RN 81 Programmabegroting 2024-2027
Tekst van het document
2024 600
2025 600
450 260 -260 345 -220 350 75 70 150 60 85 110 75 111 2.261 150 80 246 -156 88 156 400 100 1.064 130 240 -240 110 400 -667 8.900
300 260 -260 345 -220 350 75 70 150
8.873 €
Totaal
16.055
€
2026 600 -100 250 260 -260 345 -220 350 75 70 150
85 110 75 111 2.051 40 80 246 -156 88 156 400
85 110 75 111 1.901
854 130
658 130
110
110
500 -846
1.250 -1.057
15.106 15.000
433
21.319
2027 I/S 600 S -600 S I 260 S -260 S 345 S -220 S 350 S 75 S 70 S 150 S I 85 S 110 S 75 S 111 S 1.151 I 80 S 246 S -156 S 88 S I 400 S I 658 130 S I I 110 S I 2.250 S -1.056 S I -2.570 S I -1.136
80 246 -156 88 400
€
5.664
€
3.345
3.4.3 Overige technische mutaties In deze begroting zijn ook wijzigingen opgenomen die voortkomen uit autonome wijzigingen in de individuele begrotingsjaren, de zogenoemde ‘overige technische mutaties’. Deze zijn budgettair neutraal. De wijzigingen hebben betrekking op de volgende onderdelen: • De ramingen van de mutaties in de diverse grondexploitatieprojecten; • De ramingen van de onttrekkingen van de inzet van de diverse, door de raad geautoriseerde bestemmingsreserves. In bijlage 6.5 Reserves en voorzieningen is een overzicht opgenomen van alle verrekeningen met reserves; • De ramingen van de (gewijzigde en nieuwe) kapitaallasten die voortvloeien uit de investeringen; • De verwerking van de nominale ontwikkelingen (loon- en prijscompensatie) op basis van de afgesproken percentages; • De actualisatie van de doorbelasting van de salariskosten (uren) naar de diverse programma's.
23
3.5
Investeringen
De onderstaande investeringsvoorstellen voor de jaarschijf 2024 worden opgenomen in het Investeringsprogramma 2024 (verder IVP). De investeringsvoorstellen die opgenomen zijn in de jaren 2025 – 2027 komen op de lijst met "kansrijke investeringen". Conform onze nota investeringsbeleid vindt de afweging hierover plaats in de betreffende jaarschijf; voor 2025 is dit de begroting 2025-2028. De kapitaallasten van het Investeringsprogramma 2024 zijn bij deze begroting volledig en meerjarig gedekt. Ten opzichte van de kansrijke investeringen die in de begroting 2023 voor de jaarschijf 2024 waren opgenomen, zijn de volgende nieuwe investeringen toegevoegd: • • • • • • • • • •
Ambulance post (dekking kostprijs dekkende huur) € 4.500.000 Herinrichting terrein Adelaarplein-Abdijlaan-Vinkelaan Helmond Noord € 200.000 Wijkaccommodatie de Boerderij € 250.000 Stationskwartier € 750.000 Gebiedsgerichte aanpak Natuur € 50.000 Opwaarderen openbare ruimte Annawijk € 400.000 Herinrichting openbare ruimte Den Herd € 58.000 Nieuwbouw en infrastructuur in de stad (Houtsdonk) € 500.000 Projecten cultuur: evenemententerrein berkendonk € 150.000 Uitvoering duurzaamheid/ klimaatopgave € 120.000
Verduurzamen gemeentelijk vastgoed is hoger opgenomen ten opzichte van de begroting 2023. Daarnaast is door een realistische raming van de investeringen een aantal investeringen verschoven naar latere jaren. Mocht blijken dat investeringen toch eerder nodig zijn, dan leggen we dit via een apart raadsvoorstel of een berap aan de raad voor. Het betreft: wegen regulier, Kasteel Traverse, projecten cultuur, uitvoering Fietsagenda Helmond, vergroenen van de stad, regionale Bereikbaarheidsagenda. Progr. Investeringsprogramma 2024 Vervangingsinvesteringen 1 Speelvoorzieningen 1 Skatevoorzieningen 1 Skatevoorzieningen - ophoging begroting 2023 1 Vervanging sportvelden 1 Vervanging sportvelden - ophoging begroting 2023 2 Wegen regulier 2 Wegen regulier - ophoging begroting 2023 2 Opwaarderen openbare verlichting 2 Vervanging verkeerregelinstallaties (VRI's) 2 Openbaar groen 2 Vervanging bomen 2 Vervanging natuur en recreatie 2 Kasteel Traverse 2 Kasteel Traverse - ophoging begroting 2023 2 Deurneseweg 2 Deurneseweg - ophoging begroting 2023 2 Rioleringszorg (kostendekkend via rioolrecht) 2 Dekking rioolrecht 2 Vervanging containers 2 Dekking afvalstoffenheffing AD Onderhoud en vervanging van de ICT-infrastructuur
24
2024 IVP
2025 2026 2027 Kansrijke investeringen
100 65 220 700 50 3.600 0 700 1.420 450 450 75 0 0 0 0 1.793 -1.793 60 -60 0
400 0 0 300 90 3.600 0 700 1.710 450 450 225 1.250 450 0 0 1.793 -1.793 60 -60 135
250 0 0 300 165 3.600 0 700 1.870 450 450 150 1.250 0 0 0 1.793 -1.793 60 -60 323
250 0 0 300 30 3.600 1.400 700 1.870 450 450 150 0 0 1.500 300 1.793 -1.793 60 -60 1.202
Totaal
1.000 65 220 1.600 335 14.400 1.400 2.800 6.870 1.800 1.800 600 2.500 450 1.500 300 7.172 -7.172 240 -240 1.660
Bedragen x € 1.000
Progr. Investeringsprogramma 2024 Nieuw beleid 1 Buitenruimte Campus De Braak aanvullend krediet 1 Jan van Brabant verhoging krediet 1 Jan van Brabant infrastructurele aanpassingen 1 Herontwikkeling sportaccommodatie Mierlo-Hout 1 Ambulance post (dekking kostprijsdekkende huur) 2 Uitvoering Fietsagenda Helmond 2 Uitvoering Fietsagenda Helmond - ophoging begroting 2023 Wijkinvesteringen - herstructurering en 2 leefbaarheidsvraagstukken 2 Vergroenen van de stad 2 Vergroten aantrekkelijkheid Centrum 2 Vergroten aantrekkelijkheid Centrum - ophoging begroting 2023 2 Wonen 2 30 km-zones in Helmond-Noord en Dierdonk 2 Regionale Bereikbaarheidsagenda 2 Flankerende maatregelen N279 2 Uitvoering Natuurontwikkeling in kader van B5-bod 2 Nieuwbouw en infrastructuur in de stad (Houtsdonk) 2 Dekking: Nieuwbouw en infrastructuur in de stad (Rijk) 2 Uitvoering duurzaamheid/ klimaatopgave 2 Multifunctionele Accommodatie (MFA) Rijpelberg 2 WijkontwikkelingsProgramma (WOP) Rijpelberg Uitvoering duurzaamheidsopgave (vervolg Energiearmoede) 2 klimaatopgave Herinrichting terrein Adelaarplein-Abdijlaan-Vinkelaan Helmond 2 Noord 2 Dekking reserve stedelijke vernieuwing
2024
2025
2026
2027
Totaal
0 0 0 0 4.500 1.750 0
1.600 0 0 pm 820 2.450 0
0 0 1.970 0 0 1.125 1.000
0 9.091 0 0 0 800 1.200
1.600 9.091 1.970 0 5.320 6.125 2.200
0
900
850
525
2.275
575 0 1.500 350 750 1.000 0 0 500 -320 120 0 0
900 0 1.500 350 0 1.000 0 250 4.960 -3.220 300 2.750 500
900 1.500 0 350 0 4.000 0 0 4.960 -3.220 400 3.000 750
875 1.500 0 0 0 4.000 2.500 0 4.960 -3.220 400 3.000 750
3.250 3.000 3.000 1.050 750 10.000 2.500 250 15.380 -9.980 1.220 8.750 2.000
0
190
0
0
190
200
0
0
0
200
-200
0
0
0
-200
2 Verkeersmaatregelen Helmond Noord Adelaarplein en omgeving
0
185
0
0
185
2 Wijkaccommodatie de Boerderij 2 Dekking reserve stedelijke vernieuwing 2 Stationskwartier 2 Gebiedsgerichte aanpak Natuur 2 Opwaarderen openbare ruimte Annawijk 2 Dekking reserve stedelijke vernieuwing 2 Herinrichting openbare ruimte Den Herd 2 Dekking reserve stedelijke vernieuwing 3 Projecten cultuur 3 Projecten cultuur: evenemententerrein berkendonk AD Verduurzamen gemeentelijk vastgoed - ophoging begroting 2023 AD Dekking MJOP en Rijk Realistische raming investeringsprogramma (excl. dekking)
250 -250 750 50 400 -400 58 -58 750 150 2.150 -295 25.486
250 -250 1.500 0 0 0 0 0 1.375 850 3.125 -865 37.368
0 0 1.500 0 0 0 0 0 150 0 4.375 -415 38.191
0 500 0 -500 1.500 5.250 0 50 0 400 0 -400 0 58 0 -58 500 2.775 0 1.000 4.375 14.025 -415 -1.990 50.031 151.076
Toelichtingen op de investeringen uit het IVP zijn opgenomen in de desbetreffende programma's.
25
In eerdere begrotingen zijn de investeringen uit onderstaande tabel meerjarig vastgesteld. Ook voor deze investeringen geldt dat hiervoor een realistische planning is opgesteld. Daardoor zijn bedragen over de jaren verschoven. Het totaal beschikbare krediet wijzigt niet. Bedragen x € 1.000
Meerjarig vastgestelde investeringen Bedragen x € 1.000 Programma onderwijshuisvesting periode 2018-2025 € 24,4 mln. Huis voor de Stad € 41,567 mln. Investering Sportpark de Braak € 44,7 mln. (Saldo uitgaven 48,3 mln. - inkomsten 3,6 mln.) Nieuwe zwemvoorziening € 13,725 mln. Vervanging sluis 9 € 7,3 mln. Jan van Brabant (inclusief voorbereiding) € 19,2 miljoen. € 2,7 miljoen gepland in 2027 Totaal (lasten reeds afgedekt)
Herziene investeringsplanning t/m 2022 2023 2024 2025 2.450 250 3.750 7.900 21.000 16.000 4.600 -
26
2026 7.950 -
2027 2.000 -
7.484
9.400
13.300
14.500
-
-
4.834 2.345
8.380 52
250 25
261 4.900
-
-
-
250
1.250
6.000
9.000
2.700
38.113
34.332
23.175
33.561
16.950
4.700
3.6
Meerjarenraming Overzicht (bedragen x €1.000/ - = negatief)
Meerjarenbegroting
2024
2025
2026
2027
Lasten (excl.stortingen reserves) 1
Meedoen, rondkomen, vooruitkomen
214.560
213.908
211.957
212.066
2
Duurzaam en Leefbaar
131.405
126.969
112.701
94.022
3
Economisch vitaal en aantrekkelijk
24.174
23.936
23.998
23.628
4
Bestuur en organisatie
13.854
13.715
13.660
13.294
5
Algemene dekkinsmiddelen
53.956
76.534
70.476
77.217
Totaal lasten
437.949
455.062
432.792
420.227
Meerjarenbegroting
2024
2025
2026
2027
Baten (excl.onttrekking reserves) 1
Meedoen, rondkomen, vooruitkomen
55.816
54.533
55.843
55.836
2
Duurzaam en Leefbaar
101.077
96.708
82.810
64.169
3
Economisch vitaal en aantrekkelijk
4.455
4.455
4.455
4.455
4
Bestuur en organisatie
5
Algemene dekkinsmiddelen
2.541
2.539
2.828
2.011
282.728
291.850
280.970
285.430
446.617
450.085
426.906
411.901
8.668
-4.977
-5.886
-8.326
Stortingen in reserves
21.351
4.274
3.301
404
Onttrekkingen aan reserves
12.683
9.251
5.721
3.729
Totaal verrekeningen met reserves
-8.668
4.977
2.420
3.325
0
0
-3.466
-5.001
Totaal baten Totaal resultaat programma's Verrekeningen met reserves
Totaal resultaat programma's
27
3.7
Hoofdpunten weerstandsvermogen
In deze begroting zijn zowel het risicoprofiel als de beschikbare weerstandscapaciteit geactualiseerd ten opzichte van de jaarrekening 2022. In onderstaande tabel is het verloop van het weerstandsvermogen weergegeven. (bedragen x € 1.000)
Beschikbare weerstandscapaciteit
1-1-2023
1-1-2024
Incidentele weerstandscapaciteit Structurele weerstandscapaciteit Totale weerstandscapaciteit
143.837 3.974 147.811
136.845 1.250 138.095
Totaal aan specifieke risico's
67.355
72.260
2,19
1,91
Weerstandsvermogen
In de financiële verordening is opgenomen dat onze ratio weerstandsvermogen minimaal 1,5 moet zijn. De huidige ratio van 1,91 voldoet daar ruimschoots aan, wat betekent dat onze financiële weerbaarheid goed is. Met het inzetten van de ruimte gaan we terughoudend om. Namelijk door ruimte beschikbaar te houden, kunnen we in de toekomst inspelen op eventuele nieuwe ontwikkelingen bijv. om kostenstijgingen in de bouw op te vangen. Daarnaast hebben we nog uitdagingen op het gebied van duurzaamheid, digitalisering en mobiliteit. Nu en in de toekomst is het belangrijk om een structureel gezonde financiële huishouding te behouden. Een verdere toelichting op het weerstandsvermogen en de risico’s is opgenomen in de paragraaf Weerstandsvermogen en Risicobeheersing.
28
4
Beleidsprogramma's
Bij wijze van leeswijzer vind u hieronder de beleidsprogramma’s volgens de nieuwe indeling en de thema’s die horen bij elk van deze programma’s. Een was/wordt lijst van de programma’s is opgenomen in bijlage 6.13 3.1 Programma 1 Meedoen, rondkomen vooruitkomen
3.2 Programma 2 Duurzaam & Leefbaar
3.3 Programma 3 Economisch vitaal en aantrekkelijk
3.4 Programma 4 Bestuur & Organisatie
3.1.1 Zorg en welzijn
3.2.1 Ruimtelijke ordening
3.3.1 Topsectoren /
3.4.1 Andere Overheid
3.1.2 Werk & Inkomen
en volkshuisvesting (incl.
stedelijke werkmilieus
3.4.2 Strategische
3.1.3 Jeugd, Jeugdzorg en
Grondbedrijf)
3.3.2 Onderwijs/
positionering /lobby (incl.
Onderwijs
3.2.2 Stedelijke
arbeidsmarkt
regionale samenwerking
3.1.4 Inclusie
vernieuwing (centrum &
3.3.3 Bedrijventerreinen /
en citymarketing)
3.1.5 Gezondheid
wijken)
circulaire economie
3.1.6 Sport
3.2.3 Veiligheid
3.3.4 Cultuur & recreatie
3.4.3 Participatiebeleid
3.2.4 Klimaat & energie /
3.4.4 Wijkgericht werken
gezonde leefomgeving
3.4.5 Dienstverlening
3.2.5 Mobiliteit
3.4.6 Digitale Stad
3.2.6 Beheer en onderhoud
3.4.7 Personeel & Organisatie
29
4.1
Programma 1: Meedoen, rondkomen, vooruitkomen
Wat willen we bereiken? We willen zorgen voor een veerkrachtig en inclusief Helmond waarin iedereen kan meedoen, rondkomen en vooruitkomen. Dit is een van de drie hoofdopgaven om toe te werken naar brede welvaart in 2040, zoals verwoord in ‘Helmond, Ambitie 2040'. Als stad kunnen we pas écht ontwikkelen als iedereen kan meedoen en meegroeien in een veilige, leefbare en aantrekkelijke omgeving en de ruimte heeft om te leven. Dat betekent een stad waarin je veilig kunt opgroeien en er voor iedereen dezelfde kansen zijn in het onderwijs, en om gelukkig en gezond oud te worden. Ongeacht afkomst, leeftijd, gender, seksuele voorkeur, beperking of plek waar je bed staat. Wie moet vluchten voor zijn leven wordt in Helmond gastvrij ontvangen. Dat geldt voor mensen uit Oekraïne en van elders uit de wereld. We streven naar een thuis voor iedereen en waar nodig zorg en begeleiding, gericht op meedoen. Vooral voor de inwoners die ons het hardste nodig hebben willen we nu, maar ook in de toekomst, goede zorg en ondersteuning garanderen. Zeker nu de toegankelijkheid ervan – zowel in het sociaal als medisch domein - steeds meer onder druk komt te staan vanwege vergrijzing en een krappe arbeidsmarkt. In 2040 is namelijk een kwart van de Helmondse bevolking 65 jaar of ouder.
We werken daarom aan een beweging waarbij we problemen en zorgvragen van inwoners zoveel mogelijk vóór zijn en vroegtijdig oppakken. Hiermee streven we ook naar een sociaal stelsel dat in 2024 en daarna binnen de financiële kaders van het Sociaal Domein blijft. We zetten in op een sterke sociale basis in de stad met inclusieve basisvoorzieningen en sterke sociale netwerken (samenredzaamheid). We werken ook aan sociale teams die beschikkingsvrij brede basisondersteuning kunnen bieden en goed zijn verankerd in onze wijken. Bovendien zetten we in op het organiseren van goede specialistische zorg voor als dat nodig is. We werken in regionaal verband samen met zorgpartijen en zorgverzekeraars aan de juiste zorg op de juiste plek. Het accent verschuift de komende periode nog meer naar preventie en het versterken van de sociale basis en kansengelijkheid. We zetten daarnaast in op gezond en actief leven voor jong en oud, basisvaardigheden en onderwijskansen en bestaanszekerheid. In met name de oudere delen van de stad wonen relatief veel mensen die een lager inkomen hebben en/of niet economisch zelfstandig zijn. Vaak speelt er ook problematiek op andere fronten zoals laaggeletterdheid, digitale vaardigheid, leefstijl en gezondheid. Met de gestegen prijzen voor dagelijkse boodschappen en energie, hebben deze inwoners het extra moeilijk en is ondersteuning hard nodig.
Ook onze jongeren willen we perspectief bieden op een goede toekomst. In Helmond hebben we daarom de aanpak Perspectief voor Jeugd. Een belangrijk onderdeel daarvan is de aanpak van risicojongeren. De komende jaren intensiveren we deze aanpak.
30
4.1.1
Zorg en welzijn
Beoogd maatschappelijk effect: Inwoners zien om naar elkaar en zetten zich actief in voor hun eigen omgeving. Iedereen kan meedoen aan de samenleving en deelnemen aan activiteiten. Problemen en zorgvragen van inwoners zijn we zoveel mogelijk vóór en worden vroegtijdig opgepakt. Inwoners die zichzelf niet kunnen redden, kunnen rekenen op goede ondersteuning, dichtbij, in samenhang en op maat. Doelstellingen • We versterken de sociale netwerken en voorzieningen in de sociale basis door te investeren in de ondersteuning van inwoners en organisaties die zich inzetten voor eigen buurt, wijk, of gemeenschap. • Problemen en zorgvragen van inwoners zijn we zoveel mogelijk vóór en pakken we vroegtijdig op, met behulp van een sterke sociale basis: o Met krachtige sociale teams zorgen we voor vrij toegankelijke brede basisondersteuning voor wie het niet zelf redt en aanvullende specialistische zorg en ondersteuning voor als dat nodig is. o Het bereik van de sociale teams in de wijken Helmond-West, Helmond-Noord, Helmond-Binnenstad, Helmond-Oost en Rijpelberg neemt toe, terwijl het bereik in de overige wijken tenminste gelijk blijft. • Zorg en ondersteuning in het sociaal domein is tijdig, werkt en bereikt de mensen die dit het hardst nodig hebben. • Zorg en ondersteuning blijft toegankelijk en betaalbaar, ook op lange termijn.
• Een passend aanbod van wonen en zorg gericht op doorstroming. • Onze inwoners worden vitaal ouder en zijn voorbereid op hun oude dag. Wat gaan we ervoor doen? Integraal Zorgakkoord (IZA)/ Peel Duurzaam Gezond In het Integraal Zorgakkoord (IZA) zijn landelijke afspraken gemaakt met als doel het verbeteren van de gezondheid, het inperken van de toenemende vraag naar zorg en het beheersen van de toenemende kosten van de zorg in de zorgverzekeringswet. Deze afspraken werken we op regionaal niveau uit in een regioplan. We doen dit in het samenwerkingsnetwerk Peel Duurzaam Gezond, waarin naast gemeente Helmond, GR Peelgemeenten, zorgverzekeraar CZ, zorg- en welzijnsorganisaties en vertegenwoordigers van inwoners deelnemen. De prioritaire opgaven waar we vanaf 2024 aan werken zijn gericht op het bevorderen van gezondheid door de inzet van passende zorg en ondersteuning, het vergroten van de eigen regie en zingeving, een toekomstbestendige arbeidsmarkt in de zorg en een gezonde leefomgeving. Uitbreiding aanpak ‘Kansrijk’ ‘Kansrijk’ is een wijkgerichte aanpak in de vorm van een bewonersinitiatief. In de aanpak staat de vraag van de inwoner centraal. Vrijwilligers werken samen met professionele organisaties aan het welzijn van inwoners en creëren zo een wijk waarin men zich thuis voelt.
Wegnemen van drempels, verbinden van initiatieven en organisaties, van vraag en aanbod, het bevorderen van sociale samenhang en ontmoeten zijn kernbegrippen in deze aanpak. Deze aanpak wordt in 2024 uitgebreid naar andere wijken.
31
Een passend aanbod van wonen en zorg gericht op doorstroming Om diverse doelgroepen die zorg ontvangen beter te bedienen werken we samen met de woningcorporaties en zorg- en welzijnsorganisaties op basis van de visie op wonen, welzijn en zorg een afwegingskader wonen en zorg uit. Door de inzet van een verhuiscoach of seniorenmakelaar stimuleren we doorstroming. We richten ons hierbij eerst op de sociale huurmarkt en onderzoeken of uitbreiding naar de particuliere huur- en koopmarkt mogelijk is. Time-out & Verblijfsvoorziening Nu de locatiekeuze is gemaakt, vindt in 2024 de planuitwerking en voorbereiding voor de realisatie van de Time-out & Verblijfsvoorziening plaats. Dit doen we samen met zorgpartners, woningcorporaties en een klankbordgroep bestaande uit belanghebbenden. Onderdeel hiervan is de oplevering van een ondernemingsplan, bouwontwerp en veiligheids- en beheerplan. De feitelijke realisatie is beoogd voor 2025/2026. Project ‘Praten over Later’ Het is belangrijk dat alle ouderen zich ervan bewust worden dat zij zelf een verantwoordelijkheid hebben bij de inrichting van hun oude dag. Het gaat dan over het tijdig opbouwen van een sterk sociaal netwerk en het tijdig zorgen voor passende huisvesting. De partners van het Netwerk Aandacht voor Ouderen rollen in 2024 het project ‘Praten over Later’ uit in diverse wijken in onze stad.
Met dit project willen we dat mensen in gesprek gaan over de vraag hoe zij ouder willen worden, over hun wensen en verwachtingen. Dit doen we door het organiseren van wijkbijeenkomsten waarin geschoolde vrijwilligers een hoofdrol spelen. Waar nodig volgen individuele gesprekken met professionals. Verder werken we in 2024 aan meer verbinding tussen partijen die zich vanuit verschillende terreinen inzetten voor ouderen. Integrale aanpak Valpreventie In 2024 start de aanpak Valpreventie als onderdeel van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Ouderen met een beperktere mobiliteit en een hoog valrisico worden gesignaleerd via informatiebijeenkomsten in de wijken en door de huisarts, zorg- en welzijnsprofessionals, de KBO en de sociale omgeving. Op basis van een korte valrisico-test worden mensen geleid naar gevalideerde valpreventieprogramma’s. Elk kwartaal start het programma in vier nieuwe wijken. Na afronding van het individuele programma worden ouderen gestimuleerd om door te gaan met een passend regulier beweegaanbod. Monitoring en evaluatie opdracht Sociale Teams Helmond Binnen de overeenkomst zijn prestatieafspraken en Kritische Prestatie Indicatoren (KPI’s) afgesproken op de uitvoering, het bereik, de tijdigheid en tevredenheid met de hulp, en op de samenwerking met partners. Jaarlijks verantwoordt STH zich hiervoor.
We hebben voor een periode van maximaal acht jaar een contract gesloten met Stichting Sociale Teams Helmond. Eind 2024 evalueren we de opdracht ter voorbereiding op besluitvorming voor de eerste contractverlenging per 1 januari 2026. Huis van het Recht Dit betreft een fysiek loket waar mensen terecht kunnen met problemen die betrekking hebben op juridisch én sociaal terrein. In de raadsinformatiebrief 46 van 4 april 2023 is de stand van zaken weergegeven van de uitvoering van de motie inzake het Huis van het Recht. De mogelijkheden worden nu onderzocht om te komen tot Jusitie in de wijk in de vorm van wijkrechtspraak. Dat gebeurt door aansluiting te zoeken met het project Preventie met Gezag.
32
De koppeling van Justitie in de wijk met Preventie met Gezag is al aanwezig bij projecten in de gemeenten Eindhoven en Tilburg. Helmond wil lering trekken uit die projecten. In Helmond wordt bezien of de onderwerpen schoolverzuim en schuldenproblematiek zich lenen voor nadere uitwerking, omdat dit in Helmond belangrijke risicofactoren zijn. Beleidsintensivering (bedragen x € 1.000)
Hoofd Beleidsintensivering product
2024
2025
2026
2027
673
Integrale ondersteuning ouderen
100
100
100
100
673
Dekking: Specifieke uitkering Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA)
-100
-100
-100
-100
0
0
0
0
Totaal Beleidsintensivering Zorg en Welzijn
Integrale ondersteuning ouderen Deze middelen worden ingezet om het Netwerk Aandacht voor Ouderen te continueren. In dit netwerk zijn relevante organisaties uit welzijn, zorg, sport en cultuur maar ook ouderenbonden en vrijwilligersorganisaties vertegenwoordigd. Het Netwerk vormt een belangrijke schakel in het integraal vormgeven van het ouderenbeleid. Dekking vindt plaats vanuit de middelen Specifieke Uitkering Gezond en Actief Leven Akkoord (SPUKGALA). Specificatie per hoofdproduct thema Zorg en Welzijn In onderstaande tabel is voor dit thema een specificatie van de hoofdproducten opgenomen. (inclusief mutaties op de reserves) (bedragen x € 1.000/ - = negatief)
2024 Lasten
Specificatie per hoofdproduct 640 Sociale Netwerken
2024 Baten
805
2024 Saldo -805
642 Basisvoorzieningen accommodaties
2.002
1.497
-505
673 Basisvoorzieningen overig
2.437
100
-2.337
675 Specialistische ondersteuning
4.351
170
-4.182
690 Wmo individuele voorzieningen
4.446
162
-4.283
695 Wmo persoonlijke ondersteuning
41.267
1.642
-39.625
677 Sociaal innovatief fonds
700 Wmo subsidieregelingen 720 Lijkbezorging
10
Totaal Zorg en Welzijn
55.318
33
-10 3.571
-51.747
4.1.2
Werk en inkomen
Beoogd maatschappelijk effect: We streven naar bestaanszekerheid voor alle inwoners. We hebben aandacht voor een adequaat vangnet voor alle inwoners die worstelen met bestaanszekerheid en/of hulp nodig hebben bij het vinden van een passende werkplek. Onderdeel daarvan is een inclusieve arbeidsmarkt waarin vaardigheden centraal staan om elk talent te benutten, zeker in de huidige tijd van arbeidsmarktkrapte. Doelstellingen • Borging van bestaans- en inkomenszekerheid. • Iedereen die kan is aan het werk of participeert, waar nodig met ondersteuning. • Meer inwoners hebben een inkomen waarmee zij kunnen voorzien in hun levensonderhoud. • (Generatie)armoede doorbreken zodat iedereen rondkomt, meedoet en vooruitkomt. • Vermindering energiearmoede zowel voor de korte als lange termijn (zie ook Hoofdstuk 4.2.4, Klimaat en Energie/Gezonde leefomgeving). • Vroegtijdig signaleren schuldenproblematiek en een drempelloze toegang tot hulp. • Onderwijs en arbeidsmarkt sluiten op elkaar aan (zie ook Hoofdstuk 4.3.2, Onderwijs/arbeidsmarkt). Wat gaan we ervoor doen? Inzet participatie voor inwoners met grote afstand tot de arbeidsmarkt In 2023 is een regionale pilot gestart voor inwoners met de grootste afstand tot de arbeidsmarkt. Doel is het ontwikkelen van een integrale aanpak gericht op het laten meedoen van inwoners in de maatschappij, juist als werk (nog) niet haalbaar is.
In 2024 wordt de pilot geëvalueerd. Voor de uitvoering van deze pilot zijn vanuit het positief resultaat 2021 van Senzer middelen beschikbaar gesteld. De uitkomsten worden meegenomen in de verdere ontwikkeling van de reguliere dienstverlening van Senzer. Voorbereidingen herziening Participatiewet in Balans De herziening van de Participatiewet bestaat uit twintig maatregelen waarmee o.a. meer ruimte is voor maatwerk en werken vanuit vertrouwen. Naar verwachting treedt de wet op 1 januari 2025 in werking. In 2024 treft Senzer de benodigde voorbereidingen zodat in 2025 volgens de uitgangspunten gewerkt kan worden. Arbeidsmarkttoeleiding statushouders Per 2024 start de pilot ’startbanen’’ met een looptijd van een jaar. Statushouders krijgen bij vestiging in de gemeente een betaalde baan aangeboden waardoor ze direct kunnen participeren en de taal leren op de werkvloer. Door middel van vier proeven met een aantal gemeenten (waaronder de gemeente Helmond), onderzoeken we in samenwerking met SZW, VNG en Divosa wat goed werkt om de arbeidsmarktpositie van statushouders te verbeteren. Daarnaast maken we de komende vier jaar gebruik van een nieuwe rijksregeling waarbij we een ‘regionale verbinder’ aanstellen om het creëren van extra kansen (op werk) voor statushouders te bevorderen.
Social Return on Investment Social Return on Investment (SROI) is een arbeidsmarktinstrument dat door de gemeenten in de arbeidsmarktregio Helmond-de Peel ingezet wordt zodat iedereen naar vermogen kan participeren.
34
Opdrachtnemers worden door sociale criteria in de opdrachtverstrekking verplicht om werkgelegenheid te creëren voor inwoners met een grote afstand tot de arbeidsmarkt. De onlangs opgerichte regionale servicedesk SROI ondersteunt opdrachtnemers bij het vervullen van hun SROIverplichting en ziet toe op de uitvoering ervan. Helmondpas In het Ambitieakkoord is opgenomen dat we de mogelijkheden van een Helmondpas onderzoeken om meer mensen te kunnen laten meedoen. We werken verschillende varianten uit. Dit is noodzakelijk om de breedte van het project in kaart te brengen alsmede de benodigde investeringen en de consequenties voor bestaande werkprocessen. Met deze verkenning beogen we dat er in 2024 een weloverwogen beslissing genomen kan worden over de richting en de gewenste ambities rondom de Helmondpas. Aanpak Ervaringsdeskundigheid In 2024 ontwikkelen we op basis van een gezamenlijke visie met inwoners en partners in de stad een plan van aanpak voor inzet ervaringsdeskundigheid bij het tegengaan of voorkomen van uitsluiting door (generatie-)armoede. Inzet van ervaringsdeskundigheid helpt de menselijke maat terug te brengen en het vertrouwen tussen overheid en burger te vergroten.
Het helpt de opgehaalde ervaringen te duiden, op hun waarde te schatten en in een bredere context te plaatsen, zodat de gemeente en/of partners ervaringskennis effectief kunnen inzetten om beleid en dienstverlening beter te laten aansluiten bij wat inwoners werkelijk nodig hebben. Verhoging inkomensgrens minimaregelingen Conform het Ambitieakkoord hebben we de inkomensgrenzen voor de inkomensverklaring verhoogd van 120% naar 130% van de bijstandsnorm. Per 1 januari 2024 verhogen we de inkomensgrenzen van een aantal regelingen binnen de bijzondere bijstand en voor de Collectieve Aanvullende Verzekering (CAV). In 2024 bekijken we op welke wijze de individuele inkomenstoeslag (IIT) voor inwoners met een langdurig laag inkomen moet worden aangepast, zodat dit per 1 januari 2025 in werking kan treden. Beleidsplan minima- en schuldhulpverlening 2024-2028 In 2024 actualiseren we het Beleidsplan armoede en schulden. In dit plan komt meer nadruk te liggen op preventie. Dit betekent onder meer dat we naar aanleiding van de wettelijke verkorting van de schuldhulpverleningstrajecten extra inzetten op (na)begeleiding bij iedere schuldregeling. We stimuleren het gebruik van saneringskredieten bij schuldregelingen. Zo verminderen we financiële stress bij inwoners en zorgen we dat het loont om te gaan werken tijdens het schuldentraject.
Een ander onderdeel uit het plan is het ontwikkelen van een duidelijkere en blijvende doorlopende leerlijn financiële educatie in samenwerking met het onderwijs. Uitvoering regeling energiezuinig witgoed voor lage inkomens De gemeente wil inwoners met een laag inkomen helpen de energierekening zo laag mogelijk te houden en tegelijkertijd een stap zetten in de verduurzaming. Een witgoedregeling, waartoe de gemeenteraad in een motie heeft opgeroepen, levert daar een positieve bijdrage aan. Indien de raad bij de begrotingsbehandeling 2024 positief besluit over de regeling inclusief de bijbehorende kosten, wordt deze in het eerste half jaar van 2024 uitgevoerd.
35
Beleidsintensivering (bedragen x € 1.000)
Hoofd Beleidsintensivering product 603 603
120-130% Bijzondere bijstand / collectieve aanvullende verzekering 120-130% Bijzondere bijstand / collectieve aanvullende verzekering uitvoering regeling
2024
2025
2026
2027
669
669
669
669
80
80
80
80
603
Voucher dierenarts
40
40
40
40
603
Dekking: Bestaand budget bijzondere bijstand
-40
-40
-40
-40
749
749
749
749
Totaal Beleidsintensivering Werk en inkomen
120-130% Bijzondere bijstand / collectieve aanvullende verzekering In het ambitieakkoord is opgenomen dat we de draagkrachtnorm voor inwoners met een laag inkomen verhogen naar 130% van de bijstandsnorm. Door verhoging van de draagkrachtnorm kunnen meer inwoners een beroep doen op financiële ondersteuning en zijn daardoor beter financieel redzaam. Voor meer informatie, zie hiervoor ‘Verhoging inkomensgrens minimaregelingen’ bij het onderdeel ‘Wat gaan we ervoor doen'. Voucher dierenarts Voor inwoners met een laag inkomen wordt het steeds lastiger om de dierenartskosten te betalen bij een ziek of gewond huisdier. Uit diverse onderzoeken blijkt dat een huisdier belangrijk is voor het welzijn van inwoners. Het hebben van een huisdier draagt bij aan voorkomen van eenzaamheid. De raad heeft middels een motie opgeroepen om de huidige regeling voor vergoeding kosten dierenarts te verruimen, zodat de kosten minder een belemmering vormen voor het hebben van een huisdier. Dekking vindt plaats vanuit de Bijzondere Bijstand. Specificatie per hoofdproduct thema Werk en inkomen In onderstaande tabel is voor dit thema een specificatie van de hoofdproducten opgenomen. (inclusief mutaties op de reserves) (bedragen x € 1.000/ - = negatief)
2024 Lasten
2024 Baten
2024 Saldo
602 Uitvoering uitkeringsregelingen
56.264
41.927
-14.337
603 Bijzondere bijstand
9.151
213
-8.938
604 Schulddienstverlening
1.704
259
-1.445
618 Werkgelegenheidsbeleid
15.721
619 Minima beleid
1.428
10
-1.418
621 Participatie
4.893
832
-4.061
89.161
43.241
-45.920
Specificatie per hoofdproduct
Totaal Werk en Inkomen
36
-15.721
4.1.3
Jeugd, Jeugdzorg en Onderwijs
Beoogd maatschappelijk effect: We willen dat onze jeugd zich optimaal kan ontwikkelen en daarbij de kans krijgt hun talenten te ontdekken, zodat zij mee kunnen doen aan onze (toekomstige) samenleving. Jeugdigen voor wie dit niet vanzelfsprekend is helpen we met adequate ondersteuning en hulp. Doelstellingen • Kinderen en jeugdigen groeien gezond, veilig en kansrijk op in Helmond en krijgen wat nodig is om vanaf het prille begin een kansrijke en gezonde start te maken en zich ten volle te ontwikkelen (zie ook programma 2, thema Veiligheid). • Versterken van onderwijskansen en onderwijsdeelname van onze jeugdige inwoners. Alle kinderen en jeugdigen hebben een ontwikkelrecht, het liefst in een onderwijsomgeving waarin ze hun talenten kunnen ontwikkelen. • Gezinnen en jeugdigen die ondersteuning nodig hebben bij bijv. opvoeding, inkomen, financiën of psychische problemen of stoornissen krijgen deze snel en laagdrempelig, licht waar mogelijk, zwaarder en specialistisch indien nodig. • Kinderopvang/onderwijs en jeugdhulp sluiten beter op elkaar aan. • We voorkomen voortijdige schoolverlaters en thuiszitters en benutten de talenten van jongeren optimaal. • Er komen meer kleinschalige verblijfsvoorzieningen voor jeugdigen die hulp en ondersteuning nodig hebben, als alternatief voor gesloten jeugdhulp. • Passende en toekomstbestendige huisvesting voor onze onderwijsinstellingen.
Wat gaan we ervoor doen? Vasstellen en uitvoeren Ontwikkelkansenbeleid In 2024 werken we met de uitvoeringspartners aan uitwerking en uitvoering van het tweetal centrale thema’s (de beste vroege start en taal centraal) opgenomen in het Ontwikkelkansenbeleid. De uitwerking van de nota verbinden we aan uitvoeringsprogramma’s en ontwikkelopdrachten van de Helmondse Educatieve Agenda. Verdere uitvoering van de Helmondse Educatieve Agenda 2020-2030 (HEA) We intensiveren de uitvoering van de Helmondse Educatieve Agenda om (gelijke) kansen van jeugdigen te versterken. In 2024 werken we aan: • Het creëren van aanbod passende kinderopvang als onderdeel van de nota onderwijskansen. • Het starten van kansrijke pilots op het gebied van onderwijs-zorgarrangementen i.s.m. scholen en andere mogelijke partners. • Het uitbreiden en structureel borgen van de Verlengde Schooldag op scholen met een hoge achterstandsscore. • Afhankelijk van het rijksaanbod ontwikkelen van lokaal aanbod schoolontbijt. Voorkomen voortijdig schoolverlaters en thuiszitters In 2024 continueren we de ‘aanpak Mazl’ waarmee we ziekteverzuim signaleren en voorkomen samen met de scholen, GGD en leerplicht. We werken met partners verder aan een gezamenlijke aanpak, om langdurig verzuim en thuiszitten terug te dringen. Ook de voorziening Walhallab Helmond zetten we voort in 2024.
Hiermee wordt voorkomen dat jongeren vroegtijdig stoppen met school, geen startkwalificatie behalen en verkeerde opleidingskeuzes maken en zij tussen wal en schip raken.
37
In 2024 stellen we een nieuw regionaal programma voortijdig schoolverlaten 2025-2029 op, alsook een nieuw vierjarig RMC beleidskader (doorstroompunt). Daarnaast actualiseren we in 2024 de verordening leerlingenvervoer conform de nieuwe VNGmodelverordening. Visie op nieuwkomersonderwijs Het nieuwkomersonderwijs in de regio Helmond staat onder druk als gevolg van de toenemende stroom aan nieuwkomers. De huidige voorzieningen bereiken met regelmaat de grens van hun capaciteit. Toenemende instroom van nieuwkomers en de veranderende doelgroepen maken dat we opnieuw de vraag willen stellen hoe, en in welk samenwerkingsverband, we de eerste opvang van nieuwkomers in het onderwijs het beste kunnen organiseren. In 2024 leveren we een visie op nieuwkomersonderwijs op dat richting geeft voor de ontwikkeling van het nieuwkomersonderwijs in de komende jaren. Uitwerking Hervormingsagenda Jeugd We bereiden ons gedurende 2024 voor op de lokale en regionale implementatie van de Hervormingsagenda Jeugd. Ook bekijken we wat het wetstraject ‘Wet verbetering beschikbaarheid zorg voor jeugdigen’ voor de gemeente en de bestaande samenwerkingen gaat betekenen. Hierin wordt namelijk een verplichting opgenomen voor sterkere samenwerking tussen gemeente onderling.
Effectieve jeugdpreventie in de wijk In 2024 starten we met de uitvoering van ons gebiedsgericht meerjarenprogramma jeugd en formuleren we samen met professionals in de wijk doelstellingen voor onze jeugd en gezinnen. Het resultaat hiervan is een wijkgericht, effectief jeugdpreventie-aanbod dat aansluit bij de behoefte. Oplevering integraal huisvestingsplan onderwijs In 2024 leveren we een herijkt integraal huisvestingsplan onderwijs 2026-2040 op. Met dit plan hebben we inzicht in de maatregelen die de komende jaren tot 2040 moeten worden getroffen om te komen tot toekomstbestendige schoolgebouwen, die het onderwijsproces optimaal faciliteren. We stellen de toekomstige behoefte aan voorzieningen in de onderwijshuisvesting op basis van leerlingenprognoses voor de komende 20 jaar vast en geven inzicht in de financiële consequenties op de korte, middellange en lange termijn van de te treffen huisvestingsmaatregelen. Monitoring en evaluatie opdracht Sociale Teams Helmond Binnen de overeenkomst zijn prestatieafspraken en Kritische Prestatie Indicatoren (KPI’s) afgesproken op de uitvoering, het bereik, de tijdigheid en tevredenheid met de hulp, en op de samenwerking met partners. Jaarlijks verantwoordt STH zich hiervoor. We hebben voor een periode van maximaal acht jaar een contract gesloten met Stichting Sociale Teams Helmond.
Eind 2024 evalueren we de opdracht ter voorbereiding op besluitvorming voor de eerste contractverlenging per 1 januari 2026.
38
Beleidsintensivering (bedragen x € 1.000)
Hoofd Beleidsintensivering product
2024
2025
2026
2027
406
Helmondse Educatieve Agenda (HEA)
700
700
700
700
406
Dekking: Rijksbijdrage Nationaal Programma Onderwijs
-500
0
0
0
Totaal Beleidsintensivering Jeugd, Jeugdzorg en Onderwijs
200
700
700
700
Helmondse Educatieve Agenda In het ambitieakkoord is opgenomen dat we de Helmondse Educatieve Agenda (HEA) gaan intensiveren om (gelijke) kansen van jeugdigen te versterken. Samenwerking tussen kinderopvang, onderwijs en jeugdhulp blijft daarbij van groot belang. De dekking voor 2024 vindt deels plaats vanuit Rijksmiddelen. Investeringen (bedragen x € 1.000)
Voorgenomen investeringen 2024 Hoofd
Investering
product
Bruto
Verwachte
Netto
investering
bijdrage
investering
575
Speelvoorzieningen
100
0
100
575
Skatevoorzieningen
65
0
65
575
Skatevoorzieningen – Ophoging begroting 2023
220
0
220
385
0
385
Totaal Jeugd, jeugdzorg en onderwijs
Speelvoorzieningen We investeren in speelvoorzieningen in de hele stad. Hieraan ligt het Meerjarenplan speelruimte 2021 – 2024 ten grondslag en de uitwerking daarvan in de wijkspeelplannen. Uitgaande van actuele inspectiegegevens, stellen we in het najaar een concreet uitvoeringsplan op voor 2024. Daarbij gaat het globaal om drie type ingrepen: Herinrichten (gelijkwaardig): vervangen speeltoestellen en ondergronden; Impuls in speel- en verblijfswaarde, sportfuncties, of natuurlijk spelen; Omvormen tot informele natuurlijke speelruimte, zonder speeltoestellen. Met de uitvoering van de speelprojecten geven we, waar mogelijk, ook een impuls aan de openbare ruimte. Dit doen we door het verbreden van de speelprojecten tot integrale, klimaatbestendige en inclusieve plannen voor een aantrekkelijke beweegvriendelijke woonomgeving. Skatebaan Claassenstraat Voor de Claassenstraat was voor 2024 reeds € 65.000 opgenomen als kansrijke investering. In verband met inflatiecorrectie en andere prijsstijgingen is voor deze vervangingsinvestering een budget van € 85.000 noodzakelijk. Voor deze vervangingsinvestering is € 20.000 extra dekking nodig. Skatevoorziening Tienerhuis In 2024 dient de skatevoorziening bij het Tienerhuis vervangen te worden. Voor de totale renovatie van het skatepark bij het Tienerhuis is een globale inschatting van de kosten gemaakt van ca € 200.000.
39
Specificatie per hoofdproduct thema Jeugd, Jeugdzorg en Onderwijs In onderstaande tabel is voor dit thema een specificatie van de hoofdproducten opgenomen. (inclusief mutaties op de reserves) (bedragen x € 1.000/ - = negatief)
2024 Lasten
Specificatie per hoofdproduct 403 Sociale Netwerken
2024 Baten
234
2024 Saldo -234
404 Basisvoorzieningen accommodaties
1.042
930
-112
405 Basisvoorzieningen overig
3.822
500
-3.322
406 Maatschappelijke ondersteuning
9.787
4.810
-4.977
409 Specialistische ondersteuning
35.539
750
-34.789
410 Huisvesting onderwijs
6.096
962
-5.134
478 Techniekeducatie
92
575 Openbare speelgelegenheden
318
4
-314
Voortijdig Schoolverlaten/Leerplicht/RMC
1.198
370
-828
58.128
8.326
-49.802
681
Totaal Jeugd, Jeugdzorg en Onderwijs
40
-92
4.1.4
Inclusie
Beoogd maatschappelijk effect: Een inclusieve stad waar inwoners zich thuis voelen en zichzelf kunnen zijn. Waar iedereen gelijke kansen heeft om mee te doen, ongeacht afkomst, leeftijd, gender, seksuele voorkeur, beperking of plek waar je bed staat. Doelstellingen • We maken Helmond de komende jaren toegankelijker (fysiek en sociaal) zodat alle inwoners volwaardig kunnen deelnemen aan de samenleving. • Het tegengaan van discriminatie, ook richting organisaties en bedrijven waarmee wij samenwerken. Daarnaast het stimuleren van meldingsbereidheid bij inwoners die discriminatie ervaren. • Inwoners die over een te smalle beurs of onvoldoende basisvaardigheden beschikken om hun weg te zoeken in het digitale stelsel, helpen we deze achterstand te overbruggen (zie ook Hoofdstuk 4.4.6: Digitale Stad, digitale inclusie). • Voor meer statushouders en asielzoekers, waaronder ook Alleenstaande Minderjarige Vluchtelingen (AMV’ers) is passende opvang, huisvesting en onderwijs beschikbaar. • Statushouders krijgen de begeleiding die ze nodig hebben om te kunnen integreren in onze samenleving en een nieuw bestaan op te kunnen bouwen.
Wat gaan we ervoor doen? Uitvoering Antidiscriminatie-agenda Helmond Vaststellen en uitvoeren van een gezamenlijke aanpak met inwoners en partners in de stad om de emancipatie te bevorderen en de positie te versterken van groepen inwoners die discriminatie ervaren. Opstellen en uitvoeren actieplan VN-verdrag Handicap (2024-2025) In 2024 werken we samen met een groep ervaringsdeskundigen met uiteenlopende beperkingen opnieuw een tweejarig actieplan uit voor het VN-verdrag Handicap. Het doel van dit actieplan (20242025) is: • Het vergroten van de bewustwording van het belang van toegankelijkheid In 2024 richten we ons daarbij nadrukkelijk op inwoners met een verstandelijke beperking en autismestoornissen. • Om de fysieke toegankelijkheid te vergroten wordt een toegankelijkheidsstandaard ontwikkeld voor de openbare ruimte die in 2023 is opgesteld. • Het derde speerpunt is het bevorderen van beweegactiviteiten voor mensen met een beperking. Uitvoering meerjarenbeleidsplan regenboogbeleid 2023-2026 In 2024 richten we ons met name op de omgeving van de LHBTIQ+-doelgroep met als doel de bewustwording, acceptatie en daarmee de sociale veiligheid van de LHBTIQ+ gemeenschap – jong én oud - te vergroten. We faciliteren de doorontwikkeling van ‘Het Huis onder de Regenboog’ en eventuele initiatieven uit de gemeenschap zelf, zoals Pride Helmond. Diversity Day Op 3 oktober j.l.
hebben we voor het eerst als gemeente Helmond deelgenomen aan Diversity Day. Deze dag stond in het teken van de educatie over Diversiteit, Inclusie en Gelijkwaardigheid (DIG). Ook de komende jaren zullen we deelnemen en een passende invulling geven aan Diversity Day waar we medewerkers informeren en inspireren over DIG. 41
Ontwikkelen Cultuurvisie 2040 In 2024 gaan we samen met de stad de Cultuurvisie 2040 opstellen waarin een toegankelijk kunst en cultuuraanbod een van de uitgangspunten is. Acties hiervoor worden opgenomen in een meerjarige uitvoeringsagenda (Zie ook programma 3, thema Cultuur). Digitale Inclusie We geven uitvoering aan het in 2023 vastgestelde en herijkte Plan van Aanpak Digitale Inclusie. We werken samen met diverse partners in de stad, onder meer in het kader van het Convenant Digitaal Bewustzijn (met o.a. bibliotheek, onderwijs- en welzijnsorganisaties en politie). Samen met de Erasmus Universiteit onderzoeken we onze huidige lokale context, de diverse doelgroepen en hun specifieke behoeften. Ook onderzoeken we in welke mate de Helmondpas hierbij een rol kan spelen. Realisatie nieuwe opvanglocaties Op basis van het Regioplan streven we naar de realisatie van een nieuwe tijdelijke AMV-locatie in onze stad. Daarnaast onderzoeken we een tijdelijke grotere opvanglocatie voor asielzoekers. Huisvesten statushouders Elke gemeente krijgt halfjaarlijks een taakstelling voor het huisvesten van statushouders. Statushouders huisvesten we op grond van de regionale huisvestingsverordening met urgentie in sociale huurwoningen van de woningcorporaties.
Tevens kijken we in onze gemeente naar nieuwe kansen voor Nidos woningen/woonvormen (Nidos is de voogdij-instelling voor AMV’ers) waar AMV-statushouders onder begeleiding kunnen wonen. Integratie statushouders Vanaf het eerste moment zetten we in op het leren van de taal, voorbereiding op werk/participatie en deelname aan de lokale samenleving. Daarom zorgen we ervoor dat ook bij verhoogde instroom er voldoende inburgeringstrajecten zijn en dat statushouders zowel maatschappelijk als naar werk worden begeleid.
42
4.1.5
Gezondheid
Beoogd maatschappelijk effect: We streven naar het versterken van de sociale structuur, leefbaarheid en gezondheid in met name de aandachtswijken. Dit doen we vanuit het idee dat de aanpak van de bestaande gezondheidsverschillen verder gaat dan leefstijlinterventies. Daarbij wordt dan ook intensief de link gelegd met de aanpak van armoede en het versterken van basisvaardigheden.
Doelstellingen • In 2040 zijn de gezondheidsverschillen kleiner met 30% en leven alle Helmonders 5 jaar langer in goede gezondheid. • Inwoners van Helmond beschikken over voldoende basisvaardigheden (rekenen, taal en burgerschap) om deel te nemen aan de samenleving op een manier die goed bij hun identiteit, vaardigheden en leven past. • Tweedeling verminderen via de speerpunten in ‘Ruimte om te leven’: o Meer welzijn voor de burger: samenwerken aan preventie en ondersteuning o Preventie via de werkvloer o Alle jongeren actief Wat gaan we ervoor doen? Uitvoering Stadsplan Basisvaardigheden Met de uitvoering van het stadsplan vergroten we de basisvaardigheden van mensen zodat zij zich beter kunnen redden in de steeds ingewikkelder wordende maatschappij. We doen dit door naast het reguliere aanbod aanvullend in te zetten op preventie, ‘NT1-ers’ (Helmonders met Nederlands als eerste taal) de eerste stap te laten zetten middels een gezinsaanpak, begeleiding vanuit belangrijke vindplekken, een werkgeversaanpak en door de inzet van het taalhuis als centraal coördinatiepunt van vraag en aanbod. Het stadsplan wordt uitgevoerd met verschillende partners in de stad.
In 2024 is het Taalhuis beter gepositioneerd in de stad met eigen communicatiekanalen, starten we als een van de pilotgemeenten met de landelijke Gemeentelijke Gezinsaanpak, worden werkgevers actiever benaderd en betrokken, breiden we de wijkaanpak uit over verschillende wijken en worden ambassadeurs meer ingezet. De doorontwikkeling van het Taalhuis omvat bijv. ook het werven van Taalhuisvrijwilligers en het opstellen en volgen van een jaarplan. Uitvoeren Lokaal Preventieakkoord In 2024 zal de samenwerking tussen de 100 partners die aangesloten zijn bij de drie thematafels (Helmond Rookvrij, gezonde voeding en beweging en denormaliseren alcohol en drugs) geïntensiveerd worden, gefaciliteerd door de gemeente. Daarnaast worden de thematafels geëvalueerd. Er wordt besloten of ze een vervolg krijgen, en zo ja in welke vorm. Ook worden de huidige drie thema's tegen het licht gehouden en wordt er gekeken of er thema's a.d.h.v. de actualiteit worden toegevoegd. In 2024 wordt ook ingezet op het (deels) implementeren van de drie Preventieakkoordpijlers op Sporten beleefcampus de Braak en uiteraard het Huis voor de Stad, o.a. middels een gezonde en duurzame kantine. Wijkgerichte aanpak Binnen zowel de Wijkontwikkelplannen Oost, Noord als Rijpelberg (zie ook 4.2.2) is gezondheid een centraal thema. In 2024 zullen voor die wijken interventies ontwikkeld worden die bijdragen aan het
43
verbeteren van de ervaren gezondheid van bewoners, met als uitgangspunt dat we kijken waar de wijk zelf behoefte aan heeft. Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) We zetten ons al geruime tijd in om de gezondheidsperspectieven van onze inwoners te verbeteren en om gelijke kansen voor onze inwoners te creëren. In het Integraal Zorgakkoord (IZA) en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) maken verschillende zorgpartijen, waaronder gemeenten, nu ook afspraken over de gezondheidsdoelen voor de komende jaren. De financiering voor de uitvoering van de afspraken vindt plaats via een brede Specifieke Uitkering (SPUK). De brede SPUK komt in plaats van een vijftiental (bestaande) programma's (waaronder preventie-akkoord, sportakkoord, regeling combinatiefunctionarissen). We geven de komende periode uitvoering aan ons plan van aanpak GALA. Dit plan van aanpak bestaat voornamelijk uit het samenbrengen van interventies die we reeds uitvoeren. Ruimte om te leven De afgelopen twee jaar is de beweging Ruimte om te leven opgestart. Inmiddels zijn vele partners uit de stad aangesloten. In 2024 richten we ons meer op het betrekken van het bedrijfsleven en wat zij kunnen doen richting hun werknemers waar het gaat om geldzorgen, vitaliteit en basisvaardigheden. Er zal meer toegespitst worden op de verschillende bloedgroepen: zorg, maatschappelijk veld, ondernemers.
Beleidsintensivering (bedragen x € 1.000)
Hoofd Beleidsintensivering product 679
2024
Uitvoering aanpak gezondheidsverschillen
Totaal Beleidsintensivering Zorg en Welzijn
2025
2026
2027
0
350
350
350
0
350
350
350
Uitvoering aanpak gezondheidsverschillen De bestaande gezondheidsverschillen tussen de verschillende Helmondse wijken vinden we onacceptabel. Begin 2023 is er voor de aanpak van Gezondheid structurele capaciteit van 2 FTE toegevoegd. De beschikbare middelen vanuit de Impuls Gezondheid (bestuursperiode 2018-2022) zijn beschikbaar tot en met 2024. Vanuit het GALA komen de zogenaamde SPUK- middelen ten dele beschikbaar voor deze aanpak Gezondheid. In 2023 is bepaald vanuit welke verdeling middelen beschikbaar zijn voor de aanpak Gezondheid. Begin 2024 wordt bepaald voor welke onderdelen structurele dekking dient te worden vastgelegd. De aanpak van gezondheidsverschillen vraagt namelijk een zeer langjarige aanpak vanuit verschillende invalshoeken.
44
Investeringen (bedragen x € 1.000)
Voorgenomen investeringen 2024 Hoofd
Investering
product 679
Bruto
Verwachte
Netto
investering
bijdrage
investering
Ambulance post (dekking kostprijsdekkende huur)
Totaal Gezondheid
4.500
0
4.500
4.500
0
4.500
Ambulancepost Helmond heeft aan de Lage Dijk 4 een ambulancepost. De (particuliere) huurovereenkomst voor deze locatie loopt echter eind 2024 af en kan niet verlengd worden omdat de eigenaar deze locatie opnieuw wil ontwikkelen. Nieuwbouw op deze locatie is te duur. Er is reeds contact gelegd met de GGD: de onderhandelingen over een nieuwe ambulancepost zijn in een vergevorderd stadium. Vooruitlopend op het resultaat hiervan is er reeds een investeringskrediet opgenomen. De totale investering bedraagt ruim € 5,3 miljoen; een deel van de kosten valt in 2025. De kosten van de nieuwe ambulancepost worden volledig gedekt door de GGD in de vorm van een kostprijsdekkende huur. Specificatie per hoofdproduct thema Gezondheid In onderstaande tabel is voor dit thema een specificatie van de hoofdproducten opgenomen. (inclusief mutaties op de reserves)
Specificatie per hoofdproduct 679 Maatschappelijke ondersteuning Totaal Gezondheid
45
2024 Lasten
2024 Baten
2024 Saldo
4.527
58
-4.469
4.527
58
-4.469
4.1.6
Sport
Beoogd maatschappelijk effect: Onze ambitie is dat een leven lang sport en bewegen vanzelfsprekend is voor alle Helmonders en dat alle sportaanbieders en sportparken in Helmond toegankelijk zijn voor iedereen. • • • •
Iedere inwoner van Helmond sport en/of beweegt een leven lang met plezier, ongeacht leeftijd, lichamelijke of geestelijke gezondheid of inkomen. Het vergroten van de bekendheid en toegankelijkheid van het sportaanbod in Helmond. Vitale en toekomstbestendige sportverenigingen door verenigingsondersteuning te optimaliseren en professionaliseren. Toekomstbestendige sport- en beweegvoorzieningen welke meegroeien met de Schaalsprong die we in Helmond gaan maken.
Wat gaan we ervoor doen? Sport- en beleefcampus De Braak Medio 2024 wordt deze multifunctionele sportaccommodatie door de aannemer opgeleverd en zullen onze partners het gebouw inrichten en naar verwachting eind 2024 in gebruik gaan nemen. Daarnaast staan we aan de vooravond van de aanbesteding voor het grootste deel van de nieuwe buitenruimte. Zoals in de afgelopen periode meermaals aangekondigd kunnen we de buitenruimte niet binnen de bestaande budgetten realiseren. Bij het bepalen van het budget in 2017 konden wij de grote prijsstijgingen van de afgelopen jaren niet voorzien. Bij de paragraaf Voorgenomen Investeringen gaan we hier nader op in. Wat betreft Fase 2 geldt dat in 2023 Zwembad de Braak door de aannemer is opgeleverd en in gebruik is genomen door de exploitant. 2024 zal het eerste jaar zal zijn waarin het zwembad (Fase 2a) volledig geëxploiteerd wordt. Daarnaast werken we in 2024 het gebiedsontwikkelingsplan voor Fase 2b verder uit. Fase 2b bestaat onder andere uit een aantal commerciële partijen, een aantal amateursportverenigingen, gemeenschappelijk vastgoed en openbare ruimte. Lokaal Sportakkoord Helmond In 2024 wordt de uitvoering van het hernieuwd Lokaal Sportakkoord nog verder geoptimaliseerd door onder andere gebruik te maken van een stuurgroep en (bestaande) werkgroepen.
Een coördinator sport en preventie blijft de voortgang bewaken en aanjagen op de volgende onderdelen: 1. Inclusie en diversiteit 2. Sociaal veilige sport 3. Vitale sportaanbieders 4. Vaardig in bewegen 5. Ruimte voor sport en bewegen Verenigingsondersteuning. Voor het intensiveren en professionaliseren van de verenigingsondersteuning komt er een duidelijk lokaal aanspreekpunt voor de wensen en hulpvragen van onze sportaanbieders. We brengen de kennis van verschillende organisaties in kaart. Afhankelijk van het type hulpvraag wordt bepaald welke partij deze het beste op kan pakken om de vereniging verder te helpen.
46
Accommodatiescan (amateur)sportinfrastructuur Op basis van de quickscan maakten we een totaaloverzicht van de huidige en toekomstige knelpunten ten aanzien van beheer, onderhoud en optimale bezetting van de geprivatiseerde sportaccommodaties in relatie tot de financiële (on)mogelijkheden. Op basis van de uitkomsten van het onderzoek stellen we in 2024 beleid voor hoe om te gaan met mogelijke knelpunten bij geprivatiseerde sportaccommodaties. Sport en beweegnota 2021-2030: Uitvoeringsprogramma 2025-2026 Het huidige uitvoeringsprogramma van de Sport- en beweegnota kent een looptijd tot 2025. We gaan in 2024 op de gestelde ambities reflecteren en een nieuw tweejaarlijks uitvoeringsprogramma 20252026 opstellen. Investeringen (bedragen x € 1.000)
Voorgenomen investeringen 2024 Hoofd
Investering
product
Bruto
Verwachte
Netto
investering
bijdrage
investering
550
Vervanging sportvelden
700
0
700
550
Vervanging sportvelden – Ophoging begroting 2023
50
0
50
750
0
750
Totaal Sport
Vervanging sportvelden In het ambitieakkoord staat beschreven dat onder andere sportvoorzieningen mee moeten groeien met de schaalsprong die we in Helmond gaan maken. Om dit mogelijk te maken, moeten de velden voldoen aan de gestelde normen, onder andere van de KNVB. Jaarlijks wordt het meerjarenonderhoudsplan voor de buitensport herijkt aan de hand van de huidige prijzen en de noodzaak van vervangen. Uit de geactualiseerde MJOP blijkt dat er de komende jaren geïnvesteerd moet worden in meerdere sportvelden. Specificatie per hoofdproduct thema Sport In onderstaande tabel is voor dit thema een specificatie van de hoofdproducten opgenomen. (inclusief mutaties op de reserves) (bedragen x € 1.000/ - = negatief)
Specificatie per hoofdproduct 550 Sport en bewegen 570 Groenvoorzieningen - recreatie
2024 Lasten
2024 Baten
2024 Saldo
7.387
2.658
-4.729
39
Totaal Sport
7.426
47
-39 2.658
-4.768
4.1.7
Wat mag het kosten?
In onderstaande tabel is een totaal van de thema’s opgenomen. Hierin zijn de mutaties op de reserves verwerkt. (bedragen x €1.000/ - = negatief)
Begroting 2024
2025
2026
2027
Lasten
214.560
213.908
211.957
212.066
Baten
55.816
54.533
55.843
55.836
Saldo
-158.744
-159.375
-156.114
-156.230
2.037
3.711
853
876
-156.707
-155.664
-155.261
-155.354
Verrekening met reserves
Storting Onttrekking Saldo
48
4.2
Programma 2: Duurzaam en leefbaar
Wat willen we bereiken? Wij werken samen met de stad toe naar een duurzame en leefbare stad voor iedereen. Dit is de tweede hoofdopgave waarmee we toewerken naar een verhoogde brede welvaart in Helmond in 2040 (‘Helmond, Ambitie 2040’). De schaalsprong is een belangrijk middel om dit doel te bereiken. De 15.000 nieuwe woningen en de vele ruimtelijke ontwikkelingen die hiermee gepaard gaan, zorgen voor bouwkranen in het straatbeeld en extra dynamiek in Helmond. Het grootste deel van deze ontwikkelingen landt in het Centrum+-gebied, dat een bruisend, levendig, groen en duurzaam centrumgebied wordt. Maar we investeren niet alleen in nieuwe ontwikkelingen, maar ook volop in bestaande wijken. Dat doen we onder meer samen met inwoners en partners via wijkontwikkelingsplannen. Al deze investeringen bieden volop kansen om Helmond sterker te maken op vele gebieden. Met de schaalsprong moeten ook de culturele, sociaal-maatschappelijke, onderwijs- en dagelijkse voorzieningen meegroeien, naar een aanbod dat past bij de stad die we in 2040 zijn. Door goed samen te werken met partners in de samenleving, streven we naar veiligere en leefbare wijken. Sommige kwetsbare wijken verdienen hierin meer aandacht. Iedereen moet zich veilig en vrij kunnen voelen in Helmond. Veiligheid is een randvoorwaarde voor een aantrekkelijke en leefbare stad.
De schaalsprong benutten we om een kwaliteitssprong te maken en de brede welvaart te verhogen. Zo moet het sterk bijdragen aan het tegengaan van de sociale tweedeling. Onder meer de leefomgeving, de verduurzaming, het mobiliteitssysteem en de woningvoorraad spelen hierin een rol en kunnen bijdragen aan meer kansengelijkheid. Zowel in het Centrum+, als in de bestaande wijken. We zorgen voor een passend woningaanbod voor alle doelgroepen, waaronder ook nieuwe doelgroepen zoals studenten en expats, waarvan in 2040 70% betaalbaar is, volgend uit de afspraken rondom de Woondeal met het Rijk. Zo versterken we de sociale basis van de stad. We werken toe naar een klimaatneutrale en – bestendige stad, waarin iedereen profiteert van duurzame energie (klimaatneutraal). We willen iedere inwoner van onze gemeente hierbij betrekken. Zie ook hoofdstuk 4.1.2. Werk en Inkomen. We streven ook naar een fijne en groene woonomgeving (klimaatbestendig in 2050) voor nu en ook voor de volgende generaties. Met sterke robuuste groenstructuren waaronder de Stadse Aa en de Goorloop die een belangrijke bijdrage leveren aan de biodiversiteit, leefbaarheid en gezondheid. De stad wordt groener en natuurrijker.
De schaalsprong maakt dat we in Helmond een mobiliteitstransitie moeten inzetten waarin fiets, openbaar vervoer en deelmobiliteit een steeds grotere rol spelen om zo onze stad bereikbaar en leefbaar te houden. Om dat te kunnen realiseren is zijn ook investeringen in weginfrastructuur (robuuste randen, bundelroutes en inprikkers), smart mobility en inzet op gedragsverandering noodzakelijk, om de stad, met alle nieuwe inwoners, bereikbaar en leefbaar te houden.
49
4.2.1
Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting (incl. Grondbedrijf)
Beoogd maatschappelijk effect: Een prettig, veilig en groen leefklimaat in bestaande én nieuwe wijken met een divers, passend, betaalbaar en voldoende woningaanbod voor alle doelgroepen. Doelstellingen • De voorgenomen invoering van de Omgevingswet per 1 januari 2024 wordt aangegrepen om onze werkwijzen te optimaliseren, onze dienstverlening te verbeteren en om de integratie van alle inhoudelijke thema's en beleidsambities in het fysieke domein te realiseren. • De 'ruimtelijke ordening' wordt via het instrumentarium van de Omgevingswet verbreed naar omgevingsbeleid met als doel een 'evenwichtige toedeling van functies en activiteiten aan locaties'. Daarbij worden meer onderwerpen meegewogen dan voorheen in de klassieke ruimtelijke ordening. • Het beperken van het woningtekort en het vergroten van de keuzemogelijkheden (typologie, prijssegment en woonmilieu) van woningzoekenden uit Helmond en de regio- door het toevoegen van woningen en door het bevorderen van de doorstroming • We streven naar een gemiddelde woningbouwproductie van 750 woningen per jaar. • De sociaal-economische tweedeling willen we in de stad verminderen, ook via de woningbouw. • De bestaande woningvoorraad wordt verduurzaamd en levensloopbestendig. Doel is te komen tot leefbare levensloopbestendige wijken, waar mensen binnen hun sociale netwerk stappen op de woningmarkt kunnen zetten.
• In 2030 is de sociale huurwoningvoorraad verduurzaamd naar label A. • Met de wijkontwikkelingsplannen worden onze wijken versterkt met fysieke en sociaalmaatschappelijke ingrepen. • We realiseren sterke robuuste groenstructuren, waarin minimaal een basiskwaliteit natuur in stand kan blijven. De stad wordt groener en natuurrijker. • We zorgen dat de openbare ruimte duurzamer en klimaatbestendiger wordt. Wat gaan we ervoor doen? Omgevingsvisie Helmond 2040 We leggen de Omgevingsvisie Helmond 2040 voor ter vaststelling. Hierin zijn de doelen en ambities voor ontwikkelingen in het fysieke domein opgenomen, met als planhorizon 2040. De omgevingsvisie is daarmee onder andere het kaderstellende document om de wenselijkheid van ontwikkelingen te kunnen toetsen. Daarnaast geeft de Omgevingsvisie de kaders aan waarbinnen thematisch en gebiedsgericht beleid verder uitgewerkt wordt. De omgevingsvisie is een verplicht instrument onder de Omgevingswet. Uitwerking van de Omgevingsvisie in integraal afgestemde thematische en gebiedsgerichte omgevingsprogramma's (waaronder de Woonvisie, de Mobiliteitsvisie, de landschapvisie, de Erfgoedvisie en wijkontwikkelingsplannen. Omgevingsplan Het vaststellen van de eerste wijzigingen van het omgevingsplan, waaronder voor het gebied 't Hout en de regels van de 'bruidsschat'.