RN 091 Programmabegroting 2025-2028
Tekst van het document
2027
2028
Totaal
700
2.500
4.300
0
0
580
0
0
0
0
1.500
1.500
0
0
3.000
Nieuw beleid
1.500
1.500
0
0
3.000
1 Programma onderwijshuisvesting 2024-2028, jaarschijf 2027***
0
0
4.768
1 Programma onderwijshuisvesting 2024-2028, jaarschijf 2028*** Programma onderwijshuisvesting 2024-2028 Multifunctionele Accommodatie (MFA) 1 Rijpelberg*** 1 Dek k ing reserve CHN***
0
0
0
0 10.997
10.997
0
0
4.965
15.224
20.189
4.768
0
0
-2.750
2.000
200
500
0 300
-2.750
2 Landschapspark Kloostereind 2 Parkeergarage Piet Blomplein/Elzaspassage
1.364
17.544
4.092
0
23.000
2 Strategische grondaankoop regisserende verwervingen****
5.000
5.000
5.000
5.000
20.000
2 Strategische grondaankoop strategische verwervingen****
2.500
2.500
2.500
2.500
10.000
2 Maatregelen mobiliteit Julianalaan
0
250
0
0
250
2 Uitvoering Fietsagenda Helmond
2.450
2.125
2.000
0
6.575
3.000
0
0
0
2.100
2.100
2 Wijkinvesteringen - herstructurering en leefbaarheidsvraagstukken
900
850
525
0
2.275
2 Vergroenen van de stad
900
900
875
0
2.675
1.500
1.500
1.500
0
4.500
0
0
0
1.500
1.500
350
350
0
0
700
1.000
4.000
4.000
4.000
13.000
2 Regionale Bereikbaarheidsagenda - wijziging begroting 2024
500
0
-2.000
2.500
1.000
2 Uitvoering Natuurontwikkeling in kader van B5-bod
250
0
0
0
250
2 Uitvoering Natuurontwikkeling in kader van B5-bod - wijziging begroting 2024
-75
75
0
0
0
0
2.132
2.132
2.132
6.396
2 Uitvoering Fietsagenda Helmond - verhoging begroting 2024
2 Vergroten aantrekkelijkheid Centrum 2 Vergroten aantrekkelijkheid Centrum - verhoging begroting 2024 2 Wonen 2 Regionale Bereikbaarheidsagenda
2 Nieuwbouw en infrastructuur in de stad (Houtsdonk)
0
-1.386
-1.386
-1.386
-4.158
2 WijkontwikkelingsProgramma (WOP) Rijpelberg
500
750
750
0
2.000
2 WijkontwikkelingsProgramma (WOP) Rijpelberg - verlaging tov begroting 2024
-200
-50
-50
0
-300
2 Verkeersmaatregelen Helmond Noord Adelaarplein en omgeving
185
0
0
0
185
2 Wijkaccommodatie de Boerderij
250
0
0
0
250
2 Dek k ing reserve stedelijk e vernieuwing
-250
0
0
0
-250
2 Stationskwartier
1.500
1.500
1.500
0
4.500
0
0
0
1.500
1.500
300
200
0
0
500
2 Verhoging vervanging sluis 8
1.050
0
0
0
1.050
2 Verhoging vervanging sluis 9*
0
1.050
0
0
1.050
2 Flankerende maatregelen N279
0
0
2.500
0
2.500
2 Flankerende maatregelen N279 - wijziging begroting 2024
0
0
-2.500
2.500
0
2.640
6.160
0
0
8.800
2 Dek k ing: Nieuwbouw en infrastructuur in de stad (Rijk )
2 Stationskwartier - verhoging begroting 2024 2 Uitvoering duurzaamheid/klimaatopgave
3 Kunsthal (corona impuls cultuur)
-570
-1.330
0
0
-1.900
-1.600
-1.600
0
0
-3.200
3 Dek k ing k rediet Verduurzaming gemeentelijk vastgoed 2024
-69
-931
0
0
-1.000
3 Dek k ing reserve Museum
-100
0
0
0
-100
0
-300
0
0
-300
-301
0
0
0
-301
0
-500
0
0
-500
1.375
150
500
0
2.025
3 Projecten cultuur - wijziging tov begroting 2024
25
-50
25
0
0
3 Projecten cultuur: evenemententerrein berkendonk
850
0
0
0
850
3 Dek k ing k rediet Beleidsk ader Corona Impuls Cultuur 3 Dek k ing MRE Regiodeal
3 Dek k ing reserve onderhoud gebouwen (vastgoed) 3 Dek k ing subsidie Rijk Duurzaam maatschappelijk vastgoed (Dumava) 3 Dek k ing k rediet vergroten aantrek k elijk heid centrum (Park k osten budget) 3 Projecten cultuur
3 Projecten cultuur: evenemententerrein berkendonk - wijziging begroting 2024 AD Verduurzamen gemeentelijk vastgoed
-100
100
0
0
0
3.441
3.441
3.441
0
10.323
-431
-431
-317
0
-1.179
Realistische raming nieuw beleid (excl. dekking)
34.535
54.277
37.723
52.753
179.288
Realistische raming investeringsprogramma (excl. dekking)
51.460
67.030
53.155
62.431
234.076
AD Dek k ing MJOP en Rijk
* In het overzicht is het krediet De Braak fase 2B Sport en Verhoging sluis 9 als kansrijke investering opgenomen. Met de besluitvorming van de meerjarenbegroting wordt deze kansrijke investering als meerjarig geaccordeerd. ** Dit bezien we nog in de deprivatisering van de sportaccommodaties *** In het overzicht is het krediet Programma onderwijshuisvesting 2024-2028 jaarschijf 2027 en 2028 als kansrijke investering opgenomen. Met een separaat raadbesluit in september wordt deze kansrijke investering als meerjarig geaccordeerd. **** In het overzicht is het krediet strategische grondaankoop verwervingen als IVP en kansrijke investering opgenomen. Met een separaat raadsvoorstel in september wordt jaarlijks budget voor het investeringsprogramma geaccordeerd.
24
Toelichtingen op de investeringen uit het IVP zijn opgenomen in de desbetreffende programma's. In eerdere begrotingen zijn de investeringen uit onderstaande tabel meerjarig vastgesteld. Ook voor deze investeringen geldt dat hiervoor een realistische planning is opgesteld. Daardoor zijn bedragen over de jaren verschoven. Het totaal beschikbare krediet wijzigt niet, tenzij een wijziging is opgenomen in de investeringstabel. (Bedragen x € 1.000)
Meerjarig vastgestelde investeringen
Herziene investeringsplanning
Bedragen x € 1.000 Programma onderwijshuisvesting periode 2018-2028 (inclusief nieuwe jaarschijf 2027/2028) € 32 mln. MFA Rijpelberg (aanvulling programma onderwijshuisvesting periode 2018-2028) € 26,9 mln. (€ 29,7 mln. uitgaven - 2,75 mln. dekking CHN) Investering Sportpark de Braak (inclusief De Braak fase 2B Sport) € 50,6 mln. (saldo uitgaven 54,2 mln. inkomsten 3,6 mln.) Vervanging sluis 9 (inclusief verhoging) € 8,4 mln. Jan van Brabant (inclusief voorbereiding) € 30,3 miljoen.
t/m 2023
2024
2025
2026
2027
4.100
720
2.008
6.100
8.154 10.997
-
-
-
-
11.715 15.224
10.400
22.500
14.400
700
2.500
-
2.820 73
25 710
5.555 6.000
9.800
13.750
-
Totaal (lasten reeds afgedekt)
17.393
23.955
27.963
16.600
36.119 26.221
3.6
Meerjarenraming Overzicht (bedragen x € 1.000/ - is negatief)
Meerjarenbegroting
2025
2026
2027
2028
238.576 105.462 25.508 14.835 53.468 437.849
235.668 111.802 25.548 14.696 56.258 443.972
231.450 146.613 25.596 14.611 61.085 479.355
233.162 117.749 24.659 14.377 69.438 459.385
2025
2026
2027
2028
54.724 69.772 4.793 2.657 302.220 434.166
55.827 76.603 4.793 2.967 294.667 434.857
55.820 111.730 4.793 3.120 302.264 477.727
55.820 82.803 4.793 2.707 309.907 456.030
Totaal resultaat programma's
-3.683
-9.115
-1.628
-3.355
Verrekeningen met reserves Stortingen in reserves Onttrekkingen aan reserves Totaal verrekeningen met reserves
15.164 20.576 5.412
11.253 17.541 6.288
6.235 9.860 3.625
2.981 5.764 2.783
Totaal resultaat programma's
1.729
-2.827
1.997
-572
Lasten (excl.stortingen reserves) 1 Meedoen, rondkomen, vooruitkomen 2 Duurzaam en Leefbaar 3 Economisch vitaal en aantrekkelijk 4 Bestuur en organisatie 5 Algemene dekkingsmiddelen Totaal lasten Meerjarenbegroting Baten (excl.ontrekkingen reserves) 1 Meedoen, rondkomen, vooruitkomen 2 Duurzaam en Leefbaar 3 Economisch vitaal en aantrekkelijk 4 Bestuur en organisatie 5 Algemene dekkingsmiddelen Totaal baten
25
2028
3.7
Hoofdpunten weerstandsvermogen
In deze begroting zijn zowel het risicoprofiel als de beschikbare weerstandscapaciteit geactualiseerd ten opzichte van de jaarrekening 2023. In onderstaande tabel is het verloop van het weerstandsvermogen weergegeven.
In de financiële verordening is opgenomen dat onze ratio weerstandsvermogen minimaal 1,5 moet zijn. De huidige ratio van 2,76 voldoet daar ruimschoots aan, wat betekent dat onze financiële weerbaarheid goed is. Onze grondhouding is dat we terughoudend omgaan met de inzet van financiële ruimte. Dit stelt ons in staat om in te spelen op eventuele, toekomstige ontwikkelingen. Nu en in de toekomst is het belangrijk om een structureel gezonde, financiële huishouding te hebben en te houden. In de paragraaf 'Weerstandsvermogen en Risicobeheersing' gaan we uitgebreider in op het weerstandsvermogen en de risico’s die wij signaleren.
26
4 Beleidsprogramma's 4.1 Programma 1 Meedoen, rondkomen vooruitkomen
4.2 Programma 2 Duurzaam & Leefbaar
4.3 Programma 3 Economisch vitaal en aantrekkelijk
4.4 Programma 4 Bestuur & Organisatie
4.1.1 Zorg en welzijn 4.1.2 Werk & Inkomen 4.1.3 Jeugd, Jeugdzorg en Onderwijs 4.1.4 Inclusie 4.1.5 Gezondheid 4.1.6 Sport
4.2.1 Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting (incl. Grondbedrijf) 4.2.2 Stedelijke vernieuwing (centrum & wijken) 4.2.3 Veiligheid 4.2.4 Klimaat & energie / gezonde leefomgeving 4.2.5 Mobiliteit 4.2.6 Beheer en onderhoud
4.3.1 Topsectoren / stedelijke werkmilieus 4.3.2 Onderwijs/ arbeidsmarkt 4.3.3 Bedrijventerreinen / circulaire economie 4.3.4 Cultuur & recreatie
4.4.1 Andere Overheid 4.4.2 Participatiebeleid 4.4.3 Wijkgericht werken 4.4.4 Dienstverlening 4.4.5 Digitale Stad 4.4.6 Strategische positionering /lobby (incl. regionale samenwerking en citymarketing) 4.4.7 Personeel & Organisatie
27
4.1
Programma 1: Meedoen, rondkomen, vooruitkomen
Wat willen we bereiken? We willen zorgen voor een veerkrachtig en inclusief Helmond waarin iedereen kan meedoen, rondkomen en vooruitkomen. Als stad kunnen we pas écht ontwikkelen als iedereen kan meedoen en meegroeien en dezelfde kansen heeft om gelukkig en gezond oud te worden. Vooral voor de inwoners die ons het hardste nodig hebben willen we er zijn. En nu, maar ook in de toekomst, goede zorg en ondersteuning garanderen. Zeker nu de toegankelijkheid ervan in het sociaal en medisch domein steeds meer onder druk komt te staan vanwege onder meer vergrijzing en een krappe arbeidsmarkt. In 2040 is namelijk een kwart van de Helmondse bevolking 65 jaar of ouder. Op 1 januari 2024 was dit percentage 18%. De kadernota sociaal domein 2024-2028 is de basis voor ons beleid. Met inzet op een sterke sociale basis voor iedereen. Een opgave die in balans gebracht zal moeten worden met een toenemend financieel tekort binnen het sociaal domein. Om die balans te zoeken en zorgvuldige afwegingen en keuzes te maken zijn we in 2024 gestart met het onderzoeken van besparingsmogelijkheden op het terrein van het Sociaal Domein. Onze ambitie is om te komen tot een duurzaam en houdbaar sociaal domein in 2027. We werken met krachtige Sociale Teams die dichtbij brede basisondersteuning geven, en organiseren aanvullende, specialistische hulp voor als dat nodig is.
De komende jaren komt de focus nog meer te liggen op de ‘voorkant’. We versterken de sociale basis en preventie en zorgen dat onze kwetsbare inwoners en wijken meer veerkracht hebben en zo minder afhankelijk zijn van professionele hulp. Dit vraagt inzet op een goede gezondheid en actief leven, bestaanszekerheid en adequate (taal-, reken en digitale) basisvaardigheden van onze inwoners. Maar ook inzet op het verstevigen van de sociale netwerken (het sociale weefsel) en de sociale infrastructuur (de hardware) in de wijken, met goed toegankelijke voorzieningen en een sociaal leven waar inwoners bij elkaar betrokken zijn en voor de ander klaar staan. Dit doen we voor onze inwoners én om een te grote vraag op zorg en ondersteuning te voorkomen en deze betaalbaar en toegankelijk te houden. Bovendien gaan we extra focussen op de manier waarop we werken. Wat we doen met elkaar, doen we goed en moet echt verschil maken. Een voorbeeld daarvan is de impactgedreven subsidie-beoordeling en -toekenning. We gaan hiertoe onder andere meer gebruik maken van ervaringskennis, lokale data en wetenschappelijke kennis. Ook werken we meer samen met zorgpartijen en zorgverzekeraars, ook regionaal en domeinoverstijgend, aan de juiste zorg op de juiste plek en het terugdringen van zorggebruik.
28
4.1.1
Zorg en welzijn
Beoogd maatschappelijk effect: Inwoners zien om naar elkaar en zetten zich actief in voor hun eigen omgeving. Iedereen kan meedoen aan de samenleving en deelnemen aan activiteiten. Problemen en zorgvragen van inwoners zijn we zoveel mogelijk vóór en worden vroegtijdig opgepakt. Inwoners die zichzelf niet kunnen redden, kunnen rekenen op goede ondersteuning, dichtbij, in samenhang en op maat. Doelstellingen • We versterken de sociale netwerken en voorzieningen in de sociale basis door te investeren in de ondersteuning van inwoners en organisaties die zich inzetten voor eigen buurt, wijk, of gemeenschap. • Problemen en zorgvragen van inwoners zijn we zoveel mogelijk vóór en pakken we vroegtijdig op, met behulp van een sterke sociale basis: o Met krachtige sociale teams zorgen we voor vrij toegankelijke brede basisondersteuning voor wie het niet zelf redt en aanvullende specialistische zorg en ondersteuning voor als dat nodig is. o Het bereik van de sociale teams in de wijken Helmond-West, Helmond-Noord, Helmond-Binnenstad, Helmond-Oost en Rijpelberg neemt toe, terwijl het bereik in de overige wijken tenminste gelijk blijft. • Zorg en ondersteuning in het sociaal domein is tijdig, werkt en bereikt de mensen die dit het hardst nodig hebben. • Zorg en ondersteuning blijft toegankelijk en betaalbaar, ook op lange termijn. Er is een financieel gezond sociaal domein in 2027.
• Een passend aanbod van wonen en zorg gericht op doorstroming. • Onze inwoners worden vitaal ouder en zijn voorbereid op hun oude dag. Wat hebben we al bereikt? • Met de Helmond Aanpak werken beroepskrachten op het gebied van welzijn, inkomen, wonen en zorg samen met inwoners én met elkaar. De vraag van de inwoners staat hierin centraal. We leggen onze focus steeds op de ‘voorkant’. We versterken de sociale basis en preventie en zorgen dat onze kwetsbare inwoners en wijken een sterkere veerkracht hebben en minder (snel) afhankelijk zijn van specialistische hulp. De Sociale Teams Helmond (STH) – actief sinds 2021 – spelen daarin een belangrijke rol. STH levert steeds meer ondersteuning en is actief op scholen en bij huisartsen. • Met de Visie Wonen-Welzijn-Zorg hebben we de verbinding gelegd tussen een goede woning, een fijne leefomgeving en de veranderende zorgvraag. • We hebben binnen het thema Zorg en Welzijn en ook de andere thema’s in dit programma in 2024 ook op andere onderwerpen tussenresultaten bereikt die in 2025 en vaak in 2026 een vervolg krijgen. Wat gaan we ervoor doen? Duurzaam financieel houdbaar Sociaal Domein In hoofdstuk 3 hebben wij aangegeven hoe wij streven naar een duurzaam financieel houdbaar Sociaal Domein.
Uitrol van Kansrijk in andere wijken Het initiatief Kansrijk is een inwonersinitiatief dat de afgelopen jaren aantoonbaar heeft bijgedragen aan het versterken van de sociale cohesie en de zelfredzaamheid van inwoners in de wijk Mierlo-Hout. 29
De Raad heeft daarom in 2024 opdracht gegeven het initiatief de komende jaren over alle wijken in Helmond uit te rollen. Hiervoor zijn extra middelen beschikbaar gesteld. Het Ontwikkelteam Kansrijk heeft een procesbegeleider in de arm genomen die in 2025 een praktische verkenning gaat uitvoeren naar potentie van het initiatief in andere wijken. De focus in 2025 ligt bij Helmond-Oost en Helmond-Noord. Inwonersinitiatieven laten zich niet sturen van bovenaf. De taak van de procesbegeleider is het om verbindingen te leggen, een geschikte voedingsbodem te creëren en partijen te enthousiasmeren en activeren om een dergelijk initiatief op te bouwen in de betreffende wijk. De beoogde output in 2025 is een betrokken kerngroep per wijk waar Kansrijk gaat starten, bestaande uit (professionele en vrijwillige) organisaties, actieve inwoners, wijkverenigingen etc. die samen aan de slag gaan met het ophalen van behoeften van wijkbewoners en daar praktische ondersteuningsactiviteiten voor aanbieden. Per startende wijk stelt de procesbegeleider een (beknopt) plan van aanpak op met beoogde resultaten. We onttrekken de bedragen voor de uitrol aan de reserve Sociale Stad.
Integraal Zorgakkoord (IZA) / Peel Duurzaam Gezond In het Integraal Zorgakkoord (IZA) zijn landelijke afspraken gemaakt met als doel het verbeteren van de gezondheid, het inperken van de toenemende vraag naar zorg en het beheersen van de toenemende kosten van de zorg in de zorgverzekeringswet. Afspraken hierover in Helmond-de Peel staan in het regioplan dat uitgewerkt wordt in implementatieplannen via het samenwerkingsnetwerk Peel Duurzaam Gezond, waarin naast gemeente Helmond, GR Peelgemeenten, zorgverzekeraar CZ, zorg- en welzijnsorganisaties en vertegenwoordigers van inwoners deelnemen. In 2025 wordt uitvoering gegeven aan de werkagenda`s die in 2024 zijn opgesteld voor de vier themalijnen (Eigen regie & Zingeving, Leefomgeving, Passende Zorg & Leefstijl, en Arbeidsmarkt) uit het regioplan. In de werkagenda`s zijn diverse projecten opgenomen, die (gaan) lopen in 2025. Ook gaan we voor een aantal projecten transformatieplannen opstellen, waarmee transformatiemiddelen aangevraagd worden bij de zorgverzekeraar om deze projecten te bekostigen. De verwachting is dat een aantal projecten in 2025 afgerond wordt, maar een groot deel zal ook doorlopen in 2026.
Een passend aanbod van wonen en zorg gericht op doorstroming Om diverse doelgroepen die zorg ontvangen – zoals bijvoorbeeld kwetsbare ouderen, inwoners met een psychische kwetsbaarheid en dak- en thuislozen – beter te bedienen werken we samen met de woningcorporaties en zorg- en welzijnsorganisaties op basis van de visie op wonen, welzijn en zorg, een afwegingskader wonen en zorg uit. In 2025 werkt een kwartiermaker in opdracht van de partners uit het Bestuurlijk Overleg Wonen, Welzijn en Zorg de visie op wonen, welzijn en zorg uit in een uitvoeringsprogramma op tactisch en operationeel niveau. Een breed afwegingskader voor programmering van woon-zorgvoorzieningen maakt onderdeel uit van dit uitvoeringsprogramma. Ook onderzoeken we op welke manier we onze inwoners kunnen en willen ondersteunen bij de doorstroming op de woningmarkt.
30
In 2025 moet het uitvoeringsprogramma gereed zijn en willen we een plan van aanpak ten aanzien van het stimuleren van doorstroming op de woningmarkt gereed hebben. Beide acties zullen een vervolg krijgen in 2026. Time-out & Verblijfsvoorziening In 2024 werkten we samen met onze partners een businesscase voor de Time-out & Verblijfsvoorziening uit. In 2025 vindt in lijn daarmee de oplevering plaats van een ondernemingsplan, bouwontwerp en veiligheids- en beheerplan. Een klankbordgroep bestaande uit belanghebbenden is ingesteld en blijft aanspreekpunt en adviesorgaan voor de verdere planontwikkeling. De feitelijke realisatie is beoogd voor het eerste kwartaal van 2026. Project ‘Praat vandaag over Morgen’ Het is belangrijk dat alle ouderen zich ervan bewust worden dat zij zelf een verantwoordelijkheid hebben bij de inrichting van hun oude dag. Het gaat dan over het tijdig opbouwen van een sterk sociaal netwerk en het tijdig zorgen voor passende huisvesting. In het laatste kwartaal van 2024 liep de Zo Helmond campagne, speciaal gericht op de doelgroep ouderen. Het gaat om de voorbereidingen die zij nu al kunnen treffen om op een prettige manier ouder te worden. In 2025 rollen we het project 'Praat vandaag over Morgen' uit in (naar verwachting twee) andere wijken.
Een projectleider vanuit het Netwerk Aandacht voor Ouderen gaat actief op zoek naar kansrijke wijken of andere plekken waar veel ouderen wonen. Daarbij wordt gebruik gemaakt van bestaande initiatieven en ontwikkelingen waarop aangehaakt kan worden. In 2025 wordt een communicatiecampagne opgezet voor het project in Helmond-Noord. Ook stellen we een plan van aanpak op om de resultaten van het project te monitoren. De beoogde output voor 2025 is de start van minimaal twee nieuwe trajecten, vermoedelijk in Helmond-Noord en Helmond-Oost, en een vastgesteld communicatieplan. Deze uitrol wordt geïnitieerd en begeleid vanuit het Netwerk Aandacht voor Ouderen. Integrale aanpak Valpreventie JIBB+ continueert in 2025 de coördinatie op de ketenaanpak Valpreventie, met als doel alle 70+ers in Helmond die dat wensen te informeren over het nut van valpreventie, hen een inschatting te geven van hun risico op vallen en hen te voorzien van een adequaat advies op een passende valpreventie interventie. Helmond pakt dit voortvarend op. Eind 2025 hebben in alle wijken van Helmond informatiebijeenkomsten plaatsgevonden voor Valpreventie, waarvoor alle wijkbewoners van 70 jaar en ouder per brief door de gemeente zijn uitgenodigd.
Naar verwachting vinden ongeveer 20 informatiebijeenkomsten plaats, en worden ongeveer 50 valpreventie-interventies uitgevoerd in diverse wijken, door gecertificeerde fysiotherapeuten. JIBB+ coördineert de ketenaanpak. Valpreventie maakt onderdeel uit van het GALA (Gezond en Actief Leven Akkoord) en kent een looptijd van 4 jaar (2023 t/m 2026). Monitoring en evaluatie opdracht Sociale Teams Helmond Binnen de overeenkomst zijn prestatieafspraken en Kritische Prestatie Indicatoren (KPI’s) afgesproken op de uitvoering, het bereik, de tijdigheid en tevredenheid met de hulp, en op de samenwerking met partners. Jaarlijks verantwoordt STH zich hiervoor. We hebben voor een periode van maximaal acht jaar een contract gesloten met Stichting Sociale Teams Helmond.
31
In 2024 wordt het besluit voor de verlenging van de overeenkomst per 1 januari 2026 genomen op basis van een evaluatie. Bij verlenging van de overeenkomst wordt de opdracht van STH nader aangescherpt. Uw raad wordt hierover eind van dit jaar geïnformeerd. Huis van het Recht Dit betreft een fysiek loket waar mensen terecht kunnen met problemen die betrekking hebben op juridisch én sociaal terrein. In 2024 heeft een pilot plaatsgevonden met het Juridisch Loket op de Westwijzer in Helmond. Dit heeft geleid tot het besluit bij het Juridisch Loket om de diensten in Helmond voort te zetten en zelfs uit te bouwen in de toekomst. In verband met de financiering vanuit rijksmiddelen, heeft de gemeente Helmond geen financiële verplichting. Wel faciliteren we vanuit het sociaal domein de samenwerking van het Juridisch Loket en de netwerkpartners in de stad. Inkoop Wmo 2025 Vanaf 2025 lopen de huidige Wmo-overeenkomsten af voor onder meer Wmo begeleiding, Huishoudelijke Ondersteuning en beschermd wonen. In 2024 zijn we gestart met een nieuwe inkoopperiode voor deze voorzieningen. De uitgangspunten uit ons ambitieakkoord en de Kadernota Sociaal domein zijn in dit traject richtinggevend geweest. Daarnaast zijn er veranderingen en uitdagingen in de zorg en maatschappij waar we op willen inspelen.
Onze ambitie blijft om kwalitatieve, passende zorg te bieden, die we samen met onze inwoners organiseren. We contracteren de beste partners die, samen met andere partijen, de ondersteuning kunnen verbeteren. Dit betekent zorg die meer op maat is voor de cliënt, en zorg die beter samenwerkt met andere partijen in de wijk. We willen van elkaar leren, informatie uitwisselen en zo verbeteren. De aanbesteding is eind 2024 afgerond en wordt in 2025 geïmplementeerd. Autonome ontwikkelingen (bedragen x € 1.000)
Hoofd product
Autonome ontwikkelingen
2025
2026
2027
2028
674 Uitrol van Kansrijk in andere wijken dekking: reserve Sociale Stad 674 Totaal Autonome ontwikkelingen Zorg en welzijn
102 -102 0
102 -102 0
98 -98 0
0
Specificatie per hoofdproduct In onderstaande tabel is voor dit thema een specificatie van de hoofdproducten opgenomen. Dit is inclusief mutaties op de reserves. (bedragen x € 1.000/ - is negatief)
Specificatie per hoofdproduct
2025 Lasten
640 642 674 675 690 695 720 Totaal
1.022 2.029 6.080 7.466 3.757 43.154 10 63.518
Sociale Netwerken Basisvoorzieningen accommodaties Maatschappelijke ondersteuning Specialistische ondersteuning Wmo individuele voorzieningen Wmo persoonlijke ondersteuning Lijkbezorging Zorg en Welzijn
32
2025 Baten 1.551 8 170 263 970 2.962
2025 Saldo -1.022 -478 -6.072 -7.296 -3.494 -42.184 -10 -60.556
4.1.2
Werk en inkomen
Beoogd maatschappelijk effect: We streven naar bestaanszekerheid voor alle inwoners. We hebben aandacht voor een adequaat vangnet voor alle inwoners die worstelen met bestaanszekerheid en/of hulp nodig hebben bij het vinden van een passende werkplek. Onderdeel daarvan is een inclusieve arbeidsmarkt waarin vaardigheden centraal staan om elk talent te benutten, zeker in de huidige tijd van arbeidsmarktkrapte. Doelstellingen • Borging van bestaans- en inkomenszekerheid. • Iedereen die kan is aan het werk of participeert, waar nodig met ondersteuning. • Meer inwoners hebben een inkomen waarmee zij kunnen voorzien in hun levensonderhoud. • (Generatie)armoede doorbreken zodat iedereen rondkomt, meedoet en vooruitkomt. • Vermindering energiearmoede zowel voor de korte als lange termijn (zie ook Hoofdstuk 4.2.4, Klimaat en Energie/Gezonde leefomgeving). • Vroegtijdig signaleren schuldenproblematiek en een drempelloze toegang tot hulp. • Onderwijs en arbeidsmarkt sluiten op elkaar aan (zie ook Hoofdstuk 4.3.2, Onderwijs/arbeidsmarkt). Wat hebben we al bereikt? • We trokken vanwege de koopkrachtcrisis een bedrag uit van € 10 miljoen voor een koopkrachtfonds. Er werd een scala aan maatregelen uitgedacht, uitgewerkt en uitgevoerd. Daarbij hebben we nauw samengewerkt met vele maatschappelijke partners in onze stad.
Zo hielpen we 9.000 huishoudens, honderden ondernemers en tientallen maatschappelijke organisaties om deze moeilijke tijd door te komen. • Belangrijke pijler onder ons beleid is de ophoging van de draagkrachtnorm van 120% naar 130% van het sociaal minimum. Daardoor kunnen meer mensen met een laag inkomen financiële ondersteuning krijgen. Deze ophoging realiseren we stapsgewijs voor de verschillende regelingen. Ook hebben we een plan gemaakt voor een witgoedregeling, waardoor mensen met een laag inkomen energie slurpende apparaten zoals wasmachine en koelkast voor een energiezuinig exemplaar kunnen inwisselen. We betalen dat uit de resterende middelen van het koopkrachtfonds. • We zochten de grenzen op van de Participatiewet. Goed voorbeeld daarvan is de verhoging van de giftenlimiet van 1.200 naar 1.800 euro. Dat kan mensen in de bijstand nét iets meer lucht geven. Wat gaan we ervoor doen? Duurzaam financieel houdbaar Sociaal Domein In hoofdstuk 3 hebben wij aangegeven hoe wij streven naar een duurzaam financieel houdbaar Sociaal Domein. Inzet participatie voor inwoners met grote afstand tot de arbeidsmarkt In 2024 is de regionale pilot voor inwoners met de grootste afstand tot de arbeidsmarkt gestart.
In deze pilot werkt Senzer samen met gemeenten aan een intensievere dienstverlening voor deze doelgroep en een intensievere regionale samenwerking om deze inwoners meer (maatschappelijk) zelfredzaam te maken. Binnen de pilot krijgen 90 inwoners te maken met een intensievere aanpak met meer contactmomenten. In 2025 wordt de pilot geëvalueerd en wordt bezien welke dienstverlening effectief is voor deze doelgroep. In 2025 levert Senzer een voorstel voor deze dienstverlening op.
33
Participatiewet in Balans De herziening van de Participatiewet bestaat uit drie sporen. Het eerste spoor bestaat uit een twintigtal maatregelen op de korte termijn waarmee er onder andere meer ruimte is voor maatwerk en werken vanuit vertrouwen. Het tweede spoor betreft de fundamentele herziening van het stelsel op de lange termijn en het derde spoor gaat over het versterken van de vakkundigheid van de uitvoerende professionals. Het wetsvoorstel voor spoor 1 ligt momenteel bij de Tweede Kamer en de ingangsdatum is vooralsnog gepland voor 1 januari 2025. Dit is echter afhankelijk van de voortgang van de besluitvorming. Samen met Senzer treffen we voorbereidingen voor de invoering van deze wet en de implementatie van de wijzigingen. Hiervoor moeten in 2025 verordeningen en beleidsregels worden aangepast, zowel voor de algemene bijstand als voor de bijzondere bijstand. Arbeidsmarkttoeleiding statushouders In 2024 is de pilot startbanen gestart. De aanpak is bedoeld voor statushouders die kort in Nederland zijn en bezig zijn met inburgeren onder de Wet Inburgering 2021. Zij gaan na vestiging in de gemeente snel aan het werk waardoor ze direct kunnen participeren en de taal leren op de werkvloer. De pilot wordt verlengd naar 2025. De verwachting is dat er in 2025 100 deelnemers zijn binnen de pilot, die naar verwachting tot medio 2026 doorloopt.
Statushouders die de B1 route inburgering (leren spreken en schrijven van de Nederlandse taal op niveau B1, binnen maximaal 3 jaar) volgen binnen de arbeidsmarktregio Helmond-de Peel begeleiden we snel, binnen drie maanden na opstellen van het persoonlijke inburgeringsplan, naar werk. We passen de werkwijze inburgering zodanig aan dat we regionaal meer uniform werken. Social Return on Investment Vanaf 1 januari 2024 geldt het beleidskader Social Return on Investment (SROI) en in 2024 is de regionale SROI-Servicedesk van start gegaan. Opdrachtnemers van gemeenten in de arbeidsmarktregio worden door sociale criteria in de opdrachtverstrekking verplicht om werkgelegenheid te creëren voor inwoners met een grote afstand tot de arbeidsmarkt. De Servicedesk SROI ondersteunt opdrachtnemers met het invullen van hun SROI-verplichting en controleert en monitort deze invulling. In 2025 wordt bij alle contracten met een waarde van tenminste €100.000 gesproken over de op te nemen SROI-verplichting, en alle gegunde contracten worden opgenomen in het monitoringssysteem. Daarnaast evalueren we met de andere gemeenten in de arbeidsmarktregio de inzet van de Servicedesk.
Aanpak Ervaringsdeskundigheid Gemeente Helmond neemt samen met de LEVgroep, Senzer, Savant en Sociale Teams Helmond deel aan het landelijke project 'Mensen met ervaringskennis op geldzorgen' dat begeleid wordt door Pharos en Sterk uit Armoede. In 2025 gaan twee ervaringsdeskundigen werken aan vraagstukken voor alle partners. Daarnaast ontwikkelen we in 2025 een werkwijze zodat we ervaringsdeskundigheid op aanvraag kunnen gaan inzetten Uitvoeringsplan Armoede & Schulden In 2024 actualiseerden we het Beleidsplan Armoede & Schulden 2024-2028 en stelden we het bijbehorend uitvoeringsplan voor de jaren 2025 en 2026 op. In 2025 starten we met het ontwikkelen van een monitor voor het uitvoeringsplan en voeren we de projecten uit het plan uit. De projecten in het uitvoeringsplan verschillen in tijdsduur, intensiteit en de verwachtte resultaten. Een voorbeeld van een project is de implementatie van de basisdienstverlening schulddienstverlening.
34
Uitvoering regeling energiezuinig witgoed voor lage inkomens In 2024 heeft de raad besloten tot het uitvoeren van een incidentele witgoedregeling. Huishoudens met een inkomen tot 130% van het sociaal minimum krijgen een voucher waarmee ze een duurzaam witgoed apparaat kunnen aanschaffen. We verwachten in 2025 ongeveer 5500 huishoudens te bereiken. Autonome ontwikkelingen (bedragen x € 1.000)
Hoofd Autonome ontwikkelingen product 602 Herziene systematiek uitvoeringsbijdrage GR Senzer Totaal Autonome ontwikkelingen Werk en inkomen
2025
2026
2027
2028
1.400 1.400
1.400 1.400
1.400 1.400
1.400 1.400
In 2022 is voor de gemeentelijke bijdragen in de algemene uitvoeringskosten van Senzer overgestapt op een andere berekeningssystematiek. Alle gemeenten wordt gevraagd eenzelfde percentage bij te dragen van de inkomsten die de gemeenten ontvangen binnen het cluster Participatie van de algemene uitkering in het gemeentefonds. Voor 2025 leidt deze werkwijze tot een extra bijdrage van € 1,4 miljoen uit de begroting van de gemeente Helmond. Specificatie per hoofdproduct In onderstaande tabel is voor dit thema een specificatie van de hoofdproducten opgenomen. (inclusief mutaties op de reserves) (bedragen x € 1.000/ - is negatief)
Specificatie per hoofdproduct
2025 Lasten
2025 Baten
2025 Saldo
602 603 604 618 619 621 Totaal
58.096 8.889 2.318 17.604 1.427 5.304 93.638
41.927
-16.169 -8.889 -2.318 -17.604 -1.417 -4.475 -50.872
Uitvoering uitkeringsregelingen Bijzondere bijstand Schulddienstverlening Werkgelegenheidsbeleid Minima beleid Participatie Werk en Inkomen
35
10 829 42.766
4.1.3
Jeugd, Jeugdzorg en Onderwijs
Beoogd maatschappelijk effect: We willen dat onze jeugd zich optimaal kan ontwikkelen en dat zij daarbij de kans krijgen hun talenten te ontdekken, zodat zij mee kunnen doen aan onze (toekomstige) samenleving. Jeugdigen voor wie dit niet vanzelfsprekend is helpen we met adequate ondersteuning en hulp. Doelstellingen • Kinderen en jeugdigen groeien kansrijk, gezond en veilig op in Helmond en krijgen wat nodig is om vanaf het prille begin een goede start te maken en zich ten volle te ontwikkelen (zie ook programma 2, thema Veiligheid). We zetten in op preventie en ontwikkelen daarvoor een impact gedreven aanpak. • Versterken van onderwijskansen en onderwijsdeelname van onze jeugdige inwoners. Alle kinderen en jeugdigen hebben een ontwikkelrecht, het liefst in een onderwijsomgeving waarin ze hun talenten kunnen ontwikkelen. • Gezinnen en jeugdigen die ondersteuning nodig hebben bij bijvoorbeeld opvoeding, inkomen, financiën of psychische problemen of stoornissen krijgen deze snel en laagdrempelig, licht waar mogelijk, zwaarder en specialistisch indien nodig. • Kinderopvang/onderwijs en jeugdhulp sluiten beter op elkaar aan. • We voorkomen voortijdige schoolverlaters en thuiszitters en benutten de talenten van jongeren optimaal. • Er komen meer kleinschalige verblijfsvoorzieningen voor jeugdigen die hulp en ondersteuning nodig hebben, als alternatief voor gesloten jeugdhulp.
• Passende en toekomstbestendige huisvesting voor onze onderwijsinstellingen. Wat hebben we al bereikt? • Het Meerjarenprogramma Jeugd en de aanpak voor Preventie met Gezag zijn twee belangrijke documenten die kortgeleden zijn vastgesteld. Het legt de basis voor ons jeugdbeleid in de komende jaren. • Het Dr. Knippenbergcollege kreeg kort voor de huidige bestuursperiode een mooie plek op Sport- en Beleefcampus De Braak. • We zijn volop bezig met de uitvoering van de Helmondse Educatieve Agenda, waarmee we obstakels in de ontwikkelkansen van kinderen en jongeren uit de weg willen ruimen. Zo hebben inmiddels alle basisscholen toegang gekregen tot een bibliotheek op school. Ook zorgen we met het stadsplan basisvaardigheden ervoor dat iedereen laagdrempelig kan meedoen aan de samenleving en pakken we laaggeletterdheid aan. Wat gaan we ervoor doen? Duurzaam financieel houdbaar Sociaal Domein In hoofdstuk 3 hebben wij aangegeven hoe wij streven naar een duurzaam financieel houdbaar Sociaal Domein. Extra middelen voor onderhoud onderwijsgebouwen Gemeenten hebben een wettelijke zorgplicht voor onderwijshuisvesting en aanpalende terreinen, zoals kinderopvang en bewegingsonderwijs. Deze verplichting wordt toegekend in de Wet op het primair onderwijs, de Wet op het voortgezet onderwijs en de Wet op de expertisecentra.
De vertaling hiervan is voor de gemeente Helmond in de verordening Voorzieningen huisvesting onderwijs Helmond 2015 vastgelegd. De zorgplicht houdt in dat de gemeente zorgt voor voldoende en adequate huisvesting.
36
Doordat het gebouwenbestand is verouderd, worden we steeds vaker geconfronteerd met schades en constructiefouten. De gemeente is verantwoordelijk om deze te herstellen. Het Integraal Huisvestingsplan uit 2017 is bedoeld voor de bouwkosten van nieuwe schoolgebouwen en biedt geen ruimte om (onverwachte) onderhoudskosten van bestaande gebouwen te dekken. Daarom nemen we vanaf 2025 een nieuw, structureel budget in de begroting op ter dekking van deze kosten. Extra krediet Onderwijshuisvesting & MFA Rijpelberg (Integraal Huisvestingsplan) Voor het realiseren van de laatste nieuwbouwprojecten van het lopende Integraal Huisvestingsplan uit 2017 is extra krediet nodig. Door onder meer de stijging van bouwkosten, aangescherpte inzichten over de bouwprojecten, participatie van kinderopvang voor een doorgaande leerlijn, gymzalen/ buurthuis (MFA Rijpelberg) en het niet toepassen van indexatie op kredieten zijn er onvoldoende middelen om de projecten die nog op de rol staan uit te voeren in de periode 2025-2028. Concreet gaat het om extra krediet voor MFA Rijpelberg, Integraal Kindercentrum (IKC) ‘T Hout, IKC Het hart van het Hout en VSO de Korenaer. In 2025 starten we met dit extra krediet de procedure die moet leiden tot uiteindelijke realisering van de nieuwbouw.
Dit betekent onder meer de architectenselectie, de 1e ontwerpen in samenspraak met scholen en omwonenden, de kostenbegroting en de uiteindelijke aanbesteding van de projecten. Parallel hieraan gaan in 2025 de procedures lopen voor het omgevingsplan. Bij MFA Rijpelberg verbinden we inhoudelijk en ruimtelijk een IKC met een wijkhuis en versterken zo de sociale infrastructuur in de wijk, in overeenstemming met de geactualiseerde kadernota sociaal domein. Door kindgerelateerde functies te combineren met ondersteunings- en ontmoetingsfuncties kan er een brede voorziening ontstaan, die de wijk een sociaal-maatschappelijke impuls geeft en de participatie en ontmoeting in de wijk verbetert. Integraal Huisvestingsplan 2029 en verder Na afronding van de projecten van het lopende integraal huisvestingsplan, naar verwachting in 2028, staat ons nog een forse, dubbele opgave te wachten. Het huidige scholenbestand dient vervangen te worden én we moeten scholen bij gaan bouwen vanwege de schaalsprong. In 2024 zijn we samen met de schoolbesturen de voorbereidingen gestart voor een nieuw integraal huisvestingsplan voor 2029 en verder. Dit plan voor een duurzame en toekomstbestendige onderwijshuisvesting wordt in 2025 verder met de schoolbesturen uitgewerkt en naar verwachting in de eerste helft van 2026 ter besluitvorming voorgelegd aan de raad.
De uitvoering krijgt vervolgens vanaf 2029 zijn beslag. Hiervoor maken wij extra ambtelijke capaciteit beschikbaar. Uitvoeren Ontwikkelkansenbeleid Eind 2023 is het Ontwikkelkansenbeleid vastgesteld. In 2025 wordt gewerkt aan de uitvoering van het Ontwikkelkansenbeleid 2024 – 2027. In de koers zijn twee pijlers vastgesteld: 1) De beste vroege start en 2) Taal centraal. Om aan deze twee pijlers invulling te geven, werken we in 2025 aan de volgende deelonderwerpen: • Doorontwikkeling van de pilot passende kinderopvang • Een aanpak om het bereik van de voorschoolse opvang binnen de gemeente te vergroten • Een nieuw subsidiekader voor de taalklassen • Doorontwikkeling subsidieregeling ontwikkelkansen • Doorontwikkeling van de Verlengde Schooldag Helmond
37
Verdere uitvoering van de Helmondse Educatieve Agenda 2020-2030 (HEA) In 2025 geven we verder uitvoering aan de Helmondse Educatieve Agenda 2020-2030 (HEA). Samen met kinderopvang, onderwijs en maatschappelijke partners zetten we in op de volgende drie pijlers: 1. Het verbeteren van de samenwerking tussen onderwijs, opvang en gemeentelijke toegang; 2. Het creëren van een ononderbroken leerlijn voor kinderen; 3. Het ondersteunen bij de taalontwikkeling van (anderstalige) kinderen en hun ouders. We versterken in 2025 de deskundigheidsbevordering in onderwijs en kinderopvang voor de omgang met anderstalige kinderen en hun ouders (pijler 3). Tegengaan voortijdig schoolverlaten en thuiszitters Medio 2025 wordt naar verwachting de wet ‘Van school naar duurzaam werk’ van kracht. Deze wet beoogt een doorlopende aanpak van school naar werk voor jongeren tot 27 jaar. Met als doel het tegengaan van voortijdig schoolverlaten en bewerkstellingen dat jongeren onderwijs volgen en/of werken. Deze nieuwe wet is de basis voor het regionaal programma 'Van school naar duurzaam werk 20252029’ dat we in 2025 onder regie van (contact)gemeente Eindhoven opstellen, samen met partners op het terrein van onderwijs en werk. In samenhang hiermee wordt eveneens onder regie van de (regio)gemeente Eindhoven in 2025 een nieuw regionaal beleidskader voor het Doorstroompunt ontwikkeld voor de periode 2025-2029.
Lokaal starten we in 2025 met een versterkte aanpak van schoolverzuim op drie scholen, als onderdeel van het programma Preventie met Gezag. Deze aanpak voorziet in intensieve samenwerking met justitiële partners als Halt, de rechtbank en jeugdreclassering. Regionale Visie op nieuwkomersonderwijs Het nieuwkomersonderwijs in de regio Helmond staat onder druk door de toenemende stroom aan nieuwkomers. In 2025 leveren we een kaderstellende visie Nieuwkomersonderwijs op, die richting geeft aan de duurzame organisatie van het nieuwkomersonderwijs binnen de gemeente Helmond. Vervolgens starten we - binnen deze kaders - aan de uitwerking van uitvoeringsagenda's voor kinderopvanglocaties, het primair onderwijs en het voortgezet onderwijs. Aanvullend hierop werken we in 2025 samen met de 20 andere gemeenten in Brabant-Zuidoost (Brainportregio) op het gebied van nieuwkomersonderwijs en internationalisering binnen het onderwijs. In 2025 maken we onder andere afspraken over de huisvesting van de Eerste Opvang Anderstaligen (EOA) en de aanpak van de wachtlijstproblematiek in de regio. Ook verkennen we de mogelijkheden voor een gezamenlijke organisatie van tussentijds aanbod voor Alleenstaande Minderjarige Vluchtelingen (AMV). Nu regelt iedere gemeente afzonderlijk nog aanbod voor deze kinderen. In 2026 en verder geven we uitvoering aan deze afspraken.
Impact gedreven jeugdpreventie in de wijk In 2024 startten we met de uitvoering van het Meerjarenprogramma Jeugd 2024-2028 'Kansrijk, Gezond en Veilig opgroeien in Helmond' en bereidden de aanpak op wijkniveau voor (Wijkprogrammering). In 2025 beginnen we in de Binnenstad, Helmond-West en Helmond-Oost (de drie Preventie met Gezag-wijken). We vormen in iedere wijk coalities van bewoners, vrijwilligers, uitvoerende professionals en beleidsmakers. Zij bepalen welke risico, beschermende of versterkende factoren in hun wijk belangrijk zijn en welke aanpak het beste past om deze factoren effectief te
38
beïnvloeden. Zij maken afspraken over de uitvoering en monitoren vervolgens de voortgang. In 2026 en verder continueren we deze aanpak en breiden deze uit naar de andere wijken. Uitwerking Hervormingsagenda Jeugd In 2024 hebben we ons voorbereid op de lokale en regionale implementatie van de Hervormingsagenda Jeugd. In 2025 zullen we een lokaal plan van aanpak opstellen om stapsgewijs tot daadwerkelijke implementatie van de acties uit de Hervormingsagenda te komen. De Hervormingsagenda is een omvangrijk, meerjarig traject bedoeld om tot betere en betaalbare jeugdhulp te komen. De implementatie hiervan bedraagt daarom meerdere jaren en zal ook in 2026 en verder nog doorlopen. Kleinschalige verblijfsvoorzieningen voor jeugdhulp In 2024 hebben we in ‘Een 10 voor de jeugd’-verband de pilot ‘kleinschalig verblijf’ uitgebreid en zijn we gaan monitoren of we de doelstellingen behalen. Hierbij onderzoeken we of we jeugdigen minder vaak verplaatsen van verblijfslocaties, of jeugdigen korter in verblijf zitten, en of de doelgroep die mogelijk voor jeugdzorgplus in aanmerking komt kan worden afgevangen met een plaatsing in kleinschalig verblijf. In 2025 ronden we de monitoring van deze pilot af. Bij positieve resultaten onderzoeken we of dit kan worden verankerd in de reguliere jeugdhulpinkoop vanaf 2026. Beleidsintensivering (bedragen x € 1.000/)
Hoofd Beleidsintensiveringen product 410 Budget Meerjarenonderhoudsprogramma (MJOP) onderwijshuisvesting 410 Versterken programmeren integraal huisvestingsplan (IHP) fase 2 Totaal Beleidsintensiveringen Jeugd, Jeugdzorg en Onderwijs
2025 250 250 500
2026 250 250 500
2027
2028
250 250 500
250 250 500
Jaarlijks budget onderwijshuisvesting MJOP Gemeenten hebben een wettelijke zorgplicht voor Onderwijshuisvesting. Deze verplichting wordt toegekend in de Wet op het primair onderwijs, de Wet op het voortgezet onderwijs en de Wet op de expertisecentra. De vertaling hiervan is voor de gemeente Helmond in de verordening Voorzieningen huisvesting onderwijs Helmond 2015 vastgelegd. De zorgplicht houdt in dat de gemeente zorgt voor voldoende en adequate huisvesting. Deze verplichting wordt onder andere ingevuld door uitvoering te geven aan hetgeen in de Verordening is opgenomen. Doordat het gebouwenbestand sterk verouderd is inmiddels, worden we steeds vaker geconfronteerd met schades en constructiefouten. De gemeente is verantwoordelijk om deze te herstellen. Autonome ontwikkelingen (bedragen x € 1.000)
Hoofd product
Autonome ontwikkelingen
409 Duurzaam financieel houdbaar Sociaal Domein dekking: reserve Sociaal Domein 409 dekking: besparingsopgave Taskforce Sociaal Domein 409 Totaal Autonome ontwikkelingen Jeugd, Jeugdzorg en Onderwijs
2025
2026
2027
2028
10.182 -6.000 -3.282 900
14.937 -4.000 -6.937 4.000
14.943
14.970
-10.943 4.000
-10.970 4.000
Aanpak duurzaam financieel houdbaar Sociaal Domein Binnen het sociaal domein komen enkele forse uitdagingen op de gemeente Helmond af. Aan de ene kant nemen de uitgaven toe door ontwikkelingen rondom de eigen bijdrage WMO, verdere vergrijzing en problemen binnen het jeugdzorgstelsel. Aan de andere kant neemt compensatie van het Rijk voor de jeugdzorg af en worden budgetten voor beschermd wonen anders verdeeld. 39
Om deze ontwikkelingen het hoofd te bieden, kijken we naar de besparingsmogelijkheden binnen het sociaal domein. We zullen in kaart brengen waar de kansen en mogelijkheden liggen om tot een duurzaam financieel sociaal domein te komen. Het is uiteindelijk aan het college en de raad om hierin keuzes te maken. Daarbij is het uitgangspunt dat de tekorten zo veel mogelijk binnen het sociaal domein worden opgevangen. Gezien echter de omvang van de tekorten zal het financiële vraagstuk in de volle breedte van de begroting afgewogen moeten worden. Deze aanpak omvat het volledige sociale domein, niet alleen jeugd, jeugdzorg en onderwijs. In de begrotingsstructuur is deze in dit thema opgenomen. Investeringen Voorgenomen investeringen 2025 Hoofd Investering product
(bedragen x 1.000 / - is negatief)
404 Speelvoorzieningen Totaal Jeugd, jeugdzorg en onderwijs
Bruto investering
Verwachte bijdrage
Netto investering
660 660
0 0
660 660
Speelvoorzieningen Wij investeren in speelvoorzieningen in de hele stad. Met de uitvoering van de speelprojecten geven we, waar mogelijk, ook een impuls aan de openbare ruimte. Dit doen we door het verbreden van de speelprojecten tot integrale, klimaatbestendige en inclusieve plannen voor een aantrekkelijke beweegvriendelijke woonomgeving. Daarbij gaat het globaal om drie type ingrepen: Herinrichten (gelijkwaardig): vervangen speeltoestellen en ondergronden; Impuls in speel- en verblijfswaarde, sportfuncties, of natuurlijk spelen; Omvormen tot informele natuurlijke speelruimte, zonder speeltoestellen. In 2023 is tijdens de periodieke veiligheidsinspecties gekeken naar de verwachtte vervangjaren van speeltoestellen als basis voor het geüpdatete uitvoeringsprogramma. De komende vier jaar (20252028) komen in totaal 164 van de 263 plekken in aanmerking voor een herinrichting. Het is daarom belangrijk om de komende jaren een inhaalslag te maken in de vervangingen.
Specificatie per hoofdproduct In onderstaande tabel is voor dit thema een specificatie van de hoofdproducten opgenomen. (inclusief mutaties op de reserves) (bedragen x € 1.000/ - is negatief)
Specificatie per hoofdproduct
2025 Lasten
403 404 405 406 409 410 478 575 681 Totaal
150 1.269 3.923 10.221 46.325 6.899 94 326 1.322 70.529
Sociale Netwerken Basisvoorzieningen accommodaties Basisvoorzieningen overig Maatschappelijke ondersteuning Specialistische ondersteuning Huisvesting onderwijs Techniekeducatie Openbare speelgelegenheden Voortijdig Schoolverlaten/Leerplicht/RMC Jeugd, Jeugdzorg en Onderwijs 40
2025 Baten 960 655 4.516 6.000 984 4 691 13.810
2025 Saldo -150 -309 -3.268 -5.705 -40.325 -5.915 -94 -322 -631 -56.719
4.1.4
Inclusie
Beoogd maatschappelijk effect: Een inclusieve stad waar inwoners zich thuis voelen en zichzelf kunnen zijn. Waar iedereen gelijke kansen heeft om mee te doen, ongeacht afkomst, leeftijd, gender, seksuele voorkeur, beperking of plek waar je bed staat. Doelstellingen • We maken Helmond de komende jaren toegankelijker (fysiek en sociaal) zodat alle inwoners volwaardig kunnen deelnemen aan de samenleving. • Het tegengaan van discriminatie, ook richting organisaties en bedrijven waarmee wij samenwerken. Daarnaast het stimuleren van meldingsbereidheid bij inwoners die discriminatie ervaren. • Inwoners die over een te smalle beurs of onvoldoende basisvaardigheden beschikken om hun weg te zoeken in het digitale stelsel, helpen we deze achterstand te overbruggen (zie ook Hoofdstuk 4.4.6: Digitale Stad, digitale inclusie). • Voor meer statushouders en asielzoekers, waaronder ook Alleenstaande Minderjarige Vluchtelingen (AMV’ers), is er passende opvang, huisvesting en onderwijs beschikbaar. • Statushouders krijgen de begeleiding die ze nodig hebben om te kunnen integreren in onze samenleving en een nieuw bestaan op te kunnen bouwen. Wat hebben we al bereikt? • Al meer dan twee jaar bieden wij Oekraïense vluchtelingen een veilige omgeving, met het voormalige Knippenbergcollege als centrale locatie. Daarmee leveren wij het aandeel dat van een stad als Helmond mag worden verwacht.
Ook ‘reguliere’ vluchtelingen hebben we de afgelopen jaren opgevangen, zowel noodopvang als langdurige opvang van jonge vluchtelingen. • Inclusie heeft de afgelopen jaren veel aandacht gehad. We zijn een regenbooggemeente gericht op de LHBTIQA+doelgroep met meerjarenplan en uitvoeringsplan, waarin diverse activiteiten zijn opgenomen, zoals een social media publiciteitscampagne ‘Lekker Boeiend’ (gericht op jongeren), de foto-expositie Roze 50+ én aanbod voor inwoners met een migratieachtergrond via St. Nese. Lokaal is bovendien het Huis onder de Regenboog ontstaan, dat hulp en advies, lotgenotencontact, inloop, cursussen & workshops aanbiedt. En we ondertekenden de Charter Diversiteit en namen deel aan Diversity Day. Deze dag is gebruikt om binnen de gemeente het gesprek te voeren over diversiteit en inclusie op de werkvloer. Wat gaan we ervoor doen? Asiel en Migratie Helmond heeft een totale (indicatieve) taakstelling op het gebied van asielzoekers van 462. Hiervan zijn momenteel 50 plaatsen gerealiseerd (voor minderjarige asielzoekers). Hier ligt nog een forse opgave en we werken nauw samen met het COA om binnen Helmond een passende tweede opvanglocatie te realiseren. Concrete output is de oplevering van een voorziening in samenwerking met het COA waar minderjarige asielzoekers (AMV-ers) voor korte maar liefst ook voor langere periode kunnen worden opgevangen.
Ook doen we er alles aan om te zorgen voor voldoende capaciteit in het onderwijs voor deze doelgroep. De gemeentelijke bijdrage omvat vooral het voorzien in adequate/voldoende huisvesting voor dit onderwijs.
41
Daarnaast werkt de gemeente aan de realisatie van een grotere opvanglocatie voor reguliere asielzoekers, voor een termijn van 10-15 jaar. Hier verwachten we in 2025 alleen een tussenresultaat (bijvoorbeeld locatiekeuze). De opvang zelf gebeurt door het COA. De gemeente levert alleen personele inzet voor de organisatie van de huisvesting, eventueel onderwijs en inburgering. De gemeente heeft een wettelijke en maatschappelijke taak in het huisvesten van de diverse groepen nieuwkomers, waaronder asielzoekers, Oekraïners en arbeidsmigranten. Het maken van beleid voor (de huisvesting van) deze groepen, het (met partners) daadwerkelijk organiseren van deze huisvesting en het zorgen voor onderwijs, begeleiding en inburgering is op dit moment nog niet structureel belegd in de organisatie. Daarvoor is in 2024 een apart team gevormd, dat op dit moment nog uit incidentele middelen gefinancierd moet worden. Na 2025 zullen de kosten hiervan worden ingebed in de reguliere formatie. Het team bestaat in ieder geval uit een programmamanager, twee projectleiders, een programmaondersteuner en een beleidsmedewerker. Opvang statushouders in Buitenjan Veldhoven Voor de opvang van statushouders die in de regio worden gehuisvest is in de gemeente Veldhoven een tussenvoorziening gecreëerd.
Hier worden vanaf 1 februari 2022 ongeveer 150 statushouders tijdelijk opgevangen, totdat zij een zelfstandige woning krijgen toegewezen in hun gekoppelde gemeente in Zuidoost-Brabant. Dit verlicht de druk op de landelijke asielzoekerscentra waar de statushouders veelal vandaan komen maar eigenlijk niet meer thuishoren. Vanuit De Buitenjan worden statushouders begeleid naar werk en kunnen zij starten met inburgeren in de gemeente waaraan ze gekoppeld zijn. Alle 21 gemeenten in de regio leveren een financiële bijdrage aan deze voorziening. In 2025 blijft ook gemeente Helmond deelnemen aan de regionale opvangvoorziening voor statushouders in Veldhoven. De (verlengde) overeenkomst hiervoor loopt tot 1 augustus 2026. Daarnaast wordt een klein aantal statushouders rechtstreeks gehuisvest binnen Helmond zelf. Op 24 juni 2024 heeft ons college besloten tot deelname aan de regionale opvang van statushouders op de aangegeven locatie in Veldhoven. De kosten daarvan zijn € 64.000 in 2025 en € 47.000 in 2026. Wij bekostigen dit uit de reserve nieuwkomers. Huisvesten statushouders Elke gemeente krijgt halfjaarlijks een taakstelling voor het huisvesten van statushouders. Statushouders huisvesten we op grond van de regionale huisvestingsverordening met urgentie in sociale huurwoningen van de woningcorporaties.
Ook kijken we in onze gemeente naar nieuwe kansen voor Nidos woningen/woonvormen (Nidos is de voogdij-instelling voor AMV’ers) waar AMV-statushouders onder begeleiding kunnen wonen.
42
Uitvoering antidiscriminatie-agenda (nu: inclusie-agenda) Helmond In het ambitieakkoord is de ambitie opgenomen dat Helmond een inclusieve stad wil zijn, waar inwoners zich thuis voelen en zichzelf kunnen zijn en discriminatie wordt tegengegaan. Om dit doel te bereiken worden gesprekstafels georganiseerd met vertegenwoordigers uit inwonersgroepen die op basis van hun kenmerken een aantoonbaar verhoogd risico lopen om gediscrimineerd te worden. Het betreft mensen met een niet-Nederlandse achtergrond, een andere huiskleur en/of religie, mensen uit de regenbooggemeenschap en mensen met een handicap. De uitkomsten van de gesprekstafels worden verwerkt in een inclusie-agenda. Er zal in 2025 minimaal één keer een terugkoppeling aan de raad plaatsvinden. De verbetervoorstellen uit de inclusie-agenda lopen ook na 2025 door. Daarnaast loopt een aantal uitvoeringsplannen om inclusie te bevorderen op specifieke doelgroepen, zoals inwoners met een handicap en de LHBTIQ+-doelgroep. Uitvoeren actieplan VN-verdrag Handicap (2024-2025) In 2024 werkten we samen met een groep ervaringsdeskundigen met uiteenlopende beperkingen een tweejarig actieplan uit voor het VN-verdrag Handicap 2024-2025.
Het Actieplan 2024-2025 focust op een drietal speerpunten: Werken aan Bewustwording; Verbeteren van de fysieke toegankelijkheid; Vergroten van participatie van de doelgroep(en) met een beperking op gebied van cultuur & bewegen. In 2025 biedt MEE cursussen aan voor herkenning en bejegening van inwoners met een onzichtbare beperking. Het ‘mystery guest’ onderzoek door ervaringsdeskundigen van ORO in 2024 zal leiden tot verbeterplannen bij gemeentelijk afdelingen (ontvangst, security, Wmo-loket en KCC) die in 2025 worden uitgevoerd. Na opening van De Braak zullen de aangeschafte sporthulpmiddelen actief worden gepromoot. Op basis van de Uitvoeringsnota Evenementen wordt gewerkt aan de verbetering van de toegankelijkheid van evenementen, met onder andere de inzet van ervaringsdeskundigen van Helmond Toegankelijker. Het betreft hier structureel beleid. Begin 2026 zal er opnieuw een 2-jaren Actieplan worden opgesteld. Uitvoering meerjarenbeleidsplan regenboogbeleid 2023-2026 In 2024 richtten we ons met name op de omgeving van de LHBTIQ+-doelgroep met als doel de bewustwording, acceptatie en daarmee de sociale veiligheid van de LHBTIQ+ gemeenschap – jong én oud - te vergroten. De GGD is coördinator van de uitvoering van het regenboogbeleid dat Helmond samen met Eindhoven uitvoert.
Zij blijven zich richten op de intermediairs op VO- en MBO-scholen door middel van nieuwsbrieven, trainingen, (overzicht van beschikbaar) onderwijsmateriaal en een aanbod voor een interactieve theatervoorstelling. Voor de doelgroep ouderen wordt de roze loper gepromoot bij diverse zorginstellingen. In Helmond is daarnaast Stichting Het huis onder de Regenboog actief. Zij bieden inloop, diverse culturele activiteiten, informatie, een luisterend oor, lotgenotencontact en individuele gesprekken. Zowel de GGD als Stichting Het huis onder de Regenboog hebben een uitvoeringsplan voor 2025 aangeleverd. De voortgang daarop wordt gemonitord op basis van periodieke voortgangsgesprekken. De activiteiten van deze organisaties worden structureel aangeboden en gesubsidieerd. De verwachting is dat dit ook in 2026 wordt voortgezet. 43
Personeelsbeleid Een belangrijk aspect van inclusie is dat ook de gemeentelijke organisatie een betere afspiegeling wordt van de samenleving. Wat we hiervoor doen is toegelicht bij 4.4.7 en 5.5.4 Personeel en Organisatie. Autonome ontwikkelingen (bedragen x € 1.000)
Hoofd product
Autonome ontwikkelingen
622 Opvang statushouders in Buitenjan Veldhoven dekking: reserve nieuwkomers 622 Programmateam Asiel en Migratie 622 dekking: reserve nieuwkomers 622 dekking: specifieke uitkering opvang ontheemden Oekraïne 622 Totaal Autonome ontwikkelingen Inclusie
2025
2026
64 -64 929 -663 -266 -
47 -47
-
2027
2028
-
-
Specificatie per hoofdproduct In onderstaande tabel is voor dit thema een specificatie van de hoofdproducten opgenomen. (inclusief mutaties op de reserves) (bedragen x € 1.000/ - is negatief)
2025 Lasten 904 904
Specificatie per hoofdproduct 622 Totaal
Opvang Vreemdelingen Inclusie
44
2025 Baten 727 727
2025 Saldo -177 -177
4.1.5
Gezondheid
Beoogd maatschappelijk effect: We streven naar het versterken van de sociale structuur, leefbaarheid en gezondheid in met name de aandachtswijken. Dit doen we vanuit het idee dat de aanpak van de bestaande gezondheidsverschillen verder gaat dan leefstijlinterventies. Daarbij wordt dan ook intensief de link gelegd met de aanpak van armoede en het versterken van basisvaardigheden. Doelstellingen • In 2040 zijn de gezondheidsverschillen kleiner met 30% en leven alle Helmonders 5 jaar langer in goede gezondheid. • Inwoners van Helmond beschikken over voldoende basisvaardigheden (rekenen, taal en burgerschap) om deel te nemen aan de samenleving op een manier die goed bij hun identiteit, vaardigheden en leven past. • Investering in regionale samenwerking met bedrijven, onderwijs, maatschappelijke organisaties en overheden via Brainport voor Elkaar om de tweedeling in de samenleving te verminderen en iedereen mee te laten doen. Wat hebben we al bereikt? • Verkleinen van gezondheidsverschillen kreeg in ons ambitieakkoord een grote prioriteit. Want als ergens de tweedeling in onze stad zichtbaar wordt, dan is het wel in de (on)gezondheid van mensen. “We vinden het onacceptabel dat er wijken zijn waar mensen jaren korter leven dan in andere wijken”. Gezondheid is bij uitstek een thema waaraan veel andere beleidsterreinen bijdragen.
Sportvoorzieningen, groene buitenruimte, terugdringen van de uitstoot van schadelijke stoffen en het de-normaliseren van alcohol, roken en drugs; om maar een paar voorbeelden te noemen. • We werken met allerlei organisaties samen, zoals aan thematafels binnen het Preventieakkoord, binnen het Integraal Zorgakkoord (IZA) en Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA), en binnen Peel Duurzaam Gezond. Ook in onze wijkontwikkelingsplannen heeft gezondheid een prominente plek gekregen. • Samen met de Stichting Bedrijventerreinen Helmond hebben we werkgevers in het middenen kleinbedrijf persoonlijk bezocht om hen te stimuleren goed voor hun werknemers te zorgen. De bouw van een nieuwe ambulancepost aan de Deltaweg is kortgeleden gestart. Wat gaan we ervoor doen? Uitvoering Stadsplan Basisvaardigheden Via het Stadsplan vergroten we de basisvaardigheden van mensen zodat zij zich beter kunnen redden in de steeds ingewikkelder wordende maatschappij. We doen dit door naast het reguliere aanbod aanvullend in te zetten op preventie, ‘NT1-ers’ (Helmonders met Nederlands als eerste taal) de eerste stap te laten zetten middels een gezinsaanpak, begeleiding vanuit belangrijke vindplekken, een werkgeversaanpak en door de inzet van het taalhuis als centraal coördinatiepunt van vraag en aanbod. Het Stadsplan wordt uitgevoerd met verschillende partners in de stad.
In 2025 blijft de focusdoelgroep Helmonders met Nederlands als eerste taal (NT1-ers). Het bereiken van de doelgroep is (landelijk) een grote uitdaging. We richten ons op het bereiken van de doelgroep door te zorgen dat professionals die dicht bij de doelgroep staan problemen voldoende kunnen herkennen, het gesprek kunnen aangaan en kunnen doorverwijzen naar het Taalhuis. In het meerjarenplan Taalhuis Helmond 2024 - 2026 is de volgende doelstelling opgenomen voor 2025: Door creatieve communicatie-uitingen te ontwikkelen wordt het onderwerp bespreekbaar en bekender. We zetten in op marketing en gerichte acties op inwoners die niet primair tot de NT1doelgroep behoren. 45
Uitvoeren Lokaal Preventieakkoord De maatschappelijke partners van het Lokaal Preventieakkoord (Jibb+, Je Leefstijl als Medicijn, GGD Brabant-Zuidoost en Novadic-Kentron) vragen eind 2024 subsidie aan voor 2025. Via structureel contact met de bedrijven in de stad die het Lokaal Preventieakkoord hebben ondertekend, halen we op wat zij nodig hebben om in te zetten op de beoogde resultaten van het Lokaal Preventieakkoord. Naar verwachting volgen er uit 2025 een aantal projecten vanuit de maatschappelijke partners. Deze projecten zijn gericht op gezonde voeding en bewegen, alcohol- en drugspreventie en Rookvrij. Ook zal er weer een jaarlijkse bijeenkomst Preventieakkoord plaatsvinden voor alle ondertekenaars van het akkoord. Wanneer er succesvolle projecten zijn opgezet is de intentie om daar in 2026 een vervolg aan te geven. Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) We zetten ons al geruime tijd in om de gezondheidsperspectieven van onze inwoners te verbeteren en om gelijke kansen voor onze inwoners te creëren. In het Integraal Zorgakkoord (IZA) en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) maken verschillende zorgpartijen, waaronder gemeenten, nu ook afspraken over de gezondheidsdoelen voor de komende jaren. Het plan van aanpak Gezond en Actief Leven (GALA) loopt van 2024 tot en met 2026.