RN 2026-055 Jaarverantwoording 2025 incl accountantsverklaring

47

•

Uitvoering regenboogbeleid 2023–2026 voortgezet en geborgd – Het regionale uitvoeringsplan is gerealiseerd en de lokale uitvoering is gecontinueerd, ondanks organisatorische wijzigingen. Zowel het regionale programma als het Helmondse aanbod lopen in 2026 door.

3.1.4.2

Wat hebben we ervoor gedaan?

Asiel en Migratie Helmond heeft een totale (indicatieve) taakstelling op het gebied van asielzoekers van 462. Hiervan zijn momenteel 50 plaatsen gerealiseerd (voor minderjarige asielzoekers). Hier ligt nog een forse opgave en we werken nauw samen met het COA om binnen Helmond een passende tweede opvanglocatie te realiseren. Concrete output is de oplevering van een voorziening in samenwerking met het COA waar minderjarige asielzoekers (AMV-ers) voor korte maar liefst ook voor langere periode kunnen worden opgevangen. Ook doen we er alles aan om te zorgen voor voldoende capaciteit in het onderwijs voor deze doelgroep. De gemeentelijke bijdrage omvat vooral het voorzien in adequate/voldoende huisvesting voor dit onderwijs. Daarnaast werkt de gemeente aan de realisatie van een grotere opvanglocatie voor reguliere asielzoekers, voor een termijn van 10-15 jaar. Hier verwachten we in 2025 alleen een tussenresultaat (bijvoorbeeld locatiekeuze). De opvang zelf gebeurt door het COA. De gemeente levert alleen personele inzet voor de organisatie van de huisvesting, eventueel onderwijs en inburgering. De gemeente heeft een wettelijke en maatschappelijke taak in het huisvesten van de diverse groepen nieuwkomers, waaronder asielzoekers, Oekraïners en arbeidsmigranten.

Het maken van beleid voor (de huisvesting van) deze groepen, het (met partners) daadwerkelijk organiseren van deze huisvesting en het zorgen voor onderwijs, begeleiding en inburgering is op dit moment nog niet structureel belegd in de organisatie. Daarvoor is in 2024 een apart team gevormd, dat op dit moment nog uit incidentele middelen gefinancierd moet worden. Na 2025 zullen de kosten hiervan worden ingebed in de reguliere formatie. Het team bestaat in ieder geval uit een programmamanager, twee projectleiders, een programmaondersteuner en een beleidsmedewerker. Nog niet afgerond: Het eindresultaat is nog in de toekomst. In 2025 is een locatiekeuze voor de tweede opvanglocatie voor AMV vastgesteld door het college, namelijk aan de Smalstraat. Het raadstraject wordt in 2026 verder doorlopen. Een tussenresultaat voor de grotere opvanglocatie van reguliere asielzoekers is niet behaald. Team Migratie heeft in 2025 verder vorm gekregen en heeft voor verschillende doelgroepen taken opgepakt en beleid gemaakt. In 2026 wordt dit verder opgepakt en doorontwikkeld, zoals bijvoorbeeld de lange termijnvisie Oekraïense ontheemden Opvang statushouders in Buitenjan Veldhoven Voor de opvang van statushouders die in de regio worden gehuisvest is in de gemeente Veldhoven een tussenvoorziening gecreëerd.

Hier worden vanaf 1 februari 2022 ongeveer 150 statushouders tijdelijk opgevangen, totdat zij een zelfstandige woning krijgen toegewezen in hun gekoppelde gemeente in Zuidoost-Brabant. Dit verlicht de druk op de landelijke asielzoekerscentra waar de statushouders veelal vandaan komen maar eigenlijk niet meer thuishoren. Vanuit De Buitenjan worden

48

statushouders begeleid naar werk en kunnen zij starten met inburgeren in de gemeente waaraan ze gekoppeld zijn. Alle 21 gemeenten in de regio leveren een financiële bijdrage aan deze voorziening. In 2025 blijft ook gemeente Helmond deelnemen aan de regionale opvangvoorziening voor statushouders in Veldhoven. De (verlengde) overeenkomst hiervoor loopt tot 1 augustus 2026. Daarnaast wordt een klein aantal statushouders rechtstreeks gehuisvest binnen Helmond zelf. Op 24 juni 2024 heeft ons college besloten tot deelname aan de regionale opvang van statushouders op de aangegeven locatie in Veldhoven. De kosten daarvan zijn € 64.000 in 2025 en € 47.000 in 2026. Wij bekostigen dit uit de reserve nieuwkomers.

✔ Behaald: In 2025 bleven we deelnemen aan de regionale opvangvoorziening voor statushouders in Veldhoven. Stopgezet: De samenwerkingsactiviteiten vanuit de Buitenjan zijn in 2025 gestopt. Dat betekende dat Helmond per 1 januari 2025 zelf verantwoordelijk werd voor het onderwijs voor de kinderen, begeleiding naar werk en inburgering voor de gekoppelde statushouders. Dit is als volgt opgepakt: • Onderwijs: Kinderen die in de Buitenjan verblijven en aan Helmond gekoppeld zijn, gaan daarnaar school. COA zorgt voor het leerlingenvervoer (en betaalt de kosten hiervoor). Dit is niet veranderd en wordt zo voortgezet. • Werk: Wanneer statushouders dit willen kunnen ze via UnitedWork begeleid worden naar werk. • Inburgering: inburgering voor volwassen statushouders hadden we als gemeente Helmond eerder al zelf al vanuit Veldhoven geregeld. Men kan vanuit Veldhoven starten met inburgeren in Helmond. Daar is per 1 januari 2025 niets aan veranderd. Huisvesten statushouders Elke gemeente krijgt halfjaarlijks een taakstelling voor het huisvesten van statushouders. Statushouders huisvesten we op grond van de regionale huisvestingsverordening met urgentie in sociale huurwoningen van de woningcorporaties. Ook kijken we in onze gemeente naar nieuwe kansen voor Nidos woningen/woonvormen (Nidos is de voogdijinstelling voor AMV’ers) waar AMV-statushouders onder begeleiding kunnen wonen.

Nog niet afgerond: De taakstelling is niet behaald dit jaar. Er zijn 143 statushouders gehuisvest in 2025 met een taakstelling van 150 statushouders. Uitvoering antidiscriminatie-agenda Helmond In het ambitieakkoord is de ambitie opgenomen dat Helmond een inclusieve stad wil zijn, waar inwoners zich thuis voelen en zichzelf kunnen zijn en discriminatie wordt tegengegaan. Om dit doel te bereiken worden gesprekstafels georganiseerd met vertegenwoordigers uit inwonersgroepen die op basis van hun kenmerken een aantoonbaar verhoogd risico lopen om gediscrimineerd te worden. Het betreft mensen met een niet-Nederlandse achtergrond, een andere huiskleur en/of religie, mensen uit de regenbooggemeenschap en mensen met een handicap. De uitkomsten van de gesprekstafels worden verwerkt in een inclusie-agenda. Er zal in 2025 minimaal één keer een terugkoppeling aan de raad plaatsvinden. De verbetervoorstellen uit de inclusie-agenda lopen ook na 2025 door. Daarnaast loopt een aantal uitvoeringsplannen om inclusie te bevorderen op specifieke doelgroepen, zoals inwoners met een handicap en de Lesbisch, homoseksueel, biseksueel, transgender, intersekse en queer (LHBTIQ+) -doelgroep. 49

✔ Behaald: Wij hebben de Antidiscriminatie-/Inclusie-agenda Helmond 2026-2027 opgesteld en aan betrokkenen teruggekoppeld in een interactieve themabijeenkomst, waarvoor wij ook de raad hebben uitgenodigd. Daarnaast hebben wij de raad geïnformeerd in de vorm van een raadsinformatiebrief. De uitvoering is gestart. Vervolg vindt plaats in 2026 en 2027. Uitvoeren actieplan VN-verdrag Handicap (2024-2025) In 2024 werkten we samen met een groep ervaringsdeskundigen met uiteenlopende beperkingen een tweejarig actieplan uit voor het VN-verdrag Handicap 2024-2025. Het Actieplan 2024-2025 focust op een drietal speerpunten: Werken aan Bewustwording; Verbeteren van de fysieke toegankelijkheid; Vergroten van participatie van de doelgroep(en) met een beperking op gebied van cultuur & bewegen. In 2025 biedt MEE cursussen aan voor herkenning en bejegening van inwoners met een onzichtbare beperking. Het ‘mystery guest’ onderzoek door ervaringsdeskundigen van Othmarus Rijtven Organisatie (ORO) in 2024 zal leiden tot verbeterplannen bij gemeentelijk afdelingen (ontvangst, security, Wmoloket en Klantcontactcentrum (KCC)) die in 2025 worden uitgevoerd. Na opening van De Braak zullen de aangeschafte sport hulpmiddelen actief worden gepromoot.

Op basis van de Uitvoeringsnota Evenementen wordt gewerkt aan de verbetering van de toegankelijkheid van evenementen, met onder andere de inzet van ervaringsdeskundigen van Helmond Toegankelijker. Het betreft hier structureel beleid. Begin 2026 zal er opnieuw een 2-jaren Actieplan worden opgesteld.

✔ Behaald: Het Jaarplan 2025 is uitgevoerd. De grootste uitdaging ligt in het verstevigen van de Werkgroep van ervaringsdeskundigen, omdat de vrijwillig opererende belangengroep Helmond Toegankelijker is gestopt als lid van die werkgroep. Dit om persoonlijke redenen van de twee trekkers en het gebrek aan opvolging. Uitvoering meerjarenbeleidsplan regenboogbeleid 2023-2026 In 2024 richtten we ons met name op de omgeving van de LHBTIQ+-doelgroep met als doel de bewustwording, acceptatie en daarmee de sociale veiligheid van de LHBTIQ+ gemeenschap – jong én oud - te vergroten. De GGD is coördinator van de uitvoering van het regenboogbeleid dat Helmond samen met Eindhoven uitvoert. Zij blijven zich richten op de intermediairs op VO- en MBO-scholen door middel van nieuwsbrieven, trainingen, (overzicht van beschikbaar) onderwijsmateriaal en een aanbod voor een interactieve theatervoorstelling. Voor de doelgroep ouderen wordt de roze loper gepromoot bij diverse zorginstellingen. In Helmond is daarnaast Stichting Het huis onder de Regenboog actief. Zij bieden inloop, diverse culturele activiteiten, informatie, een luisterend oor, lotgenotencontact en individuele gesprekken. Zowel de GGD als Stichting Het huis onder de Regenboog hebben een uitvoeringsplan voor 2025 aangeleverd. De voortgang daarop wordt gemonitord op basis van periodieke voortgangsgesprekken.

De activiteiten van deze organisaties worden structureel aangeboden en gesubsidieerd. De verwachting is dat dit ook in 2026 wordt voortgezet.

50

✔ Behaald: Het regionale plan is uitgevoerd. De focus lag op de doelgroep jongeren, waarbij we ons vooral hebben gericht op het onderwijs. Dit doen we met Nieuwsbrieven, aanbod van theatervoorstellingen, een communicatiecampagne en door trainingen en themabijeenkomst voor docenten. De GGD heeft de routekaart voor het basis- en voortgezet onderwijs geactualiseerd. Deze documenten geven inzicht in het beschikbare lesmateriaal voor scholen op het gebied van seksuele diversiteit. Stichting het ‘Huis onder de Regenboog’ biedt informatie en ontmoeting voor m.n. transgender en genderdiverse inwoners. De Stichting is midden 2025 overgenomen door een bestuur dat het aanbod gaan verbreden. Personeelsbeleid Een belangrijk aspect van inclusie is dat ook de gemeentelijke organisatie een betere afspiegeling wordt van de samenleving. Wat we hiervoor doen is toegelicht bij 3.4.7 en 4.5.4 Personeel en Organisatie. Dit onderdeel wordt beschreven in paragraaf 3.4.7.

3.1.4.3

Wat heeft het gekost per HP?

In onderstaande tabel is de afwijking tussen de gewijzigde begroting en de realisatie (rekening) over 2025 per hoofdproduct weergegeven. Overzicht per hoofdproduct

(bedragen x 1.000/ - = negatief saldo) Specificatie per Hoofdproduct

Begroting na wijzigingen Baten 6.879 6.879

622 Opvang Vreemdelingen Totaal saldo baten en lasten

622 Opvang Vreemdelingen Totaal mutaties reserves

Lasten 8.968 8.968

Saldo -2.089 -2.089

Begroting na Begroting na Begroting wijzigingen wijzigingen na wijziging ontrekking storting Baten Lasten Saldo 6.999 4.836 2.163 6.999 4.836 2.163

Saldo TH1.4 Inclusie

13.878

13.804

Realisatie t.o.v. Begroting

Rekeningen

73

Baten 7.618 7.618

Lasten 5.029 5.029

Saldo 2.589 2.589

Saldo V/N 4.678 V 4.678 V

Rekeningen

Baten 5.549 5.549

Lasten 4.836 4.836

Saldo 713 713

Realisatie t.o.v. Begroting Saldo V/N -1.449 N -1.449 N

13.167

9.865

3.302

3.229

V

Toelichting per hoofdproduct Toelichting afwijking hoofdproduct 622 Opvang Vreemdelingen Dit hoofdproduct heeft een voordelig saldo van € 1,706 miljoen. Het saldo wordt voornamelijk veroorzaakt door een afwijking op de lasten van € 3,939 miljoen en een afwijking op de baten van € 2,233 miljoen. In 2025 is er een aanvullende aanvraag gedaan van ca. € 1,024 miljoen voor Oekraïne middelen omdat het aantal bedden hoger lag dan in de oorspronkelijke aanvraag was opgenomen. Dit saldo is abusievelijk op dit hoofdproduct geraamd. De ramingen van de saldi op de baten- en lastenkant zijn hierdoor te hoog opgenomen. Verder zijn er minder uitgaven gedaan voor nieuwkomers en is de capaciteit van het team asiel en migratie lager dan begroot.

51

Het overschot van het saldo voor de opvang van de ontheemden Oekraïne wat als resultaatbestemming 2025 is opgenomen bedraagt € 2,972 miljoen. Hierbij wordt voorgesteld om dit saldo toe te voegen aan de reserve opvang Oekraïners. Toelichting afwijking mutatie reserve Hoofdproduct 622 Opvang vreemdelingen Er is een resultaat op de reserve van € 1,449 miljoen dit wordt enerzijds veroorzaakt doordat er abusievelijk € 1,0 miljoen is begroot op deze reserve als extra inkomst op de Rijksmiddelen, dit had niet via de reserves gemuteerd mogen worden vandaar dat deze afwijking is ontstaan. Het overige deel van de afwijking is verklaarbaar doordat op meerdere onderdelen de realisatie lager was dan begroot.

52

3.1.5 3.1.5.1

Gezondheid Wat hebben we bereikt?

Beoogd maatschappelijk effect: We streven naar het versterken van de sociale structuur, leefbaarheid en gezondheid in met name de aandachtswijken. Dit doen we vanuit het idee dat de aanpak van de bestaande gezondheidsverschillen verder gaat dan leefstijlinterventies. Daarbij wordt dan ook intensief de link gelegd met de aanpak van armoede en het versterken van basisvaardigheden. Doelstellingen • In 2040 zijn de gezondheidsverschillen kleiner met 30% en leven alle Helmonders 5 jaar langer in goede gezondheid. • Inwoners van Helmond beschikken over voldoende basisvaardigheden (rekenen, taal en burgerschap) om deel te nemen aan de samenleving op een manier die goed bij hun identiteit, vaardigheden en leven past. • Investering in regionale samenwerking met bedrijven, onderwijs, maatschappelijke organisaties en overheden via Brainport voor Elkaar om de tweedeling in de samenleving te verminderen en iedereen mee te laten doen. De belangrijkste resultaten om dit te bereiken: • Stadsplan Basisvaardigheden: Uitvoering Taalhuis versterkt en zichtbaarheid vergroot – In 2025 is het Stadsplan Basisvaardigheden uitgevoerd met een duidelijke focus op Nederlands als eerste taal (NT1)-ers. Het Taalhuis Helmond functioneerde als centraal coördinatiepunt, met uitvoering door Bibliotheek Helmond-De Peel, LEVgroep en Regionaal Opleidingscentrum (ROC).

Er zijn meerdere communicatieacties (waaronder een brede campagne) ingezet en professionals bij partners zijn getraind in het herkennen en bespreekbaar maken van laaggeletterdheid. • Lokaal Preventieakkoord: concrete projecten uitgevoerd en netwerk geborgd – Maatschappelijke partners (o.a. Jibb+) hebben in 2025 binnen de Subsidie Sociale Basis uitvoering gegeven aan projecten gericht op gezonde voeding en bewegen, alcohol- en drugspreventie en rookvrij leven. Daarnaast vond in december 2025 de jaarlijkse Preventieakkoord-bijeenkomst plaats voor alle ondertekenaars. • GALA: uitvoering meerjarig plan voortgezet conform planning – In 2025 zijn activiteiten en projecten uit het Plan van Aanpak Gezond en Actief Leven (GALA) uitgevoerd. Dit betreft een tussenstand binnen een meerjarig traject (2024–2026), waarbij de focus lag op het verbeteren van gezondheidsperspectieven en het verkleinen van gezondheidsverschillen. • Brainport voor Elkaar: formele toetreding en actieve positionering Helmond – In 2025 heeft de gemeenteraad ingestemd met het lidmaatschap van Brainport voor Elkaar. Helmond heeft actief bijgedragen aan de regionale sociale agenda via ambtelijke en bestuurlijke deelname. Een tijdelijke programmamanager heeft de aanhaking vanuit Helmond geborgd en gewerkt aan het betrekken van Helmondse organisaties en het bedrijfsleven.

3.1.5.2

Wat hebben we ervoor gedaan?

Uitvoering Stadsplan Basisvaardigheden Via het Stadsplan vergroten we de basisvaardigheden van mensen zodat zij zich beter kunnen redden in de steeds ingewikkelder wordende maatschappij. We doen dit door naast het reguliere aanbod aanvullend in te zetten op preventie, ‘NT1-ers’ (Helmonders met Nederlands als eerste taal) de eerste 53

stap te laten zetten middels een gezinsaanpak, begeleiding vanuit belangrijke vindplekken, een werkgeversaanpak en door de inzet van het taalhuis als centraal coördinatiepunt van vraag en aanbod. Het Stadsplan wordt uitgevoerd met verschillende partners in de stad. In 2025 blijft de focusdoelgroep Helmonders met Nederlands als eerste taal (NT1-ers). Het bereiken van de doelgroep is (landelijk) een grote uitdaging. We richten ons op het bereiken van de doelgroep door te zorgen dat professionals die dicht bij de doelgroep staan problemen voldoende kunnen herkennen, het gesprek kunnen aangaan en kunnen doorverwijzen naar het Taalhuis. In het meerjarenplan Taalhuis Helmond 2024 - 2026 is de volgende doelstelling opgenomen voor 2025: Door creatieve communicatie-uitingen te ontwikkelen wordt het onderwerp bespreekbaar en bekender. We zetten in op marketing en gerichte acties op inwoners die niet primair tot de NT1doelgroep behoren.

✔ Behaald: Bibliotheek Helmond-de Peel, LEVgroep en ROC gaven in 2025 uitvoering aan het Taalhuis binnen de subsidie Sociale Basis. Er zijn onder andere verschillende communicatieacties, waaronder een grote campagne, ingezet. Verschillende partners volgden via het Taalhuis trainingen in het herkennen en bespreekbaar maken van laaggeletterdheid. Uitvoeren Lokaal Preventieakkoord De maatschappelijke partners van het Lokaal Preventieakkoord (Jibb+, Je Leefstijl als Medicijn, GGD Brabant-Zuidoost en Novadic-Kentron) vragen eind 2024 subsidie aan voor 2025. Via structureel contact met de bedrijven in de stad die het Lokaal Preventieakkoord hebben ondertekend, halen we op wat zij nodig hebben om in te zetten op de beoogde resultaten van het Lokaal Preventieakkoord. Naar verwachting volgen er uit 2025 een aantal projecten vanuit de maatschappelijke partners. Deze projecten zijn gericht op gezonde voeding en bewegen, alcohol- en drugspreventie en Rookvrij. Ook zal er weer een jaarlijkse bijeenkomst Preventieakkoord plaatsvinden voor alle ondertekenaars van het akkoord. Wanneer er succesvolle projecten zijn opgezet is de intentie om daar in 2026 een vervolg aan te geven.

✔ Behaald: Jibb+ gaf met meerdere partners uitvoering aan het Lokaal Preventieakkoord binnen de Subsidie Sociale Basis met projecten rondom gezonde voeding en bewegen, alcohol- en drugspreventie en Rookvrij. De jaarlijkse preventieakkoord-bijeenkomst vond in december 2025 plaats. Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) We zetten ons al geruime tijd in om de gezondheidsperspectieven van onze inwoners te verbeteren en om gelijke kansen voor onze inwoners te creëren. In het Integraal Zorgakkoord (IZA) en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) maken verschillende zorgpartijen, waaronder gemeenten, nu ook afspraken over de gezondheidsdoelen voor de komende jaren. Het plan van aanpak Gezond en Actief Leven (GALA) loopt van 2024 tot en met 2026. In 2025 zetten we doorlopend in op de projecten/activiteiten zoals beschreven in het plan van aanpak. De resultaten in 2025 zijn een tussenstand, omdat het plan van aanpak GALA een meerjarig plan is met financiering tot en met 2026.

✔ Behaald; de uitvoering loopt over meerdere jaren: In 2025 vonden activiteiten conform het plan van aanpak plaats.

54

Brainport voor Elkaar De beweging Ruimte om te Leven is in 2024 opgegaan in Brainport voor Elkaar. Brainport voor Elkaar verbindt - als vereniging - maatschappelijke partners, gemeenten, bedrijven en kennispartners op de regionale sociale agenda die zich richt op meedoen en verkleinen van de tweedeling. Met Brainport voor Elkaar zien we kansen om het bedrijfsleven meer te betrekken. In 2025 investeren we in de ontwikkeling van de sociale agenda door toe te treden tot Brainport voor Elkaar via een structurele bijdrage en actieve deelname op ambtelijk en bestuurlijk niveau aan de agendavorming.

✔ Behaald: In 2025 heeft de gemeenteraad formeel ingestemd met het lidmaatschap binnen de vereniging. Daarnaast was een tijdelijke programmamanager actief binnen het programmabureau om de aanhaking vanuit Helmond te borgen, nieuwe activiteiten uit te rollen en andere Helmondse organisaties te enthousiasmeren aan te haken.

3.1.5.3

Wat heeft het gekost per HP?

In onderstaande tabel is de afwijking tussen de gewijzigde begroting en de realisatie (rekening) over 2025 per hoofdproduct weergegeven. Overzicht per hoofdproduct

Specificatie per Hoofdproduct

Begroting na wijzigingen Baten 1.621 1.621

673 Basisvoorzieningen overig Totaal saldo baten en lasten

Lasten 3.671 3.671

Saldo -2.049 -2.049

(bedragen x 1.000/ - = negatief saldo) Realisatie Rekeningen t.o.v. Begroting Baten Lasten Saldo Saldo V/N 309 2.224 -1.915 134 V 309 2.224 -1.915 134 V

Begroting na Begroting na Begroting wijzigingen wijzigingen na wijziging ontrekking storting

Rekeningen

Realisatie t.o.v. Begroting

673 Basisvoorzieningen overig Totaal mutaties reserves

Baten 102 102

Lasten 0 0

Saldo 102 102

Baten 0 0

Lasten 77 77

Saldo -77 -77

Saldo V/N -179 N -179 N

Saldo TH1.5 Gezondheid

1.723

3.671

-1.947

309

2.301

-1.992

-45

Toelichting per hoofdproduct Niet van toepassing.

55

N

3.1.6 3.1.6.1

Sport Wat hebben we bereikt?

Beoogd maatschappelijk effect: Onze ambitie is dat een leven lang sport en bewegen vanzelfsprekend is voor alle Helmonders en dat alle sportaanbieders en sportparken in Helmond toegankelijk zijn voor iedereen. Doelstellingen • Iedere inwoner van Helmond sport en/of beweegt een leven lang met plezier, ongeacht leeftijd, lichamelijke of geestelijke gezondheid of inkomen. • Het vergroten van de bekendheid en toegankelijkheid van het sportaanbod in Helmond. • Vitale en toekomstbestendige sportverenigingen door verenigingsondersteuning te optimaliseren en professionaliseren. • Toekomstbestendige sport- en beweegvoorzieningen welke meegroeien met de schaalsprong die we in Helmond gaan maken. De belangrijkste resultaten om dit te bereiken: • Hostcity Nationale Sportweek – Als Hostcity van de Nationale Sportweek heeft Helmond zich in 2025 landelijk gepresenteerd als actieve en inclusieve sportstad. De week zorgde voor extra zichtbaarheid, nieuwe samenwerkingen tussen sportaanbieders en maatschappelijke partners en een concrete impuls voor sportdeelname. • Sportfeest Helmond georganiseerd– In 2025 hebben we het Sportfeest Helmond opnieuw georganiseerd en daarmee sporters, vrijwilligers en verenigingen in het zonnetje gezet. Tijdens de avond kwamen verschillende sporten en doelgroepen samen en was er aandacht voor prestaties, inzet en sportiviteit.

• Campus De Braak fase 1 grotendeels gerealiseerd en in gebruik genomen – In 2025 is fase 1 van de Sport- en Beleefcampus De Braak verder afgerond: de multifunctionele accommodatie is volledig in gebruik genomen, het voormalig stadion is gesloopt, de buitenruimte is ingericht en twee natuurgrasvelden en één kunstgrasveld zijn gerealiseerd. Daarnaast vond een gezamenlijke open dag plaats. • Belangrijke voortgang en besluitvorming Campus De Braak fase 2B – Voor fase 2B zijn in 2025 inhoudelijke uitgangspunten vastgesteld voor sport en woningbouw. Hiervoor is een aanvullend voorbereidingskrediet van € 460.000 beschikbaar gesteld, waarmee de planvorming zorgvuldig kan worden doorontwikkeld richting de volgende fase. • Meerjarenonderhoud buitensport uitgevoerd conform planning – Het meerjarenonderhoudsplan sport is in 2025 uitgevoerd, met onder andere nieuwe inrichtingselementen op Sportpark Brouwhuis en vervanging van de toplaag van het pannaveld in Brandevoort, zodat sportvoorzieningen blijven voldoen aan sporttechnische normen. • Uitvoering Lokaal Sportakkoord en versterking sportverenigingen – De ambities uit het Lokaal Sportakkoord Helmond zijn in 2025 uitgevoerd, met focus op inclusie, sociaal veilige sport, vitale sportaanbieders, vaardig bewegen en ruimte voor sport.

Daarnaast is de verenigingsondersteuning verder geprofessionaliseerd via het sport- en beweegnetwerk en het beweegloket. • Uitvoering gestart van het Uitvoeringsprogramma Sport- en Beweegnota 2025–2026 – Het tweejarige uitvoeringsprogramma behorend bij de Sport- en Beweegnota 2021–2030 is in 2025 van start gegaan en vormt de basis voor concrete sport- en beweegactiviteiten in 2025 en 2026.

56

3.1.6.2

Wat hebben we ervoor gedaan?

Actualisatie sport- en beweegnota gericht op sportaccommodaties In de eerste helft van 2025 wordt de sport- en beweegnota op het onderdeel sportaccommodaties geactualiseerd. De mogelijkheden tot deprivatisering en onder welke voorwaarden dit zou kunnen plaatsvinden, worden uitgewerkt. Op basis van dit beleidskader wordt er een inventarisatie uitgevoerd naar nieuwbouw/verbouwbehoefte van de al uitgevoerde quickscan en deze wordt vertaald naar een meerjareninvesteringsprogramma sport. Bij de voorjaarsnota 2025 wordt het beleidskader voorgelegd aan de raad en de consequenties worden betrokken bij de opstelling van de begroting 2026 en het Investeringsprogramma (IVP). In het programma worden ook de ontwikkelingen in het kader van de schaalsprong opgenomen. Nog niet afgerond: Dit traject loopt nog door. Er is besloten om eerst de herontwikkeling van de sportaccommodaties voor RKSV Mierlo-Hout en Hockeyclub Helmond uit te werken en deze kaders als basis te gebruiken voor de actualisatie van het sportbeleid gericht op sportaccommodaties. Herontwikkeling sportaccommodatie Mierlo-Hout RKSV Mierlo-Hout kan de kosten voor de herontwikkeling voor de sportaccommodatie niet volledig dragen. In 2024 is er een voorbereidingskrediet beschikbaar gesteld op initiatief van de raad.

Vooruitlopend op de uitkomsten van het beleidskader en uit het meerjareninvesteringsprogramma sport zal in 2025 prioriteit worden gegeven aan de investering voor de herontwikkeling van sportaccommodatie Mierlo-Hout. Hierbij zal de deprivatiseringslijn uitgangspunt zijn. De omvang en de inrichting van de accommodatie gaan wij toetsen aan standaardnormen, zoals de normen van de KNVB. Nog niet afgerond: Er is verkennend onderzoek gedaan naar de verschillende mogelijkheden voor de nieuw te bouwen accommodatie, waarbij de opties en uitgangspunten voor het bouwproces en het eigenaarschap in kaart zijn gebracht. Nieuwbouw clubhuis Hockeyclub Helmond Hockeyclub Helmond kan de kosten voor nieuwbouw van hun clubhuis niet volledig dragen. Vooruitlopend op de uitkomsten van het beleidskader en uit het meerjareninvesteringsprogramma sport zal in 2025 prioriteit worden gegeven aan de investering voor de nieuwbouw van sportaccommodatie Hockeyclub Helmond. Ook deze ontwikkeling vraagt om een goed uitgangspunt betreffende deprivatisering, vooruitlopend op het beleidskader. Nog niet afgerond: Er is verkennend onderzoek gedaan naar de verschillende mogelijkheden voor de nieuw te bouwen accommodatie, waarbij de opties en uitgangspunten voor het bouwproces en het eigenaarschap in kaart zijn gebracht.

Meerjarenonderhoudsplan Sport In het ambitieakkoord staat beschreven dat onder andere sportvoorzieningen mee moeten groeien met de schaalsprong die we in Helmond gaan maken. Om dit mogelijk te maken, moeten de velden voldoen aan de gestelde sporttechnische normen. Jaarlijks wordt het meerjarenonderhoudsplan voor de buitensport herijkt aan de hand van de actuele prijzen en de noodzaak van vervangen. In 2025 zal Sportpark Brouwhuis voorzien worden van nieuwe inrichtingselementen en wordt op sportpark Brandevoort de toplaag van het pannaveld vervangen.

✔ Behaald.

57

Sport- en Beleefcampus De Braak Fase 1: De Multifunctionele accommodatie is in 2024 opgeleverd en in 2025 zal deze volledig in gebruik worden genomen. Het voormalig Helmond Sport stadion wordt gesloopt, de buitenruimte wordt verder ingericht en er worden drie natuurgrasvelden gerealiseerd. Daarnaast organiseren we in 2025 in samenwerking met de partners een officiële opening van Campus de Braak. Fase 2: Eind 2024 is het haalbaarheidsonderzoek opiniërend voorgelegd aan de gemeenteraad. Vervolgens zal in 2025 een voorstel van een basisscenario nader worden uitgewerkt voor de planvorming van De Braak Fase 2B. Naar verwachting zal in het tweede kwartaal van 2025 het bestuurlijk traject hierover starten. De beoogde uitkomst is het instellen van een investeringskrediet (sport/buitenruimte) en het openen van een grondexploitatie (wonen). (Sport)parkmanagement: Via sportparkmanagement wordt onder andere ingezet op een goede samenwerking tussen de sportaanbieders en andere stakeholders op Campus de Braak. Het doel hiervan is het verbeteren van de sportieve en maatschappelijke benutting van de accommodatie door nieuw/gezamenlijk aanbod en nieuwe doelgroepen en ook het vitaliseren van de omliggende wijken. Nog niet afgerond: Voor fase1 zijn er in 2025 twee natuurgrasvelden en een kunstgrasveld gerealiseerd.

Tevens heeft er een gezamenlijke open dag op Campus De Braak plaatsgevonden en is het voormalig stadion gesloopt. Ook zijn er in 2025 voor de planvorming van De Braak fase 2B een aantal uitgangspunten vastgesteld voor de verdere uitwerking van deze gebiedsontwikkeling. Deze uitgangspunten hebben betrekking op het sportgebied en zijn tevens richtinggevend voor de verdere uitwerking van het beoogde woningbouwprogramma. Voor de uitwerking is een aanvullend voorbereidingskrediet van € 460.000 beschikbaar gesteld. Dit borgt dat het project op een zorgvuldige manier kan worden doorontwikkeld naar de volgende fase. De plannen voor het woongebied en het sportgebied worden daarbij als twee aparte (deel)projecten opgepakt. Lokaal Sportakkoord Helmond In 2025 wordt de uitvoering gegeven aan de ambities uit het Lokaal Sportakkoord. Een coördinator sport en preventie blijft de voortgang bewaken en aanjagen via een projectplan. De ambities waaraan gewerkt zal worden zijn: • Inclusie en diversiteit • Sociaal veilige sport • Vitale sportaanbieders • Vaardig in bewegen • Ruimte voor sport en bewegen

✔ Behaald. Verenigingsondersteuning Voor het intensiveren en professionaliseren van de verenigingsondersteuning is afgelopen jaar een sport- en beweegnetwerk opgericht met een duidelijk lokaal aanspreekpunt (loket). Het beweegloket wordt verder doorontwikkeld en geoptimaliseerd. Afhankelijk van het type hulpvraag wordt bepaald welke partij deze het beste op kan pakken om de vereniging(en) toekomstbestendiger te maken.

✔ Behaald. 58

Sport en beweegnota 2021-2030: Uitvoeringsprogramma 2025-2026 In 2024 stelden we een nieuw tweejaarlijks uitvoeringsprogramma voor 2025-2026 op. In 2025 en 2026 zal hier uitvoering aan gegeven worden. Het plan moet in 2024 nog worden uitgewerkt tot concrete resultaten voor 2025 en 2026.

✔ Behaald. Hostcity Nationale Sportweek en Sportfeest Helmond Als Hostcity van de Nationale Sportweek heeft Helmond zich in 2025 landelijk gepresenteerd als actieve en inclusieve sportstad. Met een breed programma van clinics, demonstraties en open trainingen bereikten we kinderen, jongeren, volwassenen en senioren in alle wijken en maakten zij kennis met tientallen sporten, van verenigingssport tot laagdrempelige beweegactiviteiten. De week zorgde voor extra zichtbaarheid, nieuwe samenwerkingen tussen sportaanbieders en maatschappelijke partners en een concrete impuls voor sportdeelname. In 2025 hebben we het Sportfeest Helmond opnieuw georganiseerd en daarmee sporters, vrijwilligers en verenigingen in het zonnetje gezet. Tijdens de avond kwamen verschillende sporten en doelgroepen samen en was er aandacht voor prestaties, inzet en sportiviteit. Het Sportfeest droeg bij aan verbinding binnen het lokale sportnetwerk en aan zichtbaarheid en waardering voor sport in onze stad.

3.1.6.3

Wat heeft het gekost per HP?

In onderstaande tabel is de afwijking tussen de gewijzigde begroting en de realisatie (rekening) over 2025 per hoofdproduct weergegeven. Overzicht per hoofdproduct

Specificatie per Hoofdproduct

Begroting na wijzigingen Baten 2.894 0 2.894

550 Sport en bewegen 570 Groenvoorzieningen - recreatie Totaal saldo baten en lasten

Lasten 7.925 36 7.962

Saldo -5.031 -36 -5.068

(bedragen x 1.000/ - = negatief saldo) Realisatie Rekeningen t.o.v. Begroting Baten Lasten Saldo Saldo V/N 3.612 7.717 -4.105 927 V 0 25 -25 11 V 3.612 7.742 -4.130 937 V

Begroting na Begroting na Begroting wijzigingen wijzigingen na wijziging ontrekking storting

Rekeningen

Realisatie t.o.v. Begroting

550 Sport en bewegen Totaal mutaties reserves

Baten 169 169

Lasten 0 0

Saldo 169 169

Baten 169 169

Lasten 122 122

Saldo 47 47

Saldo TH1.6 Sport

3.063

7.962

-4.898

3.781

7.865

-4.083

Saldo V/N -122 N -122 N 815

Toelichting per hoofdproduct Toelichting afwijking hoofdproduct 550 Sport en bewegen Dit hoofdproduct heeft een voordelig saldo van € 926.000, dit wordt veroorzaakt door dat de baten € 718.000 hoger zijn dan begroot en de lasten € 208.000 lager zijn dan begroot. Er heeft meer verhuur plaatsgevonden in onze binnen- en buitensportaccommodaties waardoor de inkomsten hoger zijn dan begroot. Daarnaast hebben we geld vanuit het Rijk ontvangen voor verduurzaming van de sportzaal aan de Gasthuisstraat. De begroting is hier niet op aangepast. Tot 59

V

slot is er meer toegeschreven vanuit de SPUK GALA aan het hoofdproduct Sport dan eerder was voorzien. Voorgesteld wordt om via de resultaatbestemming € 150.000 over te hevelen naar 2026 om het capaciteitsonderzoek indoorsportvoorzieningen en de uitvoering van onderzoeken en ondersteunende werkzaamheden voor nieuwbouw RKSV Mierlo-Hout en HC Helmond in 2026 af te ronden.

60

3.2

Duurzaam en Leefbaar

3.2.1

Ruimtelijke ordening en Volkshuisvesting (incl. Grondbedrijf)

3.2.1.1

Wat hebben we bereikt?

Beoogd maatschappelijk effect: Een prettig, veilig en groen leefklimaat in bestaande én nieuwe wijken met een divers, passend, betaalbaar en voldoende woningaanbod voor alle doelgroepen. Doelstellingen • We verbeteren onze dienstverlening door aanpassing van onze werkwijzen (proces- en ketengericht werken) en het gebruik van klantervaringen, • We bouwen verder aan het Digitaal Stelsel Omgevingswet, zodat initiatiefnemers, belanghebbenden en andere stakeholders effectief en efficiënt geholpen kunnen worden. • Het beperken van het woningtekort en het vergroten van de keuzemogelijkheden (typologie, prijssegment en woonmilieu) van woningzoekenden uit Helmond en de regio- door het toevoegen van woningen en door het bevorderen van de doorstroming • We streven naar een groei van15.000 woningen tot 2040, zoals afgesproken met regio, provincie en rijk. • De sociaaleconomische tweedeling willen we in de stad verminderen, ook via de woningbouw. • De bestaande woningvoorraad wordt verduurzaamd en levensloopbestendig. Doel is te komen tot leefbare levensloopbestendige wijken, waar mensen binnen hun sociale netwerk stappen op de woningmarkt kunnen zetten. • In 2030 is de sociale huurwoningvoorraad verduurzaamd naar label A. • Met de wijkontwikkelingsplannen worden onze wijken versterkt met fysieke en sociaalmaatschappelijke ingrepen.

• We realiseren sterke robuuste groenstructuren, waarin minimaal een basiskwaliteit natuur in stand kan blijven. De stad wordt groener en natuurrijker. • We zorgen dat de openbare ruimte duurzamer en klimaatbestendiger wordt. • We beginnen met de uitvoering van de visie van de warmtetransitie (zie paragraaf 3.2.4) • We werken verder aan de uitvoering van de Gebiedsvisie Stiphout. De belangrijkste resultaten om dit te bereiken: • Reserve Woningbouwfonds operationeel ingezet voor woningbouwversnelling – In 2025 is de Reserve Woningbouwfonds actief ingezet, zowel voor extra ambtelijke capaciteit (o.a. planeconomie, verkeer en planjuridische ondersteuning) als om woningbouwprojecten te versnellen. De raad heeft besloten dat de middelen ook ingezet mogen worden voor cofinanciering van Beethoven, zonder apart Helmonds beleidskader. • Ontwikkelperspectief Centrum+ Helmond 2040 vastgesteld en rijksmiddelen toegekend – Het college heeft in mei 2025 het Ontwikkelperspectief Centrum+ Helmond 2040 vastgesteld. Het gebied is bovendien opgenomen als grootschalige woningbouwlocatie in de nationale Ontwerp Nota Ruimte. In november 2025 heeft het Rijk € 33,7 miljoen toegekend voor Helmond Centrum+ uit het woningbouw- en mobiliteitsbudget, een belangrijke stap voor de schaalsprong.

• Belangrijke stappen gezet in de transitie naar het Omgevingsplan – De gemeenteraad heeft in oktober 2025 de eerste wijziging van het Omgevingsplan voor De Bergen vastgesteld. Daarnaast is gestart met de inventarisatie en voorbereiding van de wijziging voor ’t Hout en de vervolgwijken, als onderdeel van het transitiepad richting een gebiedsdekkend omgevingsplan. • Regionale woonafspraken herijkt en versterkt – 61

•

•

•

In 2025 is de Regionale Woondeal Zuidoost-Brabant herijkt. Belangrijke resultaten zijn onder meer de publicatie van de woningbouwplanmonitor voor Helmond, de start van een pilot studentenhuisvesting, vaststelling van de regionale urgentieregeling via de Huisvestingsverordening en de oplevering van de woningmarkt- en woonzorganalyse (STEC). Afwegingskader Wonen en Zorg vastgesteld en toegepast – Begin 2025 is het lokale afwegingskader voor woonzorginitiatieven vastgesteld. Ook zijn de beleidsregel bijwonen (incl. pre-mantelzorgeenheden) en een gezamenlijk plan van aanpak ‘Passend wonen en doorstroming’ met woon-, zorg- en welzijnspartners vastgesteld, inclusief de introductie van de wooncoach. Voortgang regionale en lokale woningbouwstrategie ondanks lopende procedures – De procedures voor het Flexôtel Varenschut (huisvesting arbeidsmigranten) zijn in 2025 voortgezet, maar nog niet afgerond. De oplevering is voorzien in 2026. Parallel hieraan is gewerkt aan het beter benutten van de bestaande woningvoorraad (o.a. optoppen en woningdelen). Locatieonderzoek eeuwigdurende grafrust afgerond – In 2025 is een uitgebreid locatieonderzoek afgerond naar mogelijkheden voor eeuwigdurende grafrust. De gemeente heeft het overleg met geloofsgemeenschappen gefaciliteerd; de betrokken gemeenschappen hebben stappen gezet richting verdere organisatie en samenwerking.

3.2.1.2

Wat hebben we ervoor gedaan?

Oprichting Reserve Woningbouwfonds We willen tot 2028 een extra stimulans aan de woningmarkt geven om de realisatie van het betaalbare segment (sociale huur, middenhuur en betaalbare koop) te ondersteunen. Voor ondersteuning van de sociale huur heeft de gemeente al een bestaande reserve/subsidieregeling. De Reserve Woningbouwfonds vormt hierop een aanvulling. De Reserve Woningbouwfonds is bedoeld om projecten beter haalbaar te maken, bijvoorbeeld door investeringen in de randvoorwaarden rondom woningbouw, zoals ontsluiting en voorzieningen rondom een gebouw. En ook voor de inzet van capaciteit binnen de ontwikkelketen van de gemeente, om hiermee de woningbouw te continueren of te versnellen. Dit alles onder voorwaarde dat er geen sprake is van staatssteun. Van 2025-2028 wordt jaarlijks € 2,5 miljoen uit de algemene reserve toegevoegd aan deze nieuwe reserve (in totaal € 10,0 miljoen). We gaan op korte termijn een beleidskader uitwerken voor de inzet van deze middelen.

✔ Behaald; de uitvoering loopt over meerdere jaren: In 2025 hebben we vanuit de Reserve Woningbouwfonds extra capaciteit ingezet voor de woningbouwversnelling. Het gaat dan om planeconomen, verkeerskundigen en planjuristen. De raad heeft in 2025 besloten dat de middelen ook kunnen worden ingezet voor de cofinanciering van Beethoven, en geen Helmonds beleidskader op te stellen. We sluiten voor het deel cofinanciering Beethoven namelijk aan bij het beleidskader van de regio en voor de Helmondse subsidieregeling voor sociale huur door corporaties hadden we al een eigen beleidskader. Gebiedsontwikkeling, strategie & onderzoeken In de verstedelijkingsafspraken, die zowel Stedelijk Gebied Eindhoven (SGE) als Metropoolregio Eindhoven (MRE) hebben gemaakt met het rijk, heeft Helmond afspraken gemaakt over een integrale groei van de gemeente met 15.000 woningen en bijhorende voorzieningen en arbeidsplaatsen tot 2040. Daarnaast zijn ook afspraken gemaakt over toename van het aantal arbeidsplaatsen en

62

werklocaties, voorzieningen in brede zin en noodzakelijke investeringen in de mobiliteit. Dit onder de noemer van de schaalsprong. Belangrijk doel daarbij is dat deze schaalsprong de hele gemeente ten goede komt. Voor de opgave in het Centrum+-gebied werken we daarvoor momenteel (2024) aan het Ontwikkelperspectief Centrum+ Helmond 2040: een integrale ruimtelijke vertaling van beleidsdoelstellingen voor klimaatadaptatie, gezondheid, mobiliteit en verdichting. Het laat zien welke stad Helmond momenteel is, welke stad het wil en kan zijn en waarop ingezet moet worden om dat te bereiken. Het wijst cruciale sleutelprojecten, stadsstructuurversterkende projecten en ontwikkellocaties aan ter ondersteuning van besluitvorming binnen deze verstedelijkingsopgave. Om de groei van de stad op een duurzame manier te laten plaatsvinden, zijn bepaalde ingrepen randvoorwaardelijk. Bijvoorbeeld het zorgen voor een energie-infrastructuur die de nieuwe 10.000 woningen in het centrale deel van de stad van duurzame energie kan voorzien, en het toevoegen van voldoende voorzieningen voor de huidige en nieuwe bewoners. Maar het gaat ook om het aanpassen van grote (infra)structuren in de stad om een goede leefomgeving en een goede bereikbaarheid te realiseren. Hiervoor zijn aanpassingen in de mobiliteitsstructuur nodig, die passen bij de duurzame ambities.

En het aanpassen en versterken van de groene infrastructuur van de stad draagt bij aan een robuuste groenstructuur zodat iedere inwoner van Helmond toegang heeft tot een gezonde leefomgeving. Op deze manier gaat de verstedelijkingsopgave integraal samen met de mobiliteitstransitie, het benutten van Openbaar Vervoer (OV)-bereikbaarheid, meer ruimte voor wandelen en fietsen, het vergroenen van de buitenruimte en het verduurzamen van de energie-infrastructuur en biedt meekoppelkansen voor kwetsbare wijken. Het ontwikkelperspectief geeft de handvatten voor samenhang en volgordelijkheid van deze projecten en randvoorwaardelijke ingrepen. Op basis van deze handvatten zal een uitvoeringsprogramma met bijhorende investeringsvraag worden opgesteld. Dit zal in de volgende begroting meer concrete invulling kunnen gaan geven aan de benodigde investeringen. Dit uitvoeringsprogramma zal periodiek worden bijgesteld op basis van nieuwe inzichten en kansen (financieel, ruimtelijk, markt) die zich voor kunnen doen. Ook zal het uitwerken van deze projecten en ontwikkellocaties in 2025 starten als onderdeel van dit meerjarig uitvoeringsprogramma, om de opgave uit het verstedelijkingsakkoord te kunnen realiseren. Daarnaast is blijvende inzet nodig op de lobby, gericht op het verkrijgen van de benodigde financiële middelen voor deze integrale opgave.

✔ Behaald: Het ontwikkelperspectief is door het college vastgesteld op 13 mei 2025. Ook is het Centrum+ gebied in de nationale Ontwerp Nota Ruimte (september 2025) opgenomen als grootschalige woningbouwlocatie. Op 10 november 2025 is per nota van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat de verdeling van de Woningbouw- en mobiliteitsmiddelen en het Gebiedsbudget bekend gemaakt (referentie IENW/BSK-2025/277834, datum 7 november 2025). In deze nota is bekend gemaakt dat € 33.736.056 (incl. BTW) is vrijgemaakt voor Helmond Centrum+. Dit bedrag gaat over maatregelen die in aanmerking komen voor het gebiedsbudget. Dit is de stap die het Rijk kan nemen. De inframaatregelen bieden voor een volgend kabinet een logisch pakket om een vervolgstap op te nemen.

63

Omgevingsplan Het omgevingsplan vervangt de huidige bestemmingsplannen, lokale verordeningen en gedecentraliseerde Rijksregels in het fysieke domein. We moeten uiterlijk begin 2032 een gebiedsdekkend omgevingsplan hebben. We groeien daar via een transitiepad de aankomende jaren stapsgewijs naartoe. In 2025 brengen we het omgevingsplan voor 't Hout ter besluitvorming naar de raad. Daarnaast starten we in 2025 met het opstellen van het omgevingsplan voor de wijken Brouwhuis, Rijpelberg en Dierdonk. Besluitvorming hierover vindt plaats in 2026. Deels behaald: Op 7 oktober 2025 heeft de gemeenteraad de 1e wijziging omgevingsplan voor het gebied 'De Bergen' vastgesteld. We zijn gestart met de inventarisatie en het opstellen van de regels voor de wijziging omgevingsplan voor ’t Hout. Het opstellen van de wijziging omgevingsplan voor de wijk 't Hout loopt door in 2026. Het opstellen van deze wijziging bleek te omvangrijk en complex om als eerste inhoudelijke wijziging door te voeren en is daarom in tijd doorgeschoven. Als tussenstap hebben we het gebied De Bergen (onderdeel van 't Hout) eerst opgesteld. We hebben deze informatie op 15 mei 2024 in een raadsinformatiebrief 'Terugblik inwerkingtreding Omgevingswet' met de raad gedeeld.

Nadat de wijziging omgevingsplan voor de wijk 't Hout is vastgesteld, starten we met de opstelling van een wijziging omgevingsplan voor de wijken Brouwhuis, Rijpelberg en Dierdonk. Nota Ruimtelijke Kwaliteit De Welstandsnota is het belangrijkste toetsingskader voor de Adviescommissie Ruimtelijke Kwaliteit bij haar adviserende rol voor ontwikkelingen en vergunningverlening in het fysieke domein. Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. Het actualiseren van het huidige beleid is noodzakelijk vanuit het aangepaste regime. Daarnaast dateert de huidige Welstandsnota uit 2014 en sluit deze niet meer goed aan bij de huidige en toekomstige ontwikkelingen, waaronder de noodzaak om energiebesparende en andere duurzame maatregelen een plek te geven binnen het thema ruimtelijke kwaliteit. Tot slot is de nota een belangrijke bouwsteen van het te ontwikkelen integrale omgevingsplan en is ruimtelijke kwaliteit een belangrijk thema in het kader van de schaalsprong. Een actueel beleidskader is daarvoor noodzakelijk. Daarnaast heeft de gemeenteraad op 23 mei 2024 het college via een motie opdracht gegeven om de welstandnota zodanig aan te passen dat de benodigde financiën voor esthetische aanpassingen beter in verhouding staan tot de totale projectkosten en dat bij aanpassingen die nauwelijks gezien/ervaren worden een lagere verhouding moeten kunnen volstaan.

Hiervoor trekken we incidenteel € 75.000 uit. Dit kan gedekt worden uit de reserve Bouwleges en Omgevingswet.

✔ Behaald; de uitvoering loopt over meerdere jaren: Er is veel informatie opgehaald over de huidige nota en de werkwijze hiervan, de informatie wordt verwerkt om tot een geactualiseerde versie te komen. Regionale woonafspraken Helmond is de tweede stad van de Brainportregio en tegelijkertijd centrumstad van de Peel. In het coalitieakkoord is afgesproken volop te investeren in deze samenwerkingsverbanden. Als gevolg van de landelijke Woondealafspraken tussen Rijk en regio's komen taken op gebied van Wonen bij het MRE te liggen. Daarvoor is in de loop van 2023 het MRE Wonen en Ruimte opgericht, met daaronder diverse woondeal werkgroepen. Hiervoor is extra ambtelijke capaciteit nodig.

64

Helmond werkt zowel op SGE-niveau als MRE-niveau samen in het kader van de gemaakte woonafspraken. Regionale samenwerking is essentieel op diverse thema's in het woondomein, omdat onze woningmarkt regionaal functioneert. Er wordt scherp gelet op het voorkomen van dubbelingen in de taken tussen SGE en MRE. Het SGE maakt haar jaarplanning medio oktober 2024. In ieder geval blijven het Ambtelijk Overleg (AO) Wonen, Kopgroep Wonen, het Portefeuillehoudersoverleg (POHO) Wonen, de ambtelijke kennissessies en WoonST 2.0 (bouw gestandaardiseerde sociale huurwoningen) doorlopen in 2025. Op MRE-niveau worden in 2025 de volgende taken opgepakt: • Monitoring; bijhouden van mogelijkheden en voortgang van de woningbouwproductie. Voorzien in stuurinformatie op de relevante items uit de Woondeal. Uitwerking inzicht in betrokkenheid van woningcorporaties in de plannen. Doorlopend naar 2026 • Woningbouw regie: mogelijk maken van sturing, o.a. op woningbouwversnelling, bouwstroom, prioritering en kwaliteit van de plannen (ruimtelijk en sociaal). Inzicht in die onderdelen waar sturing nodig is. Doorlopend naar 2026 • Studentenhuisvesting; Inzicht verschaffen in behoefte/ aantallen/ typologie etc. en duidelijkheid in welke corporaties participeren. Pilots studentenhuisvesting opstarten. • Woondeal met het rijk en provincie; een geactualiseerde en gedragen Woondeal 2025.

Woondeal loopt tot en met 2030. • Versterken posities woningcorporaties: locaties voor sociale huur en sociale koop in beeld, procesoptimalisatie, instrumenten en voorwaarden planontwikkeling. Definities (grondprijs, standaardisatie kavels). • Regionale woon-zorganalyse: opstellen van een regio-gedragen woonzorganalyse en woonzorgvisie. Doorlopend naar 2026 • Duurzaamheid: ambities duurzaamheid vertalen naar bouwopgave en maatregelen. Doorlopend naar 2026

✔ Behaald; de uitvoering loopt over meerdere jaren: • • • •

• • •

In 2025 is de Regionale Woondeal Zuidoost-Brabant herijkt. De publieksversie van de woningbouwplanmonitor is voor Helmond gepubliceerd. De pilot verkenning studentenhuisvesting is gestart. We hebben een regionale verkenning gedaan naar de mogelijkheden ten aanzien van het beter benutten van de bestaande woningvoorraad, bijvoorbeeld met optoppen en woningdelen. We hebben de Huisvestingsverordening vastgesteld met afspraken over de regionale urgentieregeling. Woonst 2.0 is het uitgangspunt bij sociale huur, dit hebben we ook opgenomen in de Prestatieafspraken voor 2026. STEC heeft in november 2025 de woningmarkt- en woonzorganalyse opgeleverd en gepresenteerd. Dit loopt door naar 2026 m.b.t. regionale vertaling en visie.

Huisvesting arbeidsmigranten Dit betreft het project Flexôtel op Varenschut. In 2024 is de start gemaakt met de aanvraag omgevingsvergunning. Daarnaast gaat de wijziging bestemmingsplan lopen. Deze procedures zullen in 2025 verder doorlopen. De beoogde output voor 2025 is afhandeling van de procedures en het bouwrijp maken van de locatie. Dit is een tussenresultaat. Naar verwachting zal in 2026 het Flexôtel voor arbeidsmigranten worden opgeleverd. Nog niet afgerond: Procedures zijn gestart, maar niet afgerond in 2025. 65

Afwegingskader wonen en zorg In Helmond willen we voor alle denkbare doelgroepen, en verspreid door de stad, wonen met zorg mogelijk maken. Dit gaat niet vanzelf en is een proces van lange adem. In 2025 ontwikkelen en implementeren we samen met de externe woon- en zorgpartners afwegingskaders wonen en zorg. Hiermee beoordelen we binnenkomende woonzorginitiatieven op behoefte, passendheid en kwaliteit. Ook kunnen we hiermee afwegen waar welke woonzorgvoorzieningen passend zijn, mede gezien behoefte en veerkracht van de (directe) omgeving. Hier ligt een link met de regionale woonafspraken (o.a. woonzorganalyse) en de uitwerking van nieuwe wetgeving (Wet versterking regie Volkshuisvesting, in verband met specifieke aandachtsgroepen). In 2024 is reeds gestart met de voorbereidingen. Verdere besluitvorming zal in 2025 plaatsvinden, waarna de afwegingskaders structureel kunnen worden toegepast. Onder meer vanuit de prestatieafspraken met de woningcorporaties en zorgpartners gaan we ook verder met het ontwikkelen van strategieën en voorstellen over tot (pre)mantelzorgeenheden, wooncoaches, Praat vandaag over morgen en het vaststellen/uitvoeren van beleid om passende woonvormen voor zorgdoelgroepen (beter) mogelijk te maken, zoals woningdelen en kamerverhuur.

✔ Behaald; de uitvoering loopt over meerdere jaren: Begin 2025 hebben wij een lokaal afwegingskader woonzorginitiatieven vastgesteld. We hebben de beleidsregel bijwonen (inclusief premantelzorgeenheden) vastgesteld. Samen met de woon-, zorg- en welzijnspartners is een plan van aanpak 'passend wonen en doorstroming' vastgesteld, waarin de introductie van een wooncoach is opgenomen. Regionaal is een woonzorganalyse uitgevoerd. Grondbedrijf Het Grondbedrijf faciliteert ontwikkelingen door de beleidsdoelstellingen mee te nemen in het grondbeleid. In de paragraaf 4.7. Grondbeleid is dit verder toegelicht Eeuwigdurende grafrust Samen met diverse geloofsgemeenschappen zijn we op weg om te voorzien in de behoefte aan ruimte voor eeuwigdurende grafrust. Er is grotendeels overeenstemming over de randvoorwaarden waaronder de grafrust vorm kan worden gegeven. De verwachting is dat in 2025 een verkenning zal worden gedaan naar mogelijke locaties. Het beheer van die locatie/begraafplaats voorzien we vooralsnog in de vorm van een stichting. We faciliteren de gesprekken over locaties en het juridische pad om te komen tot een stichting.

✔ Behaald; de uitvoering loopt over meerdere jaren: De gemeente en de gemeenschap zijn weer meerdere malen in overleg getreden. De islamitische gemeenschappen hebben in 2025 vooral stappen gezet in het verder 'verenigen' van elkaar. De gemeente heeft een uitgebreid locatieonderzoek eind 2025 afgerond.

66

3.2.1.3

Wat heeft het gekost per HP?

In onderstaande tabel is de afwijking tussen de gewijzigde begroting en de realisatie (rekening) over 2025 per hoofdproduct weergegeven. Overzicht per hoofdproduct

Specificatie per Hoofdproduct

820 Ruimtelijke ordening stafafdelingen 825 Ruimtelijke ordening algemeen 830 Planproductie PBH 840 Bouw- en woningtoezicht 850 Volkshuisvesting 880 Grondexploitatie 885 Facilitair grondbeleid 890 Exploitatie gemeentelijke eigendommen Totaal saldo baten en lasten

Begroting na wijzigingen Baten 0 90 0 2.506 0 23.250 0 3.746 29.592

Lasten 0 1.919 463 4.086 2.595 23.325 0 2.815 35.203

Saldo 0 -1.829 -463 -1.580 -2.595 -75 0 931 -5.611

(bedragen x 1.000/ - = negatief saldo) Realisatie Rekeningen t.o.v. Begroting Baten Lasten Saldo Saldo V/N 0 0 0 0 V 6 1.528 -1.522 307 V 0 451 -451 12 V 1.829 3.894 -2.065 -485 N 608 1.162 -553 2.041 V 6.750 10.806 -4.056 -3.981 N 2.221 1.919 302 302 V 4.719 2.575 2.145 1.214 V 16.133 22.334 -6.201 -590 N

Begroting na Begroting na Begroting wijzigingen wijzigingen na wijziging ontrekking storting Baten Lasten Saldo 825 Ruimtelijke ordening algemeen 220 0 220 840 Bouw- en woningtoezicht 434 0 434 850 Volkshuisvesting 4.024 2.500 1.524 880 Grondexploitatie 75 0 75 890 Exploitatie gemeentelijke eigendommen 49 0 49 Totaal mutaties reserves 4.802 2.500 2.302

Baten 220 434 2.650 4.056 791 8.152

Lasten 0 0 2.500 0 0 2.500

Saldo 220 434 150 4.056 791 5.652

Realisatie t.o.v. Begroting Saldo V/N 0 V 0 V -1.373 N 3.981 V 742 V 3.350 V

Saldo TH2.1 Ruimtelijke ordening en Volkshuisvesting (incl. Grondbedrijf)

24.285

24.834

-549

2.761

34.393

37.703

-3.309

Rekeningen

V

Toelichting per hoofdproduct Toelichting afwijking hoofdproduct 825 Ruimtelijke ordening algemeen Dit hoofdproduct heeft een voordelig saldo van € 307.000. Dit wordt veroorzaakt doordat de lasten € 391.000 lager zijn dan begroot en de baten € 84.000 lager zijn dan begroot. In de meicirculaire is door het Rijk incidenteel € 326.000 beschikbaar gesteld voor de invoering van de omgevingswet. Hoewel deze financiële ruimte deels is ingezet voor hogere kosten voor noodzakelijke inhuur en software, blijft er per saldo een overschot over door de vertraagde uitvoering van de geplande opdrachten. Voorgesteld wordt om via de resultaatbestemming € 80.000 over te hevelen naar 2026 om de datamigratie met betrekking tot de omgevingswet af te ronden. Zie hoofdstuk 2 voor een toelichting. Toelichting afwijking hoofdproduct 840 Bouw- en woningtoezicht Dit hoofdproduct heeft een nadelig saldo van € 485.000. Dit wordt veroorzaakt doordat de lasten € 192.000 lager zijn dan begroot en de baten € 677.000 lager zijn dan begroot. De lagere legesopbrengsten in 2025 van € 677.000 na bijstelling begroting bij de 2e Berap 2025 hebben te maken met het feit dat we altijd afhankelijk blijven van de markt. Zo zijn meerdere geplande vergunningaanvragen voor woningbouw- en ontwikkelprojecten in 2025 vertraagd en doorgeschoven.

Dit is bijvoorbeeld gebeurd doordat ontwikkelende partijen hun ontwerpen en parkeervoorzieningen opnieuw hebben herzien, onder meer om beter aan te sluiten op marktomstandigheden, kostenontwikkelingen en ruimtelijke randvoorwaarden. Ook zien we dat sommige projecten zijn aangepast vanwege toepassing van de nieuwe financieringsmogelijkheid Slimkopen, wat extra doorrekeningen en planoptimalisaties met zich meebrengt voordat een aanvraag kan worden 67

ingediend. Voorbeelden van projecten die doorschuiven naar volgende jaren zijn Alphonsus – Dorpsplein ’t Hout (221 woningen), Van Meelstraat/ Wethouder van Welllaan (50 woningen) en de nieuwbouw Jan van Brabant Suytkade. Doordat we minder aanvragen hebben gehad zijn ook de externe kosten voor vergunningverlening ook € 62.000 lager. Tenslotte zijn met name de middelen die we van het rijk ontvangen hebben voor uitvoering van de regelingen 'Wet goed verhuurderschap' en 'Wet betaalbare huur' niet volledig uitgegeven. Toelichting afwijking hoofdproduct 850 Volkshuisvesting Dit hoofdproduct heeft een voordelig saldo van € 2.041 miljoen. Dit wordt veroorzaakt doordat de lasten € 1,433 miljoen lager zijn dan begroot en de baten € 608.000 lager zijn dan begroot. Deze afwijking wordt met name verklaard doordat er geen subsidies zijn aangevraagd voor de ontwikkeling van sociale huurwoningen via de Helmondse subsidieregeling voor corporaties. We zijn voor de subsidieverstrekking afhankelijk van aanvragen door woningcorporaties en die hebben eind 2025 in totaal slechts één verzoek gedaan die gezien de doorlooptijd van de beoordeling ten laste komt van 2026. De komende jaren verwachten we meer aanvragen.

Omdat sinds 2024 de eis in onze subsidieregeling is opgenomen dat binnen twee jaar gestart moet worden met de bouw, en er via de Beethoven-deal (MRE) ook subsidie kan worden aangevraagd met hogere bedragen per woning, zijn woningcorporaties tot op heden terughoudend geweest met het aanvragen van de Helmondse subsidie. De komende jaren zal op basis van de woningbouwplanning door woningbouwcorporaties meer aan de Helmondse voorwaarde kunnen worden voldaan, ook omdat de Beethoven-middelen voor vastgoedexploitaties eindig zijn. Tegenover het voordeel op het hoofdproduct staat een lagere onttrekking uit de reserve stimuleren Wonen en de reserve Woningbouwfonds dus per saldo is dit nagenoeg budgetneutraal. Realisatiestimulans woningbouw (€ 602.000 voordeel) Op 5 november 2025 is de nieuwe Rijksregeling Realisatiestimulans definitief vastgesteld. Met deze regeling ondersteunt het Rijk gemeenten bij het realiseren van meer betaalbare woningen. Gemeenten ontvangen in de periode 2026 tot en met 2030 een specifieke uitkering van € 7.000 per betaalbare woning waarvan de bouw in het voorafgaande jaar is gestart. Aangezien de start van de bouw van de betreffende woningen in 2025 heeft plaatsgevonden, worden deze baten conform de verslaggevingsregels (BBV) volledig toegerekend aan het boekjaar 2025. In 2025 is er gestart met de bouw van 86 woningen.

Dit leidt tot een incidenteel voordeel van € 602.000 ten opzichte van de begroting. Voorgesteld wordt om dit via de resultaatbestemming toe te voegen aan de reserves Woningbouwfonds (€532.000) en Schaalsprong (€70.000). Zie hoofdstuk 2 voor een toelichting. Toelichting afwijking onttrekking met de reserves hoofdproduct 850 Volkshuisvesting Dit hoofdproduct heeft een nadelig saldo van € 1,374 miljoen. Het saldo wordt veroorzaakt door een lagere onttrekking op de reserve stimuleren Wonen en de reserve Woningbouwfonds. De lagere onttrekking is het gevolg van het uitblijven van subsidieaanvragen. Zie afwijking hoofdproduct 850 Volkshuisvesting voor de toelichting. Toelichting afwijking hoofdproduct 885 Facilitair Grondbeleid Dit hoofdproduct heeft een voordelig saldo van € 302.000. Het saldo wordt veroorzaakt door (tussentijdse) resultaten op anterieure overeenkomsten met marktpartijen. Deze resultaten hebben een incidenteel karakter. Anterieure overeenkomsten zijn overeenkomsten voor ontwikkelplannen van marktpartijen waarin afspraken gemaakt worden voor het kostenverhaal door de gemeente voor planontwikkeling en aanleg van openbare ruimte. Bijna altijd wordt hierbij gekozen voor een fixed price. Eventuele positieve dan wel negatieve resultaten hoeven dus niet te worden verrekend met de marktpartijen. In 2025 zijn op 11 anterieure overeenkomsten tussentijdse en eindresultaten 68

gerealiseerd. Het grootste voordeel zit op de anterieure overeenkomst voor het gebied Weverspoort (o.a. voordeel op de stelpost aanleg openbare ruimte). Toelichting afwijking hoofdproduct 890 Exploitatie gemeentelijke eigendommen Dit hoofdproduct heeft een voordelig saldo van € 1,214 miljoen. Dit wordt veroorzaakt doordat de lasten € 240.000 lager zijn dan begroot en de baten € 974.000 hoger zijn dan begroot. De hogere baten zijn met name het gevolg van een niet geraamde opbrengst van verkoop overige gronden van € 672.000. Hiertegenover staan de niet geraamde kosten van het afboeken van de boekwaarde van deze gronden van € 228.000. Ook hebben we een aantal overhoeken verkocht voor een bedrag van € 76.000, waarmee géén rekening gehouden was. Deze gronden hadden géén boekwaarde. Daarnaast zijn de kosten voor onderhoud van onze eigen gemeentelijke gebouwen die tot dit hoofdproduct behoren € 366.000 lager dan geraamd. Dit saldo is meegenomen in de totale verrekening van de saldo's op het onderhoudsbudget gemeentelijke gebouwen in alle programma's met de egalisatiereserve onderhoud gebouwen (vastgoed). Verder zijn de pachtinkomsten vanuit de landbouwexploitatie € 125.000 hoger dan geraamd. Daar staan € 35.000 hogere kosten tegenover.