RN 091 Programmabegroting 2025-2028

In 2025 zetten we doorlopend in op de projecten/activiteiten zoals beschreven in het plan van aanpak. De resultaten in 2025 zijn een tussenstand, omdat het plan van aanpak GALA een meerjarig plan is met financiering tot en met 2026. Brainport voor Elkaar De beweging Ruimte om te Leven is in 2024 opgegaan in Brainport voor Elkaar. Brainport voor Elkaar verbindt - als vereniging - maatschappelijke partners, gemeenten, bedrijven en kennispartners op de regionale sociale agenda die zich richt op meedoen en verkleinen van de tweedeling. Met Brainport voor Elkaar zien we kansen om het bedrijfsleven meer te betrekken. In 2025 investeren we in de ontwikkeling van de sociale agenda door toe te treden tot Brainport voor Elkaar via een structurele bijdrage en actieve deelname op ambtelijk en bestuurlijk niveau aan de agendavorming. Specificatie per hoofdproduct In onderstaande tabel is voor dit thema een specificatie van de hoofdproducten opgenomen. (inclusief mutaties op de reserves) (bedragen x € 1.000/ - is negatief)

2025 Lasten 2.456 2.456

Specificatie per hoofdproduct 673 Totaal

Basisvoorzieningen overig Gezondheid

46

2025 Baten 202 202

2025 Saldo -2.254 -2.254

4.1.6

Sport

Beoogd maatschappelijk effect: Onze ambitie is dat een leven lang sport en bewegen vanzelfsprekend is voor alle Helmonders en dat alle sportaanbieders en sportparken in Helmond toegankelijk zijn voor iedereen. Doelstellingen • Iedere inwoner van Helmond sport en/of beweegt een leven lang met plezier, ongeacht leeftijd, lichamelijke of geestelijke gezondheid of inkomen. • Het vergroten van de bekendheid en toegankelijkheid van het sportaanbod in Helmond. • Vitale en toekomstbestendige sportverenigingen door verenigingsondersteuning te optimaliseren en professionaliseren. • Toekomstbestendige sport- en beweegvoorzieningen welke meegroeien met de schaalsprong die we in Helmond gaan maken. Wat hebben we al bereikt? • Ronduit trots zijn we op de ontwikkeling van Sport- en Beleefcampus De Braak. Hier komen allerlei doelstellingen van ons beleid samen. Wijkversterking, gezondheid, ontmoeting; noem maar op. De school staat er, over niet al te lange tijd speelt Helmond Sport z’n eerste wedstijd in het nieuwe multifunctionele stadion en het zeer toegankelijke zwembad is geopend. Wat gaan we ervoor doen? Actualisatie sport- en beweegnota gericht op sportaccommodaties In de eerste helft van 2025 wordt de sport- en beweegnota op het onderdeel sportaccommodaties geactualiseerd. De mogelijkheden tot deprivatisering en onder welke voorwaarden dit zou kunnen plaatsvinden, worden uitgewerkt.

Op basis van dit beleidskader wordt er een inventarisatie uitgevoerd naar nieuwbouw/verbouwbehoefte van de al uitgevoerde quickscan en deze wordt vertaald naar een meerjaren-investeringsprogramma sport. Bij de voorjaarsnota 2025 wordt het beleidskader voorgelegd aan de raad en de consequenties worden betrokken bij de opstelling van de begroting 2026 en het IVP. In het programma worden ook de ontwikkelingen in het kader van de schaalsprong opgenomen. Herontwikkeling sportaccommodatie Mierlo-Hout RKSV Mierlo-Hout kan de kosten voor de herontwikkeling voor de sportaccommodatie niet volledig dragen. In 2024 is er een voorbereidingskrediet beschikbaar gesteld op initiatief van de raad. Vooruitlopend op de uitkomsten van het beleidskader en uit het meerjaren-investeringsprogramma sport zal in 2025 prioriteit worden gegeven aan de investering voor de herontwikkeling van sportaccommodatie Mierlo-Hout. Hierbij zal de deprivatiseringslijn uitgangspunt zijn. De omvang en de inrichting van de accommodatie gaan wij toetsen aan standaardnormen, zoals de normen van de KNVB. Nieuwbouw clubhuis Hockeyclub Helmond Hockeyclub Helmond kan de kosten voor nieuwbouw van hun clubhuis niet volledig dragen.

Vooruitlopend op de uitkomsten van het beleidskader en uit het meerjaren-investeringsprogramma sport zal in 2025 prioriteit worden gegeven aan de investering voor de nieuwbouw van sportaccommodatie Hockeyclub Helmond. Ook deze ontwikkeling vraagt om een goed uitgangspunt betreffende deprivatisering, vooruitlopend op het beleidskader.

47

Meerjarenonderhoudsplan Sport In het ambitieakkoord staat beschreven dat onder andere sportvoorzieningen mee moeten groeien met de schaalsprong die we in Helmond gaan maken. Om dit mogelijk te maken, moeten de velden voldoen aan de gestelde sporttechnische normen. Jaarlijks wordt het meerjarenonderhoudsplan voor de buitensport herijkt aan de hand van de actuele prijzen en de noodzaak van vervangen. In 2025 zal Sportpark Brouwhuis voorzien worden van nieuwe inrichtingselementen en wordt op sportpark Brandevoort de toplaag van het pannaveld vervangen. Sport- en Beleefcampus De Braak Fase 1: De Multifunctionele accommodatie is in 2024 opgeleverd en in 2025 zal deze volledig in gebruik worden genomen. Het voormalig Helmond Sport stadion wordt gesloopt, de buitenruimte wordt verder ingericht en er worden drie natuurgrasvelden gerealiseerd. Daarnaast organiseren we in 2025 in samenwerking met de partners een officiële opening van Campus de Braak. Fase 2: Eind 2024 is het haalbaarheidsonderzoek opiniërend voorgelegd aan de gemeenteraad. Vervolgens zal in 2025 een voorstel van een basisscenario nader worden uitgewerkt voor de planvorming van De Braak Fase 2B. Naar verwachting zal in het tweede kwartaal van 2025 het bestuurlijk traject hierover starten. De beoogde uitkomst is het instellen van een investeringskrediet (sport/buitenruimte) en het openen van een grondexploitatie (wonen).

(Sport)parkmanagement: Via sportparkmanagement wordt onder andere ingezet op een goede samenwerking tussen de sportaanbieders en andere stakeholders op Campus de Braak. Het doel hiervan is het verbeteren van de sportieve en maatschappelijke benutting van de accommodatie door nieuw/gezamenlijk aanbod en nieuwe doelgroepen en ook het vitaliseren van de omliggende wijken. Lokaal Sportakkoord Helmond In 2025 wordt de uitvoering gegeven aan de ambities uit het Lokaal Sportakkoord. Een coördinator sport en preventie blijft de voortgang bewaken en aanjagen via een projectplan. De ambities waaraan gewerkt zal worden zijn: • Inclusie en diversiteit • Sociaal veilige sport • Vitale sportaanbieders • Vaardig in bewegen • Ruimte voor sport en bewegen Verenigingsondersteuning Voor het intensiveren en professionaliseren van de verenigingsondersteuning is afgelopen jaar een sport- en beweegnetwerk opgericht met een duidelijk lokaal aanspreekpunt (loket). Het beweegloket wordt verder doorontwikkeld en geoptimaliseerd. Afhankelijk van het type hulpvraag wordt bepaald welke partij deze het beste op kan pakken om de vereniging(en) toekomstbestendiger te maken. Sport en beweegnota 2021-2030: Uitvoeringsprogramma 2025-2026 In 2024 stelden we een nieuw tweejaarlijks uitvoeringsprogramma voor 2025-2026 op. In 2025 en 2026 zal hier uitvoering aan gegeven worden.

Het plan moet in 2024 nog worden uitgewerkt tot concrete resultaten voor 2025 en 2026. 48

Beleidsintensivering (bedragen x € 1.000)

Hoofd Beleidsintensiveringen product 550 Verdere uitwerking IHP Sport/accommodatiebeleid Totaal Beleidsintensiveringen Sport

2025

2026

2027

2028

250 250

Verdere uitwerking Beleidskader Sportaccommodaties In 2025 wordt een onderzoek uitgevoerd naar het deprivatiseren van de sportaccommodaties, onder andere vanwege de verduurzaming van deze accommodaties. Op basis van deze uitkomsten wordt een meerjaren investeringsplan voor sportaccommodaties opgesteld. Investeringen Voorgenomen investeringen 2025 Hoofd Investering product

(bedragen x 1.000 / - is negatief)

550 De Braak fase 2B Sport 550 Kunstgrasveld Sportpark Brandevoort 550 Herontwikkeling sportaccommodatie Mierlo-Hout Herontwikkeling sportaccommodatie Mierlo-Hout - verhoging begroting 2024 550 550 Hockeyclub Helmond 550 Vervanging sportvelden Totaal Sport

Bruto investering

Verwachte bijdrage

Netto investering

500 580 PM 1.500 1.500 330 4.410

0 0 0 0 0 0 0

500 580 PM 1.500 1.500 330 4.410

De Braak fase 2B Sport De ambities en uitwerking van Fase 1 en Fase 2A maken dat Fase 2B niet kan achterblijven. Met het ontwikkelen van Fase 2B wordt de synergie tussen de Campus en omliggende wijken geoptimaliseerd. Gezien de hoge investeringskosten voor een scenario waarbij de bestaande sportvoorzieningen worden gesloopt en de sportverenigingen vervolgens worden samengevoegd in nieuwbouw (bijv. 2e MFA), en ook het vooralsnog ontbreken van breed draagvlak hiervoor, stellen wij voor nu uit te gaan van een scenario waarin we met name de openbare ruimte aanpakken en woningen toevoegen in dit deel van de Braak. Kunstgrasveld Sportpark Brandevoort Sportpark Brandevoort heeft momenteel 3,5 veld ter beschikking waarvan 2 kunstgrasvelden. De club heeft de laatste jaren een groei in leden doorgemaakt. De komende jaren zal het aantal inwoners in Brandevoort door woningbouw eveneens groeien. Naast de voetbalvereniging maken ook andere (maatschappelijke) instellingen gebruik van de velden. Uit de rekentool van de KNVB komt naar voren dat Sportpark Brandevoort op dit moment volgens de KNVB norm te weinig velden heeft. Een kunstgrasveld kan meer belasting aan en kan daarom eenvoudig als trainings- en wedstrijdveld fungeren. Vandaar dat voorgesteld wordt een om een natuurgrasveld te vervangen voor een extra kunstgrasveld op sportpark Brandevoort.

Herontwikkeling sportaccommodatie Mierlo-Hout Het sportpark van de geprivatiseerde vereniging RKSV Mierlo-Hout is sterk verouderd. In de raad is een amendement aangenomen waarmee een voorbereidingskrediet is vastgesteld (zie Amendement Voorbereidingskrediet sportaccommodatie Mierlo-Hout Gemeente Helmond (raadsinformatie.nl) d.d. 7 november 2023).

49

Aansluitend op het voorbereidingskrediet en vooruitlopend op het deprivatiseringsbeleid wordt voorgesteld de sportaccommodatie van RSKV Mierlo-Hout als gemeente te herontwikkelen. Hockeyclub Helmond Geprivatiseerde Hockeyclub Helmond heeft een verouderde accommodatie en plannen voor nieuwbouw en uitbreiding van de verkeersfaciliteit. Vooruitlopend op het deprivatiseringsbeleid wordt voorgesteld de accommodatie van de hockeyclub als gemeente te herontwikkelen. Vervanging sportvelden De sportverenigingen, welke gevestigd zijn op de gemeentelijke sportparken, huren de sportvelden van de gemeente. De gemeente is daarom verantwoordelijk voor (groot)onderhoud, maar ook voor de vervangingsinvesteringen van deze sportvelden en inrichtingselementen. Jaarlijks wordt een meerjarenonderhoudsplan (MJOP) bijgewerkt door middel van een inspectieronde om te zien wat er op korte en lange termijn voor investeringen noodzakelijk zijn om de sportvoorzieningen veilig en indien nodig gekwalificeerd te houden. In 2025 staan twee sportparken op de planning. Voor Sportpark Brouwhuis, de thuishaven voor Mulo Honk- en Softbal staan de backstops en de dug-outs op de planning, en voor Sportpark Brandevoort het pannaveld. Specificatie per hoofdproduct In onderstaande tabel is voor dit thema een specificatie van de hoofdproducten opgenomen.

(inclusief mutaties op de reserves) (bedragen x € 1.000/ - is negatief)

Specificatie per hoofdproduct

2025 Lasten

2025 Baten

550 570 Totaal

Sport en bewegen Groenvoorzieningen - recreatie Sport

11.995 36 12.031

5.472

4.1.7

Wat mag het kosten?

5.472

2025 Saldo -6.523 -36 -6.559

(bedragen x € 1.000/ - is negatief)

Begroting

Rekening 2023

2024

2025

2026

2027

2028

Lasten Baten

168.566 56.916

214.560 55.816

238.576 54.724

235.668 55.827

231.450 55.820

233.162 55.820

Saldo

-111.649

-158.744

-183.852

-179.841

-175.630

-177.342

7.144 8.238

2.037

4.500 11.215

2.600 7.690

2.750 3.789

1.066

-110.555

-156.707

-177.137

-174.751

-174.591

-176.276

Verrekening met reserves

Storting Onttrekking Saldo

50

4.2

Programma 2: Duurzaam en leefbaar

Wat willen we bereiken? Wij werken samen met de stad toe naar een duurzame en leefbare stad voor iedereen. Dit is de tweede hoofdopgave waarmee we toewerken naar een verhoogde brede welvaart in Helmond in 2040 (‘Helmond, Ambitie 2040’). De schaalsprong is een belangrijk middel om dit doel te bereiken. De 15.000 nieuwe woningen en de vele ruimtelijke ontwikkelingen die hiermee gepaard gaan, zorgen voor bouwkranen in het straatbeeld en extra dynamiek in Helmond. Het grootste deel van deze ontwikkelingen landt in het Centrum+-gebied, dat een bruisend, levendig, groen en duurzaam centrumgebied wordt. Maar we investeren niet alleen in nieuwe ontwikkelingen, maar ook volop in bestaande wijken. Dat doen we onder meer samen met inwoners en partners via wijkontwikkelingsplannen. Al deze investeringen bieden volop kansen om Helmond sterker te maken op vele gebieden. Met de schaalsprong moeten ook de culturele, sociaal-maatschappelijke, onderwijs- en dagelijkse voorzieningen meegroeien, naar een aanbod dat past bij de stad die we in 2040 zijn. Door goed samen te werken met partners in de samenleving, streven we naar veiligere en leefbare wijken. Sommige kwetsbare wijken verdienen hierin meer aandacht. Iedereen moet zich veilig en vrij kunnen voelen in Helmond. Veiligheid is een randvoorwaarde voor een aantrekkelijke en leefbare stad.

De schaalsprong benutten we om een kwaliteitssprong te maken en de brede welvaart te verhogen. Zo moet het sterk bijdragen aan het tegengaan van de sociale tweedeling. Onder meer de leefomgeving, de verduurzaming, het mobiliteitssysteem en de woningvoorraad spelen hierin een rol en kunnen bijdragen aan meer kansengelijkheid. Zowel in het Centrum+, als in de bestaande wijken. We zorgen voor een passend woningaanbod voor alle doelgroepen, waaronder ook nieuwe doelgroepen zoals studenten en expats, waarvan in 2040 70% van het woningaanbod betaalbaar is, volgend uit de afspraken rondom de Woondeal met het Rijk. Zo versterken we de sociale basis van de stad. We werken toe naar een klimaatneutrale en -bestendige stad, waarin iedereen profiteert van duurzame energie. We willen iedere inwoner van onze gemeente hierbij betrekken en besteden speciale aandacht aan inwoners die hulp nodig hebben bij deze transitie (zie ook hoofdstuk 4.1.2. Werk en Inkomen). We geven zelf het goede voorbeeld in de gedragsverandering die ook nodig is om van Helmond een duurzame en leefbare stad te maken. We streven ook naar een fijne en groene woonomgeving (met het doel klimaatbestendig te zijn in 2050) voor nu en ook voor de volgende generaties. Met sterke robuuste groenstructuren waaronder de Stadse Aa en de Goorloop die een belangrijke bijdrage leveren aan de biodiversiteit, leefbaarheid en gezondheid.

De stad wordt groener en natuurrijker. De schaalsprong maakt dat we in Helmond een mobiliteitstransitie moeten inzetten waarin fiets, openbaar vervoer en deelmobiliteit een steeds grotere rol spelen om zo onze stad bereikbaar en leefbaar te houden. Om dat te kunnen realiseren is zijn ook investeringen in weginfrastructuur (robuuste randen, bundelroutes en inprikkers), Smart Mobility en inzet op gedragsverandering noodzakelijk, om de stad, met alle nieuwe inwoners, bereikbaar en leefbaar te houden.

51

4.2.1

Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting (incl. Grondbedrijf)

Beoogd maatschappelijk effect: Een prettig, veilig en groen leefklimaat in bestaande én nieuwe wijken met een divers, passend, betaalbaar en voldoende woningaanbod voor alle doelgroepen. Doelstellingen • We verbeteren onze dienstverlening door aanpassing van onze werkwijzen (proces- en ketengericht werken) en het gebruik van klantervaringen, • We bouwen verder aan het Digitaal Stelsel Omgevingswet, zodat initiatiefnemers, belanghebbenden en andere stakeholders effectief en efficiënt geholpen kunnen worden. • Het beperken van het woningtekort en het vergroten van de keuzemogelijkheden (typologie, prijssegment en woonmilieu) van woningzoekenden uit Helmond en de regio- door het toevoegen van woningen en door het bevorderen van de doorstroming • We streven naar een groei van15.000 woningen tot 2040, zoals afgesproken met regio, provincie en rijk. • De sociaal-economische tweedeling willen we in de stad verminderen, ook via de woningbouw. • De bestaande woningvoorraad wordt verduurzaamd en levensloopbestendig. Doel is te komen tot leefbare levensloopbestendige wijken, waar mensen binnen hun sociale netwerk stappen op de woningmarkt kunnen zetten. • In 2030 is de sociale huurwoningvoorraad verduurzaamd naar label A. • Met de wijkontwikkelingsplannen worden onze wijken versterkt met fysieke en sociaalmaatschappelijke ingrepen.

• We realiseren sterke robuuste groenstructuren, waarin minimaal een basiskwaliteit natuur in stand kan blijven. De stad wordt groener en natuurrijker. • We zorgen dat de openbare ruimte duurzamer en klimaatbestendiger wordt. • We beginnen met de uitvoering van de visie van de warmtetransitie (zie paragraaf 4.2.4) • We werken verder aan de uitvoering van de Gebiedsvisie Stiphout. Wat hebben we al bereikt? • Wat betreft woningbouw was 2023 een goed jaar: er kwamen maar liefst 896 woningen bij. Maar voor dit jaar en komend jaar vallen de aantallen tegen. Daarom willen we extra capaciteit inzetten om het hele bouw- en vergunningsproces te versnellen. Ook zien we de marktomstandigheden verslechteren (stijgende bouwkosten en personeelsschaarste). Hier spelen we op in. Naast ons voorstel voor een reserve Woningbouwfonds, doen we natuurlijk ook een beroep op de rijksmiddelen die de komende jaren in deze regio worden gestoken en datzelfde beogen. Voor Houtsdonk hebben we een ruime bijdrage ontvangen van het rijk. • Ons beleid hebben we vastgelegd in de nieuwe woonvisie, met veel aandacht voor de betaalbaarheid. Die visie kwam tot stand in nauwe samenspraak met betrokken partijen én inwoners. Ook zijn we volop bezig met de ontwikkeling van een nieuw grondbeleid, dat we in het Ambitieakkoord al hadden aangekondigd.

Daarmee nemen we vaker zélf een gebiedsontwikkeling ter hand en draaien we dus zelf aan de knoppen. Een belangrijke overweging is de noodzaak tot het toevoegen en behouden van betaalbare woningen, juist ook in wijken waar nu nog weinig betaalbare woningbouw is. Daarnaast is actief grondbeleid soms nodig voor het realiseren van maatschappelijke voorzieningen, recreatie- en natuurgebieden of bijvoorbeeld aantrekkelijke werklocaties. Kortgeleden hebben we over dit nieuwe grondbeleid een eerste informatieve bijeenkomst met de gemeenteraad gehad. Deze begroting is opgesteld vóór de behandeling van de nota grondbeleid in de raad. 52

•

Er is hard gewerkt aan de introductie van de Omgevingswet. Dankzij de inzet van veel medewerkers is de invoering soepel gegaan en zijn processen binnen de organisatie verbeterd. Denk bijvoorbeeld aan de omgevingstafel, waarin we ruimtelijke initiatieven integraal, vanuit alle disciplines én sneller kunnen beoordelen. Met als doel: eerder duidelijkheid voor initiatiefnemers en een organisatie die efficiënter en slagvaardiger werkt. De bijbehorende omgevingsvisie is al door de raad vastgesteld en geeft richting aan hoe we omgaan met onze schaarse ruimte.

Wat gaan we ervoor doen? Oprichting Reserve Woningbouwfonds We willen tot 2028 een extra stimulans aan de woningmarkt geven om de realisatie van het betaalbare segment (sociale huur, middenhuur en betaalbare koop) te ondersteunen. Voor ondersteuning van de sociale huur heeft de gemeente al een bestaande reserve/subsidieregeling. De Reserve Woningbouwfonds vormt hierop een aanvulling. De Reserve Woningbouwfonds is bedoeld om projecten beter haalbaar te maken, bijvoorbeeld door investeringen in de randvoorwaarden rondom woningbouw, zoals ontsluiting en voorzieningen rondom een gebouw. En ook voor de inzet van capaciteit binnen de ontwikkelketen van de gemeente, om hiermee de woningbouw te continueren of te versnellen. Dit alles onder voorwaarde dat er geen sprake is van staatssteun. Van 2025-2028 wordt jaarlijks € 2,5 miljoen uit de algemene reserve toegevoegd aan deze nieuwe reserve (in totaal € 10,0 miljoen). We gaan op korte termijn een beleidskader uitwerken voor de inzet van deze middelen. Gebiedsontwikkeling, strategie & onderzoeken In de verstedelijkingsafspraken, die zowel SGE als MRE hebben gemaakt met het rijk, heeft Helmond afspraken gemaakt over een integrale groei van de gemeente met 15.000 woningen en bijhorende voorzieningen en arbeidsplaatsen tot 2040.

Daarnaast zijn ook afspraken gemaakt over toename van het aantal arbeidsplaatsen en werklocaties, voorzieningen in brede zin en noodzakelijke investeringen in de mobiliteit. Dit onder de noemer van de schaalsprong. Belangrijk doel daarbij is dat deze schaalsprong de hele gemeente ten goede komt. Voor de opgave in het Centrum+-gebied werken we daarvoor momenteel (2024) aan het Ontwikkelperspectief Centrum+ Helmond 2040: een integrale ruimtelijke vertaling van beleidsdoelstellingen voor klimaatadaptatie, gezondheid, mobiliteit en verdichting. Het laat zien welke stad Helmond momenteel is, welke stad het wil en kan zijn en waarop ingezet moet worden om dat te bereiken. Het wijst cruciale sleutelprojecten, stadsstructuurversterkende projecten en ontwikkellocaties aan ter ondersteuning van besluitvorming binnen deze verstedelijkingsopgave. Om de groei van de stad op een duurzame manier te laten plaatsvinden, zijn bepaalde ingrepen randvoorwaardelijk. Bijvoorbeeld het zorgen voor een energie-infrastructuur die de nieuwe 10.000 woningen in het centrale deel van de stad van duurzame energie kan voorzien, en het toevoegen van voldoende voorzieningen voor de huidige en nieuwe bewoners. Maar het gaat ook om het aanpassen van grote (infra)structuren in de stad om een goede leefomgeving en een goede bereikbaarheid te realiseren.

Hiervoor zijn aanpassingen in de mobiliteitsstructuur nodig, die passen bij de duurzame ambities. En het aanpassen en versterken van de groene infrastructuur van de stad draagt bij aan een robuuste groenstructuur zodat iedere inwoner van Helmond toegang heeft tot een gezonde leefomgeving. Op deze manier gaat de verstedelijkingsopgave integraal samen met de mobiliteitstransitie, het benutten van OV-

53

bereikbaarheid, meer ruimte voor wandelen en fietsen, het vergroenen van de buitenruimte en het verduurzamen van de energie-infrastructuur en biedt meekoppelkansen voor kwetsbare wijken. Het ontwikkelperspectief geeft de handvatten voor samenhang en volgordelijkheid van deze projecten en randvoorwaardelijke ingrepen. Op basis van deze handvatten zal een uitvoeringsprogramma met bijhorende investeringsvraag worden opgesteld. Dit zal in de volgende begroting meer concrete invulling kunnen gaan geven aan de benodigde investeringen. Dit uitvoeringsprogramma zal periodiek worden bijgesteld op basis van nieuwe inzichten en kansen (financieel, ruimtelijk, markt) die zich voor kunnen doen. Ook zal het uitwerken van deze projecten en ontwikkellocaties in 2025 starten als onderdeel van dit meerjarig uitvoeringsprogramma, om de opgave uit het verstedelijkingsakkoord te kunnen realiseren. Daarnaast is blijvende inzet nodig op de lobby, gericht op het verkrijgen van de benodigde financiële middelen voor deze integrale opgave. Omgevingsplan Het omgevingsplan vervangt de huidige bestemmingsplannen, lokale verordeningen en gedecentraliseerde Rijksregels in het fysieke domein. We moeten uiterlijk begin 2032 een gebiedsdekkend omgevingsplan hebben. We groeien daar via een transitiepad de aankomende jaren stapsgewijs naartoe.

In 2025 brengen we het omgevingsplan voor 't Hout ter besluitvorming naar de raad. Daarnaast starten we in 2025 met het opstellen van het omgevingsplan voor de wijken Brouwhuis, Rijpelberg en Dierdonk. Besluitvorming hierover vindt plaats in 2026. Nota Ruimtelijke Kwaliteit De Welstandsnota is het belangrijkste toetsingskader voor de Adviescommissie Ruimtelijke Kwaliteit bij haar adviserende rol voor ontwikkelingen en vergunningverlening in het fysieke domein. Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. Het actualiseren van het huidige beleid is noodzakelijk vanuit het aangepaste regime. Daarnaast dateert de huidige Welstandsnota uit 2014 en sluit deze niet meer goed aan bij de huidige en toekomstige ontwikkelingen, waaronder de noodzaak om energiebesparende en andere duurzame maatregelen een plek te geven binnen het thema ruimtelijke kwaliteit. Tot slot is de nota een belangrijke bouwsteen van het te ontwikkelen integrale omgevingsplan en is ruimtelijke kwaliteit een belangrijk thema in het kader van de schaalsprong. Een actueel beleidskader is daarvoor noodzakelijk.

Daarnaast heeft de gemeenteraad op 23 mei 2024 het college via een motie opdracht gegeven om de welstandnota zodanig aan te passen dat de benodigde financiën voor esthetische aanpassingen beter in verhouding staan tot de totale projectkosten en dat bij aanpassingen die nauwelijks gezien/ervaren worden een lagere verhouding moeten kunnen volstaan. Hiervoor trekken we incidenteel € 75.000 uit. Dit kan gedekt worden uit de reserve Bouwleges en Omgevingswet. Regionale woonafspraken Helmond is de tweede stad van de Brainportregio en tegelijkertijd centrumstad van de Peel. In het coalitieakkoord is afgesproken volop te investeren in deze samenwerkingsverbanden. Als gevolg van de landelijke Woondealafspraken tussen Rijk en regio's komen taken op gebied van Wonen bij het MRE te liggen. Daarvoor is in de loop van 2023 het MRE Wonen en Ruimte opgericht, met daaronder diverse woondeal werkgroepen. Hiervoor is extra ambtelijke capaciteit nodig. Helmond werkt zowel op SGE-niveau als MRE-niveau samen in het kader van de gemaakte woonafspraken. Regionale samenwerking is essentieel op diverse thema's in het woondomein, omdat

54

onze woningmarkt regionaal functioneert. Er wordt scherp gelet op het voorkomen van dubbelingen in de taken tussen SGE en MRE. Het SGE maakt haar jaarplanning medio oktober 2024. In ieder geval blijven het AO Wonen, Kopgroep Wonen, het POHO Wonen, de ambtelijke kennissessies en WoonST 2.0 (bouw gestandaardiseerde sociale huurwoningen) doorlopen in 2025. Op MRE-niveau worden in 2025 de volgende taken opgepakt: • Monitoring; bijhouden van mogelijkheden en voortgang van de woningbouwproductie. Voorzien in stuurinformatie op de relevante items uit de Woondeal. Uitwerking inzicht in betrokkenheid van woningcorporaties in de plannen. Doorlopend naar 2026 • Woningbouw regie: mogelijk maken van sturing, o.a. op woningbouwversnelling, bouwstroom, prioritering en kwaliteit van de plannen (ruimtelijk en sociaal). Inzicht in die onderdelen waar sturing nodig is. Doorlopend naar 2026 • Studentenhuisvesting; Inzicht verschaffen in behoefte/ aantallen/ typologie etc. en duidelijkheid in welke corporaties participeren. Pilots studentenhuisvesting opstarten. • Woondeal met het rijk en provincie; een geactualiseerde en gedragen Woondeal 2025. Woondeal loopt tot en met 2030. • Versterken posities woningcorporaties: locaties voor sociale huur en sociale koop in beeld, procesoptimalisatie, instrumenten en voorwaarden planontwikkeling. Definities (grondprijs, standaardisatie kavels).

• Regionale woon-zorganalyse: opstellen van een regio-gedragen woonzorganalyse en woonzorgvisie. Doorlopend naar 2026 • Duurzaamheid: ambities duurzaamheid vertalen naar bouwopgave en maatregelen. Doorlopend naar 2026 Huisvesting arbeidsmigranten Dit betreft het project Flexôtel op Varenschut. In 2024 is de start gemaakt met de aanvraag omgevingsvergunning. Daarnaast gaat de wijziging bestemmingsplan lopen. Deze procedures zullen in 2025 verder doorlopen. De beoogde output voor 2025 is afhandeling van de procedures en het bouwrijp maken van de locatie. Dit is een tussenresultaat. Naar verwachting zal in 2026 het Flexôtel voor arbeidsmigranten worden opgeleverd. Afwegingskader wonen en zorg In Helmond willen we voor alle denkbare doelgroepen, en verspreid door de stad, wonen met zorg mogelijk maken. Dit gaat niet vanzelf en is een proces van lange adem. In 2025 ontwikkelen en implementeren we samen met de externe woon- en zorgpartners afwegingskaders wonen en zorg. Hiermee beoordelen we binnenkomende woonzorginitiatieven op behoefte, passendheid en kwaliteit. Ook kunnen we hiermee afwegen waar welke woonzorgvoorzieningen passend zijn, mede gezien behoefte en veerkracht van de (directe) omgeving. Hier ligt een link met de regionale woonafspraken (o.a.

woonzorganalyse) en de uitwerking van nieuwe wetgeving (Wet versterking regie Volkshuisvesting, in verband met specifieke aandachtsgroepen). In 2024 is reeds gestart met de voorbereidingen. Verdere besluitvorming zal in 2025 plaatsvinden, waarna de afwegingskaders structureel kunnen worden toegepast. Onder meer vanuit de prestatie-afspraken met de woningcorporaties en zorgpartners gaan we ook verder met het ontwikkelen van strategieën en voorstellen over tot (pre)mantelzorgeenheden, wooncoaches, Praat vandaag over morgen en het vaststellen/uitvoeren van beleid om passende woonvormen voor zorgdoelgroepen (beter) mogelijk te maken, zoals woningdelen en kamerverhuur. 55

Grondbedrijf Het Grondbedrijf faciliteert ontwikkelingen door de beleidsdoelstellingen mee te nemen in het grondbeleid. In de paragraaf 5.7. Grondbeleid is dit verder toegelicht. Eeuwigdurende grafrust Samen met diverse geloofsgemeenschappen zijn we op weg om te voorzien in de behoefte aan ruimte voor eeuwigdurende grafrust. Er is grotendeels overeenstemming over de randvoorwaarden waaronder de grafrust vorm kan worden gegeven. De verwachting is dat in 2025 een verkenning zal worden gedaan naar mogelijke locaties. Het beheer van die locatie/begraafplaats voorzien we vooralsnog in de vorm van een stichting. We faciliteren de gesprekken over locaties en het juridische pad om te komen tot een stichting. Beleidsintensivering (bedragen x € 1.000)

Hoofd

Beleidsintensiveringen

2025

2026

2027

2028

Reserve woningbouwfonds Dekking: algemene reserve

2.500 -2.500 45 750 75 -75

2.500 -2.500 45 600

2.500 -2.500 45 600

2.500 -2.500 45 600

795

645

645

645

Bruto investering

Verwachte bijdrage

Netto investering

2.000 350 5.000 2.500 9.850

0 0 0 0 0

2.000 350 5.000 2.500 9.850

product 850 850 850 850 850 850

Ondersteuning MRE Wonen Gebiedsontwikkeling, strategie & onderzoeken Nota Ruimtelijke Kwaliteit Dekking: reserve bouwleges

Totaal Beleidsintensiveringen Ruimtelijke ordening en Volkshuisvesting (incl. Grondbedrijf)

Investeringen Voorgenomen investeringen 2025 Hoofd Investering product

(bedragen x 1.000 / - is negatief)

825 825 880 880

Landschapspark Kloostereind Wonen Strategische grondaankoop regisserende verwervingen Strategische grondaankoop strategische verwervingen Totaal Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting (incl. Grondbedrijf)

Landschapspark Kloostereind In de periode 2019-2021 is een visie voor Landschapspark Kloostereind opgesteld. Op 13 april 2021 is de Visie Landschapspark Kloostereind vastgesteld door de gemeenteraad. Hiervoor heeft de raad in 2021 € 140.000 beschikbaar gesteld. Dit geld is reeds besteed aan de ontwikkeling van de inrichtingsvisie. Afgelopen jaar is middels het opstellen van een concept-inrichtingsvisie, nadere invulling gegeven aan het raadbesluit van 13 april 2021. Deze concept-inrichtingsvisie heeft tot en met 12 april ter inzage gelegen voor bewoners en belanghebbende partijen in Helmond. Tijdens de informatieavond op 7 februari 2024 was er enthousiasme over de vergroening en landschappelijke projecten uit de visie. Nu het uitvoeringsprogramma vorm krijgt worden middelen aangevraagd voor de uitvoering van landschapsprojecten, maar ook voor investeringsprojecten zoals de aankoop van (agrarische) gronden om de doelstellingen uit de concept-inrichtingsvisie daadwerkelijk waar te kunnen maken en deze tot uitvoering te brengen. Na het verwerken van de zienswijzen worden de definitieve inrichtingsvisie, het toetsingskader en het uitvoeringsprogramma opgeleverd. 56

Strategische grondaankoop regisserende en strategische verwervingen In de nota grondbeleid 2024 is opgenomen dat we vanaf de begroting 2025 elk jaar 2 budgetten opnemen in het investeringsprogramma voor verwervingen: • Een budget van € 5,0 miljoen voor regisserende verwervingen. Dat zijn verwervingen op gebieden waarvoor de gemeenteraad eerder al een visie of een plan heeft vastgesteld, maar waarvoor het nog te vroeg is om al een grondexploitatie te kunnen vaststellen. • Een budget van € 2,5 miljoen voor strategische verwervingen. Dat zijn verwervingen op alle andere gebieden in de stad, dus de gebieden waarvoor nog geen grondexploitatie is vastgesteld en waarvoor ook nog geen plan of visie is vastgesteld door de raad. Met deze budgetten kan het college van B&W slagvaardig handelen. Als in een begrotingsjaar geen verwervingen worden gedaan (of een gedeelte is gebruikt) komt het (restant) budget van dat jaar te vervallen het kan niet doorgeschoven worden naar volgende jaren. De rente over deze verwervingsbudgetten wordt gedekt uit de reserve grondbedrijf. Specificatie per hoofdproduct In onderstaande tabel is voor dit thema een specificatie van de hoofdproducten opgenomen. (inclusief mutaties op de reserves) (bedragen x € 1.000/ - is negatief)

Specificatie per hoofdproduct 825 830 840 850 880 890 Totaal

Ruimtelijke ordening algemeen Planproductie PBH Bouw- en woningtoezicht Volkshuisvesting Grondexploitatie Exploitatie gemeentelijke eigendommen Ruimtelijke ordening en Volkshuisvesting (incl. Grondbedrijf)

57

2025 Lasten

2025 Baten

2025 Saldo

1.370 498 3.924 4.742 32.562 2.219

90 3.598 3.524 32.562 2.830

-1.280 -498 -326 -1.218 0 611

45.315

42.604

-2.711

4.2.2

Stedelijke vernieuwing (centrum en wijken)

Beoogd maatschappelijk effect: Helmond is volop in ontwikkeling. Met de groei van de stad in het vooruitzicht krijgt Helmond de kans om kwaliteit toe te voegen aan de het centrum en bestaande wijken. We benutten de schaalsprong en groei die Helmond doormaakt om een kwaliteitssprong te maken en de brede welvaart te verhogen door bijvoorbeeld in te zetten op klimaatneutraliteit, kansengelijkheid, mobiliteitstransitie en bereikbaarheid. Het toevoegen van woningen draagt bij aan het inlopen van het lokale en regionale woningtekort, het bieden van meer keuze voor allerlei doelgroepen en het stimuleren van doorstroming. Door een diversiteit in woningaanbod worden meerdere groepen aangetrokken om in Helmond te blijven wonen. Daarnaast ontstaat er door het toevoegen van woningen meer draagvlak voor scholen, voorzieningen en OV en deelmobiliteit. De wijkontwikkelingsplannen richten zich op het verbeteren van de kwaliteit van leven in de wijk, bijvoorbeeld op het gebied van sociale cohesie, (het gevoel van) veiligheid, de directe woonomgeving met ruimte voor wandelen, fietsen, sporten en met voldoende aantrekkelijk groen en ook bijvoorbeeld een betere milieukwaliteit in de wijk.

Doelstellingen • Het centrum+-gebied van onze stad wordt verdergaand verstedelijkt met wonen, werken, vergroening en andere functies, en verder autoluw gemaakt, om de levendigheid en aantrekkingskracht van onze stad te vergroten. • Door het benutten van kansen in herstructurering en transformatie, vooral in oude en/of kwetsbare wijken, zetten we in op het realiseren van weerbare en evenwichtige wijken. Dit doen we door ongelijkheid te bestrijden met ongelijkheid in aandacht en aanpak. • De aandachtswijken Helmond Noord, Oost, de Binnenstad en Rijpelberg worden aan de hand van de wijkontwikkelingsplannen versterkt door middel van sociale en fysieke ingrepen. Wat hebben we al bereikt ? • De schaalsprong die we als stad en regio doormaken, krijgt steeds meer kleur op de wangen. De groei gaat ons helpen, maar tegelijkertijd is het belangrijk deze groei in goede banen te leiden. Zo maken we van de schaalsprong ook daadwerkelijk een kwaliteitssprong die bijdraagt aan onze sociale- en duurzaamheidsambities. • De regio staat er sterk op, ook in Den Haag, en dat merken we aan de financiële middelen die deze kant op zijn gekomen. Bijvoorbeeld voor het vlottrekken van woningbouwontwikkelingen; zoals voor de gebiedsontwikkeling van Houtsdonk. Ook besloten rijk en regio onlangs om fors te investeren in talentontwikkeling, huizenbouw en bereikbaarheid van de regio (operatie Beethoven).

• ‘’Het is de kunst om kansen en uitdagingen met elkaar te verbinden’’ schreven we in het Ambitieakkoord. Voor Helmond hebben we dat geconcretiseerd in een zogeheten ontwikkelverhaal. Met het ontwikkelverhaal verkennen we hoe de schaalsprong kan worden ingepast in de huidige (ook ruimtelijke) situatie. Het geeft richting aan bestaand en nieuw beleid, programma’s en projecten. En biedt een handvat voor onze partners in de stad om elk vanuit hun eigen positie inkleuring te geven aan de ‘Toekomstbestendige Makersstad’. Want dat moge duidelijk zijn: als gemeente kunnen we het niet alleen en hebben we partners in stad en regio keihard nodig! • Rondom het centrum blijven we bouwen (Centrum Noord, Suytkade). Voor de Waart en het Piet Blom-plein hebben we voorbereidingen getroffen zodat ook hier snel de schop in de 58

grond kan. Tegelijkertijd werken we hard aan de planvorming voor de grotere uit- en inbreidingslocaties. Houtsdonk, het Stationskwartier, het EHAD-terrein en Nieuw Brandevoort (het voormalige Brainport Smart District) springen daarbij het meest in het oog. Voor de laatste locatie geldt dat betaalbaar wonen hier meer prioriteit gaat krijgen ten opzichte van de eerdere plannen. Wat gaan we ervoor doen? Sociale activiteiten - ontwikkelingen WOP Rijpelberg Er wordt in 2025 gewerkt aan het op te stellen Wijkontwikkelingsplan Rijpelberg. Deze wordt naar verwachting in 2025 ter besluitvorming voorgelegd aan de raad. Door het analyseren van data en cijfers, het organiseren van wijkbijeenkomsten en het voeren van gesprekken met inwoners en partners is duidelijk dat er in Rijpelberg extra aandacht zou moeten komen voor de thema's: meedoen, ontmoeting, gezondheid en zorg. Door het doorlopen participatietraject bestaat momentum om alvast aan de slag te gaan met deze thema's. Daarom wordt in 2025 gestart met sociale activiteiten voor het creëren en stimuleren van sociale cohesie, ontmoeting, gezondheid en het tegengaan van eenzaamheid. Er zal met de diverse betrokken partners en bewoners gekeken worden waar de behoeftes liggen in de wijk en daar zal op ingespeeld worden. Dit zal een vervolg krijgen in 2026 en de komende jaren.

Ontwikkelingen centrum Het noordelijk deel van het centrum ontwikkelt zich in volle vaart en dat is buiten goed te zien. In de Waart zijn de 100 appartementen van de Zuidrand in aanbouw en wordt de openbare ruimte opnieuw ingericht. In het najaar van 2024 wordt een raadsbesluit voorgelegd met betrekking tot het Piet Blomplein. Indien de raad positief besluit, vindt in het vervolgtraject een aanbesteding plaats om tot een nieuwe parkeergarage te komen Ook wordt er een start gemaakt met het verkeersluw maken van de Kanaaldijk NW tussen de Kasteelbrug en de Havenbrug. Vergroening centrum De plannen voor het gedeelte van de Stadse Aa dat in het centrum ligt worden verder uitgewerkt. Met het afronden van het 25 Septemberpark is de Stadse Aa weer (deels ondergronds) stromend vanaf de Kasteeltuin tot het Gulden Land. Aanleg Noordelijke Lus In 2025 wordt verder gewerkt aan de aanleg van de Noordelijke Lus. De Noordelijke Lus is bedoeld om het centrum aan de noordzijde te ontsluiten en loopt over de Kanaaldijk Noordwest, Waardstraat en Torenstraat. De nieuwe brug over het kanaal die hiervoor nodig is ter hoogte van de Waardstraat wordt verder uitgewerkt. Ontwikkelperspectief Helmond Centrum+ In 2025 richten we ons op het uitwerken van de studie naar de zuidelijke ontsluiting in overleg met provincie en regio, mede gericht op besluitvorming in het kader van het MIRT(2025).

Doel is start van MIRT-verkenning Zuidelijke ontsluiting eind 2025. Ook werken we aan de uitwerking van kansrijke woningbouwlocaties (incl. ruimte voor werken en voorzieningen) in en rondom het centrum, primair Stationskwartier en Houtsdonk. Het ontwikkelverhaal van Toekomstbestendige makersstad werken we uit in een concrete meerjaren-agenda, waarbij we dit verbinden met de uitwerking van stadsmarketing Helmond Makersstad. De uitvoering van deze agenda zal vanaf 2026 plaatsvinden. Zie ook paragraaf 4.4.6 (Citymarketing).

59

Ontwikkeling Stationskwartier In het Stationskwartier wordt verder gewerkt aan het EHAD-terrein. Ook hier blijft netcongestie een belangrijk aandachtspunt. De bouw van het politiebureau start. De herinrichting van het Parc Bruxelles wordt opgepakt, met daarmee ook de verbetering van de route tussen treinstation en centrum. Suytkade Op Suytkade wordt gebouwd aan de laatste waterburchten en de woningen aan de Kanaalboulevard. De nieuwbouw van het Jan van Brabant college wordt verder ontwikkeld. Wijkontwikkelingsplannen Er wordt in 2025 uitvoering gegeven aan de al vastgestelde Wijkontwikkelingsplannen voor HelmondOost en Helmond-Noord. Dit zal een vervolg krijgen in 2026 en de komende jaren. Daarnaast wordt gewerkt aan het op te stellen Wijkontwikkelingsplan voor Rijpelberg. Naar verwachting wordt het Wijkontwikkelingsplan Rijpelberg in 2025 voorgelegd aan de raad ter besluitvorming. Houtsdonk Het Ruimtelijke Ontwikkel Plan (ROP) wordt verder uitgewerkt. Er wordt gewerkt aan de plannen voor drie deelgebieden, te weten fase 1 (nabij de bestaande buurt Houtsdonk), aan het Houtsdonktracé en de locatie op de hoek van de Kanaaldijk/Heeklaan. Voor de gebiedsontwikkeling Houtsdonk is voorkeursrecht gevestigd. Dit is noodzakelijk om bedrijfsverplaatsingen mogelijk te maken.

Ook hiervoor blijft netcongestie een belangrijk aandachtspunt om de gebiedsontwikkeling Houtsdonk tot een succes te maken. Beleidsintensivering (bedragen x € 1.000)

Hoofd Beleidsintensiveringen product 815 Sociale activiteiten - Wijkontwikkelingsplan (WOP) Rijpelberg Totaal Beleidsintensiveringen Stedelijke vernieuwing (centrum en wijken)

2025

2026

2027

2028

75 75

75 75

75 75

75 75

Investeringen Voorgenomen investeringen 2025 Hoofd Investering product

(bedragen x 1.000 / - is negatief)

310 Stationskwartier Vergroten aantrekkelijkheid Centrum 310 Wijkaccommodatie de Boerderij 815 Dekking reserve stedelijke vernieuwing 815 Wijkinvesteringen - herstructurering en leefbaarheidsvraagstukken 815 WijkontwikkelingsProgramma (WOP) Rijpelberg 815 Totaal Stedelijke vernieuwing (centrum en wijken)

Bruto investering

Verwachte bijdrage

Netto investering

1.500 1.500 250 -250 900 300 4.200

0

1.500 1.500 250 -250 900 300 4.200

0 0 0 0 0 0

Stationskwartier Het Stationskwartier staat voor een grote transformatie. Voor de jaren 2025-2027 zijn hiervoor kansrijke investeringen opgenomen. Maar daarmee is het Stationskwartier nog niet klaar. Vandaar dat ook voor 2028 € 1,5 miljoen als kansrijke investering wordt opgenomen. De beoogde investeringen betreffen met name het vergroenen van de openbare ruimte.

60

Vergroten aantrekkelijkheid Centrum Het centrum staat voor een grote transformatie. Voor de jaren 2025-2027 zijn hiervoor kansrijke investeringen opgenomen. Maar daarmee is het centrum nog niet klaar. Vandaar dat ook voor 2028 € 1,5 miljoen als kansrijke investering wordt opgenomen. De investeringen betreffen met name het verkeersluw maken van het centrum en openbare ruimte. Wijkaccommodatie de Boerderij In het in 2023 door de gemeenteraad vastgestelde Wijkontwikkelingsprogramma van Helmond Noord is aangegeven dat deze ontwikkeling vraagt om investeringen in het in de wijk aanwezige maatschappelijke vastgoed, zoals onder andere de Boerderij. Beter geoutilleerd maatschappelijk vastgoed zal het gebruik daarvan door in de wijk actieve organisaties en bewoners ten goede komen. Dit geldt niet alleen voor diverse bewonersinitiatieven, maar ook voor het aanwezig zijn van medewerkers van onze maatschappelijke partners in de wijkaanpak. Wijkinvesteringen - herstructurering en leefbaarheidsvraagstukken In de begroting van 2022 heeft de gemeenteraad € 4,0 miljoen beschikbaar gesteld voor de wijkontwikkeling van Helmond Noord en Helmond Oost. Inmiddels is circa € 1,5 miljoen in het investeringsprogramma opgenomen. Voor de jaren 2025 t/m 2027 resteert een kansrijke investering van € 2,3 miljoen.

Genoemde middelen zijn nodig om de betreffende door de raad vastgestelde integrale wijkontwikkelplannen uit te voeren. Deze middelen worden geïnvesteerd in maatschappelijke en fysieke projecten en interventies, zoals ook met deze wijken is gecommuniceerd. WijkontwikkelingsProgramma (WOP) Rijpelberg In 2025 wordt het Wijkontwikkelingsprogramma door de raad vastgesteld en is duidelijk wat de wijkontwikkeling de komende jaren concreet gaat kosten. Voor concept bouwstenen 3, 4 en 5 moeten een aantal investeringen gedaan worden. De daadwerkelijke kosten zijn afhankelijk van de uitkomsten van het proces van het WOP. Op dit moment weten we (al) dat MFA Rijpelberg en de reconstructie van de Weg door de Rijpel grote kostenposten zijn. Door de straatgesprekken, (wijk)bijeenkomsten en werkgroepen in het kader van WOP Rijpelberg zijn bij partners en bewoners verwachtingen ontstaan over de wijkontwikkeling van Rijpelberg. Bovendien wordt dit benoemd in diverse bestuurlijke stukken (ambitieakkoord en uitvoeringsprogramma). Het is daarom belangrijk om voor 2025 minimaal een bedrag van € 300.000 beschikbaar te stellen, zodat een aantal ingrepen in de openbare ruimte gerealiseerd kunnen worden en ander ‘laaghangend fruit’ te benutten. Een voorbeeld hiervan zijn het inpassen van een aantal extra parkeerplaatsen om lokaal de parkeerdruk in de wijk te verminderen.

Daarnaast moeten voor de komende jaren ook geld worden gereserveerd (minimaal € 1,4 miljoen voor 2026 en 2027).

61

Specificatie per hoofdproduct In onderstaande tabel is voor dit thema een specificatie van de hoofdproducten opgenomen. Dit is inclusief mutaties op de reserves. (bedragen x € 1.000/ - is negatief)

Specificatie per hoofdproduct

2025 Lasten

2025 Baten

2025 Saldo

310 810 815 Totaal

724 677 1.070 2.471

144 32 323 499

-580 -645 -747 -1.972

Centrum Stadsvernieuwing wijk en buurtbeheer Stadsvernieuwing algemeen Stedelijke vernieuwing (centrum en wijken)

62

4.2.3

Veiligheid

Beoogd maatschappelijk effect: Minder criminaliteit en overlast in Helmond én dat onze inwoners en ondernemers zich veilig(er) voelen. In het bijzonder in onze kwetsbare wijken. Doelstellingen • Het verminderen van het aantal misdrijven (geweldsdelicten, woninginbraken, diefstallen) net als de ervaren overlast van verstorend gedrag. • Het verhogen van de barrière tegen (ondermijnende) criminaliteit zodat inwoners en ondernemers beter zijn beschermd tegen inmenging van criminelen. • Minder overlast en criminaliteit door jongeren en bieden van perspectief aan risicojongeren op een veilige, gezonde en kansrijke toekomst. • Het vergroten van de digitale weerbaarheid van inwoners, maatschappelijke partners en bedrijven. • Stimuleren en vergroten van de betrokkenheid van inwoners en organisaties bij de aanpak van leefbaarheid en veiligheid. Wat hebben we al bereikt? • Samen met onze partners zetten we onverminderd in op de aanpak van (georganiseerde) drugscriminaliteit. De focus daarbij ligt op de binnenstad waar we voortdurend interventies uitvoeren in samenwerking met onze partners. • Versterken (maatschappelijke) weerbaarheid is een belangrijke pijler in de aanpak van ondermijning. De monitoring is versterkt via het Lokaal Informatiepunt Ondermijning en we sloten een alliantie met de kwetsbare branches notariaat en makelaardij. De Wet Bibob is vaker en breder ingezet.

• We hebben bijeenkomsten georganiseerd waarbij kwetsbare doelgroepen zijn geïnformeerd over de verschillende uitingsvormen van gedigitaliseerde criminaliteit en hoe daar weerbaar tegen te zijn. • We zijn bezig met de uitvoering van het programma Preventie met Gezag en zijn hiermee gestart in de wijken Oost, West en de Binnenstad. Interventies zien toe op de veiligheid in en om de school, een vernieuwde aanpak schoolverzuim samen met justitiële partners, met intensieve begeleiding naar school of werk. Tevens zijn een jeugdagent en jeugdboa’s aangesteld. • De professionalisering en uitbreiding van de boa’s ligt op stoom, met extra aandacht voor jeugd en zichtbaarheid in de wijken. • Het netwerk van buurtpreventie is vorig jaar uitgebreid. We hebben de regie op de ondersteuning van de buurtpreventieteams versterkt door aanstelling van een coördinator, die zich inzet op het organiseren van activiteiten en de lancering van een ondersteunend platform. • Tot slot zijn we met de rol van de stadsmarinier aan de slag. We evalueren en kijken hoe we de rol en functie nog verder kunnen uitbouwen en versterken, mede in relatie tot versterking van het wijkgericht werken.

Wat gaan we ervoor doen? Uitvoering masterplan jeugd, ondermijning, digitale criminaliteit “De veiligheidsproblematiek die wij in Helmond kennen is hardnekkig en heeft een grootstedelijk karakter”, schreven we in ons ambitieakkoord op basis van een onderzoeksrapport van de Galan Groep (2021). Die constatering was aanleiding voor extra investering op het gebied van leefbaarheid en veiligheid vastgelegd in het Masterplan Integrale Veiligheid 2023-2026. Daarin staan drie accenten: ondermijning, risicojongeren en gedigitaliseerde criminaliteit. Alle activiteiten uit het Masterplan 63

Integrale Veiligheid 2023-2026 worden jaarlijks vertaald in een uitvoeringsplan integrale veiligheid. Voor de jaren 2025 en 2026 wordt een tweejarig uitvoeringsplan opgesteld dat begin 2025 gereed is. In 2025 continueren we de preventieve en repressieve aanpak van ondermijnende criminaliteit, de inzet is gericht op het verhogen van sociale en maatschappelijke weerbaarheid, het verhogen van een weerbare overheid, de uitvoering van Preventie met Gezag, en op preventieve maatregelen ter voorkoming van gedigitaliseerde criminaliteit. Terugdringing ondermijning De aanpak van ondermijning bestaat uit zowel repressie als preventie. We investeren in het versterken van onze (integrale) informatiepositie door de doorontwikkeling van het Veiligheid Informatie Knooppunt. Hierbij worden basisregistraties aan elkaar gekoppeld. In het Lokaal Informatieoverleg Ondermijning delen we signalen op het gebied van ondermijning met onze veiligheidspartners en analyseren alle informatie. Op basis daarvan worden gerichte interventies ingezet. In 2025 continueren we de inzet vanuit het Peelland Interventie Team (PIT) met gerichte acties om problemen zoals prostitutie en arbeidsuitbuiting repressief aan te pakken. De preventieve aanpak van ondermijning is vooral gericht op het verhogen van de weerbaarheid. We vergroten de sociale weerbaarheid door voorzetting van de dealer- en gebruikersaanpak.

We verhogen de maatschappelijke weerbaarheid samen met de veiligheidspartners en zetten in op het verhogen van de meldingsbereidheid. Maar ook de weerbaarheid van onze organisatie als lokale overheid heeft prioriteit. In 2025 gaan we door met implementatie van de Brabantse weerbaarheidsnorm, waaronder bewustwording van ambtelijke organisatie op risico's van ondermijning, met continuering en versterking van de inzet Wet Bibob. Preventie met Gezag Het landelijke programma "Preventie met Gezag" van het ministerie van Justitie en Veiligheid heeft als doel jongeren in kwetsbare wijken weerbaarder te maken tegen criminaliteit om te voorkomen dat ze in de criminaliteit belanden of daarin doorgroeien. Met ons Helmondse plan “Daadkrachtige preventie en begrenzen met perspectief” zetten we in op de jongeren in de wijken Helmond-Oost, Helmond-West en Binnenstad. De lerende aanpak met bewezen effectieve interventies ziet onder meer toe op veiligheid in en om school, een vernieuwde (pilot)aanpak schoolverzuim samen met justitiële partners, intensieve begeleiding (naar school of werk) en een aanpak voor schuldenproblematiek. Hiervoor worden specifiek een jeugdagent en jeugdboa’s ingezet. Medio 2025 start de aanvraagprocedure voor de verlenging van de SPUK middelen Preventie met Gezag voor de periode van zes jaar i.s.m. het ministerie.

Gedigitaliseerde criminaliteit We zetten in op preventieve maatregelen gericht op kwetsbare groepen om zich beter te kunnen weren tegen gedigitaliseerde criminaliteit. De ambitie te groeien naar volwassenheidsniveau 4 op het gebied van informatiebeveiliging heeft prioriteit.

64

Wijkgericht werken versterken We versterken het wijkgericht werken dicht bij onze inwoners, zoals ook beschreven in paragraaf 4.4.3. Hierdoor hebben we beter zicht op de problematiek en kunnen gericht inspelen op de behoefte van de wijk. Het wijkgericht inzetten van onze boa's is daarbij belangrijk. We willen als gemeente laagdrempelig bereikbaar en zichtbaar zijn in de wijk. In 2025 blijven we zoveel mogelijk wijkgericht werken en bouwen aan een stevig netwerk met onze partners, in de wijken die het meest onder druk staan. Per wijk kijken we op basis van de actuele situatie en de huidige inzichten waar extra interventies nodig zijn. Uiterlijk 31 december 2025 heeft elke wijk een eigen wijkboa en is de gebiedsorganisatie in de wijken verstevigd. Ondersteuning buurtpreventie Onze inwoners zijn de oren en ogen in de wijk. Daarom zetten we extra in op de ondersteuning van buurtpreventie. Buurtpreventie kent verschillende vormen, passend bij de diversiteit van inwoners en wijken die onze stad rijk is. In 2025 voeren we stevige regie op buurtpreventie en Whatsappgroepen. We organiseren activiteiten ter ondersteuning van de buurtpreventieteams op het gebied van leefbaarheid en/ of veiligheid.

We geven stadsbrede bekendheid aan het ondersteuningsplatform WA-Buurtpreventie, faciliteren nieuwe buurtpreventieteams en organiseren activiteiten ter ondersteuning van de buurtpreventieteams, zoals de Buurtsaam Challenge. Interne crisisorganisatie Vanuit het Samenwerkingsconvenant Bevolkingszorg Brabant-Zuidoost zijn we verplicht te voldoen aan de vastgestelde Uniforme Kwaliteitseisen Bevolkingszorg (UKB). In 2025 versterken en optimaliseren we daarom de interne crisisorganisatie. We zetten in op het invullen van alle benodigde piketfuncties en het gedegen Opleiden, Trainen, Oefenen (OTO) van de gehele interne crisisorganisatie, de directie en het bestuur. Uiterlijk 31 december 2025 leidt dit ertoe dat: - De interne crisisorganisatie voldoet aan de UKB. - De gehele crisisorganisatie, directie en bestuur zijn opgeleid, getraind en geoefend. Masterplan / Uitvoeringsplan Integrale Veiligheid Om de ambities uit het Masterplan / Uitvoeringsplan Integrale Veiligheid waar te kunnen maken wordt op de onderstaande onderdelen het beleid verder geïntensiveerd: • Interne crisisorganisatie: voldoen aan het vastgestelde Uniforme Kwaliteitsniveau Bevolkingszorg, het invullen van alle piketfuncties en opleiden, trainen en oefenen van de crisisorganisatie.

• Stadsmarinier: noodzakelijk materieel budget om direct in te kunnen zetten voor adequate oplossingen bij complexe urgente problemen in de wijk. • Buurtpreventie: inzet buurtcoördinator om regie en coördinatie vanuit gemeente te continueren en materieel budget voor organisatie van activiteiten. • Cameratoezicht: inzet van boa capaciteit om beelden uit te lezen en investeringsbudget voor uitbreiding camera’s op meerdere hotspots. • Ondermijning: versterken van onze informatiepositie en het informatiegestuurd werken via het Veiligheid Informatie Knooppunt, het koppelen van basisregistraties. 65

• • •

•

Gedigitaliseerde criminaliteit: materieel budget voor organiseren preventieve maatregelen gericht op kwetsbare doelgroepen. DVO Peelland: inzet van de Informatiecoördinator DVO Peelland. Hackshield is een preventief project in het kader van de aanpak gedigitaliseerde criminaliteit: materiaal budget voor het voldoen van de licentiekosten Hackshield en het onderhoud van Hackshield. Versterking en uitbreiding van de Boa capaciteit door een gefaseerde groei richting 32 boa’s in 2028.

Beleidsintensivering (bedragen x € 1.000)

Hoofd product

Beleidsintensiveringen

120 Toezicht en handhaving 125 Uitvoeringsmasterplan jeugd, ondermijning, digitale criminaliteit Totaal Beleidsintensiveringen Veiligheid

2025

2026

2027

2028

130 515 645

130 355 485

195 305 500

265 305 570

Autonome ontwikkelingen (bedragen x € 1.000)

Hoofd Autonome ontwikkelingen product 140 Interne crisisorganisatie Totaal Autonome ontwikkelingen Veiligheid

2025

2026

2027

2028

215 215

160 160

160 160

160 160

Specificatie per hoofdproduct In onderstaande tabel is voor dit thema een specificatie van de hoofdproducten opgenomen. Dit is inclusief mutaties op de reserves. (bedragen x € 1.000/ - is negatief)

2025 Lasten 1.546 2.749 1.828 6.539 12.662

Specificatie per hoofdproduct 110 120 125 140 Totaal

Integraal veiligheidsbeleid algemeen Handhavingsbeleid Integraal veiligheidsbeleid en horeca Brandweer Veiligheid

66

2025 Baten 430 30 252 712

2025 Saldo -1.116 -2.719 -1.828 -6.287 -11.950

4.2.4

Klimaat & energie / gezonde leefomgeving

Beoogd maatschappelijk effect: We werken toe naar een klimaatneutrale stad in 2035 en een klimaatbestendige stad in 2050 waarin iedereen profiteert van duurzame energie en een fijne groene leefomgeving. Als je Klimaatneutraal bent, zorg je ervoor dat wat je doet niet bijdraagt aan klimaatverandering en de opwarming van de aarde. Dit bereiken we door energie te besparen en in te zetten op duurzame energie in plaats van fossiele brandstoffen. Klimaatbestendig betekent dat de omgeving aangepast wordt aan het veranderende klimaat met extremer weer. Denk aan het vergroenen van de stad om hittestress te voorkomen, meer biodiversiteit, het bufferen van regenwater et cetera. Zo blijft Helmond nu en in de toekomst een gezonde en fijne plek om te wonen, werken en recreëren. We besteden speciale aandacht aan inwoners die hulp nodig hebben bij deze transitie. Iedereen moet namelijk mee kunnen doen. We moeten nu keuzes maken die ons in de toekomst helpen. Door nu duurzaam te bouwen, zorgen we ervoor dat we straks in een moderne stad wonen. Dit geldt ook voor bedrijventerreinen. Onze nieuwe terreinen helpen mee aan een circulaire economie waarin we zelfvoorzienend zijn. Een duurzame en gezonde stad vraagt van mensen om hun gedrag aan te passen. Besparen en vergroenen zijn de eerste stappen, waarin de gemeente ook zelf het goede voorbeeld geeft.

Doelstellingen • Onze stad is in 2035 klimaatneutraal. We zetten in op duurzame energie in plaats van fossiele brandstoffen • We doen mee met de Europese actie voor Klimaatneutrale steden. Dat doen we samen met Eindhoven en daarvoor maken een Delta-plan. • In 2050 is Helmond klimaatbestendig. Hiermee bedoelen we dat onze stad is ingericht op de verwachte klimaatverandering in 2050. Voorbeelden zijn het vergroenen van de stad, meer biodiversiteit, en het bufferen van regenwater. • De stad zorgt voor 4% energiebesparing per jaar. • Iedereen heeft binnen 300 meter van de woning een schaduwrijke plek en 40% van alle loopen fietsroutes is beschaduwd. • Gas wordt vervangen door collectieve en individuele duurzame warmtesystemen. • We bouwen voor de toekomst, klimaatneutraal en in stappen circulair. • We isoleren onze woningbouwvoorraad. • We realiseren robuuste groenstructuren in de stad, waarin minimaal een basiskwaliteit natuur in stand kan blijven, dan wel zich kan ontwikkelen. De stad wordt groener en natuurrijker. • Samen met partners realiseren we het Natuur Netwerk Brabant (NNB). • We werken met bedrijven aan de circulaire opgave. • We nemen alle inwoners mee in de benodigde transitie, middels Heel Helmond Duurzaam en door een integrale wijkaanpak en samenwerken met strategische partners.

• We geven als gemeente zelf het goede voorbeeld in het besparen energie en het vergroenen van de omgeving. We zorgen voor heldere communicatie. Wat hebben we al bereikt ? • Ook voor duurzaamheid geldt dat dit thema op vele terreinen doorwerkt. Zo willen we klimaatbestendig zijn in 2050. Dat wil zeggen: In Helmond maken we onze omgeving klaar voor een veranderend klimaat met extremer weer, zodat onze gemeente ook in de toekomst een fijne en gezonde plek blijft om te wonen, werken en recreëren. Die jaren zijn nodig omdat we zoveel mogelijk ‘werk met werk’ maken: bij geplande werken doen we ook meteen aanpassingen die de openbare ruimte meer klimaatbestendig maken. In 2035 willen we al klimaatneutraal zijn: dat gaat over de energievoorziening. De 67

•

mogelijkheden voor collectieve duurzame energievoorzieningen zijn we volop aan het onderzoeken. We werken vanuit ‘Smart Synergie’ met de Stichting Bedrijventerreinen Helmond aan de circulaire economie: het delen van warmte en water. Hier gaan we de komende jaren mee verder. En dat geldt ook voor het verduurzamen en energiezuinig maken van ons eigen, gemeentelijk vastgoed. Inwoners met een kleinere portemonnee helpen we bij het verduurzamen. Door financieel bij te springen en hen te ontzorgen. Denk aan de ‘kierenjagers’ en andere hulp bij het verduurzamen van hun woning. Een maatregel als de eerdergenoemde witgoedregeling helpt natuurlijk ook. De invoering van Diftar: het gescheiden inzamelen van afval en betalen naar rato van het aanbod. We hebben met z’n allen een flinke daling van het restafval voor elkaar gekregen: In 2020 was dat nog 237 kilo per inwoner en in 2023 125 kilo. Bijna een halvering! Ook worden de soorten afval veel beter gescheiden. Bijplaatsingen en dumpingen zijn weliswaar gestegen, maar we hebben verschillende acties lopen om die omlaag te krijgen.