RN 2026-004 Bijlage Ambitiedocument Nieuw-Brandevoort Opiniecommissie
Tekst van het document
Mogelijkheden voor het stimuleren van deelmobiliteit.
een lagere parkeernorm haalbaar is om deze ambitie te ondersteunen.
Impact op financiële haalbaarheid Kansen voor reductie •
het station •
• •
De gekozen parkeeroplossingen zullen een aanzienlijke negatieve impact op de plankosten
Bewoners moeten zekerheid hebben dat zij zich Geen ongewenste overloop van geparkeerde
Mogelijke extra kosten voor het verleggen van de gebiedsontsluitingsweg.
hebben.
goed kunnen verplaatsen. •
Kosten voor de aanleg en het onderhoud van wegen, fietspaden en voetpaden.
Stimulering van deelmobiliteit
Eisen: •
•
Verlaging van parkeernormen bij nabijheid van
•
Kosten voor realisatie verbindingen met omliggende recreatiegebieden.
auto’s naar omliggende bestaande wijken. Hubstrategie.
Uitdagingen / Risico’s / Onderzoeksvragen
Er wordt ingezet op verschillende typen
•
De keuze voor parkeervoorzieningen heeft een
mobiliteitshubs:
grote invloed op de leefbaarheid van de wijk.
1.
Buurthub - Kleinschalige locatie voor deelfietsen
Er moet een goede balans worden gevonden
en deelauto's
tussen parkeerplaatsen dichtbij woningen en het
Wijkhub - Aanvullend op de buurthub inclusief
creëren van een aantrekkelijke omgeving voor
2.
lopen en fietsen.
vertrekpunt voor OV 3.
Stadsrandhub - Transfer voor bezoekers van de
•
afzonderlijk project vormen.
stad / Helmond 4. 5.
Brainporthub - Overstapmogelijkheid tussen
De afschaling of aanpassing van de N270 zal een
•
Risico ten aanzien van voldoende aanbod van
auto en OV (boven)regionale transferfunctie
alternatieven voor een eigen auto (deelvervoer,
5. Stedelijke hub - Binnenstedelijk hoogwaardig
OV-ontwikkeling)
OV-knooppunt Input Documenten: •
Beleidsregel Parkeernormen Helmond 2024
•
Mobiliteitsvisie 2040 in Helmond | Gemeente Helmond
•
Concept Hubstrategie
45
46
2.9 MILIEU & GELUID & ONDERGRONDS
Ambitie
bouwkosten binnen 100 meter langs het spoor
Het creëren van een gezonde en prettige
kunnen als gevolg van maatregelen oplopen en heeft
leefomgeving voor de nieuwe bewoners. Zorgen
invloed op de invulling van de verdichting gradiënt.
voor minimale geluidsoverlast en het voorkomen van negatieve milieueffecten. In de volgende
Externe veiligheid
fase rekening houden met voldoende ruimte voor
Aandachtsgebieden langs het spoor
ondergrondse infrastructuur.
•
Bestaande situatie
•
Afstand 30 meter voor het brandaandachtsgebied De afstanden van de brandaandachts-gebieden
Spoorweg
van de ondergrondse hogedruk aardgasleidingen
•
variëren per buisleiding.
Geluidsoverlast voornamelijk in het Zuid-Westen (tussen station en Vaarleseweg).
• •
•
Geluidsscherm in het Zuid-Oosten zorgt voor
Wegverkeerslawaai
significante vermindering geluidsoverlast.
Koersnota Geluid en Actieplan Geluid 2024-2029
Huidige bebouwing in Brandevoort (bij
•
Plandrempel lange termijn: 53 dB
geluidsscherm) ligt ongeveer 30m van het spoor
•
Plandrempel: 70 dB
af voor veiligheid.
•
Hotspots (knelpunten): 63 dB
Rondom het station is er sprake van een aantal risicogebieden: brandaandachtsgebied,
Wettelijk kader
explosieaandachtsgebied en
•
Standaardwaarde 53 dB
gifwolkaandachtsgebied.
•
Grenswaarde 70 dB
Er mogen geen woningen gebouwd worden binnen N270 (Europaweg)
de zone van 70 dB en binnen de zone van 53dB alleen
De N270 veroorzaakt geluidsoverlast en
mits ze voldoen aan bepaalde voorwaarden.
luchtvervuiling (stikstof en CO2), wat het uitgeefbare gebied beperkt door regelgeving omtrent geluid.
Luchtkwaliteit Luchtkwaliteit is een belangrijk onderwerp en kan ook
Neervoortse Dreef
verbonden worden aan groen als ontwerpprincipe
Met een toegestane snelheid van 50 km/u (feitelijk
en kans. Een kader is bijvoorbeeld dat we samen met
ca. 60 km/u) zorgt deze weg voor geluidsoverlast en
toekomstige bewoners, een houtstookvrije wijk willen
luchtvervuiling.
realiseren. Er is een recente motie voor een houtstook verbod.
Ondergrondse infrastructuur Langs de spoorweg ligt een gasbuisleiding, waarmee
Ideeën / Kansen
in het nieuwe plan rekening moet worden gehouden.
Het toepassen van diverse maatregelen kan meer ruimte creëren voor woningen en de leefkwaliteit
Ontwerpkaders
verbeteren. Voor Europaweg de combinatie van
Spoorweglawaai
diverse maatregelen (zoals verlaging snelheid naar
•
Standaardwaarde 55dB
80 km/u, vervanging wegdek naar SMA NL 8G+ en
•
Maximale waarde 70dB
plaatsing 4 meter hoog scherm aan de zuidkant van
Er mogen geen woningen gebouwd worden binnen
de Europaweg) kan de geluidsoverlast in de omgeving
de zone van 70dB. Binnen de zone van 55dB mogen
met meer dan 10 dB verminderen (zie rapport Impact
woningen gebouwd worden mits ze voldoen aan
Europaweg op Nieuw Brandevoort, 20 jan 2025).
bepaalde voorwaarden
Een groen geluidsscherm draagt bij aan een betere luchtkwaliteit en versterkt het groene karakter van
Trillingen van het spoor
de wijk. Daarnaast, vermindert het verlagen van de
Trillingen van het spoor kunnen relevant zijn voor
snelheid op de N270 de uitstoot van luchtvervuilende
de verdere planontwikkeling met name bij de keuze
stoffen (zoals stikstof en CO2).
voor het type bebouwing en voorzieningen. De
47
Legenda 53-58 dB 58-63 dB 63-68 dB 68-100 dB
Afbeelding 29:
Kaart geluid van weg op basis van de meest actuele gegevens
Legenda 55-60dB 60-65 dB 65-70 dB 70-100 dB
Afbeelding 30:
48
Kaart geluid van spoor op basis van de meest actuele gegevens
Neervoortse Dreef en De Voort Verlaging van de snelheid op de Neervoortse Dreef
zijn alleen toegestaan bij doelmatigheids- of
en De Voort naar 30 km/u kan de gemiddelde
kosteneffectiviteitsproblemen. Het Programma
geluidsbelasting verminderen met 1,5 tot 6 dB.
Geluid en Lucht richt zich op het oplossen en
Echter, dit is wellicht niet wenselijk voor een weg met
voorkomen van knelpunten. Een kans is het beperken
de functie van hoofdontsluitingsroute en wellicht
van bebouwingsdichtheid nabij geluidsbronnen
niet haalbaar binnen de huidige vormgeving maar
om extra maatregelen en kosten voor toekomstige
misschien niet onmogelijk.
bouwpartijen, zoals woningcorporaties, te vermijden. Dit vraagt om tijdige afstemming in de
Financiele haalbaarheid
stedenbouwkundige uitwerking.
De kosten voor het realiseren van de geluidsschermen langs de spoorweg en Europaweg
Input documenten
moeten worden opgenomen in de plankosten. Er zou
•
Geluidadvies Quickscan Nieuw Brandevoort
tevens onderzocht kunnen worden of bebouwing
•
Advies externe veiligheid Nieuw Brandevoort
langs de N270 als geluidswering kan functioneren.
•
Rijkswaterstaat
De andere maatregelen (verlaging van de snelheid,
•
RIVM
vervanging van het wegdek) vallen buiten de
•
Atlas Leefomgeving (NO2 concentratie)
projectgrenzen en vereisen een apart onderzoek.
•
Impact Europaweg op Nieuw Brandevoort (januari 2025)
Uitdagingen / Risico’s / Onderzoeksvragen In de ontwerpfase worden tests uitgevoerd om effectieve maatregelen te bepalen en waar nodig het ontwerp aan te passen. Voor de realisatie van Nieuw Brandevoort zijn maatregelen nodig om geluidsoverlast bij gevoelige gebouwen te beperken. Afwijkingen van de plandrempel
Legenda Riool Over/Onderdruk Buisleiding (Gasunie)
Afbeelding 31:
Kaart ondergrondse infrastructuur
49
50
2.10 ENERGIE & DUURZAAMHEID
zijn wel mogelijkheden voor zonnepanelen op daken woningen en parkeerhubs maar ook windturbines op hoogteaccenten.
Ambitie
CIRCULARITEIT
We streven naar de hoogste standaarden van
Ondersteun marktinitiatieven voor diverse
duurzaamheid en toekomstbestendigheid, met
woonconcepten en behoud ruimte voor innovatieve,
circulaire gebouwen en innovatieve materialen. Dit
industriële, biobased en circulaire bouwmethoden.
doen we door energiezuinige woningen te ontwerpen
Maak zoveel mogelijk gebruik van hernieuwbare, bij
en bodemenergie optimaal te benutten, zodat
voorkeur lokale, materialen om materiaalgebonden
de elektriciteitsvraag en netbelasting minimaal
CO₂-uitstoot te minimaliseren.
blijven. We passen deze normen integraal toe, zodat duurzaamheid niet slechts een bijkomende eis is,
Ideeën / Kansen
maar de basis van het hele plan. Bedrijven dagen wij
•
Gebruik stedenbouwkundige en architectonische
uit om ook een bijdrage te leveren aan de omslag van
maatregelen om energieverbruik voor
een lineaire naar een circulaire economie.
koeling en verwarming te beperken zoals beperkte glasoppervlakken aan de zuidkant en
Bestaande situatie
dakoverstekken om directe zoninval in de zomer
Momenteel is de elektriciteitsvraag in de stad te
te verminderen. Stimuleer schaduwvorming door
hoog. Door netcongestie is een wachtrij ontstaan voor grootgebruikersaansluitingen. Dit betekent dat
bomen, vooral aan de zuidkant van woningen. •
Kies voor houtbouw als circulaire, duurzame
er rekening mee moet worden gehouden dat het lang
bouwmethode. Hout is hernieuwbaar, slaat CO₂
kan duren voordat bedrijven en voorzieningen stroom
op en verbruikt weinig energie bij productie. Het
geleverd krijgen.
verkort de bouwtijd, vermindert transport en verlaagt funderingskosten, terwijl het bijdraagt
Ontwerpkaders
aan een gezond binnenklimaat en warme
•
Het nieuwe normaal 1.0 Nieuwbouw
uitstraling.
•
BENG 3 berekening met waarde 100%
•
We volgen de pilot in Merwede Utrecht. Deze
(Energieneutraal of Nul-op-de-meter)
wijk krijgt een nieuw type groepsstroomcontract
•
Emissieloos bouwen SEB (basisniveau)
waardoor ook voorzieningen eerder stroom
•
Convenant Toekomstbestendig Bouwen 2.0
kunnen krijgen.
(ontwerpkader) •
Duurzaamheidsnormering Europese wetgeving
Belangrijk om te anticiperen op strengere normen die
•
Er liggen bij met name hubs (en parkeren op eigen perceel) mogelijk kansen voor toepassing systemen m.b.t. Vehicle to Grid (V2G).
tijdens looptijd van het project zullen wijzigen. Financiële haalbaarheid ELECTRICITEIT & ENERGIE
Zoek naar kostenefficiënte oplossingen die realistisch
•
Netbewust bouwen als uitgangspunt. Verlaag
en uitvoerbaar zijn, rekening houdend met de Total
energieverbruik, benut lokaal opgewekte energie
Cost of Ownership. Overweeg kosten in zowel de
en externe duurzame energie (elektriciteitsnet).
bouwfase als de gebruiksfase van het vastgoed.
Ontwerpen van passieve woningen met minimale
Maak een afweging tussen meerkosten in de bouw
installatietechniek.
versus besparingen in het gebruik, en anticipeer op
Aandacht voor toename elektrische auto's en
toekomstige ontwikkelingen (zoals BENG naar ZEB)
daaruit voortkomende energievraag.
en de financiële risico’s daarvan.
• • •
•
Minimaliseer de elektriciteitsvraag van het gebied door de energiebehoefte van gebouwen
Uitdagingen / Risico’s / Onderzoeksvragen
te verlagen wat tevens zorgt voor minder trafo’s
Het is essentieel om de mogelijkheden voor het
en de infrastructuurkosten verlaagt.
energiesysteem vooraf inzichtelijk te maken om een
Bodemenergie maximaal benutten: onderzoek
optimale afweging te maken voordat het definitieve
naar de mogelijkheden voor WKO (warmte-
ontwerp wordt vastgesteld.
koudeopslag) en bodemwarmtepompen. •
Opwekking van energie door zonnepanelen op velden of windmolens is niet wenselijk. Er
51
52
03
Ontwikkelruimtekaart
3.1 ONTWIKKELRUIMTE
In hoofdstuk 3 bepalen we de ontwikkelruimte. Het
We analyseren verschillende ruimtelijke lagen
projectgebied beslaat een oppervlakte van ongeveer
die beperkingen opleggen aan de toekomstige
153 hectare. Hoewel dit lijkt te wijzen op voldoende
ontwikkelingen. Uiteindelijk bepalen we de gebieden
ruimte voor ontwikkeling, zijn er veel ruimtelijke
waar niet gebouwd zal worden en identificeren
claims en reserveringen binnen dit gebied. Hierdoor
we de ruimte voor verdere ontwikkeling in een
zal de beschikbare ruimte voor de nieuwe buurt
ontwikkelruimtekaart.
beperkt zijn.
153 ha
54
Privaat eigendom Waar kunnen we niet bouwen:
Waar is ruimte voor flexibiliteit:
Bebouwde locaties met boerderijen, college,
Privaat eigendom overlappend met groen en natuur
bedrijven (3,9 ha)
Privaat eigendom naast het bestaande bedrijventerrein gereserveerd als locatie voor bedrijven (8,5 ha) Tijdelijke locatie voor wonen beschouwd als ruimte voor toekomstige ontwikkeling maximaal 15 jaar na realisatie.
55
Ruimte voor natuur, bomen en dieren Natuur Netwerk Brabant:
Overige natuurgebieden, buiten bestaand NNB:
Totaal 30,5 ha
Totaal 11,8ha
Gerealiseerd
11,65 ha
Beschermde bomen
6,7 ha
Gerealiseerd te overwegen
6,5 ha
Water (deel van watersysteem in de wijk)
0,5 ha
Nog niet gerealiseerd
12,3 ha
Indicatie leefgebied dassen
4,6 ha
Extra: kansrijke waardevolle biotoop Totaal 42 ha (inclusief 12 ha NNB die nog niet gerealiseerd zijn)
56
Geluidszone langs N270 en spoorweg Rekening houden met het toegevoegde geluidsscherm langs de autoweg en spoorweg
Europaweg: scenario 4m geluidsscherm, maximaal waarde 63 db Spoor: 30m afstand vanwege externe veiligheid (Brandaandachtsgebieden basisnetroute spoor)
3dB
m cher el (S
gs
lan 4m)
eg 6 paw Euro
g
tre Maa
d
30m
an afst
e weg van
exte
eid
iligh
ve rne
57
Bestaande infrastructuur, mogelijk te behouden Afrit A270 Toegangswegen naar Carolus College en bedrijventerrein Belangrijke routes van fietsroutenetwerk (naar Carolus College, onderdoorgangen, HelmondEindhoven route en Berenbroek route) Gebiedsontsluitingsweg (indiciate van de bestande wegen, in de toekomst kans om te verleggen)
58
Historische (groen) structuren en waardevolle elementen Lijnen Diepenbroek, Nuenensedijk, Medevoort Boerderij Kranenbroek (behouden boerderijvolume) Beeldbepalende panden (meestal liggen binnen gebieden met beschermde bomen)
59
Conclusie ruimteclaimen Grondgebruik Projectgebied
60
153
ha
100
%
Bedrijventerrein
8,5
ha
5
%
Privaat eigendom
3,9
ha
2
%
Bovenwijkse infrastructuur
4,7
ha
3
%
Gebiedsaansluitingsweg (indicatie op basis van de bestaande situatie)
Externe veiligheid (spoor)
3,2
ha
2
%
Geen woningen toegestaan
Natuurnetwerk NNB
30,5
ha
20
%
Natuurgebieden overig
11,8
ha
7
%
Ruimte voor water in het ontwerp
15,3
ha
10
%
Volgens de grenzen van de privé eigendom
ca 10% van het gebied reserveerd voor ruimte
Ontwerpkaders voor grondgebruik Gezien de wijk nog weinig bebouwd is, zien we al
2. Plekken met beschermde bomen: zo veel mogelijk
veel diverse netwerken, structuren en elementen
behouden (startpunt):
die ruimteclaimen. Met de grote woonopgave en de
- Deel (50%) integreren in de compensatieruimte voor
ambities vanuit verschillende thema’s, moeten we het
Natuur Netwerk Brabant (3,65 ha)
ruimtegebruik efficiënt inzetten. Daarom nemen we
Deel l (50%)integreren in de buurtparken
op dit moment de volgende aannames voor mogelijke
(gebruiksgroen) (3,65 ha)
combinaties:
3. Geluidszone langs de Europaweg, ook als onderdeel van het Natuur Netwerk, in combinatie met
1. Leefgebied das, als onderdeel van het Natuur
de eco-corridors onder de N270 (3,2ha)
Netwerk Brabant (4,6ha)
4. Privaat eigendom (zuid-oost kavel) als deel van
een compensatieplek gevonden worden (van 6,5 ha
gebruiksgroen en natuur (2,8 ha)
naar 10,4 ha).
5. De groene corridors langs de Neervoortse Dreef
Resultaat:
zijn recentelijk gerealiseerd. Door zijn ligging in
ruimte voor Natuur Netwerk Brabant:
het gebied vormt het echter een barrière. Er wordt
11,65 ha gerealiseerd
overwogen of dit gebied deel van het Natuur Netwerk
14,7 ha te vinden bij bestaand groen
blijft, of dat het onderdeel wordt van het toekomstige
7,7 ha nog te compinseren
park. In dat laatste geval verliest dit stuk groen zijn status als natuur en moet er binnen het projectgebied
61
Ontwikkelruimte (indicatief) Niet bouwen (natuurgebieden aan de rand,
Deze kaart toont de gebieden waar ontwikkeling
leefgebieden dassen, privaat eigendom,
mogelijk is. De gearceerde (hatched) zones worden
geluidszones langs infrastructuur, afrit N270 en
beschouwd als potentiële ontwikkelruimte, met
onderdoorgangsweg van de Voort)
randvoorwaarden. Hier moet zorgvuldig worden
Mogelijk ontwikkellocaties onder voorwaarden
afgewogen of ontwikkeling wenselijk en haalbaar is,
(natuurnetwerk, plekken met beschermde bomen)
en wat de implicaties zijn voor compensatie.
Waardevolle structuren behouden (historische lijnen, fietsroutes) Ontwikkelbare ruimte
62
Reserveren
Behouden
Conclusie: Ontwikkelruimte voor GREX Projectgebied
153
ha
100
%
Natuurnetwerk NNB
26,1
ha
17
%
Privaat eigendom
3,9
ha
3
%
Zie vorige pagina voor een uitleg
Bestaand groen (bij privé)
2,8
ha
2
%
Bovenwijkse infrastructuur
4,7
ha
3
%
Gebiedsaansluitingsweg (indicatie op basis van de bestaande situatie)
Bedrijventerrein
8,5
ha
6
%
Behouden voor de eerste scenario’s, in volgende fase overvegen
Ruimte voor water
15,3
ha
10
%
10% van het gebied reserveerd voor ruimte
Natuur (NNB) te realiseren
4,35
ha
3
%
Locatie in de volgende te bepalen
Bestaand groen herinrichten
3,35
ha
2
%
Zie vorige pagina voor een uitleg
TOTAAL (niet ontwikkelbaar)
69
ha
45
%
Ontwikkelbare ruimte
84
ha
55
%
Dit is naast uitgeefbare grond ook parkeren, verharding en groen
Legenda Bovenwijkse infrastructuur Bestaande NNB Leefgebied das (als NNB) Beschermde bomen (als NNB) Privaat eigendom Bestaand groen (bij privé) Bedrijventerrein te reserveren Beschermde bomen (als recreatiefgroen)
63
64
04
Ambitiekader
AMBITIEKADER De ambities voor Nieuw Brandevoort zijn samengevoegd in dit ambitiekader. De ambities vormen de uitgangspunten voor de uitwerking van de stedenbouwkundige ontwikkelvisie.
NIEUW BRANDEVOORT IS ....
Voetgangers en fietsvriendelijk Lopen en fietsen
Het STOMP-principe staat centraal in de nieuwe wijk, waardoor bewoners zich comfortabel kunnen
OV
verplaatsen zonder afhankelijk te zijn van een auto.
Deelvervoer
Gezonde mobiliteit zoals wandelen, fietsen maar ook
Auto
andere vormenLopen van langzaam vervoer staan centraal en met aantrekkelijkefietsen routes binnen de wijk en goede OV verbindingen naar omliggende recreatiegebieden.
De auto is minder dominant en minder zichtbaar in Deelvervoer
het straatbeeld. Voor bestemmingen buiten de wijk Auto kunnen bewoners gebruikmaken van de (elektrische) fiets of het treinstation en eventueel de auto.
Natuurinclusief en klimaatbestendig Ontwikkelen in harmonie met de natuur, waarbij water en bodem sturend zijn. De wijk wordt klimaatbestendig ingericht, met aandacht voor biodiversiteit, groen, en een gezonde leefomgeving. Door ruimte te bieden aan flora en fauna ontstaat een balans tussen mens en natuur, en de buurt wordt zo groen en landschappelijk mogelijk vormgegeven.
66
OV Deelvervoer Auto
Divers en inclusief Een wijk die divers en inclusief is, met een gevarieerd woningaanbod voor alle doelgroepen en levensfases, waarbij betaalbaarheid voorop staat. Ontmoeting en gemeenschapsvorming staan centraal, met uitnodigende sociale ruimtes zowel binnen als
10 m
buiten en een compact centrum dat functioneert
in
15 m
in
Lopen en fietsen OV
Deelvervoer Auto
als ontmoetingsplek. Zelfredzaamheid en sociale verbinding worden versterkt door voorzieningen zoals scholen, sport, cultuur, zorg, ondersteuning en Lopen en fietsen dagbesteding en kleinschalige werk en commerciele functiesOV dichtbij huis. Deelvervoer Auto
Lokaal en typisch Helmonds De nieuwe wijk is geïnspireerd door de rijke geschiedenis, de natuur, en de identiteit van de mensen die er komen wonen. Het gebied moet de typische Helmondse kenmerken weerspiegelen, maar ook ruimte bieden voor nieuwe invullingen en ontwikkelingen. Helmonds stdelijk maar tegelijkertijd ook super landelijk. Het Helmondse DNA komt tot uiting in de vorm van uniek wonen, natuur en het behoud van historische elementen zoals boerderijen.
Duurzaam en toekomstbestendig Een wijk die vandaag én in de toekomst duurzame keuzes maakt. Circulaire gebouwen, innovatieve materialen en energiezuinige ontwerpen zorgen voor een energie-neutrale omgeving. Door bodemenergie te benutten en de ecologische voetafdruk te minimaliseren, leggen we de basis voor een toekomstgerichte, duurzame wijk
67
68
05
Ontwerpprincipes In dit hoofdstuk laten we zien welke ontwerpprincipes een uitwerking zullen geven aan het ambitiekader uit hoofdstuk 4.
5.1 Wijk met woningaanbod passend bij stad en regio Het verhogen van de woningdichtheid van 2.500
bovengrens aan het aantal woningen in relatie tot
woningen in Nieuw Brandevoort biedt veel
het verbeteren van het financiele resultaat. Dit moet
voordelen. We onderzoeken drie scenario’s: 2.500,
nader worden onderzocht en uitgewerkt
3.800 en 5000 woningen. We onderzoeken een woningdichtheid van 3.800 woningen maar durven
Stadswijk met eigen identiteit
ook ambitieus naar de toekomst te kijken en het
Met 5.000 tot 7.000 nieuwe bewoners ontstaat
programma te verdubbelen naar 5.000 woningen.
de kans op een dynamische, levendige buurt in
Dit draagt bij aan een dynamische, inclusieve
plaats van een standaard uitbreidingslocatie.
en hoogwaardige leefomgeving. De definitieve
Nieuw Brandevoort wordt geen slaapwijk
opzet wordt in het stedenbouwkundige ontwerp
maar een volwaardige stadswijk met een eigen
uitgewerkt op basis van de landschapelijke
karakter, geschiedenis en cultuur. Dit versterkt de
en stedenbouwkundige structuur, financiele
sociale cohesie en zorgt voor een aantrekkelijke
haalbaarheid en de complementariteit ten opzichte
woonomgeving waarin bewoners zich thuis voelen.
van andere woningbouwontwikkelingen in Helmond en regionale woningbouwafspraken.
Divers en betaalbaar wonen Bij 2500 woningen lukt het niet om een divers aanbod
Bijdrage aan woningopgave
aan woningen te realiseren. Met een hoger aantal
Gemeente Helmond staat voor een grote
woningen blijft de wijk toegankelijk voor verschillende
woningbouwopgave. Verdichting en uitbreiding zijn
doelgroepen, van starters tot senioren. Dit zorgt voor
noodzakelijk om de woningnood aan te pakken. Nieuw
een evenwichtige en inclusieve samenleving, waarin
Brandevoort biedt een unieke kans om betaalbare
iedereen een passende woonvorm kan vinden. De
en diverse woonruimte te realiseren. Binnen stad en
wijk moet ruimte bieden aan mensen van 0 tot 100,
regio zijn er weinig locaties die zich zo goed lenen
met voorzieningen en woningen die aansluiten op
voor deze opgave.
verschillende levensfasen. Wel is verdere afstemming nodig om de complementariteit met andere
Unieke stationslocatie
woningbouwontwikkelingen in Helmond te borgen.
De locatie is ruim genoeg voor een groter
Dat gebeurt onder meer door het gemeentebrede
aantal woningen waarbij de variatie en kwaliteit
doelgroepenonderzoek dat momenteel wordt
gewaarborgd blijft. Omdat het gebied nog
uitgevoerd
onbebouwd is, is dit het juiste moment om de mogelijkheden voor de nieuwe wijk te onderzoeken.
Draagvlak voor wijkvoorzieningen
Als je dan een weiland gaat ontwikkelen moet je
Een grotere bevolkingsdichtheid versterkt het
de beschikbare ruimte ook optimaal benutten. De
draagvlak voor wijkvoorzieningen. Met meer
nabijheid van het treinstation biedt uitstekende
bewoners wordt het aantrekkelijker voor buurtwinkels,
kansen voor verdichting en duurzame mobiliteit.
scholen, kinderdagverblijf en zorginstellingen om zich in de wijk te vestigen. Geen slaapwijk waar mensen
Compacte stad
alleen wonen en met auto naar werk of school gaan,
Verdichting draagt bij aan een compacte stad,
maar een wijk met een bruisend stadsleven waarin
waarin ruimte efficiënter wordt benut. Door hoger en
alles binnen handbereik is en waarin ontmoetingen
slimmer te bouwen, blijft er meer ruimte over voor
tussen bewoners worden gestimuleerd.
groen, ontmoetingsplekken en wandelroutes. Dit leidt tot een gezonde, aantrekkelijke leefomgeving en
Financiele speelruimte
versterkt de kwaliteit van de openbare ruimte.
In het vervolgtraject wordt onderzocht of meer
Financiele haalbaarheid
investeringen in ruimtelijke kwaliteit zoals collectief
Een gebiedsontwikkeling met 2500 woningen
groen, gebouwde parkeeroplossingen en duurzame
laat met de huidige GREX een fors tekort zien. Het
mobiliteit maar ook infrastructurele ingrepen zoals
verhogen van de stedelijke dichtheid is noodzakelijk
een voetgangersbrug naar de Stiphoutse Bossen
om het financiele tekort te beperken. Er zit echter een
of een ongelijkvloerse veilige oversteek over de
woningen meer financiele speelruimte biedt voor
70
gebiedsontsluitingsweg worden hierdoor haalbaar.
Hogere dichtheid versterkt het draagvlak voor voorzieningen en vergroot de diversiteit en kwaliteit van de wijk
Wijkcentrum Buurtverzorgend centrum
a b c
a b c
a b c
a b c
a b c
Lokale voorzieningen
33% a b c
stadsbuurt dichtheid
5% woonbuurt dichtheid
80%
0 aantal nieuwe woningen
33%
buitenbuurt dichtheid benodigde ruimte voor woningen
2.500
Afbeelding 32: Een nieuwe stadsdeel met 4.000 nieuwe inwoners en 4.000 nieuwe banen. Søndre Havn, Køge Kyst (DK).
3.800
5.000
Afbeelding 33:
Strijp S, Eindhoven.
71
5.2 Bestaande ecologische kwaliteiten als basis De wijk wordt niet alleen een leefgebied voor mensen
verbinden, terwijl de ecologische functie behouden
maar ook voor flora en fauna. Door het behouden,
blijft. Recreatieve routes worden zorgvuldig
versterken en verbinden van het natuurnetwerk en het
ontworpen om verstoring van natuurlijke habitats te
zorgvuldig combineren van ecologische structuren
minimaliseren.
wordt de biodiversiteit vergroot en wordt de wijk een belangrijke schakel in de grotere landschappelijke
Beschermde bomen
structuren en ecologische verbindingszones. De wijk
In de wijk zijn clusters van beschermde bomen die
is nu al een thuis voor diverse plant- en diersoorten.
zoveel mogelijk worden behouden en versterkt. Deze
De natuur zal in de toekomst worden geïntegreerd
locaties fungeren als leefgebied voor diersoorten
in de bebouwde omgeving en vormt de basis van de
of als recreatieve zones met een lage impact.
wijk.
De beschermde bomen nabij het station kunnen bijvoorbeeld fungeren als een stadsbos als koele plek
Basiskwaliteit Natuur (BKN)
in het verstedelijkte gebied met zowel recreatieve
Basiskwaliteit Natuur staat voor een minimumniveau
meerwaarde en een positieve bijdrage aan de
voor biodiversiteit in een gebied. Dit betekent dat
biodiversiteit en luchtkwaliteit.
we niet alleen behouden wat er nu is, maar ook binnen het toekomstige stedelijk gebied voldoende
Leefgebied van doelsoorten
leefgebied voor soorten creëren. Het doel is om
De gebieden die essentieel zijn voor de diersoorten
de wijk natuurinclusief te ontwikkelen zodat het
uit de omgeving worden zo ontworpen dat ze
stedelijk gebied toegankelijk en leefbaar blijft voor
aansluiten op de behoeften van deze soorten waarbij
verschillende planten- en diersoorten. Dit vraagt om
tegelijkertijd menselijke verstoring tot een minimum
maatregelen op zowel gebouw- en wijkniveau.
wordt beperkt. De voorlopige doelsoorten zijn: das, alpenwatersalamander, levendbarende hagedis en
Natuur Netwerk Brabant (NNB)
kleine ijsvogelvlinder.
Het Natuur Netwerk Brabant (NNB) speelt een belangrijke rol in het gebied. Er zijn al bestaande
Natuurinclusief bouwen
ecologische corridors, waardevolle bomenstructuren
Groene structuren worden niet geïsoleerd,
en leefgebieden voor diverse diersoorten. Enerzijds
maar verweven met het stedelijk weefsel om
wordt natuur zorgvuldig in de wijk geïntegreerd,
de biodiversiteit te versterken. Er wordt in de
anderzijds wordt er brede aparte zone gecreëerd
woonstraten en rondom de gebouwen bewust
waar de natuur zich ongestoord kan ontwikkelen en
ruimte gemaakt voor natuur, zodat er meer diverse
verbonden blijft met de omliggende natuurgebieden.
planten- en diersoorten in de stad kunnen leven. Dit kan bijvoorbeeld door brede groene bermen,
Natuurcorridor langs de Europaweg
verschillende soorten hagen in de voortuinen, groene
Langs de Europaweg wordt een brede natuurzone
daken en nestkastjes.
ingericht die deel uitmaakt van het leefgebied van dassen en een verbinding vormt tussen Landgoed
Combineren van ecologische structuren
Gulbergen en het Coovelse Bos. Dankzij zeven nieuw
De verschillende ecologische structuren worden
aan te leggen tunnels onder de Europaweg blijft deze
slim gecombineerd. Hierdoor wordt de ecologische
zone verbonden met het omliggende landschap. Deze
waarde versterkt en efficient gebuikt gemaakt van
zone kent minimale menselijke verstoring, waardoor
de beschikbare ruimte. Het Natuur Netwerk Brabant
de natuur zich ongestoord kan ontwikkelen.
(NNB) kan worden gecombineerd met beschermde bomen, leefgebied van doelsoorten en waterbuffers
Natuurcorridor langs Neervoortse Dreef
en infiltratiezones. Daar waar mogelijk wordt
De natuurcorridor langs de Neervoortse Dreef vormt
daarnaast gezocht naar een goede balans tussen
geen barriere maar een doorwaadbaar landschap.
natuur en recreatie.
Er worden oversteken voor voetgangers en fietsers gemaakt om de buurten beter met elkaar te
72
Mogelijkheden voor ecologishce verbindingen in de wijk
1. Grond
4. Kruidenvegetatie, Struweel
2. Paden
3. Water
5. Bomen
Natuurinclusieve wijk
Elke laag versterkt de natuurlijke inrichting van de wijk
Afbeelding 34: Inregratie natuur en recreatiegebied, GrønningenBispeparken Climate Park (DK)
Afbeelding 35: Route voor langzaam verheer door het natuurgebied. Nijmegen
73
5.3 Klimaatbestendige en duurzame wijk De nieuwe wijk wordt klimaatbestendig en
Halfverharding
duurzaam waarin waterbeheer, energie en
Waar mogelijk wordt halfverharding toegepast, zoals
biodiversiteit samenkomen. Door bodemopbouw,
waterdoorlatende of doorgroeibare verharding. Dit
hoogteverschillen, waterstromen en
vermindert hittestress en bevordert regenwater
landschapsstructuren als uitgangspunt te nemen,
infiltratie. Dit geldt voor wandelpaden, pleinen en
ontstaat een robuust watersysteem dat wateroverlast
parkeerplaatsen, waardoor water beter de bodem in
voorkomt en verdroging tegengaat. Voor elke
kan sijpelen en hittestress wordt verminderd maar
vierkante meter nieuw verhard oppervlak moet 60
de ambitie is ook om dit voor de woonstraten te
mm water lokaal worden opgevangen, vertraagd of
gebuiken wat tevens werkt als verkeersremmende
verwerkt, zonder lozing op het riool.
maatregel.
Waterberging integreren in het ontwerp
Bomen als klimaatregelaars
Waterberging gebeurt bij voorkeur bovengronds
Bomen helpen om afvoerpieken bij neerslag te
zoals groene daken of verlagingen in het maaiveld en
verminderen. In plaats van direct naar het riool te
krijgen een lagere bergingsnorm omdat ze verdroging
stromen, wordt regenwater eerst vastgehouden
tegengaan, hittestress verminderen en biodiversiteit
door bladeren en takken. Pas als deze verzadigd
vergroten. De wijk biedt een kans om waterberging
raken, loopt het water naar de bodem, deels met
vanaf het begin in het ontwerp te integreren wat leidt
vertraging en deels via verdamping. Door het
tot een efficient en kosteneffectief watersysteem met
planten van bijvoorbeeld 10.000 bomen kan niet
zo min mogelijk dure technische oplossingen
alleen wateroverlast worden voorkomen, maar ook verdroging worden tegengegaan.
Landschappelijk wonen in waterrijk gebied Het westelijke deel van het plangebied is laaggelegen
Waterplein als buffer bij piekbuien
en waterrijk en wordt ontwikkeld met een lage
Op strategische plekken kunnen waterpleinen
bebouwingsdichtheid, waarbij groene buffers tussen
geïntegreerd worden in de openbare ruimte. Deze
de woningen zorgen voor natuurlijke waterberging
fungeren als tijdelijke waterbuffers bij hevige regenval
en biodiversiteit. Bestaande waterstructuren worden
voor regenwater wat niet in woonstraten kan worden
behouden en versterkt, zodat het landschap een
opgevangen. Bij droog weer kunnen deze gebruikt
integraal onderdeel vormt van de woonomgeving.
worden als speel- of ontmoetingsplekken. Dit maakt de openbare ruimte flexibel en klimaat adaptief.
Water- en natuurcorridor Het watersysteem in de wijk benut natuurlijke
Duurzame gebouwen
hoogteverschillen en verbindt twee bestaande
Nieuwe woningen worden energiezuinig ontworpen
watergangen, de Schooteense Loop en de watergang
en worden ontwikkeld met innovatieve, industriële,
langs de Neervoortse Dreef en zorgt voor een water-
biobased en circulaire bouwmethoden en waar
en natuurcorridor voor waterberging die werkt als
mogelijk voorzien van groene daken, die bijdragen aan
kwelderzone en structurerend element in de wijk.
waterberging, verkoeling en biodiversiteit.
Woonstraten met brede groenzone
Energie- en netbewust bouwen
De straten krijgen een asymmetrisch profiel met een
De wijk wordt voorbereid op een toekomst met
brede groenzone van ongeveer 6 meter, bij voorkeur
slimme energienetwerken. Dit betekent dat vanaf het
aan de zonnige zijde. Deze zone biedt ruimte voor
begin ruimte wordt gereserveerd in het straatprofiel
bomen, wadi’s en natuurlijke infiltratiezones waardoor
voor duurzame warmtenetten en inpandige of
regenwater lokaal wordt verwerkt. Daarnaast zorgt de
ondergrondse installaties. Er wordt onderzocht of
groenzone voor verkoeling op warme dagen en draagt
een warmtekoude-opslag (WKO) systeem mogelijk is
zij bij aan de biodiversiteit en de leefkwaliteit in de
om optimaal gebruik te maken van bodemenergie.
wijk.
74
Kwelderzone als water- en natuur corridor
1. BREDE NATTE CORRIDORS
water infiltratie vrij van verharding
verbreed natuurlijke oevers maak wetland habitat
lage beschoeiing en struikgewas, keien/rotsen en grassen helpen om beschutting te vormen voor hagedissen en insecten
min. 20 M
Afbeelding 36: Tilburg
Wadi met speelruimte voor kinderen. Spoorzone,
Afbeelding 37: Amsterdam
Wadi in een groenstrook van de straat. Niessestraat,
75
5.4 Goede aansluiting op de wijdere omgeving Nieuwe Brandevoort speelt geen rol als een typische
de kwaliteit en recreatie potentie van deze twee
suburbane wijk aan de rand van de stad, maar biedt
gebieden. De entree vanuit het station is hiermee een
een verbindende schakel tussen de stad en het
groen uithangbord en maakt een verbinding met de
landschap. De infrastructurele barrières worden
groene omgeving.
doorbroken door het aanleggen van lange lijnen van voet- en fietsnetwerken die de stad verbinden
Ecozone Brandevoort
met de omliggende natuur. De wijk ligt in verbinding
De Ecozone Brandvoort rondom De Veste zal
met de nabijgelegen recreatiegebieden, die unieke
verbonden worden met het nieuwe groene netwerk.
kansen bieden voor outdoor activiteiten. Fiets- en
Hiervoor zijn aanpassingen nodig in de Albert
wandelroutes verbinden de wijk met deze natuur, wat
Nobel-onderdoorgang. Op die manier worden de
bewoners uitnodigt om actief deel te nemen aan hun
wandelroutes in de Ecozone beter verbonden en
omgeving.
sluiten ook de langzaamverkeerroutes, parallel aan het spoor, aan beide zijden van de onderdoorgang
Bomenlaan Neunsedijk
beter aan op Eindhoven Zoo.
De klassieke dijkstructuur met bomenrij die zo kenmerkend is voor de wijk wordt doorgetrokken
Groene schakel
voor langzaam verkeer naar beiden zijden met een
De zone tussen het station en de Martin Luther
voetgangers brug over de N270 richting Neunen en
King-onderdoorgang is een schakel tussen de diverse
de Stiphoutse Bossen en een verbinding richting
landschappen: het Covelse Bos, de Schootense
het centrum langs het Covels Bos. Hiermee worden
Loop, de Ecozone Brandevoort en het cluster
stad en ommeland optimaal met elkaar verbonden en
met beschermde bomen. Er liggen kansen om de
lopen vloeiend in elkaar over.
onderdoorgang te verbeteren en hierme een schakel te creëren tussen verschillende landschappen en de
Kwelderzone
verbinding tussen de wijken te versterken.
De nieuwe route voor langzaam verkeer langs de water- en natuurcorridor kan verder worden
Fietsbrug N270
ontwikkeld als een landschappelijke kwelderzone
De bestaande fietsbrug over de N270 biedt al een
en zal het station verbinden met Covels Bos en het
verbinding tussen de Automotive Campus en de
landgoed Gulbergen en op die manier benutten van
wijk. Door het fietspad vanaf de brug door te trekken naar het station wordt niet alleen de Automotive Campus een stationslocatie maar ook Zandbergen en Helmond West beter bereikbaar vanuit de wijk. Historische dorpslinten Het spoor werkt als bariere tussen Nieuw Brandevoort en Brandevoort. Het herstellen van het historische lint Diepenbroek met een tunnel voor langzaamverkeer richting het zuiden zou de historische waarde versterken en de wijken beter met elkaar verbinden. Ook de gelijkvloerse overgang bij de Vaarlesweg zou uit oogpunt van veiligheid ook gebaat zijn met een fietstunnel.
76
Lange lijnen maken verbindingen met de omliggende natuur
Zandbergen, Stuifzandlandschap Helmond Neunen, dorp van Van Gogh 15 min s
Coovels Bos met een beek
Landgoed Gulbergen, Recreatief natuurgebied Ecozone rondom De Veste Eindhoven Zoo Dak van Brabant
Afbeelding 40:
Karakterestieke bomenlaan
Afbeelding 41:
Aantrekkelijke fietstunnel
77
5.5 Verdichten op loopafstand van het station Een hogere dichtheid rondom het station bevordert het gebruik van openbaar vervoer en stimuleert
De bruto woningdichtheid voor de wijk bestaat uit
langzaam verkeer. De wijk krijgt een hoge dichtheid
het plangebied inclusief de voorzieningen. De bruto
rondom het station die geleidelijk afneemt richting
woningdichtheid voor de buurt bestaat uit een tegel
de westelijke rand van de wijk. Er ontstaat zo een
waarbij de helft van het aangrenzende straatprofiel
gradient in bouwhoogte en dichtheid waarbij
wordt meegerekend. De netto woningdichtheid
compact wonen wordt gecombineerd met groene
bestaat uit het uitgeefbaar oppervlakte (woningen,
open ruimtes. Het programma met een bandbreedte
tuinen, gemeenschappelijke binnentuin).
tussen 2.500, 3.800 en 5000 woningen zorgt voor een aantrekkelijke compacte stadswijk met een diversiteit aan woningtypen. Combinatie van woningdichtheden
Wijkcentrum
Voor de wijk onderscheiden we drie bruto
Rond het wijkcentrum centraal in de wijk op de
woningdichtheden die passen bij Helmond: Een lage
rand van middelhoge en hoge dichtheid zorgt een
dichtheid (25-35 woningen/ha), een middelhoge
concentratie van voorzieningen voor levendigheid.
dichtheid (50-80 woningen/ha) en een hoge
Hoe meer mensen er wonen, hoe meer gebruik er
dichtheid (120-190 woningen/ha). Meer woningen
wordt gemaakt van de openbare ruimte, wat bijdraagt
betekent dat de verdeling verschuift naar een groter
aan een vergrote sociale veiligheid. Hier is de mix van
aandeel middelhoge en hoge dichtheden.
woningen en doelgroepen het meest divers.
Stationsgebied tot 25-150 m
Stadsparken
Direct rondom het station is ademruimte nodig voor
De kwalitatieve groene plekken in de
een prettig verblijfsklimaat op loop en fietsafstand
Stationsomgeving zoals het cluster van beschermde
rondom het spoor. Er moet ook plek zijn voor bussen
bomen naast het station waar wonen met uitzicht op
en voldoende (en veilige) stallingsruimte voor fietsen
een park bijdraagt aan een gezonde leefomgeving
ook in de toekomst. Bouw de stationsomgeving
kunnen is een strategische locatie voor verdichting
niet dicht en reserveer speelruimte. Hier liggen ook
waar meer bewoners de meeste voordelen opleveren.
kansen voor andere functies zoals werkplekken en voorzieningen. Stationsomgeving 300-800 m Deze gebieden zijn uitstekend bereikbaar. Je kan vanaf het station je bestemming en alle stedelijke behoeftes te voet bereiken. Dit is het meest kansrijke gebied voor verdichting met hoge en middelhoge dichtheden. De buurten zullen een mix van woningen bieden voor diverse doelgroepen en prijsklassen, en zo bijdragen aan een levendige, stedelijke sfeer. Invloedsgebied 1-3 km Hoewel de dichtheid hier lager kan zijn, blijft het station goed bereikbaar via aantrekkelijke fietsverbindingen in de autoluwe wijk De behoefte aan een meer suburbaan woonmilieu zal in deze regio altijd blijven bestaan waardoor een subtantieel deel van het plangebied zal bestaan uit een suburbaan woonmilieu. Dit gebied biedt ruimte voor meer
78
landschappelijk wonen met meer ruimte voor groen.
Gradient van dichtheid rondom het station afhankelijk van het aantal woningen
2.500 woningen
3.800 woningen
5.000 woningen
Monotonie
Meer diversiteit
Diversiteit
Ruimtegebruik: 80% laag
Ruimtegebruik: 40% laag, 40%
Ruimtegebruik: 40% laag, 30%
Gemiddelde dichtheid: 26 won/ha
midden, 20% hoog
midden, 30% hoog
Gemiddelde dichtheid: 40 won/ha
Gemiddelde dichtheid: 53 won/ha
79
5.6 Compact wijkcentrum als sociaal middelpunt Het voorzieningenniveau in Nieuw Brandevoort
Gespikkeld ontmoetingsplekken
sluit aan bij de behoeften van de bewoners. Een
De wijk stimuleert sociale interactie door middel van
klein centrum waar men een dagelijkse boodschap
diverse ontmoetingsplekken, zowel binnen als buiten.
kan doen en dat een gemakkelijke ontmoetingplek
Naast het wijkcentrum als belangrijk knooppunt
biedt, kan de leefbaarheid van de wijk verbeteren en
komen verspreid kleinere ontmoetingsplekken, zoals
een centrale rol spelen in het hart van de wijk. Het
een buurthuis. Zo heeft elke bewoner binnen 400
is daarbij wenselijk dat het voorzieningenaanbod
meter (actieradius rolstoel) toegang tot een plek om
complementair is aan winkelcentrum De Plaetse, dat
samen te komen, wat bijdraagt aan een inclusieve en
oorspronkelijk was voorzien als enige centrum voor
hechte gemeenschap.
geheel Brandevoort. Helmondse barcode Locatie in het hart van de wijk
Er wordt een uitgebalanceerd palet aan
De wijk krijgt een centraal gelegen centrum op
maatschappelijke en commerciele voorzieningen
het snijpunt van verschillende dichtheden. Dankzij
opgenomen, afgestemd op de behoeften van de wijk.
deze strategische locatie is het centrum optimaal
De Helmondse barcode biedt hierbij een overzicht
bereikbaar voor alle bewoners. Binnen een straal
van het minimaal benodigde programma en vormt
van 10 minuten fietsen biedt het centrum een breed
het startpunt voor de verdere uitwerking in de
aanbod aan voorzieningen. Dit omvat essentiële
volgende fasen.
functies zoals zorg, basisonderwijs, sociale voorzieningen en dagelijkse boodschappen. Sociale ontmoetingsplek Het wijkcentrum is niet alleen een praktische voorziening, maar ook een sociale ontmoetingsplek. Daarom is er behoefte aan een hoogwaardige groene ruimte naast het centrum, zoals een buurtpark met mogelijkheden voor buitenactiviteiten en collectieve functies. Commerciele voorzieningen Naast maatschappelijke voorzieningen is in een wijk met deze dichtheden ruimte voor commerciële voorzieningen. Dit wijkcentrum biedt kansen voor een (gemaks) supermarkt, buurtvoorzieningen, kleinschalige detailhandel en een koffiezaakje. Dit stimuleert lokaal ondernemerschap en draagt bij aan een levendig wijkhart. Compact centrum Om efficiënt om te gaan met de ruimte, wordt een multifunctionele accommodatie (MFA) overwogen. Hier kunnen meerdere functies samenkomen onder één dak, met flexibel inzetbare ruimtes en dubbelgebruik van voorzieningen. Daarnaast bieden de plinten van woongebouwen plek voor nietwoonfuncties, wat bijdraagt aan een levendige en geactiveerde straat.
80
Wijkcentrum in het hart van de wijk complementair aan het winkelcentrum Brandevoort
Afbeelding 42:
Kindcentrum
Afbeelding 43:
Wijkhuis
81
5.7 Groene en gezonde leefomgeving voor iedereen stratenpatroon centraal tussen de bouwblokken. Ze Natuur in de stad biedt tal van voordelen, zoals
dragen niet alleen bij aan recreatie en ontmoeting,
gemeenten, vastgoedpartijen en inwoners steeds
maar stimuleren ook een actieve en gezonde leefstijl.
beter beseffen. Een groene woonomgeving is niet alleen prettig om in te wonen, maar biedt ook
Buurtpark (L)
ruimte aan vogels, insecten, zoogdieren en andere
Binnen een afstand van 500 meter zullen er gezien
dieren. Groen heeft bovendien een bewezen positief
de grootte van het plangebied naar schatting drie of
effect op zowel de mentale als fysieke gezondheid.
vier buurtparken komen elk met een eigen identiteit
Bovendien kan een groene wijk beter tegen
en programmering. Dit zijn verbijzonderingen in
extreem weer als gevolg van klimaatverandering
de verkaveling zoals een cluster van beschermde
en krijgt luchtvervuiling minder kans. Dit draagt
bomen. Deze parken bieden niet alleen recreatie,
bij aan een levendige, gezonde, aantrekkelijke en
maar ook ruimte voor ecologische diversiteit en
toekomstbestendige woonomgeving. Bij de inrichting
gemeenschapsvorming.
is het echter belangrijk om een goede balans te vinden, zodat natuur en mens elkaar niet in de weg
Stadspark (L)
zitten.
De kwelderzone als centrale water- en natuurcorridor wordt een centrale ontmoetingsplek in de wijk.
Gezonde barcode
De corridor vormt een essentiele schakel in het
Bij het ontwerp van het groene netwerk wordt
groennetwerk. Er zal in de volgende fase onderzocht
gebruik gemaakt van een gezonde ‘barcode’ van XS
worden hoe deze ruimte wordt vormgegeven en hoe
voor binnentuinen tot XXL voor landschapsparken.
natuur, waterbeheer en recreatie kunnen worden
De nadruk ligt niet op het voldoen aan normen van
gecombineerd en of compensatie van het Natuur
vierkante meters, maar op de kwaliteit, diversiteit en
Netwerk Brabant langs de Nuenensedijk nodig is.
bereikbaarheid van het groen voor alle bewoners . Plantage strategie Binnentuin (XS)
We kunnen ons voorstellen om te beginnen met
Groen wordt geïntegreerd in alle onderdelen van de
de aanplant van een bomenplantage langs het
wijk: gevels, voortuinen en binnenhoven. Dit draagt
straatnetwerk in parken en ecologische corridors.
bij aan een gezonde en levendige leefomgeving
Dit zou neerkomen op ongeveer 10.000 bomen.
voor bewoners. Binnen het bouwblok zijn er groene
Bomen verbeteren de gezondheid van bewoners
buitenruimtes in de vorm van privetuinen of
door schaduw, minder hittestress en schonere lucht
gemeenschappelijke binnentuinen. De gebouwen zijn
en versterken de biodiversiteit door leefgebied voor
natuurinclusief en in harmonie met de natuur.
dieren. Hiervoor willen we vanaf het begin met een boomkwekerij of Staatsbosbeheer samenwerken.
Straatgroen (S) Binnenwijks groen bestaat uit straatgroen direct
Groen als buffer voor geluid en luchtkwaliteit
voor de deur waarbij brede op de zon georienteerde
Groen verbetert de luchtkwaliteit door
groenstroken kunnen dienen als plekken voor
verontreinigende stoffen uit de lucht op te nemen,
bijvoorbeeld een kleine natuurspeeltuin, een
waardoor de omgeving schoner wordt. Hoe groter
picknicktafel of regentuin. De autoluwe groene
het groene gebied, hoe sterker dit effect. Meer groen
straten zullen een deel uitmaken van het fijnmazige
in de stad betekent ook minder ruimte voor verkeer
groene netwerk binnen de wijk.
en dus schonere lucht. Daarnaast vermindert groen geluidsoverlast. Bomen kunnen werken als een
Buurttuin (M)
natuurlijke geluidsbarriere door geluidsgolven te
Binnen een afstand van 250 meter is altijd een
absorberen, reflecteren en te verspreiden.
buurttuin van minimaal 1000 m2 aanwezig zoals een speelplek voor verschillende leeftijden, een sportveld of pocketpark. Dit zijn kavels binnen het
82
Groenvoorzieningen van XS in het bouwblok tot XXL bovenwijks Bouwblok
Binnenwijks groen
Bovenwijks groen
Binnentuin (XS)
Straatgroen (S)
Buurttuin (M) > 1000 m2
Buurtpark (L) > 2 ha
Stadspark (XL) > 3ha
Landschapspark (XXL) 20-50 ha
Semi-openbaar of semi-privé, collectief tuin
Speeltuin, zitplek, picknick tafel, bloemen en bomen
Speeltuin, collectief tuin, moestuin
Plantsoen, buurtparkje, park voor buurtbewoners, diverse kwaliteit en identiteit per park
Park voor alle bewoners in de stad, evenementen ruimte
Natuurpark, aparte zones voor programma
binnen 250 m
binnen 500 m
binnen 750 m
binnen 2km
binnen 100 m, verbindingsroutes
bron: Normberekening Utrecht (2020), Barcode Utrecht, Amsterdam Referentienormen, Gezondheid onderzoek
Afbeelding 44:
Buurtpark, Grønningen-Bispeparken, Denemark
Afbeelding 45:
Stadspark, Dommelplantsoen Eindhoven
83
5.8 Autoluwe groene woonstraten Nieuw Brandevoort is een groene en autoluwe wijk
Stratenpatroon
waar wonen in het groen centraal staat. De wijk draagt
Er zal in de volgende fase onderzocht worden hoe
bij aan een gezonde en sociale leefomgeving waarin
het stratenpatroon wordt vormgegeven. Dit kan
mensen zich veilig voelen en elkaar gemakkelijk
bestaan uit diagonale verbindingen met de omgeving
ontmoeten. Het straatbeeld is groen, inclusief en
met bomenlanen zoals de Nuenensedijk, organische
levendig met een openbare ruimte waar mensen
structuren gebasseerd op historische agrarische
elkaar tegenkomen. Lopen en fietsen zijn een
patronen en dorpslinten of een inspiratie uit de
vanzelfsprekend onderdeel van het dagelijks leven.
Bossche School met rustige orthogonale straten
Kinderen kunnen veilig en zelfstandig naar school
waar diverse doelgroepen in dezelfde straat wonen.
of het park, wat betekent dat de buurten autoluw worden ontwikkeld. Het stratennetwerk is fijnmazig
Eenrichtingsverkeer
en overzichtelijk, zodat bewoners van alle leeftijden
Een belangrijk uitgangspunt is de autoluwe en veilige
eenvoudig en veilig hun weg kunnen vinden.
straat. Woonbuurten worden daarom ingericht met eenrichtingsverkeer, zodat de ruimte optimaal
Fijnmazig netwerk
wordt benut. Dit zorgt voor een overzichtelijke
Het stratenpatroon is overzichtelijk en aantrekkelijk
verkeerssituatie en maakt veiliger voor voetgangers
voor voetgangers en fietsers. De afstand tussen
en vooral fietsers.
bouwblokken varieert van 60 tot 120 meter, wat lopen efficiënter maakt. De hogere frequentie
Asymmetrisch profiel
van kruispunten biedt diverse route opties, zodat
Om de ruimtelijke kwaliteit te maximaliseren
voetgangers en fietsers niet onnodig om hoeven te
en voldoende ruimte te creëren voor groen en
lopen. Dit voorkomt lange monofunctionele straten
water, wordt aan één zijde van de straat een brede
en bevordert levendigheid en sociale veiligheid.
groenstrook gereserveerd, bij voorkeur aan de zonnige zijde. Straten met groenstroken bieden
Hiërarchie van straten
ruimte voor de beoogde aanplant van 10.000
Het stratenpatroon wordt ontworpen met een
bomen. Deze groenstroken worden zoveel mogelijk
duidelijke hiërarchie en diversiteit van straten,
verbonden, bijvoorbeeld door het toepassen van
waarbij bepaalde routes exclusief voor voetgangers
halfverharding, boombrug of ecoduiker waardoor een
en fietsers bestemd zijn. Het autoverkeer wordt
robuust ecologisch netwerk ontstaat.
beperkt tot enkele hoofdassen, terwijl woonstraten grotendeels autovrij blijven. Dit draagt bij aan een
Groene straten
rustige en veilige woonomgeving, waarin langzaam
Groen is een integraal onderdeel van het
verkeer prioriteit heeft.
straatontwerp met brede groenstroken voor bomen, kruidenvegetatie en struweel afgewisseld door
Bereikbaarheid
buurttuinen en -parken. Door ruimte rondom de
Autoluwe straten vragen aandacht voor de
bouwblokken te reserveren kunnen gevels vergroend
bereikbaarheid van mindervaliden, nood- en
worden bijvoorbeeld met hagen, geveltuinen of
hulpdiensten, en laden en lossen. . Hoewel straten
groene gevels. Dit verhoogt de ruimtelijke kwaliteit en
afgesloten worden, blijven ze bereikbaar voor
maakt de wijk aantrekkelijker voor voetgangers.
bepaalde doelgroepen. Laden en lossen vindt plaats binnen vastgestelde venstertijden. Pakketpunten,
Hagen als identiteit
parkeerplaatsen voor mindervaliden en voorzieningen
Hagen versterken de identiteit van de wijk door bij
voor kleine elektrische voertuigen verbeteren de
te dragen aan een groen straatbeeld, natuurlijke
bereikbaarheid en logistiek.
afscheiding en biodiversiteit. Door hagen te gebruiken als erfafscheiding of geveltuin ontstaat een samenhangend en herkenbaar landschap dat de wijk een uniek karakter geeft. Ze zorgen voor verkoeling op warme dagen, nemen regenwater op en bieden een
84
leefgebied voor vogels en andere dieren.
Voorbeeld straat
Stratenpatroon met differentiatie van groene autoluwe straten
Een voldoende brede enkelzijdige groenstrook: • Voorrang voor langzaam verkeer: • • •
•
Fietsstraat met eenrichtingsverkeer Voldoende ruimte voor voetgangers Geveltuin
• •
Integratie van wadi voor natuurlijke waterbering Diverse plantensoorten ter ondersteuning van de biodiversiteit Voldoende zonlichttoetreding Ruimte voor ontmoeten
18m
3m 3m trottoir
Afbeelding 48:
Boulogne Billancourt, Parijs
5m 4m 3m fietsstraat groen trottoir met bomen
Afbeelding 49:
5m 4m woningentree verkeer met groen ruimte
Schepenstraat, Rotterdam
16 m
85
5.9 Diversiteit van parkeeroplossingen Om de ambities voor een autoluwe wijk te realiseren
Er wordt onderzocht of dubbelgebruik met bewoners
is het uitgangspunt om het parkeren uit het
mogelijk is om de capaciteit optimaal te benutten.
straatbeeld te houden. Dit zorgt voor een groene en aantrekkelijke wijk, waarin fietsen en lopen centraal
Stedelijk wonen naast station
staan. Omdat de wijk een variatie aan dichtheden kent
Rondom het station wordt onderzocht of lagere
en een diversiteit aan woningtypen en bouwblokken
parkeernormen mogelijk zijn, passend bij een
biedt, ontstaat er een gradatie in parkeeroplossingen.
stationslocatie. Dit kan bijvoorbeeld door
Deze worden afgestemd op de verdichtingsgraad, het
woningtypologieën en -groottes te kiezen met een
woningtype en de afstand tot het station.
lagere parkeerbehoefte. Zo wordt de ruimte efficiënt benut en de verkeersdruk in de wijk verminderd.
Lage dichtheid: Parkeren op eigen kavel
Parkeernormen
Bij grondgebonden woningen in lagere dichtheden
Er is in het Raadsbesluit 2 juli 2024 voorgesteld
aan de westelijke rand van de wijk wordt parkeren
om de parkeernorm te verlagen naar 'gemiddeld 1
voor bewoners zoveel mogelijk op eigen terrein
parkeerplaats (in de directe omgeving) per woning
opgelost. Dit kan op een groene oprit of in een garage
gecombineerd met parkeren op hubs aan de randen'.
zodat de parkeerplek geen onderdeel wordt van het
Er zal in de volgende fase onderzocht worden of
straatprofiel.
de parkeernorm verder verlaagd kan worden door maatregelen zoals deelvervoer. Dit vraagt ook om
Lage tot middelhoge dichtheid:
parkeerregulering met extra aandacht voor mogelijke
Parkeren uit het zicht
gevolgen (uitwijkgedrag) voor Brandevoort.
Bij rijwoningen en appartementen worden parkeeroplossingen ontwikkeld om auto’s uit het
Dubbelgebruik van parkeerplaatsen
straatbeeld te houden door kleine parkeerhoven op
Parkeerplekken voor wonen en niet-woonfuncties
loopafstand, met een groene en waterdoorlatende
kunnen gecombineerd worden, bijvoorbeeld bij
inrichting of op een bij voorkeur overdekt
voorzieningen in het wijkcentrum waar ’s avonds
binnenterrein. Daarnaast kunnen halfverdiepte
parkeerplekken beschikbaar komen voor bewoners.
parkeervoorzieningen door hoogteverschillen in het
Zo wordt de beschikbare ruimte zo efficiënt mogelijk
landschap worden geïntegreerd.
benut. Ook wordt onderzocht of dubbelgebruik met het bedrijventerrein mogelijk is.
Hoge dichtheid: Collectieve parkeergarages
Bezoekersparkeren
Bij hogere dichtheden wordt parkeren opgelost in
Bewoners kunnen op korte loopafstand
parkeergarages van maximaal 3 tot 4 lagen met
parkeren, terwijl bezoekers aan de rand van de
voorzieningen zoals deelmobiliteit, fietsenstallingen,
wijk parkeren, bijvoorbeeld langs de spoorzone
pakketkluizen en fietsreparatiepunten in de vorm van
of snelweg in parkeerhubs of parkeerstroken.
collectieve parkeergarages geïntegreerd binnen de
Deze locaties zijn door milieuzoneringen minder
bouwblokken of aan de randen voor bezoekers en
geschikt voor woningbouw en daardoor ideaal
extra parkeerruimte binnen een straal van 200 meter.
voor bezoekersparkeren zonder impact op de
De financiering met name voor sociale huur zal verder
woonomgeving.
onderzocht moeten worden. Ontheffing
86
P&R-hub bij het station
Parkeren voor bezoekers en bewoners met beperkte
Bij het station komt een mobiliteitshub voor
mobiliteit maar ook laden en lossen blijft wel mogelijk
stadsbezoekers die Helmond willen bezoeken met
op straat waarbij extra aandacht wordt besteed aan
voorzieningen zoals deelmobiliteit, oplaadpunten
de afstand vanaf de voordeur. Met een ontheffing
en fietsenstallingen. Zo ontstaat een aantrekkelijk
kan je dan laden en lossen binnen venstertijden,
knooppunt voor verschillende vormen van vervoer.
gebruikmaken van gehandicaptenparkeren of iemand halen en brengen.
Gradatie van parkeeroplossingen passend bij de woningdichtheden ...
Afbeelding 50: Parkeren op eigen kavel achter de hagen. De Blaricummermeent, Blaricum.
Afbeelding 51: Parkeerdek, geïntegreerd in het landschap. Bosrijk, Eindhoven.
Afbeelding 52: Parkeergarage (rechts) als van het blok. Duurzame wijk Lincolnpark (in ontwikkeling), Hoofddorp.
Afbeelding 53:
P+R Station Zutphen.
87
5.10 Gemengde buurten met diversiteit aan woningtypes Nieuw Brandevoort kent niet alleen gradaties in
Drie typen woonmilieus
dichtheden, maar ook een kleurrijke diversiteit aan
Afhankelijk van de dichtheid en de ambities van de
woningtypes. Er is een wijkcentrum en voldoende
wijk onderscheiden we drie typen woonmilieus:
ruimte voor werkgelegenheid. Diversiteit is een
buitenbuurt, woonbuurt en stadsbuurt. Elk van
leidend principe in het ontwerp van de wijk, die niet
deze woonmilieus sluit aan bij de kenmerken van
monotoon is maar verschillende typen woonmilieus
de verschillende delen van de wijk en biedt een
aanbiedt.
gevarieerde en dynamische leefomgeving voor bewoners.
Diversiteit Er is een gevarieerd woningaanbod dat aansluit bij
1. Buitenbuurt
verschillende levensfasen en behoeften. Binnen
De buitenbuurt heeft de laagste dichtheid en bestaat
blokken en buurten wordt er een menging van
uit voornamelijk grondgebonden woningen. Er is veel
typologieën nagestreefd. De wijk biedt daarnaast
groen en er is ruimte voor natuur, in de vorm van een
ruimte voor ontmoeting op verschillende
fijnmazig netwerk van groen. De nadruk ligt op rustige
schaalniveaus, zoals in de woonkamer, binnenhof,
woonomgevingen, met bijzondere aandacht voor
straat, park en het wijkcentrum.
ontmoetingsplekken voor bewoners, die een gevoel van rust en ruimte bieden.
Helmondse DNA en identiteit van het plek Het ontwerp is geïnspireerd op de bestaande
2. Woonbuurt
kwaliteiten van de omgeving zoals het natuur- en
De woonwijk heeft een lagere tot middelhoge
cultuurlandschap, de historische dorpslinten en
dichtheid en biedt een variëteit aan woningtypen
de karakteristieke boerderijen. Dit zorgt voor een
waaronder rijtjeswoningen en appartementen.
authentieke en herkenbare identiteit voor de wijk.
Buurttuinen en buurtparken zijn aanwezig om
Nieuw Brandevoort krijgt een identiteit die nauw
gezonde plekken voor ontmoeting en recreatie te
verbonden is met Helmond, maar kan tegelijkertijd
creëren, wat bijdraagt aan een aangename en sociale
gezien worden als onderdeel van groot Eindhoven.
leefomgeving.
Maximale hoogte van 6 lagen, met uitzonderingen
3. Stadsbuurt
De wijk zal in hoogte aansluiten op de omgeving, met
De stadsbuurt heeft een hogere dichtheid met
een maximum van zes verdiepingen, voornamelijk
nadruk op kwalitatieve buitenruimtes en dynamiek.
in gebieden met hogere dichtheden. Dit wordt
De bebouwing zorgt met hoogteverschillen voor een
voornamelijk toegepast in de gebieden met hogere
levendig straatbeeld en optimale bezonning. Plinten
dichtheden. Uitzonderingen kunnen gelden voor
met voorzieningen versterken de stedelijke uitstraling
torens van 10 verdiepingen op bijzondere plekken,
en bevorderen de interactie tussen bewoners.
zoals bij de entree van Helmond, op markante
De stadsdrukte is voelbaar, maar in balans met
landschappelijke locaties of rondom het station of
comfortabele woonomstandigheden. De Stadsbuurt
voorzieningencentrum.
is wat betreft dichtheid vergelijkbaar met Oranjekade in Helmond.
Flexibiliteit Dubbelgebruik en flexibiliteit zijn cruciaal voor de haalbaarheid en levendigheid van het plan. Zorg- en onderwijslocaties kunnen in een Multifunctioneel Accommodatie (MFA) worden ondergebracht terwijl andere functies in de plint van de gebouwen passen. De openbare ruimte wordt ingericht met functies die de sociale cohesie en leefbaarheid bevorderen.
88
Globale indicatie van verschillende typen woonmilieus
1. BUITENBUURT •
Eengezinswoningen met incidentele blokken met appartementen
•
Binnentuinen met veel eigen groen
•
Voor-of achtertuinen met zachte overgangen naar het openbare groen
•
Rustige omgeving met kleine buurttuinen en speelplekken
2-3 Lagen, 30 won/ha (De netto woningdichtheid) Uitdaging: De juiste balans vinden tussen diverse woningtypen (sociaal, koop, vrij)
2. WOONBUURT •
Gebouwen in het park of aan straten met brede groene zones
•
Binnenhof biedt extra ruimte voor ontmoeting
•
Sterke zichtrelaties met de straat
•
Wonen aan groen met meer reuring
3-5 Lagen, 65 won/ha (De netto woningdichtheid) Uitdaging: 1.
Diversiteit in de woonwijk creëren om alle doelgroepen te faciliteren
2.
Betaalbaarheid van gebouwde parkeeroplossingen
•
Kansen voor hoogteaccenten met mooi uitzicht op het groen
•
Meer dynamiek (stadsreuring) door combinaties met functies of
3. STADSBUURT
ontmoetingsruimtes in de plint •
Gelegen naast centrale voorzieningen in de buurt (park, station, centrum)
6-10 Lagen, 140 won/ha (De netto woningdichtheid) Uitdaging: 1.
Wat is de maximale dichtheid die passend is bij deze wijk in Helmond?
2.
Betaalbaarheid van gebouwde parkeeroplossingen
89
90
06
Scenario’s
6.1 REKENSTUDIE: EERSTE SCENARIO’S VOOR WONINGBOUW
Voor de verkenning van het ontwikkelpotentieel
Verdichting
zijn drie scenario’s doorgerekend, gebaseerd op
Meer woningen realiseren betekent meer buurten
respectievelijk 2.500, 3.800 en 5.000 woningen.
met hogere dichtheden en een groter aandeel meergezinswoningen. Dit leidt tot een hogere
Dit betreft een eerste ruwe berekening, waarbij enkele
gemiddelde dichtheid. Dit is op zichzelf geen
uitgangspunten en ontwerpkaders zijn gehanteerd:
belemmering, maar er moet gezocht worden naar de juiste balans passend bij de ambities en identiteit
•
Dichtheid is gebaseerd op diverse
van de wijk. De verdichting moet zorgvuldig worden
referentiewoonmilieus (zie volgende pagina’s
afgestemd op het gewenste woonmilieu.
voor meer informatie) en verdeeld volgens de •