netwerk voldoende opgeleid om effectief met het probleem om te kunnen gaan? • Zijn er voldoende personen (functies) en komen jullie vaak genoeg op de locatie zoals de Sophiapark? • Hoe vaak sta je in contact met de jeugd op de Sophiapromenade? Komen de jongerenwerkers daar altijd op de ‘lastige’ momenten ook? Of zijn jongerenwerkers vrij op vrijdagavond? • Heeft u voor het werk dat er ligt voldoende middelen, kennis en personeel? In relatie tot onderwerp jongerenoverlast. (Of het makkelijk beschikken over middelen zoals reserveren voetbalveld in de ridderhal i.p.v de Sophiahal.) Overige vragen • Zijn vrijwilligers uit de gemeente geen handige oplossing? Bijvoorbeeld ter ondersteuning van jongerenwerkers? • Kunnen omwonende volgens u een rol spelen in de aanpak van hangjongerenoverlast. En zo ja, hoe dan? • Uit de literatuur blijkt dat de inzet van straatcoaches niet altijd het gewenste effect heeft, informatievoorziening komt vaak niet goed uit de verf en ook is niet duidelijk of deze nu echt bijdragen aan de verminderen van hangjongerenoverlast. Hoe kijkt u daar tegen aan? • Een pro-actieve preventieve aanpak lijkt zijn vruchten af te werpen.
Deze zouden meer bijdragen aan wederzijds respect en begrip. Ben u het eens met deze stelling? 46
Bijlage 8: Basisvragen interviews jongerenwerkers Zwijndrecht en Gemeente Zwijndrecht
Vragen voor Jongerenwerkers Zwijndrecht: • In Ambacht kennen we Hi5ambacht die zich bezig houden tot de leeftijd van 12 tot max 15 jaar. Daarna is het zorg dat jongerenwerk de volgende fase op zich neemt. Hoe is dat in Zwijndrecht ingedeeld? • Hoeveel functies zijn er ingericht die zich specifiek bezig houden met jongerenwerk? • Ambacht spreekt van een vermenging van jongeren, zowel jongeren uit Zwijndrecht als uit Ambacht zelf komen in het Sophiapark. Beide zorgen ook wel eens voor overlast. Hoe ervaren jullie deze vermenging in Zwijndrecht? Zijn daar ook veel Ambachtse jongeren? • Zijn jullie op de hoogte dat jongeren uit Zwijndrecht ook in Ambacht ‘rondhangen’ en/of voor overlast zorgen? En hoe wordt daar tegen opgetreden? • Hoeveel JOPs en verwijslocaties kent Zwijndrecht? Zijn deze in jullie ogen druk bezocht? Wat is er nog meer te doen voor de leeftijdscategorie in Zwijndrecht? • Hoe wordt de samenwerking met ambacht ervaren op het gebied van jongerenwerkers? Wordt er ook informatie over jongeren gedeeld? Projecten samen gedaan? • Indien er geen samenwerking is, hoe komt dit dan? Zouden jullie dit vanuit de kant van Zwijndrecht wel willen? • Bereiken jullie de jongeren via de middelbare scholen? En wat wordt daar dan besproken over normen, waarden, wat te doen in je vrije tijd en voorkomen van overlast? • Welke effectieve preventieve maatregelen neemt Zwijndrecht tegen
hangjongerenoverlast in de gemeente Zwijndrecht? • Hebben jullie nog ideeën of tips om op een preventieve manier hangjongerenoverlast in het Sophiapark te verminderen?
Vragen voor de gemeente Zwijndrecht: • Zowel jongeren uit Zwijndrecht als uit Ambacht zelf komen in het Sophiapark. Beide zorgen ook wel eens voor overlast Hoe ervaren jullie deze vermenging in Zwijndrecht? • Zijn jullie op de hoogte dat veel jongeren uit Zwijndrecht ook in Ambacht ‘rondhangen’ en/of voor overlast zorgen? • En hoe wordt daar dan tegen opgetreden? • Het lijkt erop dat het voor Ambachtse jongerenwerkers lastig is contact te leggen met Ambachtse jongeren via de middelbare scholen in Zwijndrecht. Is dat zo en hoe komt dat dan volgens jullie? • In Ambacht kennen we Hi5ambacht die zich bezig houden tot de leeftijd van 12 tot max 15 jaar. Daarna is het zorg dat jongerenwerk de volgende fase op zich neemt.
Hoe is dat in Zwijndrecht ingedeeld? • Hoe wordt de samenwerking met Ambacht ervaren op het gebied van jongerenwerkers, politie en BOA’s? Wordt er ook informatie over jongeren gedeeld? • Indien er geen samenwerking is tussen bepaalde partijen, hoe komt dit dan? Zouden jullie dit vanuit de kant van Zwijndrecht wel willen? • Hoeveel JOPs en verwijslocaties kent Zwijndrecht? Zijn deze in jullie ogen druk bezocht? Wat is er nog meer te doen voor de leeftijdscategorie in Zwijndrecht? • Welke effectieve preventieve maatregelen neemt Zwijndrecht tegen hangjongerenoverlast in de gemeente zwijndrecht? • leggen jullie contact met de ouders als de politie bijvoorbeeld jongeren aanspreekt op herhaaldelijk overlastgevend gedrag? En hoe zit dat als die jongeren uit Ambacht komen? • Hoeveel BOA’s en politiefunctionarissen kent Zwijndrecht? • Maken jullie gebruik van vrijwilligers, lokale ondernemers of bewoners/omwonende in projecten om de jongerenoverlast tegen te gaan? • Hebben jullie nog ideeën of tips om op een preventieve manier hangjongerenoverlast in het Sophiapark te verminderen?
47
Bijlage 9: Plan van aanpak
Plan van Aanpak afstuderen
Studentnaam
Ruben van Adrichem
Studentnummer
994882319
Opleidingscode
7772
Opleiding
Integrale Veiligheid – Criminologie
Datum van vervaardiging
5 mei 2021
Plaats
Hendrik-Ido-Ambacht
Datum van de praktijkdag
n.v.t.
Plaats
n.v.t.
48
Plan van Aanpak afstuderen Ruben van Adrichem Inhoud 1. Aanleiding voor onderzoek ................................................................................................................ 49 1.1 De omgeving .................................................................................................................................. 6 1.2 De overlast ................................................................................................................................... 50 1.3 De gemeente en haar partners ...................................................................................................... 7 1.4 De overlast gevende jongeren ....................................................................................................... 7 1.5 Reeds genomen of geprobeerde maatregelen ..................... Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. 1.5.1 Repressieve maatregelen .............................................. Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. 1.5.2 Preventieve maatregelen ............................................... Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. 1.5.3 Jongeren Ontmoetings Plekken ..................................... Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. 1.6 Integrale samenwerking Ambacht en Zwijndrecht ................ Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.
1.7 Conclusies en randvoorwaarden ................................................................................................. 52 2. Het doel van het onderzoek............................................................................................................... 52 2.1 De centrale vraag ......................................................................................................................... 52 2.2 De deelvragen ................................................................................................................................ 8 3. Verkennende literatuurstudie ............................................................................................................ 53 3.1 De verkenning .............................................................................................................................. 53 3.2 Het beantwoorden van deelvraag 1 ............................................................................................. 53 3.3 Het beantwoorden van deelvraag 2 ............................................................................................. 54 3.4 Het beantwoorden van deelvraag 3 ............................................................................................. 55 4.
Onderzoeksmethode ......................................................................................................................... 55 4.1 Deelvraag 1 .................................................................................................................................. 55 4.2 Deelvraag 2 .................................................................................................................................. 55 4.3 Deelvraag 3 .................................................................................................................................. 55 4.4 Deelvraag 4 .................................................................................................................................. 55 5. Planning ............................................................................................................................................. 56 5.1 Start en volgorde onderzoeksmethodes ...................................................................................... 56 5.2 Planning beantwoording deelvragen ........................................................................................... 56 5.3 Afsluiting onderzoek .....................................................................................................................
56 5.4 Contact opdrachtgever ................................................................................................................. 56 6. Literatuurlijst ...................................................................................................................................... 57 6.1 Literatuurlijst t.b.v. aanleiding ...................................................................................................... 57 6.2 Literatuurlijst t.b.v. verkennende literatuurstudie ......................................................................... 58 Bijlage 1: Zwijndrecht, Ambacht en Sophiapark .................................................................................... 36 Bijlage 2: Indeling Sophiapark ............................................................................................................... 37 Bijlage 3: Organigram ..................................................................... Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.
1. Aanleiding voor onderzoek Overlast door jongeren lijkt het afgelopen jaar toegenomen te zijn. Dit is zorgwekkend voor de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht (verder als Ambacht) omdat dit veel onrust veroorzaakt. De problemen die zich voordoen zijn voornamelijk in het Sophiapark, en betreft jongeren van zowel de gemeente Ambacht als de gemeente Zwijndrecht, waarbij de overlast varieert. Ondanks dat COVID-19 en de avondklok deze problematiek het afgelopen jaar mogelijk heeft versterkt, zag men voor de COVID-19 pandemie ook eenzelfde overlast op dezelfde locatie(s). Ook is Ambacht de laatste jaren sterk gegroeid. In 2010 telde Ambacht nog zo’n 27.500 inwoners, terwijl dit er in 2020 ruim 31.000 zijn geworden (Gemeente Hendrik Ido Ambacht, 2020). 1.1 De omgeving Ambacht is een gemeente in de Nederlandse provincie Zuid-Holland. De gemeente grenst aan de gemeentes Alblasserdam, Zwijndrecht, Papendrecht en Ridderkerk (zie afbeelding 1). Van oorsprong is Ambacht een dorp, maar door de snelle bouw van nieuwe wijken, trekt dit veel mensen van buitenaf aan. Zo wordt Ambacht ook wel een dorp met stadstrekken genoemd.
49
Aan de zuidzijde van Ambacht grenst Zwijndrecht. De gemeentes gaan hier naadloos in elkaar over, in tegenstelling tot de andere gemeentes. Vanaf die grens is het ongeveer één kilometer richting het noorden naar het centrumgebied Hoogambacht. Met daar de Sophiapromenade en het Sophiapark. Dit Sophiapark is een locatie om mensen te verbinden en alle voorzieningen samen te brengen. Zo zijn hier supermarkten, scholen, ouderenzorg, kinderopvang, ruimte om te recreëren, op zaterdag een markt en mogelijkheden om te winkelen (zie ook bijlage 2). Daarnaast kent Ambacht geen middelbare scholen. Ooit is er besloten met de gemeente Zwijndrecht om alle middelbare scholen in Zwijndrecht te plaatsen. Vele jongeren uit Ambacht gaan naar school in de gemeente Zwijndrecht. Ondanks dat de twee gemeentes al naadloos in elkaar overgaan, zorgt ook deze vermenging van scholieren dat er geen grenzen tussen de gemeentes bestaan. De hedendaagse digitalisering doet hier nog een schepje bovenop. Via een appje/berichtje is men al snel met elkaar in contact.
Afbeelding 3: De gemeente Ambacht met omliggende gemeentes
1.2 De overlast In beide gemeentes doen zich echter ook de nodige problemen voor. De jongerenoverlast speelt al jaren een rol. Naast het Louwersplein (een ander klein centrumgebied in Ambacht) ondervindt de gemeente Ambacht vooral problemen omtrent jongerenoverlast in het eerdergenoemde Sophiapark en Sophiapromenade (Gemeente Hendrik Ido Ambacht, 2020). Zwijndrecht kent ook problemen met jeugdoverlast, dit speelt zich vooral rondom winkelcentrum Noord af (zie bijlage 1). Een centrum dat dicht tegen Ambacht aan ligt. Doordat beide gemeentes op hun beurt samenscholingsverboden invoeren lijkt het op duw- en trekwerk met de overlast gevende jongeren tussen de verschillende gebieden. De overlast in Ambacht gaat met ups en downs. Het gaat een periode goed en dan weer mis. Deze golfbewegingen lijken te maken te hebben met de verschillende groepen jeugd, maar ook de weersomstandigheden en de aanpak van politie. Het is iets dynamisch wat de laatste twee jaar heftiger en grilliger lijkt te worden. In november 2020 bereikt dit zijn limiet. Door schade van ruim 100.000 euro rondom het Sophiapark (Gemeente Hendrik Ido Ambacht, 2020). Ook de burgemeester (Jan Heijkoop) geeft op RTV Rijnmond aan dat het ‘de spuitgaten uitloopt’ (RTV Rijnmond, 2020). 1.3 De gemeente en haar partners De gemeente werkt met verschillende partners samen in de aanpak van jongerenoverlast.
Te denken valt aan Jongerenwerk De Sociale Basis, politie/ wijkagent, particuliere beveiliging en BOA’s (Bijzondere Opsporing Ambtenaar) die primair een rol spelen in de aanpak van jongerenoverlast. Ook werknemers van Zorg- & Veiligheidshuis, omwonenden, buurthuizen, buurtbemiddeling, scholen en woningcorporaties maken deel uit van het netwerk. Daarnaast is Hi5Ambacht is een non-profit organisatie die sportieve, culturele en buurtactiviteiten voor jong en oud in Hendrik-Ido-Ambacht organiseert (Hi5Ambacht, 2021). Al met al wordt er al veel ondernomen om jongerenoverlast te verminderen (Gemeente Hendrik-Ido-Ambacht, 2020). Zowel de wijkagent als de particuliere beveiligers schouwen en monitoren de gebieden en gaan waar dit mogelijk is met de jongeren in gesprek. Voor BOA’s geldt dezelfde verantwoordelijkheid, maar komen niet toe aan dit werk. Ambacht kent twee BOA’s welke veel werk hebben aan het verwerken van de kentekenregistratie, foutparkeren, afval en overtredingen binnen de drank en horecabranche (Gemeente Hendrik Ido Ambacht, 2020).
Het Zorg- en Veiligheidshuis is voornamelijk voor jongeren waar ook problematiek thuis speelt en het OM heeft enkel een rol bij vervolging van strafbare feiten of bij bijvoorbeeld het project ‘no shank’, waar jongeren in de gelegenheid worden gesteld tussen 12 en 15 april jl., zonder strafvervolging wapens in te leveren (Stichting jeugd en jongerenwerk, 2021). Dit resulteerde in een opbrengt van 24 wapens (Facebook Politie Zwijndrecht, 2021). Ook omwonenden en de gemeente zelf zijn betrokken, zo heeft de gemeente Ambacht contact gelegd met de bewoners om naar de problemen te luisteren
50
en actie hierop te ondernemen. Daarnaast zou de gemeente graag via de middelbare scholieren in contact komen met de jongeren, echter doordat deze scholen in de gemeente Zwijndrecht staan, is dit nog geen succes gebleken. Tot slot wil de gemeente een behoefteonderzoek onder de jongeren uit laten zetten, daarbij willen ze de jongeren op het gemeentehuis uitnodigen om de behoeftes te peilen (project jongerenparticipatie). Tot op heden is dit nog niet volbracht. 1.4 De overlast gevende jongeren Er werd in 2020 precies 389 keer melding gemaakt van overlast van jongeren in de gemeente Ambacht, ruim 50% meer dan het 5jarig gemiddelde van de jaren ervoor (Gemeente Hendrik-Ido-Ambacht, 2020). Het overgrote deel van de overlast ervaart men rondom het Sophiapark (zie afbeelding 2). De overlast varieert van vandalisme (papiercontainers in brand steken), vuurwerk, vervuiling en (geluids-) overlast (eieren tegen ramen gooien) tot aan het intimideren en bedreigen van omstanders en wordt veroorzaakt door bepaalde groepen/individuen uit de gemeente Ambacht en Zwijndrecht. Er wonen zo’n 8900 jongeren van onder de 18 jaar in Ambacht. Alleen van deze groep, onder de 18 jaar, zijn er al 200 namen genoteerd en 119 brieven gestuurd naar ouders, omdat de jongeren zijn aangesproken of aangehouden op grond van overlast.
Een kleine kern (aanstichters?) keert regelmatig terug en zorgen stelselmatig voor overlast. De samenstelling van de jongeren bestaat voor het grootste gedeelte (60%) uit minderjarigen De jongste die ooit is aangehouden is 11, de meeste Afbeelding 4: Hotspots van jongerenoverlast in de gemeente Ambacht zijn rond de 13 en 14 jaar oud wat oploopt tot een jaar of 20. De oudste die ooit is aangehouden is 27 jaar. Het betreft vooral jongens, maar ook meisjes doen mee. Veelal wordt de overlast geconstateerd op donderdag, vrijdag en/of zaterdag, opvallend is dat het vooral om het eind van de week gaat. Op zondag wordt er nagenoeg geen overlast ervaren en bij mooi weer wil de overlast nog wel eens verplaatsen naar het recreatiepark de Sandelingen aan de rand van Ambacht (zie bijlage 1). 1.5 Reeds genomen of geprobeerde maatregelen Vanuit verschillende invalshoeken is er gekeken naar een oplossing voor deze overlast, vele hiervan zijn repressieve aanpakken. Deze werpen regelmatig haar vruchten af, maar zijn vaak van korte duur. Ondanks dat de repressieve aanpak het zwaartepunt heeft, wordt ook ingezet op preventief vlak. 1.5.1 Repressieve maatregelen Bij repressieve maatregelen wordt al snel gedacht aan het uitschrijven van boetes. Dit is ook het geval in Ambacht, maar niet het enige.
Naast deze boetes heeft de gemeente Ambacht onlangs ook brieven geschreven aan de ouders van overlast gevende jongeren. Met deze brieven doet de gemeente een beroep op de verantwoordelijkheid van de ouders. Sommige ouders weten immers niet wat hun kinderen buitenshuis uitspoken. Andere repressieve maatregelen die de gemeente getroffen heeft zijn onder andere het samenscholingsverbod en het gebiedsverbod. Deze verboden komen tot stand wanneer er overlast ervaren wordt van jongeren op bepaalde locaties of wanneer de groepsgrootte waarmee jongeren op straat zijn voor overlast zorgt. Deze maatregelen hebben dan wel een repressief karakter, maar hebben ook een preventieve werking. 1.5.2 Preventieve maatregelen Het plaatsen van kentekenregistratie camera’s (voor scooters en auto’s die het park in rijden) en het preventief fouilleren zijn voorbeelden van preventieve maatregelen die de gemeente getroffen heeft om jongerenoverlast te verminderen(Gemeente Hendrik-Ido-Ambacht, 2020). Ook zijn er lichtmasten (bouwlampen) geplaatst in het Sophiapark om jeugd uit de anonimiteit te halen, dit heeft een positief effect opgeleverd waardoor er nu meer lantaarnpalen in het Sophiapark geplaatst worden. Of deze
51
aanpak op de lange termijn werkt, moet nog blijken Het plaatsen van tactische beveiligingscamera’s op het scholencluster en Baxhuis is een laatste preventieve maatregel die de gemeente getroffen heeft in de omgeving van het Sophiapark (Gemeente Hendrik-Ido-Ambacht, 2020). Aan de hand van de effecten van de beveiligingscamera's op de schoolpleinen wordt ook gekeken naar de mogelijkheid om de schoolpleinen open te stellen, zodat deze plek een wijkfunctie vervuld waar kinderen (met ouders) na schooltijd samen kunnen komen. 1.5.3 Jongeren Ontmoetings Plekken (JOP) Volgens de gemeente is het faciliteren van een plek voor de jeugd een preventieve wijze om op te treden tegen de overlast. Niet alleen de gemeente heeft dit idee, maar ook uit de omgevingsvisie, een integrale langetermijnvisie van de gemeente voor de fysieke leefomgeving, is gebleken dat jongeren behoefte hebben aan meer JOPS’s (Jongeren Ontmoetings Plekken) (Vereniging van Nederlandse Gemeente, 2021). Ambacht kent 2 officiële JOP’s en zo’n 16 verwijsplekken), waarvan 9 bereikbaar met auto (Ambtelijke verkenning Mobiele JOP, 2018). Verwijsplekken zijn locaties in Ambacht (niet speciaal ingericht voor jongeren) waar jongeren kunnen samenkomen anders dan een JOP. Op deze locaties zorgen jongeren voor minder overlast bij de omgeving omdat de locaties vaak wat meer afgelegen zijn.
Deze verwijsplekken worden door politie en jongerenwerk gebruikt om jongeren naar te verwijzen. Zo wordt getracht de jongeren over de gemeente te verspreiden. Het is onduidelijk of deze locaties over het algemeen wel voldoende bekend zijn voor de jongeren. Daarnaast lijken dit in verhouding weinig plekken, voor de hoeveelheid jeugd. Naast de JOP’s en verwijsplekken, kent Ambacht ook nog ‘Het Baxhuis’. Het enige jeugdcentrum binnen Ambacht waar begeleiding aanwezig is door jongerenwerkers. Men kan hier samenkomen, sportactiviteiten doen of zich bezighouden met andere hobby’s (Playstations en muziek). Ook Zwijndrecht kent vier van dit soort buurthuizen. Of hier veel gebruik van wordt gemaakt is echter onbekend bij de gemeente Ambacht. Ook is onvoldoende bekend wat de mate van gebruik is van de JOP’s en verwijslocaties van de gemeente Zwijndrecht. 1.6 Integrale samenwerking Ambacht en Zwijndrecht Dit onderzoek legt de focus op jongerenoverlast in de gemeente Ambacht, echter lijkt de gemeente Zwijndrecht wel een rol te hebben in de problematiek rondom jongerenoverlast. De gemeente Ambacht is zich hier bewust van en zoekt de samenwerking met de gemeente Zwijndrecht ook regelmatig op. Door deze initiatieven is de samenwerking al intensiever dan voorheen. Jongerenwerkers van beide gemeentes wisten tot voor kort niet van elkaars probleemjeugd.
In november 2020 zijn zij gezamenlijk de straat op gegaan. Een structurele integrale benadering is wenselijk. Op bestuurlijk niveau lijken de gemeentes al goed samen te werken (acties samen op touw gezet, bijvoorbeeld het sturen van brieven naar de ouders, getekend door beide burgemeesters). Op ambtelijk terrein is hier nog wel wat te winnen. Welzijns- en maatschappelijke partijen geven aan ook graag intensiever samen te werken, echter lijkt dit in de praktijk toch nog lastig. 1.7 Conclusies en randvoorwaarden De gemeente vraagt zich af of andere gemeentes tegen dezelfde problematiek aanlopen en hoe zij hier mee omgaan. Welke preventieve maatregelen worden er dan zoal gebruikt en bieden deze een oplossing? Een droom van de gemeente is om jongerenoverlast aan de voorkant te kunnen voorkomen zodat nieuwe generaties overlast gevende jongeren voorkomen worden. Echter heeft de gemeente ook niet de illusie dit volledig in de kiem te smoren, maar denkt wel dat er meer te doen is dan er reeds gedaan wordt en vraagt zich af of de dingen die gedaan worden misschien anders moeten? Deze mogelijkheden wil de gemeente graag laten onderzoeken. De gemeente ziet dan ook graag dat dit onderzoek verwezenlijkt wordt. Een onafhankelijk persoon die niet door een koker kijkt en iemand die van buitenaf een advies aanlevert die de gemeente mogelijk kan gebruiken om beleid aan te kunnen passen.
Aanvullende randvoorwaarden voor het onderzoek, worden er niet gesteld door de gemeente.
2. Het doel van het onderzoek 2.1 De centrale vraag De Gemeente Hendrik-Ido-Ambacht is op zoek naar (aanvullende) preventieve maatregelen voor het verminderen van jongerenoverlast. Een en ander is reeds geprobeerd maar toch denkt de gemeente dat er nog wat winst te halen valt. Zijn de huidige preventieve maatregelen voldoende, moeten ze anders ingericht of gehanteerd worden, of zijn er nog andere aanvullende preventieve maatregelen 52
die tot op heden nog niet getroffen zijn? Zijn vragen die spelen bij de gemeente Ambacht. Het doel van het onderzoek is om middels literatuur- en praktijkgericht onderzoek te achterhalen welke preventieve maatregelen er bekend zijn die de gemeente Ambacht niet of anders hanteert om jongerenoverlast te verminderen of te voorkomen. De gemeente heeft niet het idee dat het volledig voorkomen kan worden en begrijpt ook dat jongeren een plek moeten hebben voor vermaak en het onderhouden van sociale contacten. Middels het onderzoek wordt verwacht te achterhalen welke preventieve maatregelen gehanteerd worden in het buitenland, maar ook bij andere gemeentes in Nederland. Door deze maatregelen te vergelijken met de huidige maatregelen die Ambacht hanteert, wordt verwacht dichter bij de beantwoording van de centrale vraag te komen. De centrale vraag voor het behalen van dit doel is: Centrale vraag: Welke preventieve maatregelen kan de gemeente Hendrik Ido Ambacht hanteren om jeugdoverlast te verminderen? 2.2 De deelvragen De centrale vraag is niet opzichzelfstaand. Het onderzoek wat benodigd is om hier antwoord op te geven, is verdeeld onder vier deelvragen. Door het beantwoorden van deze deelvragen, wordt een deel van de centrale vraag beantwoord. Na het samenvoegen van de uitkomsten op de deelvragen zal een antwoord en advies geformuleerd worden op de centrale vraag.
Op deze wijze wordt het onderzoek gefaseerd aangepakt en krijgen de essentiële begrippen van de centrale vraag uitgebreid de aandacht. De vier deelvragen die ondersteunen om de centrale vraag te beantwoorden, zijn: 1 - Welke preventieve maatregelen zijn er in de internationale literatuur bekend omtrent de aanpak van jeugdoverlast? (Literatuuronderzoek) 2 - Welke preventieve maatregelen hanteren andere gemeentes in Nederland ter bestrijding van jeugdoverlast? (Literatuur- en praktijkonderzoek) 3 - Welke onvervulde behoeftes hebben overlast gevende jongeren naar eigen zeggen, die leiden tot overlast gevend gedrag? (Literatuur- en praktijkonderzoek) 4 - Op welke wijze kan er volgens verschillende partners preventief worden ingezet tegen overlast gevende jongeren? (Praktijkonderzoek)
3. Verkennende literatuurstudie 3.1 De verkenning In onderstaande verkenning wordt uitleg gegeven over de geraadpleegde bronnen welke geschikt geacht lijken voor verdere verdieping. Deze verdieping zal plaatsvinden tijdens het uitvoeren van het onderzoek. Onderstaand staat per deelvraag een korte uitleg en vervolgens een opsomming van bronnen. De volledige bronverwijzing is achterin het verslag opgenomen in de literatuurlijst. In dit hoofdstuk zal enkel de auteur en het jaar opgesomd worden waarna er kort uitleg wordt gegeven wat de bron inhoudt en hoe deze van pas komt voor het verdere onderzoek. 3.2 Het beantwoorden van deelvraag 1 Zoals de deelvragen reeds omschrijven is er op verschillende niveaus literatuur benodigd die informatie verschaft over jeugdoverlast en de aanpak hiervan. In de literatuur wordt gezocht naar internationale onderzoeken die verklaren welk soort overlast er ervaren wordt en hoe hier preventief tegen opgetreden wordt. Of bepaalde preventieve maatregelen, welke internationaal ingezet worden, ook zijn vruchten afwerpt is een vereiste om te weten te komen. Voor het beantwoorden van deze eerste deelvraag went ik mij tot bronnen zoals: - Ahsford, B (2007). Engeland en Wales steken in op verschillende programma’s om jeugdcriminaliteit te verminderen.
Ondanks het verschil tussen criminaliteit en overlast geeft dit verslag informatie weer over hoe er met jongeren omgegaan kan worden om te voorkomen dat overlast of crimineel gedrag ontstaat. Zo zijn er programma’s ontwikkeld om jongeren inzicht te geven wat hun gedrag op de lange termijn voor effect heeft, wat het doet met omstanders en zijn er programma’s waarbij jeugd cursussen aangeboden worden zodat perspectief en vertrouwen binnen de maatschappij ontstaat. Ook op jonge leeftijd 53
kunnen jongeren al aan hun toekomst werken is hierbij de boodschap. - Mason, C., Downward, P. & Walpole, C. (2017) en Ekholm, D (2013). Artikelen waarin gesproken wordt over verschillende sportprogramma’s voor jeugdigen. Door deze sportprogramma’s leren jongeren om te gaan met de sociale omgeving en ontwikkelen ze competenties. Hierdoor probeert men de inzet van politie te verminderen. Preventieve ideeën die zijn weerslag hebben op de jeugd. Het voorkomen van verveling en aandacht steken in negatieve dingen wordt omgezet in positiviteit en vermaak. De artikelen beschrijven innovatieve ideeën waarbij out of the box gedacht wordt. 3.3 Het beantwoorden van deelvraag 2 Voor het beantwoorden van deze deelvraag wordt er getracht vanuit de Nederlandse literatuur aanvullende preventieve maatregelen te achterhalen welke in andere gemeentes dan de gemeente Ambacht, of binnen andere onderzoeken een positieve werking hebben aangetoond. Door niet alleen naar internationaal literatuur te kijken, maar juist ook binnenlands te vergelijken wordt de delta naar de doelgroep des te kleiner. Hiermee wordt beoogd de validiteit en betrouwbaarheid van het onderzoek te verstevigen.
Onderstaande bronnen worden minimaal geraadpleegd om gefundeerd antwoord te kunnen geven op de deelvraag: - Mein, A (2010) Het deel wat aanspreekt in dit artikel is het deel van de bestuurlijke handhavingsbevoegdheden in vogelvlucht. Een overzicht van de maatregelen die een burgemeester kan inzetten om overlast aan te pakken. Met dit overzicht wordt er een basis gelegd van wat er aan bevoegdheden op bestuurlijk niveau bestaat. Deze zijn zowel preventief als repressief. De preventieve maatregelen hiervan zijn interessant voor dit onderzoek. - Swam, V. van (2017). In dit onderzoek wordt onderzocht wat het effect is van het aanspreken van overlastplegers door een algemene plaatselijke verordening (APV). Hierbij kijkt men onder andere naar het herkennen van overlast en het resultaat van het omstanderseffect. Dit onderzoek brengt nieuwe ideeën aan het licht waar eerder niet aan gedacht is. Worden de overlastplegers wel aangesproken en welk effect heeft dit dan? Of is het van belang dat omstanders meer tips en tricks krijgen zodat ze zich sterker voelen wanneer ze overlastplegers aanspreken? - Straten, A. (2010) en Visscher, A (2017). Deze bronnen gaan over de stad Rotterdam. Hierin wordt gesproken over de relatie met de strain- en sociale controle theorie, die mogelijk deels ontbreekt en waardoor jongeren voor overlast kunnen zorgen.
Ook wordt er in een van de bronnen gesproken over het resultaat van klassikale voorlichtingen ter voorkoming van probleemgedrag en de inzet van straatcoaches. Dit lijkt een relevant stuk aangezien Ambacht weinig invloed kan uitoefenen op de middelbare scholen, gezien deze in de gemeente Zwijndrecht zijn gesitueerd. De relatie met preventieve maatregelen in deze bronnen is gelegd en hierdoor worden deze bronnen dan ook bruikbaar geacht voor het onderzoek naar preventieve maatregelen tegen de overlast van jongeren in de gemeente Ambacht. - Demiryürek, F. (2007). Het verstevigen van een netwerk en het gebruik van een netwerkbenadering lijkt in deze bron een bijdrage te leveren aan de sleutel tot succes. Ook het onderkennen van verschillende percepties over het onderwerp vraagt om verscherping. Doordat ook Zwijndrecht een grote rol speelt in de jeugdoverlast in Ambacht, is het advies dit deel van het netwerk nader te belichten. Daarnaast is Barendrecht een verglijkbare naastliggende gemeente. De verwachting is dat de verdere inhoud dan ook goed te spiegelen is aan de problematiek in Ambacht en Zwijndrecht. - Beek, L. van et al. (2011). In deze bron wordt er gesproken over de effecten bij het bieden van toekomstperspectief aan overlastgevende jongeren. Naast dit toekomstperspectief wordt er in gegaan op de behoeftes van de jongeren zelf.
Ook speelt de sociale controle en het hiermee gepaard gaande vergroten van het veiligheidsgevoel een belangrijke rol. Deze sociale controle wordt onder andere vervuld door jeugden wijkagent. Tot slot spreekt deze bron ook over het jeugdnetwerk die elk een aparte wijkopbouwwerker heeft. De rol en de preventieve werking van deze wijkopbouwwerker lijkt interessant voor dit onderzoek.
54
3.4 Het beantwoorden van deelvraag 3 Het gericht beantwoorden van deelvraag drie zal gebeuren door praktijkonderzoek te doen onder de jongeren van Hendrik-Ido-Ambacht. Dit is de doelgroep en door met hen in gesprek te gaan wordt de betrouwbaarheid van het onderzoek versterkt. Om goed voorbereid de interviews af te nemen is literatuuronderzoek een vereiste. Middels dit literatuuronderzoek wordt voorkennis verworven over het onderwerp wat bij zal dragen aan het gericht kunnen stellen van vragen tijdens bijvoorbeeld een interview. De onderstaande bronnen bevatten waardevolle informatie die bruikbaar wordt geacht voor het praktijkonderzoek. - Pyyry, N. (2015), Nationale Politie. (z.d.), Thijssen, J (2020) en Saeidi-Rizi, F. (2014). Deze bronnen omschrijven niet enkel aan welke kenmerken de jongeren voldoen maar ook aan de redenen voor deze jongeren om elkaar te bezoeken in openbare plekken en de vaak hieruit voortvloeiende problematiek (overlast). Deze redenen zijn van belang voor het interview. Door te weten welke redenen jongeren hebben voor aanvang van een interview, geeft dat een beter houvast om gericht door te vragen om de onderste steen boven te krijgen.
4. Onderzoeksmethode 4.1 Deelvraag 1 Om zo breed mogelijk georiënteerd het onderzoek aan te vangen is het onderzoek niet enkel gebaseerd op nationale literatuur. Van belang wordt geacht ook internationaal onderzoek te doen om te zien of er over de grens andere vormen van jeugd overlast is en welke preventieve maatregelen gebruikt worden. Met deelvraag één wordt verwacht antwoord te kunnen geven op die vraag. Welk van die preventieve maatregelen worden er over de grens gebruikt, welke daarvan zijn succesvol en zijn deze al eens toegepast binnen de gemeente Ambacht? Het beantwoorden van deze deelvraag gebeurt middels literatuuronderzoek. Kwalitatief deze deelvraag beantwoorden lijkt niet haalbaar binnen de gestelde tijdsperiode en coronamaatregelen. Daarnaast wordt verwacht dat literatuuronderzoek voldoende de lading zal dekken. 4.2 Deelvraag 2 In tegenstelling tot deelvraag één, zal deelvraag twee beantwoord worden door zowel kwantitatief als kwalitatief onderzoek. Het kwantitatieve onderzoek voor deze deelvraag richt zich zoveel als mogelijk op de nationale wetenschappelijke literatuur. Dit deel heeft als doel het onderzoeken van bruikbare preventieve maatregelen binnen andere gemeentes in Nederland die gericht zijn tegen jongerenoverlast. Het kwalitatieve doel richt zich met name op de gemeente Ambacht en de gemeente Zwijndrecht.