RN 091 Programmabegroting 2025-2028

Wat gaan we ervoor doen? Wijkuitvoeringsplannen transitievisie Warmte De Gemeenteraad heeft de transitievisie Warmte vastgesteld en kennisgenomen van de update in 2023. We werken ook in 2025 aan de onderzoeken en eerste uitvoering in de genoemde prioritaire wijken. Hiervan is participatie met de wijk een belangrijk onderdeel, we doen dit op basis van ons nieuwe participatie beleid. Onderdeel van deze aanpak is tevens te leren en wijkgericht werken verder te ontwikkelen. In 2025 werken we samen met partners en inwoners aan de benodigde uitvoeringsplannen voor de transitie naar duurzame energie. Hiervoor wordt € 60.000 per jaar uitgetrokken. In 2025 betreft dit het Centrum, Rijpelberg en Brouwhuis, Nieuw-Brandevoort en Helmond-Noord. Deze plannen zullen nog tot 2030 in uitvoering en onderzoek zijn. De ontwikkelingen in 2025 zijn een eerste stap met een vervolg in 2026 en verder. Uitvoeringsagenda Klimaatbestendig Helmond 2021-2025 Met de Uitvoeringsagenda Klimaatbestendig Helmond 2021-2025 werken we aan uiteenlopende projecten om onze stad klimaat-adaptief te maken; 2025 is het laatste jaar van de huidige uitvoeringsagenda. Het gaat van het ondersteunen van initiatieven in de stad zoals geveltuintjes of groene daken, tot het regelen van cofinanciering voor klimaat-adaptieve maatregelen bij infrastructurele werken.

In 2025 bereiden we samen met onze partners in de stad een nieuwe uitvoeringsagenda 2026-2030 voor die nog concreter toewerkt naar onze doelstelling om in 2050 als stad klimaatbestendig te zijn. De uitvoeringsagenda 2026-2030 wordt in 2025 aan de raad ter vaststelling voorgelegd. Natuur- en Landschapsvisie Groen & Gezond Helmond In 2025 leggen we de Natuur- en Landschapsvisie Groen & Gezond Helmond inclusief een meerjarig uitvoeringsprogramma Groen & Gezond Helmond ter vaststelling voor. In dit meerjarenprogramma zijn projecten opgenomen die een bijdrage leveren aan een groenere en (be)leefbare stad, zoals realisatie van ecologische verbindingszones en realisatie van nieuwe recreatieve routes. In 2025 leveren we de volgende onderdelen op: 1. Natuur- en landschapsvisie inclusief meerjaars uitvoeringsprogramma 2. Inrichtingsvisie Landschapspark Kloostereind en starten met realisatie van het uitvoeringsprogramma. 68

3. Integrale visie voor beekdal van de Goorloop inclusief drie inrichtingsplannen voor drie deelgebieden: a. Het versterken van natuurgebied Groot Goor (Hydrologisch herstel van Groot Goor, beekherstel Goorloop en uitbreiding natuurnetwerk Brabant) aan de zuidkant. b. Het versterken van het middengebied, herstel van het beekdallandschap in het Goorlooppark tevens ook EVZ (ecologische verbindingszone). c. Het versterken van het beekdallandschap rondom Goorloop Noord, Stiphoutse Loop en realisatie van de EVZ Schevelingse Loop aan de noordkant van Stiphout en landgoed Croy. Het betreffen hier integrale gebiedsontwikkelingen welke meerjarig doorlopen. Regionale Energie Strategie (RES) Er wordt in 2025 met de 21 gemeenten van de MRE-uitwerking gegeven aan het Samenwerkings- & uitvoeringsprogramma (S&UP) RES. Ook wordt er een besluit genomen over de indiening van een RES 2.0. Dit gebeurt in samenwerking tussen MRE, provincie en waterschappen. Samen werken we ook aan het vraagstuk rondom netcongestie. Zowel het S&UP als de RES zijn in 2025 niet afgerond maar lopen in uitvoering in elk geval tot 2030. Klimaatcontract Afgelopen september is opnieuw het Klimaatcontract ingediend. In april 2025 wordt bekend of we het missielabel krijgen. Waar het traject van het contract in 2025 eindigt, is het proces met de stad een doorlopend proces.

We blijven projecten van stakeholders monitoren en begeleiden stakeholders met het opzetten van nieuwe projecten. We organiseren bijeenkomsten voor bedrijven, inwoners en maatschappelijke organisaties. Energiearmoede Om kwetsbare inwoners met een laag inkomen te ondersteunen in de energietransitie zetten we in op bewustwording en maatregelen om de energielast structureel te verlagen. Dit doen we door middel van het inzetten van kierenjagers (voor huur- en koopwoningen) en door het verduurzamen van particuliere koopwoningen. In 2025 worden alle potentiële woningen in kwetsbare wijken bezocht waar energiearmoede voorkomt. Een kierenjager kijkt of er hulp nodig is bij het aanbrengen van kleine energiebesparende maatregelen. Voor het traject voor verduurzamen koopwoningen is voor de periode 2024-2026 budget voor 800 woningen. Uitvoering warmtetransitie In 2025 geven we uitwerking aan de prioritaire wijken, uit de ge-update transitievisie november 2023. Ook wordt de participatie met de wijken opgepakt. De eerste onderzoeken worden in 2025 afgerond (zie ook onderzoek warmte en rolneming) en gesprekken met inwoners worden gevoerd. Uitvoering en vervolg loopt tot 2030. Rolneming opwek duurzame energie warmte en zon Op 2 juli 2024 heeft gemeenteraad ingestemd met een onderzoek naar de verschillende opties voor rolneming in de verduurzaming van warmte.

Welke rol neemt de gemeente zelf, en welke laat het aan marktpartijen of andere overheden. Dit onderzoek loopt tot in elk geval het 2e kwartaal van 2025. Voor de zomer van 2025 worden de resultaten van het onderzoek met de gemeenteraad gedeeld en er een besluit genomen rondom de eventuele rolneming van gemeente binnen warmtetrajecten. Dit specifiek voor het Centrum. Aansluitend wordt een algemeen plan voor de gehele gemeente verder uitgewerkt. Dat zal lopen tot zeker 2026. Een en ander is mede afhankelijk van besluitvorming rondom de

69

warmtewet vanuit het Rijk en de keuzes die Provincie Noord-Brabant zal maken inzake een provinciaal warmte bedrijf. Deze ontwikkelingen worden meegenomen in het onderzoek en vervolg. Warmtebedrijf In 2024 startten we met het onderzoek naar een mogelijk publiek warmtenet in Helmond (centrum) en willen dat hiermee in 2025 duidelijk wordt welke mogelijkheden er bestaan voor de mogelijke oprichting van een publiek warmtebedrijf in Helmond. Een dergelijk warmtebedrijf zou een belangrijke bijdrage kunnen leveren aan de doelen van de door de gemeenteraad in 2021 en 2023 vastgestelde Transitievisie Warmte. Zon In 2024 startte de uitvoering van het plan van aanpak voor zon-op-dak. Dit plan bevat zowel informatie over de opschaling van zon-op-dak op woningen, als bij bedrijven, onderwijsvastgoed en maatschappelijk vastgoed. Aangezien veel van deze daken niet van ons zijn, hebben we hierin een faciliterende en ondersteunende rol. Ons eigen vastgoed wordt verduurzaamd volgens de vastgestelde routekaart. Naar verwachting is eind 2024 het beleid Zon vastgesteld. Dit beleid is afhankelijk van de besluitvorming van de landschapsvisie, aangezien hierin inpassingsvoorwaarden zijn opgenomen.

Na vaststelling van beide documenten kunnen vanaf 2025 initiatiefnemers een initiatief starten (op basis van het participatie beleid) en aansluitend een vergunning indienen voor de ontwikkeling van zon-opland op particuliere grond. In 2025 en volgende jaren geven we verder invulling aan het plan van aanpak zon-op-dak en kan er ook zon-op-veld worden ontwikkeld. De output is mede afhankelijk van oplossingen rond netcongestie en initiatieven van derden. Inzet op besparen Om energie te besparen is het van belang dat de woning goed geïsoleerd is. Een goed geïsoleerde woning heeft meerdere voordelen. In 2025 zetten we de lokale isolatieaanpak voort in Helmond, gesubsidieerd met middelen van het Rijk uit het Nationaal Isolatieprogramma. Daarmee richten we ons op de slechtst geïsoleerde woningen van woningeigenaren die ontzorging of ondersteuning bij financiering nodig hebben. Samen met het Energiehuis Slim Wonen organiseren we o.a. bewonersavonden om bewoners te informeren en adviseren over het verduurzamen van hun woning om het energieverbruik omlaag te brengen. In 2025 is het doel om zoveel mogelijk slecht geïsoleerde woningen één of meerdere stappen richting de isolatiestandaard te verbeteren. In 2030 willen we alle 3.500 woningen met energielabel DEFG verduurzaamd hebben.

Toekomstbestendige bedrijventerreinen • In 2025 willen we over gaan tot de realisatiefase voor de warmterotondes op BZOB, Groot Schooten en Hoogeind. Het initiatief ligt bij de particuliere trekkers. • Voor de waterrotonde op BZOB geldt dat onze inzet is deze in 2025 fysiek te realiseren. Hiertoe gaan we een SOK aan met exploitant Hydrobusiness over de gemeentelijke financiële bijdrage aan het project, alsmede de voorwaarden van verhuur van de voor het project beoogde kavel. Afronding van het project kan enkel in 2025 als de aanvraag voor een stroomvoorziening dan ook al wordt gehonoreerd. • Voor de grondstoffenrotonde hebben we een kavel gevonden welke bij wijze van pilot verhuurd kan worden gedurende 2025. In de loop van dat jaar zullen we -afhankelijk van de uitkomsten van de pilot- op zoek moeten naar een definitieve locatie voor de grondstoffenrotonde. • Het Smart Grids project kent vooralsnog 1 fase: de ontwikkelfase. Op dit moment (tot en met 2024) wordt de ontwikkeling voorzien. Vanaf medio-eind 2024 wordt gestart met pilots, die in 70

2025 verder gaan. Afhankelijk van de uitkomsten wordt het project vanaf 2025 naar een volgende fase getild • Het project om bedrijven te stimuleren om op energiegebied samen te werken in energiehubs loopt. De interesse bij bedrijven is gepeild. Als volgende stap wordt technisch uitgezocht wat kansrijke clusters voor samenwerking zijn. Als de bedrijven positief zijn over de uitkomst, start vanaf eind 2024 de uitvoering. Dat loopt door in 2025. Als het een succes is, herhalen we het traject met een volgende lichting bedrijven. Zie ook hoofdstuk 4.3.3. Bedrijventerreinen / circulaire economie. Aanjaagteam netcongestie Het stroomnet is vol en dat is een belemmering voor de plannen van Helmond. Bedrijven, collectieve warmte oplossingen en instellingen zoals scholen komen op de wachtlijst als zij een grote stroomaansluiting aanvragen. Daardoor lopen uitbreidings- en verduurzamingsplannen vertraging op. Voor sommige woningbouwplannen is het nodig dat een bedrijf verhuist, maar omdat het bedrijf op de nieuwe locatie geen stroom krijgt, kan het niet verhuizen. Daardoor kunnen ook woningbouwplannen vertraging oplopen. Op dit moment krijgt reguliere woningbouw nog wel een stroomaansluiting, maar als de congestie verder toeneemt kunnen daar in de toekomst ook wachtlijsten komen. Om de problematiek op te lossen zijn we afhankelijk van (externe) randvoorwaarden.

Dat zijn vooral het tempo waarin de netbeheerders de netten kunnen verzwaren, regels die het Rijk stelt en ontwikkelingen bij de marktpartijen. Als gemeente kunnen we daaraan bijdragen door te zorgen dat de ruimtelijke inpassing en de vergunningprocedures voor nieuwe Enexis-stations zo soepel mogelijk verlopen, en actief te sturen op de planning van projecten. Zonder daarbij andere gemeentelijke belangen uit het oog te verliezen, zoals ruimte voor parkeren, groen of stedenbouwkundige kwaliteit. We willen oplossingen vinden in nieuwe innovaties, strategische planning, regionale afstemming en gefaseerde uitvoering. Daarvoor richtten we in 2024 een Aanjaagteam Netcongestie op. In 2025 gaat het Aanjaagteam Netcongestie aan de slag om specifieke innovatieve oplossingen (zoals netbewuste woningbouw) uit te werken. Voor het daarbij betrekken van gespecialiseerde externe expertise krijgt dit team beschikking over een werkbudget van € 100.000 (incidenteel). Het Aanjaagteam Netcongestie wordt gevormd binnen de bestaande formatie en zal naar verwachting nodig blijven zolang de congestieproblematiek dat nodig maakt. Beleidsintensivering (bedragen x € 1.000)

Hoofd Beleidsintensiveringen product 780 Energiehuis 780 Aanjaagteam netcongestie 780 Wijkuitvoeringsplannen transitievisie Warmte Totaal Beleidsintensiveringen Klimaat & Energie / Gezonde leefomgeving

2025 190 100 60 350

2026

2027

60 60

2028

60 60

Energiehuis Wij werken samen met de Peelgemeenten aan bewustwording en informatieverstrekking voor onze inwoners. Het Energiehuis Slim wonen is hierin een belangrijk onderdeel wat we de afgelopen 3 jaar en het komende jaar ondersteunen. Het Energiehuis is het Energieloket zoals dat door de landelijke overheid wordt gevraagd. Met de Peelgemeenten geven we vorm aan de organisatie Met de Peelgemeenten geven we vorm aan de organisatie en hun professionalisering.

71

60 60

Investeringen Voorgenomen investeringen 2025 Hoofd Investering product

(bedragen x 1.000 / - is negatief)

780 Uitvoering duurzaamheid/klimaatopgave Totaal Klimaat & energie / gezonde leefomgeving

Bruto investering

Verwachte bijdrage

Netto investering

300 300

0 0

300 300

Uitvoering duurzaamheid/ klimaatopgave De transitie naar duurzaamheid en de klimaatopgave vragen ten behoeve van de uitvoering aanvullend investeringen en onderzoeksgeld. Een eerste stap is gezegd op basis van het besluit dat op 2 juli 2024 is genomen rondom de vraagstukken volgend uit de nieuwe warmtewet, de ontwikkeling van een warmtebedrijf en de rol die wij hierin als gemeente moeten nemen. Hiervoor is een deel van de eerder beoogde middelen vrijgemaakt. De resterende middelen worden ingezet om de komende jaren de integrale wijkplannen, de ambitie 2040 en de agenda klimaatadaptatie vorm te geven. Specificatie per hoofdproduct In onderstaande tabel is voor dit thema een specificatie van de hoofdproducten opgenomen. Dit is inclusief mutaties op de reserves. (bedragen x € 1.000/ - is negatief)

Specificatie per hoofdproduct

2025 Lasten

2025 Baten

2025 Saldo

370 780 Totaal

18 5.541 5.559

5 2.338 2.343

-13 -3.203 -3.216

Energie opwekken Milieubeheer Klimaat & Energie / Gezonde leefomgeving

72

4.2.5

Mobiliteit

Beoogd maatschappelijk effect: We maken een omslag (de mobiliteitstransitie) naar duurzame en betaalbare mobiliteit waarin fiets, openbaar vervoer en deelmobiliteit een steeds grotere rol spelen om zo onze stad bereikbaar en leefbaar te houden. In het toekomstbeeld van Helmond staat de kwaliteit van leven bovenaan. Mobiliteit draagt daaraan bij door de invulling van de mobiliteitsbehoefte te combineren met de hoogst haalbare ruimtelijke kwaliteit in de woon- en verblijfsomgeving, het faciliteren van een gezonde levensstijl en het bieden van de mogelijkheden voor iedereen om zich te kunnen verplaatsen. Doelstellingen • Meer lopen en fietsen: actieve mobiliteit wordt leidend in het verplaatsingsgedrag. • Openbaar vervoer en deelmobiliteit als krachtige ondersteuning: OV en deelmobiliteit moeten meer een alternatief worden voor de auto en voor als fietsen (een keer) niet kan. • Minder ruimte voor de auto: de dominantie van de auto als vervoermiddel in de stad wordt kleiner. Autoverkeer wordt zoveel mogelijk om de stad heen geleid via de robuuste randen die betrouwbaar zijn in termen van capaciteit en doorstroming. • Het beïnvloeden van het verplaatsingsgedrag: naast de aanleg van infrastructuur en het reguleren van het verkeer wordt ingezet op het maken van andere keuzes door de weggebruiker. • Het verbeteren van de verkeersveiligheid.

• Slim waar het slim kan: continu zoeken naar vernieuwende mobiliteitsoplossingen om onze doelstellingen te behalen. Wat hebben we al bereikt? ‘Hoe houden we Helmond toegankelijk en leefbaar?’ In het Ambitieakkoord stelden we onszelf die vraag en kondigden we een mobiliteitsvisie aan. Die is klaar. Ambitie is het verbeteren van bereikbaarheid en leefkwaliteit in de stad, en bijdragen aan duurzaamheid. Fietsers en voetgangers komen centraal te staan, aangevuld met een extra inzet op openbaar vervoer en deelmobiliteit. Het nieuwe snelfietspad tussen Helmond en Eindhoven is wat dat betreft een mooi voorbeeld. De auto die nu nog meer dan de helft van de openbare ruimte inneemt - krijgt in de toekomst een minder dominante rol. Eén van de uitwerkingen is een nieuwe zuidelijke ontsluiting voor het autoverkeer, waarvoor de eerste scenario’s op tafel liggen. We rekenen daarbij op financiële steun van het rijk. Wat gaan we ervoor doen? Deelmobiliteit, Vraagafhankelijk OV De groei van de stad in wat betreft aantal woningen, arbeidsplaatsen voorzieningen en de daarmee gepaard gaande groei van de mobiliteit (de schaalsprong) legt grote druk op o.a. de bereikbaarheid, leefbaarheid, en verkeersveiligheid in de stad. Een mobiliteitstransitie is daarom noodzakelijk.

In lijn met het ambitieakkoord, de ambitieagenda 2040 en mobiliteitsvisie Helmond 2040 werken we ook in 2025 toe naar de uitrol van nieuwe en het positioneren van bestaande vormen van vraagafhankelijk vervoer en de realisatie van mobiliteitshubs met bijbehorend mobiliteitsaanbod, het uitvoeren van (gedrags)onderzoeken, wijkgerichte behoeftenonderzoeken en het opzetten van een samenwerkingsconstructie om deelmobiliteit blijvend beschikbaar te maken. Deelmobiliteit Helmond is als middelgrote stad niet aantrekkelijk (genoeg) voor mobiliteitsaanbieders. Voor 2025 is het doel om de bestaande mobiliteitsaanbieders in Helmond te houden en om nieuwe aanbieders aan te trekken. 73

Vraagafhankelijk OV In 2025 wordt het vraagafhankelijk vervoersaanbod, dat in 2024 is geïntroduceerd in Helmond gecontinueerd en verder gepositioneerd als onderdeel van het totaalaanbod aan alternatieve vervoerswijzen voor de eigen auto in Helmond. Ook wordt gekeken hoe dit geïntegreerd en doorontwikkeld kan worden in een nieuw regionaal aanbod met vraagafhankelijk vervoer. Daarmee wil Helmond en een bijdrage leveren aan de mobiliteitstransitie en de sociale functie van het openbaar vervoer versterken. De inspanningen om zowel deelmobiliteit als vraagafhankelijk OV in Helmond te laten slagen vragen om een meerjarige inzet. De acties voor 2025 betreffen dus een tussenresultaat. MRE regionale bekostigingssystematiek schaalsprong (jaarschijf 2028) De Metropoolregio Eindhoven (MRE) groeit veel harder groeit dan verwacht. Om de groei aan inwoners, woningen en banen in Brainport Eindhoven op te vangen is een mobiliteitstransitie onvermijdelijk en noodzakelijk. Dit vraagt om een forse investering. Om invulling te geven aan de regionale bijdrage t.b.v. de schaalsprong van de Brainport is op de schaal van de MRE een regionale bekostigingssystematiek voor de bereikbaarheid uitgewerkt. De bijdrage van Helmond bedraagt € 4,7 miljoen over de komende 10 jaar.

De jaarlijkse bijdrage van Helmond en de andere MRE-gemeenten wordt in de periode van 2024 t/m 2033 ingezet voor regio brede mobiliteitsmaatregelen zoals het Korte termijn maatregelenpakket A2, regionale hubs en de multimodale knoop Eindhoven centraal. Mobiliteitsvisie De mobiliteitsvisie is uitgewerkt in een Meerjaren Uitvoeringsprogramma Mobiliteit om concrete invulling te geven aan de opgaven waar Helmond (en de regio) voor staan. De inzet op een breed scala aan maatregelen is noodzakelijk om de mobiliteitstransitie in gang te zetten en de mobiliteitsvisie uit te voeren. In 2025 wordt de mobiliteitsvisie uitgewerkt en een aantal strategieën en meerjaren-agenda’s voor de verschillende vervoerwijzen en deelthema’s zoals verkeersveiligheid, verplaatsingsgedrag en verkeersmanagement. Gelijktijdig wordt gewerkt aan concrete maatregelen die bijdragen aan de mobiliteitstransitie. Deze maatregelen zijn gericht op de volgende doelen van de mobiliteitsvisie: o Actieve mobiliteit op 1: door projecten uit de Fietsagenda te realiseren. o Openbaar vervoer en deelmobiliteit als volwaardig alternatief: door het in 2024 nieuw ingezette vraagafhankelijk vervoer in 2025 (en verder) door te zetten.

o Terugdringen van de dominantie van de auto: door te werken aan de plannen voor de N279 en Zuidelijke ontsluiting Helmond om daarmee het (doorgaande) verkeer via de robuuste randen van de regio om de stad heen te leiden en daarmee ruimte in de stad te creëren voor alternatieve vervoerwijzen en andere stedelijke ontwikkelingen. En door uitvoering te geven aan het verkeersluw maken van het centrum. De mobiliteitstransitie is een langjarige ontwikkeling om invulling te geven aan de visie tot 2040. De acties voor 2025 betreffen dan ook een tussenresultaat.

74

Uitvoering Fietsagenda De fietsagenda richt zich nadrukkelijk(er) op het totale systeem (fietsnetwerk, fietsvriendelijk ontwerp, fietsveiligheid, fietsparkeren en het beïnvloeden van het gedrag om mensen meer te laten fietsen. De uitbreiding en verbetering van het fietspadennet wordt voortgezet. In 2025 gaat het om (delen van) de fietsroutes naar Eindhoven via de Goorsebaan/Eindhovens Kanaal, Asten, Deurne en Gemert. Bij kruispunten met verkeerslichten wordt bekeken of de doorstroming voor fietsers kan worden verbeterd. Daarnaast wordt gestart met de voorbereiding van de vervanging van de fietsenstalling op het Piet Blomplein, die daar verdwijnt vanwege de centrumplannen. De activiteiten in 2025 maken onderdeel uit van de uitvoering van de Fietsagenda. Op dit moment wordt verwacht dat de uitvoering daarvan doorloopt tot en met 2028. Een aantal fietsroutes maakt ook onderdeel uit van het regionale fietspadennet. En kan daarmee deels gefinancierd worden uit het regionale Bereikbaarheidsakkoord. Tot en met 2028 kunnen daarvoor subsidieaanvragen worden ingediend. Uitvoering van de Fietsagenda voor eind 2028 is daarom noodzakelijk. Verkeersveiligheid De verkeersonveiligheid neemt toe en het bestrijden daarvan vraagt om een nieuwe aanpak. In het verkeersveiligheidsplan is aangegeven hoe we de verkeersonveiligheid een halt toe roepen.

In wijken waar dat nu nog niet het geval is wordt een maximumsnelheid van 30 km/uur ingevoerd. In 2025 gaan we uitwerking geven aan het verkeersveiligheidsplan dat in 2024 aan de raad is voorgelegd. Dat doen we door: o Een start te maken met de invulling voor Helmond van de landelijke aanpak voor een risicogestuurde aanpak. o Een meerjarenagenda op te stellen voor de speerpunten uit het verkeersveiligheidsplan. o Verder te gaan met de uitbreiding van de 30 km zone in Noord te starten en te starten met de voorbereiding van de 30 km zone in Dierdonk. De risicogestuurde aanpak en de 30 km zone Dierdonk lopen door naar 2026. Het opstellen van de meerjarenagenda en uitbreiding van de 30 km zone in Noord worden in 2025 afgerond. Smart Mobility Voor een bereikbaar en leefbaar Helmond kunnen we niet om innovatie heen. Daarom omarmen we (technische) innovaties die in ontwikkeling of reeds beschikbaar zijn voor mobiliteitsoplossingen. Deze Smart Mobility activiteiten genereren ook een duidelijke economische spin off in relatie tot de economische ontwikkeling op de Automotive Campus. Ook regionale samenwerking en hierbij behorende aangegane verplichtingen, bijvoorbeeld binnen Brabantstad (reguliere en Smart Mobility), maken hier onderdeel van uit. Verkeersluwe Kanaaldijk Het verkeersluw maken van de Kanaaldijk in Helmond is eerder al verwerkt in plannen en budgetten.

Maar dit blijkt niet haalbaar zonder ook aandacht te besteden aan de effecten die dit heeft op omliggende straten, en dan vooral de Julianalaan. In de begroting 2025 nemen wij de voorbereidingskosten op, en in 2026 reserveren wij investeringsruimte voor maatregelen op het gebied van infrastructuur en inrichting van de openbare ruimte.

75

Beleidsintensivering (bedragen x € 1.000)

Hoofd product

Beleidsintensiveringen

250 Deelmobiliteit, Vraaggericht openbaar vervoer (OV) 250 Randvoorwaarde mobiliteitstransitie – Julianalaan Totaal Beleidsintensiveringen Mobiliteit

2025

2026

2027

2028

300 125 425

300

300

300

300

300

300

Autonome ontwikkelingen (bedragen x € 1.000)

Hoofd product

Autonome ontwikkelingen

2025

250 MRE regionale bekostigingssystematiek schaalsprong 250 Dekking: reserve grote opgaven/projecten Totaal Autonome ontwikkelingen Mobiliteit

0

2026

0

2027

2028

0

220 -220 0

Investeringen Voorgenomen investeringen 2025 Hoofd Investering product

(bedragen x 1.000 / - is negatief)

250 Uitvoering Fietsagenda Helmond 250 Verkeersmaatregelen Helmond Noord Adelaarplein en omgeving 250 Regionale Bereikbaarheidsagenda Totaal Mobiliteit

Bruto investering

Verwachte bijdrage

Netto investering

2.450 185 1.500 4.135

0 0 0 0

2.450 185 1.500 4.135

Verkeersmaatregelen Helmond-Noord Adelaarplein en omgeving In 2019 is de participatiepilot Adelaarplein en omgeving gestart. De participatie was breed opgezet in het kader van de toen aanstaande omgevingswet. Participatie heeft in de Omgevingswet een belangrijke rol. Met de omwonenden is gekeken naar welke maatregelen zij belangrijk vinden voor hun omgeving. Een van de aspecten die werden benoemd waren verkeersproblemen. Sluipverkeer, veiligheid en parkeren werden het meest genoemd. Daarvoor zijn een aantal oplossingen bedacht in samenspraak met bewoners en andere belanghebbenden. Regionale Bereikbaarheidsagenda We geven voortvarend uitvoering aan de Bereikbaarheidsagenda van Zuidoost-Brabant. Hiervoor is de periode 2019-2030 in totaal € 24,0 miljoen benodigd. Jaarlijks reserveerden we hiervoor gemiddeld € 2,0 miljoen. De uit te voeren projecten volgen niet het jaarlijks gemiddelde: de projecten zijn verschillend in kosten en in uitwerkingsfase. Voor 2025 is een bedrag van € 1,5 miljoen nodig. Specificatie per hoofdproduct In onderstaande tabel is voor dit thema een specificatie van de hoofdproducten opgenomen. Dit is inclusief mutaties op de reserves. (bedragen x € 1.000/ - is negatief)

2025 Lasten 4.572 4.572

Specificatie per hoofdproduct 250 Totaal

Verkeer en vervoer beleid Mobiliteit

76

2025 Baten 262 262

2025 Saldo -4.310 -4.310

4.2.6

Beheer en onderhoud

Beoogd maatschappelijk effect: We zorgen dat het onderhoudsniveau van de openbare ruimte in stand blijft, waarbij we de middelen zoveel mogelijk inzetten om bij te dragen aan onze maatschappelijke doelen zoals klimaatadaptatie en vergroening. Doelstellingen • De bestaande onderhoudsniveaus worden gehandhaafd. • We zorgen dat het beheer en onderhoud van de openbare ruimte bijdraagt aan een duurzame en klimaatbestendige leefomgeving en een schone en veilige stad. • We streven naar meer hergebruik en verdere afvalscheiding. Als uitwerking van de Kadernotitie Afvalbeleid fase 2 blijven we werken volgens de vernieuwde aanpak van de huishoudelijke afvalstromen. Wat hebben we al bereikt ? Onze openbare ruimte is van groot belang voor het welzijn in de stad. ‘Groen moet weer leuk worden’ schreven we in het ambitieakkoord. Dat maken we bijvoorbeeld waar met de aanplant van 500 bomen, de vergroening van het centrum (bijvoorbeeld via het terugbrengen van de Stadse Aa) en de herinrichting van Wijkpark Brouwhuis. Deze herinrichting maakt de wijk bovendien meer klimaatbestendig; een mooi voorbeeld van werkelijk integraal beleid! Wat gaan we ervoor doen? Blink In 2025 zal Blink verder uitvoering geven aan de in 2024 opgestelde Businesscase.

Blink gaat investeren in personeel en materieel en de dienstverlening met de samenwerkende gemeenten wordt in geformaliseerd in Dienstverleningsovereenkomsten (DVO's). De langetermijnvisie van Blink is om, naast een betrouwbare partner op gebied van afvalbeheer en Beheer Openbare Ruimte (BOR), ook een centraal kenniscentrum te zijn. Dit zal een vervolg krijgen in 2026 en verder. Risico Verpact (Beëindigen Ketenafspraak) Verpact is de organisatie die vanuit een uitgebreide producentenverantwoordelijkheid namens de verpakkingsindustrie zorgt voor de verwerking en het vermarkten van PMD. De VNG heeft in april 2024 aan Verpact laten weten de overkoepelende Ketenovereenkomst per 1 januari 2025 niet te willen verlengen. Dit betekent dat de Ketenovereenkomst per 31 december 2024 eindigt en dat daarmee ook de vergoeding die de gemeente krijgt voor het inzamelen van dit afval vervalt. Mocht het niet lukken om in 2025 een nieuwe overeenkomst af te sluiten, dan loopt gemeente Helmond een risico van ca. € 750.000 per jaar. De verwachting is dat er in de komende maanden alsnog een nieuwe ketenovereenkomst afgesloten zal worden en dat uitblijvende vergoeding dan alsnog met terugwerkende kracht uitbetaald zal worden.

77

Onderhoud openbare ruimte Voor de hele stad zijn door de Raad verschillende niveaus (laag-gemiddeld-hoog) vastgesteld waarop de openbare ruimte onderhouden wordt. Onze aannemers onderhouden de stad op deze vastgestelde onderhoudsniveaus. Dit doen we via planmatig beheer op basis van opgestelde assetsheets (beheerplannen). We ‘Beheren met meerwaarde’. We gaan aan de slag waar dit het hardste nodig is, combineren werkzaamheden waar mogelijk en verwerken integraal onze opgaven rondom klimaatadaptatie, CO2reductie, circulariteit, biodiversiteit en vergroening in projecten. Jaarlijks stellen we de begroting bij voor de toename van het areaal aan openbare ruimte en assets. Bijvoorbeeld, meer fietspaden en bomen, als gevolg van de groei van de stad, betekent ook structureel meer kosten voor onderhoud. Bij aanleg en onderhoud van groen en bomen spelen we in op het veranderende klimaat op om uitval van nieuwe aanplant te voorkomen. Voor de asset Wegen gaan wij in 2025 verder met het achterstallig onderhoud herstellen. Dit doen wij om het onderhoudsniveau op peil te houden. Het afgesproken onderhoudsniveau voor de asset Wegen is C. Onderhoudsniveau D betekent namelijk achterstallig onderhoud en dit moeten wij voorkomen. Vanwege prijsstijgingen wordt het onderhoudsbudget Wegen verhoogd om de gestegen onderhoudskosten te dekken.

De komende jaren gaan we meer bomen planten om zo in de bebouwde stad meer koelteplekken te creëren. Dit helpt om in 2050 klimaat adaptief te zijn. In 2023 is gestart met de voorbereiding. In 2024 heeft een verder uitwerking plaatsgevonden en is er gestart met de realisatie welke in 2025 wordt voortgezet. Wij gaan verder met het opwaarderen en energiezuinig maken van de openbare verlichting. Dit beleid wordt al jaren uitgevoerd. Vanwege de stijging van de energieprijzen stijgt ook de noodzaak voor deze ontwikkeling. Wij gaan een aantal VRI’s (verkeersregelinstallatie) vervangen en deze slimmer maken. Dit draagt bij aan de mobiliteit in de stad. Daarnaast draagt een betere en slimmere afwikkeling van het verkeer bij aan de doelstelling klimaat-neutrale stad. Binnen het water en rioleringsprogramma (WRP) richten we ons meer op de realisatie van klimaatadaptieve projecten. Denk hierbij aan projecten om hemelwater lokaal te infiltreren en projecten die overlast van piekbuien beperken. Beleidsintensivering (bedragen x € 1.000)

Hoofd product

Beleidsintensiveringen

210 Aanvullende indexering budgetten realisatie en beheer 225 Reiniging wegen Totaal Beleidsintensiveringen Beheer en Onderhoud

78

2025

2026

2027

2028

1.510 195 1.705

620 195 815

630 195 825

630 195 825

Investeringen Voorgenomen investeringen 2025 Hoofd Investering product

(bedragen x 1.000 / - is negatief)

210 Wegen regulier 210 Opwaarderen openbare verlichting 210 Kasteel Traverse Kasteel Traverse - ophoging begroting 2024 210 230 Parkeergarage Piet Blomplein/Elzaspassage 260 Vervanging verkeerregelinstallaties (VRI's) 270 Verhoging vervanging sluis 8 580 Openbaar groen 580 Vervanging bomen 580 Vergroenen van de stad 580 Vervanging natuur en recreatie 580 Uitvoering Natuurontwikkeling in kader van B5-bod 760 Rioleringszorg (kostendekkend via rioolrecht) 760 dekking rioolrecht 730 Vervanging containers 730 dekking afvalstoffenheffing Totaal Beheer en onderhoud

Bruto investering

Verwachte bijdrage

Netto investering

5.100 700 1.700 3.290 1.364 1.710 1.050 450 450 900 225 175 2.105 -2.105 60 -60 17.114

0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

5100 700 1.700 3.290 1364 1710 1050 450 450 900 225 175 2.105 -2.105 60 -60 17.114

Wegen regulier In 2025 worden voor wegen een aantal grote investeringsprojecten gerealiseerd. Structurele investeringen in wegbeheer zijn noodzakelijk om het wegen areaal op een voldoende onderhoudsniveau te houden. De projecten zijn onderdeel van het meerjareninvesteringsprogramma wegen. Opwaarderen openbare verlichting Conform het assetmanagementplan wordt de verouderde openbare verlichting vervangen voor nieuwe, duurzame en energiezuinige ledverlichting. Parkeergarage Piet Blomplein/Elzaspassage De nieuwe parkeergarage Piet Blom in combinatie met de bestaande parkeergarage Elzaspassage is een belangrijk onderdeel voor de realisatie van de mobiliteitsvisie om het centrum autoluw te maken en tegelijkertijd bereikbaar te houden: concentratie van de benodigde parkeercapaciteit voor de bezoekers aan het centrum in een aantal nieuwe en bestaande rond het centrum gelegen parkeergarages. Als gemeente willen we hier sturing en regie op hebben en houden. In het noordwestelijk deel van het centrum dient daarvoor een nieuwe parkeergarage te worden gebouwd. Het Piet Blomplein is de meest geschikte locatie. Herontwikkeling voor met name woningbouw van het Piet Blomplein in combinatie met- en geïntegreerd met de bestaande/te herontwikkelen Elzaspassage en -parkeergarage levert een meerwaarde op voor het gehele centrum. Netcongestie is ook hier een risico.

Vervanging verkeerregelinstallaties (VRI's) Conform het assetmanagement- en beheerplan verkeerslichten worden verkeerslichten vervangen na einde van de levensduur. Door een toename van het areaal, bundeling van vervangingen en transitie van VRI naar iVRI zijn de investeringen toegenomen. Verhoging vervanging sluis 8 Sluis 8 is nabij einde levensduur. Om de functionaliteit van de sluis te behouden, moet deze sluis worden vervangen. De eerste raming van de vervanging van sluis 8 dateert uit 2019. De kosten voor de vervanging zijn sindsdien gestegen. De laatste raming laat een kostenstijging van ruim € 1 miljoen zien. Het vervangen van sluis 8 staat gepland voor 2025. 79

Openbaar groen Jaarlijks worden middelen beschikbaar gesteld voor het beheeronderdeel groen (beplanting, hagen, gazon, gras). Hiermee houden we het groen voor de lange termijn in stand. Daar waar mogelijk gebruiken we investeringen om aan te sluiten bij andere projecten en zo werk met werk te maken. Vervanging bomen Jaarlijks worden bomen vervangen om potentieel onveilige situaties te voorkomen die ontstaan door ouderdom, (storm) schade of andere redenen. Ook is het noodzakelijk bomen te vervangen vanwege stedelijke ontwikkelingen. Daarnaast is wortelopdruk op diverse plaatsen in de stad een probleem. Jaarlijks worden de meest urgente locaties aangepakt, waarbij wij streven naar een structurele oplossing. In de afgelopen decennia zijn om allerlei redenen bomen verdwenen in de beschermde structuren. Wij willen deze bomen herplanten om de structuren te herstellen. Vergroenen van de stad Bomen zorgen verkoeling in de stedelijke omgeving. Op basis van onze hittestresskaart weten we dat er in Helmond onvoldoende koelteplekken zijn. In 2024 is een begin gemaakt om op verschillende locaties in de stad meerdere bomen te planten om zo extra koelteplekken te creëren en hittestress tegen te gaan. In 2025 gaan wij verder met deze extra aanplant van bomen. Met deze investering gaat onze ambitie om Helmond groener te maken hand in hand met onze ambities om de stad klimaatadaptief te maken.

Vervanging natuur en recreatie Vervangingsinvesteringen in onze natuurgebieden zijn noodzakelijk om de kwaliteit op niveau te houden. In 2025 wordt verdere uitvoering gegeven aan het monitoringsplan. Hieruit volgt een plan van aanpak om projecten in 2025 uit te voeren. Voor de jaren 2024-2028 ontvangen wij subsidie voor hydrologische maatregelen Warande / Goorloop. Uitvoering Natuurontwikkeling in kader van B5-bod Helmond wil groen en gezond zijn. Natuur en groen vormen hierbij een belangrijke drager voor onze stad en het buitengebied. Om in te kunnen spelen op de gevolgen van klimaatverandering en achteruitgang van biodiversiteit te stoppen is het noodzaak dat we Helmond de komende jaren klimaatbestendiger en fors groener maken. Een sterk robuust groen raamwerk, levert een belangrijke bijdrage aan de leefbaarheid en de gezondheid van onze bewoners (zowel mens als dier). Gelijktijdig zijn we ons ervan bewust dat door de huidige opgaven (woningbouw, infrastructuur, bedrijvigheid, energietransitie) de druk op de schaarse “vrije” groene ruimte in Helmond steeds verder toeneemt. We willen een betere balans tussen deze opgaven en de totale groenblauwe opgaven van Helmond. Kasteel Traverse De Kasteel-Traverse tussen de Kerkstraat-Zuid en de Churchilllaan is toe aan een grondige renovatie (rehabilitatie).

De asfaltconstructie is einde levensduur en dient in 2025 (met als uitloop uiterlijk 2026) vervangen te zijn. In 2019 is een krediet aangevraagd om de werkzaamheden in 2023 uit te voeren. Om diverse redenen is dit niet gerealiseerd en in 2023 is dit krediet reeds verhoogd. Wij zijn met een projectteam actief om eind 2025 de grondige renovatie uit te voeren. De huidige raming van het projectteam laat een significante stijging van de kosten zien van € 3,3 miljoen. Deze kostenstijging wordt veroorzaakt door uitzonderlijke indexering, meer markconforme risicoinventarisering en toename van het te renoveren oppervlak van 3350 m².

80

Rioleringszorg (kostendekkend via rioolrecht) In 2023 is het nieuwe Water- en Rioolplan opgesteld. Dit beleid geldt tussen 2024 en 2028. De kosten voor de gemeentelijke watertaken worden geheel gedekt uit de inkomsten rioolheffing. Afvalwater, hemelwater en grondwater worden doelmatig verwerkt of afgevoerd. Doordat de staat van de huidige riolering goed is, kunnen we stevig inzetten op klimaatadaptieve maatregelen. Een voorbeeld hiervan is het terugbrengen van de Stadse Aa. Ook komt er extra formatie voor beheer- en inrichtingstaken. Vervanging containers (kostendekkend via afvalstoffenheffing) Naast het plaatsen van nieuwe containers vanwege de invoering van Diftar in de hoogbouw, worden elk jaar afgeschreven of defecte ondergrondse containers vervangen. Met deze vervangingsinvestering zorgen we dat de kwaliteit van de containers op niveau blijft. Specificatie per hoofdproduct In onderstaande tabel is voor dit thema een specificatie van de hoofdproducten opgenomen. Dit is inclusief mutaties op de reserves. (bedragen x € 1.000/ - is negatief)

2025 Lasten 7.495 4.174 2.432 1.114 970 6.260 106 7 9.664 362 116 5.182 37.882

Specificatie per hoofdproduct 210 225 230 260 270 580 595 722 730 750 755 760 Totaal

Wegen Wegen - reiniging Parkeervoorzieningen Verkeer en vervoer uitvoering Binnenhavens en waterwegen Groenvoorzieningen & natuur excl. recreatie Groenvoorzieningen & natuur, fonteinen Begraafplaatsen Huishoudelijke afvalstoffen Ontsmettingen en overige reinigingen Reinigingen graffiti Rioleringen Beheer en Onderhoud

4.2.7

Wat mag het kosten?

2025 Baten 595 570 4.243 27 50 228

13.906 141 8.295 28.055

2025 Saldo -6.900 -3.604 1.811 -1.087 -920 -6.032 -106 -7 4.242 -362 25 3.113 -9.827

(bedragen x € 1.000/ - is negatief)

Begroting

Rekening 2023

2024

2025

2026

2027

2028

88.583 64.196 -24.387

131.405 101.077 -30.328

105.462 69.772 -35.690

111.802 76.603 -35.199

146.613 111.730 -34.883

117.749 82.803 -34.946

Storting Onttrekking

7.605 -7.430

1.458 1.932

3.000 4.701

5.400 7.239

2.500 3.778

2.500 3.829

Saldo

-39.422

-29.854

-33.989

-33.360

-33.605

-33.617

Lasten Baten Saldo Verrekening met reserves

81

4.3

Programma 3: Economisch vitaal en aantrekkelijk

Wat willen we bereiken? Helmond wil een slimme, innovatieve en aantrekkelijke stad zijn. Een stad met een vitale economie en een aantrekkelijk vestigingsklimaat dat talent en bedrijven aantrekt en voor langere tijd vasthoudt. Dit is de derde hoofdopgave om brede welvaart te realiseren voor onze inwoners, vanuit de positie van tweede stad in Brainport (zie ook ‘Helmond, Ambitie 2040'). We zetten in op een ‘duurzame, flexibele en inclusieve arbeidsmarkt’, de doorontwikkeling van onze topsectoren, het creëren van stedelijke werkmilieus en culturele en creatieve broedplaatsen. Het is een kwestie van voortzetten wat goed gaat rondom Automotive, Food Tech en Slimme Maakindustrie, en versterken en verbeteren waar nodig. Daar bovenop kiezen we voor om onze inzet te focussen op de thema’s waar dat het meest noodzakelijk is en het meeste oplevert. Zo willen we de samenwerking met en dienstverlening aan onze ondernemers versterken. Evenals de aansluiting tussen arbeidsmarkt en onderwijs in het belang van zowel studenten, werkenden en werkzoekenden als onze werkgevers. Met voldoende en passend werk voor alle talentvolle inwoners en voldoende mogelijkheden op alle niveaus voor een leven lang ontwikkelen. Dit betekent, door de Schaalsprong, een groei met zo’n 15.000 extra arbeidsplaatsen tot 2040. De groei van de stad vraagt om forse investeringen in de infrastructuur.

Daarnaast moeten we er ook voor zorgen dat Helmond in de toekomst leefbaar blijft en dat we een stad blijven waar mensen graag willen wonen, werken, verblijven en elkaar ontmoeten. Inwoners hebben daarbij recht op een aantrekkelijke stad met voldoende culturele en recreatieve activiteiten en voorzieningen. Het is dan ook van groot belang dat het culturele en recreatieve aanbod en voorzieningenniveau meegroeit met de schaalsprong die we gaan maken. Bij uitstek draagt dit bij aan een inclusieve, leefbare en gezonde stad. Deze ambities vragen om investeringen. Niet alleen financieel, maar ook in investeringen in doordachte visies en beleid, zoals de cultuurvisie, de erfgoedvisie en de evenementenvisie. Kortom, onze stad heeft een aantrekkelijk voorzieningenaanbod nodig. Helmond als een lerende en innoverende stad, verbindende en ondernemende stad, inclusieve en voorzienende stad (met een basisniveau van stedelijke voorzieningen waar iedereen toegang toe moet hebben). Dat zijn de thema’s waarmee we aan de slag gaan voor onze inwoners, bedrijven en instellingen. Naast deze ambities stellen we dat Helmond zich op een duurzame wijze moet ontwikkelen. We zetten ons in om onze bedrijven te helpen deze stap te maken.

De arbeidsmarktregio Helmond-De Peel, met Helmond als centrumgemeente, streeft naar een arbeidsmarkt die klaar is voor de opgaven van morgen en inspeelt op uitdagingen van vandaag. Hier spannen we ons samen met onze regionale partners (werkgevers, werknemers, overheid, onderwijs en uitvoeringspartners) voor in vanuit zes ambities. We stimuleren een arbeidsmarkt waaraan iedereen mee kan doen en gestimuleerd wordt om een leven lang te ontwikkelen. Het onderwijsaanbod en de arbeidsmarktvraag sluiten optimaal op elkaar aan; praktijkgericht en gericht op vaardigheden. Daarnaast proberen we talent aan te trekken en werkgevers te ondersteunen bij vraagstukken rondom menselijk kapitaal. Tot slot willen we werkzoekenden, werkgevers en werkenden een laagdrempelige en ontschotte toegang bieden tot dienstverlening rondom werk, scholing en ontwikkeling.

82

4.3.1

Topsectoren / stedelijke werkmilieus

Beoogd maatschappelijk effect: Door Helmond economisch sterker te maken helpen we het vergroten van brede welvaart ten behoeve van een inclusieve, leefbare en gezonde stad. Doelstellingen • Helmond speelt als tweede centrumstad in de Brainportregio een dragende rol in het economisch profiel, de economische ontwikkeling en economische prestatie van de regio. • De topsectoren Automotive, FoodTech en Smart Industry worden verder ontwikkeld en versterkt. • De Automotive Campus heeft in 2025 een nieuwe (juridische) structuur, waarin publieke en private partijen gezamenlijk samenwerken aan de doorontwikkeling en versterking van het unieke ecosysteem en het verder ontwikkelen van de innovatie testomgeving. • In het kader van de Schaalsprong worden stedelijke werkmilieus en broedplaatsen ontwikkeld waarin functiemenging bijdraagt aan levendige en leefbare gebieden. • Een toekomstbestendig MKB en, op basis van de detailhandelsvisie, versterking van bestaande winkelcentra. Wat hebben we al bereikt • De economische ontwikkeling van de regio gaat hard en dat merken we ook in onze stad. We koesteren de unieke samenwerking die we hebben opgebouwd, onder de paraplu van Brainport en de Peel. Een samenwerking die keihard nodig is om de groei in goede banen te leiden en van de schaalsprong een kwaliteitssprong te maken.

• Met de twee campussen zijn we aan de slag gegaan om die toekomstbestendig te maken. Bij de Food Tech Campus ligt daar nadrukkelijk ook een rol voor de gevestigde bedrijven; visie en uitvoeringsplan zijn bijna klaar. Voor de Automotive Campus hebben we kortgeleden de uitgangspunten vastgelegd voor de PPS-constructie, samen met de twee andere grondeigenaren. We hopen daarmee volgend jaar van start te gaan en zo een flinke impuls te geven aan de verdere ontwikkeling. Wat gaan we ervoor doen? Food Tech Brainport (FTB) Het plan van aanpak met betrekking tot de doorontwikkeling van FTB wordt uitgevoerd. Het is een meerjarig plan voor de periode tot en met 2026. Onderdelen zijn bijvoorbeeld het creëren van een community gevoel op het Food Tech Park, het versterken van de herkenbaarheid en de zichtbaarheid en de acquisitie van nieuwe organisaties FTB staat aan de lat voor de uitvoering van het plan van aanpak, maar zij doen dat in nauwe samenwerking met ons en andere belangrijke stakeholders, zoals bijvoorbeeld de provincie Noord-Brabant, de Brabantse Ontwikkelingsmaatschappij (BOM), Brainport Development en het bedrijfsleven. Als gemeente hebben we enerzijds een faciliterende rol (subsidieverlening) en anderzijds op onderdelen een meer inhoudelijke rol, bijvoorbeeld als het gaat om het aantrekken van nieuwe bedrijven en het ontwikkelen van het Food Tech Park.

Voorwaarde voor de uitvoering van het plan van aanpak is dat er door ons en de provincie Noord-Brabant afspraken worden gemaakt met FTB over de aanpassing van de governance van FTB. Dit zal zijn beslag krijgen in het 1e kwartaal van 2025.

83

Automotive Campus De gesprekken over een nieuwe toekomstbestendige campusstructuur (zie onder meer Raadsinformatiebrief 62 d.d. 14 mei 2024) lopen naar verwachting in 2025 door. Deze gesprekken vragen tijd, als gevolg van een hoge mate van complexiteit en verschillende belangen. In 2025 leggen we de uitkomst van deze gesprekken voor aan de gemeenteraad, zodat deze kan besluiten of zij wil deelnemen in het nieuwe construct. Ook vanuit de Provincie Noord-Brabant en Bouwbedrijf Van de Ven zal een dergelijk proces doorlopen worden. Na oprichting van de nieuwe campusstructuur is de Automotive Campus in staat om zich verder te ontwikkelen. Met de Automotive Campus draagt Helmond ook economisch een belangrijk deel bij in de economische en maatschappelijke ontwikkeling van de Brainportregio. Inzet is het nieuwe construct in 2025 op te richten, zodat deze in 2026 volledig operationeel is. Stedelijke werkmilieus Met stedelijke werkmilieus creëren we plekken waar functies worden gemengd, mensen elkaar ontmoeten en waar ondernemers en creatievelingen de kans geboden wordt om zich te vestigen. In de nieuwe ontwikkelingen in het Schaalspronggebied wordt hiervoor ruimte gecreëerd. Het gaat om het faciliteren van bestaande maar ook nieuwe ondernemingen, via bijvoorbeeld Helmond Start, om zo een ecosysteem op te bouwen.

Als onderdeel van het Ontwikkelperspectief Schaalsprong is ook de paragraaf Werken ingevuld. Er ligt een grofmazige analyse over welke economische functies in het Schaalspronggebied kunnen landen, welke randvoorwaarden daarvoor van belang zijn en de potentiële vraag. Dit is input om binnen de verschillende projecten nader uit te werken. In 2025 worden die verder binnen de verschillende projecten geconcretiseerd. We gaan verder met het bij elkaar brengen van partijen, om zo de eerste projecten van de grond te krijgen. Verder wordt er een plan van aanpak opgesteld voor de ontwikkeling en invulling van het stedelijk werkmilieu. Het ontwikkelen van het stedelijke werkmilieu vraagt meerjarig om doorlopende aandacht. Slimme Maakindustrie In 2025 evalueren we het actieplan Slimme Maakindustrie 2021. Dat doen we in breder perspectief. In de zin van dat we met de sector op zoek gaan naar hoe we de Slimme Maakindustrie nu en in de toekomst zouden kunnen ondersteunen. Daarnaast blijven we inzetten op de samenwerking met het bedrijfsleven, onderwijs- en kennisinstellingen, Brainport Development en Innovatiehuis de Peel. Specificatie per hoofdproduct In onderstaande tabel is voor dit thema een specificatie van de hoofdproducten opgenomen. Dit is inclusief mutaties op de reserves. (bedragen x € 1.000/ - is negatief)

2025 Lasten 4.662 4.662

Specificatie per hoofdproduct 340 Totaal

Economische en industriële zaken Topsectoren / stedelijke werkmilieus

84

2025 Baten 50 50

2025 Saldo -4.612 -4.612

4.3.2

Onderwijs / arbeidsmarkt

Beoogd maatschappelijk effect: Een inclusieve, flexibele en duurzame arbeidsmarkt is een belangrijke randvoorwaarde voor het realiseren van brede welvaart voor alle inwoners. Dat betekent een arbeidsmarkt met zo min mogelijk mismatches waarin iedereen kan meedoen. Met voldoende en passend talent voor onze economische ambities en maatschappelijke transities, ten behoeve van een inclusieve, leefbare en gezonde stad. Doelstellingen • Iedere inwoner heeft een duurzame, passende plek op de arbeidsmarkt waarbij de jeugdwerkloosheid jaarlijks afneemt en lager is dan het Nederlands gemiddelde, het onbenut arbeidspotentieel daalt en het aantal bedrijven dat mensen met een beperking in dienst heeft groeit. • Het onderwijsaanbod en arbeidsmarktvraag sluiten (beter) op elkaar aan; praktijkgericht en gericht op ontwikkeling en ontplooiing van skills. Samenwerkingsvormen met en tussen het onderwijs (voortgezet onderwijs, middelbaar beroepsonderwijs en hoger onderwijs), werkgevers en samenleving (o.a. hybride leeromgevingen, campussen, broedplaatsen) zijn ontwikkeld en/of uitgebreid. • Iedereen die woont en/of werkt in de arbeidsmarktregio Helmond-De Peel ontwikkelt zich gedurende de loopbaan continu door. • Op regionaal niveau hebben we voldoende en passend talent met de juiste skills om de maatschappelijke opgaven, transities en economische ontwikkeling waar te kunnen maken.

• Alle bedrijven hebben inzicht in hun (strategische) HR-vraagstukken en zijn actief bezig met het behouden en ontwikkelen van talent. • Alle werkenden, werkzoekenden en werkgevers hebben toegang tot een laagdrempelige en ontschotte dienstverlening waarin de klant centraal staat. Wat hebben we al bereikt • Het aantrekken en behouden van talent is van groot belang om onze regio economisch vitaal te houden. Dat stimuleren we – samen met onze partners – onder andere vanuit het Werkcentrum Helmond-De Peel. Hier bieden we één integrale toegang aan inwoners, werkgevers en werkenden. Verschillende bestaande initiatieven werken onder de vlag van het Werkcentrum samen. De basis daarvoor is gelegd met het regionale arbeidsmarktplan. Wat gaan we ervoor doen? Uitvoeringsprogramma regionaal arbeidsmarktplan Op basis van het Regionaal Arbeidsmarktplan Helmond-De Peel (2023-2027) stellen we een jaarlijks uitvoeringsprogramma op. De voortgang monitoren we via het arbeidsmarktdashboard van de arbeidsmarktregio. In het uitvoeringsprogramma 2025 komen diverse projecten en activiteiten die bijdragen aan de doelstellingen van het arbeidsmarktplan terug. Een concreet voorbeeld is Brabant Leert waarmee alle Brabanders - waaronder dus ook inwoners van de arbeidsmarktregio Helmond-De Peel - gestimuleerd worden om zich een leven lang te ontwikkelen.

Een ander voorbeeld is het techniekeducatie- en promotieprogramma waarmee we alle leerlingen binnen het Primair en Voortgezet Onderwijs van onze arbeidsmarktregio laten kennismaken met techniek. Passend bij de ambitie van de arbeidsmarktregio om (voor de nabije toekomst) voldoende passend technisch talent aan te trekken.

85

Andere voorbeelden die zijn benoemd in het regionaal uitvoeringsprogramma zijn omscholingstrajecten, projecten/ initiatieven gericht op een meer inclusieve arbeidsmarkt en de implementatie van landelijke ontwikkelpaden voor kraptesectoren. Hervorming arbeidsmarktinfrastructuur Om de regionale dienstverlening aan werkgevers en inwoners op het gebied van werk te verbeteren, wordt landelijk ingezet op een hervorming van de regionale arbeidsmarktinfrastructuur. Onderdeel hiervan is het opzetten van een Werkcentrum per arbeidsmarktregio als gezamenlijke toegang voor werkenden, werkzoekenden en werkgevers met een arbeidsgerelateerde ondersteuningsvraag. Wetgeving is voorzien met ingang van 1 januari 2026. In de arbeidsmarktregio Helmond-De Peel lopen we op deze ontwikkeling vooruit en zijn we medio 2024 al gestart vanuit een eerste operationele basis. In 2025 ontwikkelen we de dienstverlening en samenwerking binnen het Werkcentrum verder door en implementeren we de landelijke kaders. Speciale aandacht hebben we daarbij voor de integratie van de werkgeversdienstverlening (o.a. WSP) in het Werkcentrum, de aansluiting op Work in NL en de in 2025 op te stellen sluitende aanpak jeugdwerkloosheid. Een ander onderdeel van de landelijke hervorming arbeidsmarktinfrastructuur is het uniformeren van de regionale governance van de arbeidsmarktregio’s.

Hiervoor vormen we de huidige regionale samenwerkingsstructuur om tot een ‘Regionaal Beraad’, conform de landelijke kaders. Hierbij hebben we specifiek aandacht voor de rol van de centrumgemeente en leggen we afspraken met onze partners vast. Tot slot wordt landelijk ingezet op een meerjarenbeleidsagenda per arbeidsmarktregio. In 2025 bekijken we in onze regio hoe het huidige regionale arbeidsmarktplan hieraan voldoet of dat bijstelling nodig is. Sluitende aanpak jeugdwerkloosheid In 2025 komen we samen met onze regionale partners tot een sluitende aanpak jeugdwerkloosheid en stellen deze vast. Deze aanpak richt zich op het verminderen van regionale jeugdwerkloosheid en het bevorderen van gelijke kansen. De aanpak richt zich daarmee vooral op kwetsbare jongeren die moeite hebben om zelfstandig de weg naar vervolgonderwijs of werk te vinden. Een belangrijk kader hiervoor is de wet van school naar duurzaam werk die naar verwachting in januari 2026 van kracht wordt. Scholen, doorstroompunten en gemeenten krijgen met deze wet meer mogelijkheden om jongeren tot 27 jaar te ondersteunen bij de overgang van school naar werk en bij het behoud van werk bij (dreigende) werkloosheid. Ook sluiten we met onze aanpak aan op de wet verbetering aansluiting beroepsonderwijs-arbeidsmarkt (beoogde ingangsdatum medio 2025).

Human Capital Agenda klimaatbanen Het tekort aan passend talent is een grote uitdaging bij het realiseren van ambities rondom klimaatadaptatie, het circulair maken van de economie en de energietransitie. Er is een gezamenlijke, langdurige, brede en sector overstijgende (arbeidsmarkt)strategie nodig om deze opgaves te kunnen realiseren. Hiervoor wordt in 2024 een Human Capital Agenda (HCA) opgesteld. Onderdeel van deze agenda is een overzicht van projecten die de regio (extra) wil ondersteunen. Hierbij dient in 2024 nog een keuze gemaakt te worden waarop precies wordt ingezet. In 2025 geeft de arbeidsmarktregio Helmond-De Peel uitvoering aan regionale projecten opgenomen in of voortkomend uit deze HCA.

86

Work in NL Helmond-De Peel Met het informatiepunt Work in NL zet de arbeidsmarktregio Helmond-De Peel stevig in op een sterkere (arbeidsmarkt)positie van arbeidsmigranten met onder andere voorlichting en advies aan arbeidsmigranten en hun werkgevers. Dit informatiepunt is in 2024 van start gegaan, als onderdeel van een pilot met de provincie Noord-Brabant. In 2024 hebben we hiermee vooral Poolse arbeidsmarktmigranten ondersteund. In 2025 ontwikkelen we diensten door met speciale aandacht voor een adequaat werkgeversaanbod en het vergroten van het bereik van het informatiepunt onder de doelgroep (ook bij niet-Poolse arbeidsmigranten). Daarnaast borgen we het informatiepunt duurzaam in de regio, onder meer door aan te sluiten op de dienstverlening van het Werkcentrum. Pijler talent Brainportregio Samen met de triple helix partners in de Brainportregio geven we vanuit de Strategische Agenda RijkBrainport en de uitwerking van de afspraken in het project Beethoven (onderdeel talent) uitvoering aan de arbeidsmarktopgave van de Brainportregio rondom Tech en IT. Vanuit Project Beethoven (maart 2024) investeren Rijk, provincie en de MRE regio tot 2030 2,51 miljard euro in publieke voorzieningen in Brainport Eindhoven en omgeving waarvan € 450 miljoen tot en met 2030 en daarna structureel € 80 miljoen per jaar voor een landelijk talentplan.

In de plannen staan vijf maatregelen centraal, die elk bijdragen aan de talentopgave van de regio; het vergroten van de participatiegraad, verhogen van de instroom in techniekopleidingen, het behouden van talent voor de technieksector, vergroten van de productiviteitsgroei en het aantrekken en behouden van internationaal talent. Het onderwijs heeft daarbij een regierol rondom de techniekopleidingen en de focus van de arbeidsmarktregio’s is vooral gericht op het beter en meer inzetten van on- en onderbenut arbeidspotentieel. Leven lang ontwikkelen komt in elk van de maatregelen als belangrijk uitgangspunt terug. In 2024 zijn de regionale plannen in gezamenlijk met alle partners opgesteld en zijn afspraken met het Rijk gemaakt over de financiële bijdrage. Vanaf 2025 en verder geven we samen met alle partners concreet uitvoering aan de plannen. Specificatie per hoofdproduct In onderstaande tabel is voor dit thema een specificatie van de hoofdproducten opgenomen. (inclusief mutaties op de reserves) (bedragen x € 1.000/ - is negatief)

2025 Lasten 1.210 1.210

Specificatie per hoofdproduct 615 Totaal

Onderwijs & Arbeidsmarkt Onderwijs & Arbeidsmarkt

87

2025 Baten 980 980

2025 Saldo -230 -230

4.3.3

Bedrijventerreinen / circulaire economie

Beoogd maatschappelijk effect: (Nieuwe) werklocaties dragen aantoonbaar bij aan de werkgelegenheid in de stad en aan de duurzaamheidsdoelstellingen. Het gewenst stedelijk werkmilieu verhoogt de verblijfswaarde, het aantal arbeidsplaatsen in en de dynamiek van het centrum. Doelstellingen • Nieuwe economische activiteiten passen binnen een duurzaam kader en dragen bij aan circulariteit. • Revitalisering van bestaande bedrijventerreinen en efficiënter gebruik van de bestaande ruimte op bedrijventerreinen, bijvoorbeeld door verdichting. • De ontwikkeling van nieuwe werklocaties, inclusief broedplaatsen en de ontwikkeling van een regionaal bedrijventerrein. Wat hebben we al bereikt • Helmond heeft van origine veel banen in de maakindustrie en in het Midden- en Kleinbedrijf. Beschikbaarheid van werklocaties is een punt van zorg en aandacht. De voorbereiding van de ontwikkeling van Varenschut Noord loopt volop en er is een keuze gemaakt voor de plek van het nieuwe regionale bedrijventerrein, dat deels op ons grondgebied komt te liggen. Zeker zo belangrijk zijn de bestaande terreinen; in prima samenwerking met de betrokken ondernemers bekijken we hoe we de terreinen bij de tijd houden en meer duurzaam maken. Met de Stichting Bedrijventerreinen Helmond sloten we een nieuw samenwerkingsconvenant.

• Op allerlei manieren proberen we mee te helpen bij het vinden van oplossingen voor de netcongestie. Zoals het verkorten van doorlooptijden van ruimtelijke procedures bij verzwaring van het lokale elektriciteitsnet. En door stimulering van een efficiënter gebruik van het bestaande net. Zoals via energiehubs waarbinnen bedrijven samenwerken om in hun energiebehoefte te voorzien. Wat gaan we ervoor doen? Samenwerking regionaal bedrijventerrein De gemeente heeft de ambitie om in gezamenlijkheid met de Peelgemeenten het Regionaal Bedrijventerrein Brainport Oost te ontwikkelen. Hiervoor is afgesproken dat iedere Peelgemeente een bedrag inlegt voor de financiering van de voorbereiding en de eerste stappen in dit traject. Het aandeel per gemeente is in totaal € 320.000, verdeeld over 4 jaar. In 2025 bedraagt ons aandeel nog éénmalig € 100.000. Het in 2024 gesloten convenant loopt af in 2025 en zal worden opgevolgd door een Gemeenschappelijke Regeling (GR) waar meerdere overheden tot toetreden. Deze GR zal de ontwikkeling van het Regionaal Bedrijventerrein Brainport-Oost gaan doen. Op ruimtelijk vlak werken we in 2025 toe naar de benodigde wijziging van het omgevingsplan van de grondgebied-gemeenten Helmond en Someren en naar een grondexploitatie. In 2025 vinden hiervoor onderzoeken plaats onder andere op het gebied van flora en fauna, archeologie, stikstof en verkeer en vervoer.

Schaalsprong Voor de schaalsprong wordt ingezet op stedelijke bedrijvigheid, en hebben we ook aandacht voor bedrijven die als gevolg van woningbouw zullen moeten verhuizen. Als onderdeel van het Ontwikkelperspectief Schaalsprong is ook de paragraaf Werken ingevuld, er ligt een grofmazige analyse over welke economische functies in het Schaalspronggebied kunnen landen. In 2025 worden die verder binnen de verschillende projecten geconcretiseerd. Met bedrijven die als gevolg van de Schaalsprong zullen moeten verhuizen worden gesprekken gevoerd. 88