RN 085 1. Ontwikkelperspectief Helmond Centrum 2040 Eindrapport

rol gaan spelen in de stad. In de zomers zal het warmer

bedrijventerreinen, waar wateroverlast en opwarming

voor de ecologische en waterbergende functie, maar ook

worden in stedelijke gebieden en bij hevige regenval zal

een probleem is. Deze terreinen zijn vaak ruim opgezet,

een recreatieve functie. Op sommige plekken heeft de

wateroverlast toenemen. Het is daarom belangrijk om

met brede straatprofielen en grote volumes met veel

natuur de overhand en wordt geen dubbelgebruik van het

nu te investeren in een klimaatbestendige inrichting van

dakoppervlakte, en bieden daarmee ruimte voor

groen gefaciliteerd.

straten en buurten. Groen en minder verharding in de buurt

klimaatadaptieve maatregelen (zoals groene daken en

draagt bij aan vasthouden van water waar het valt. Door een

vergroening van straten).

fijnmazig systeem van infiltratie en lokale waterberging aan

groenstroken toe te passen, worden de buurten koeler en zijn ze beter in staat het water op te vangen. Groen in de straten moet een waterbergende functie hebben. Waterberging op stedelijke schaal Op stedelijk niveau wordt gezocht naar grote waterbergingsgebieden aan de rand van de stad. Een deel van deze gebieden is al aangelegd door het waterschap. Deze waterbuffers beschermen het waardevolle landschap in tijden van droogte. Hitte-eiland-effect In de steeds warmere zomers warmt de stad snel op en blijft warmte ook langer hangen. Door 40% van alle loopen fietsroutes in de schaduw van bomen te leggen, blijft het aangenaam om je lopend of fietsend door de stad te verplaatsen. Daarnaast dragen oppervlaktewater (in de vorm van vijvers, kanalen, beken en fonteinen) en groene gevels en daken ook bij aan verkoeling van de stad. 50

langs de Zuid-Willemsvaart ten hoogte van het centrumgebied

langs de Stadse Aa

Stadspark

Pocketpark

Hoofdverbinding

Lokale verbinding

Stedelijke ruimten

en parkeerplekken te vergroenen, door bomen en lagere

Groene verbindingen

gebieden bestand tegen droogteschade. Door straten

Groen aan het water

te leggen, wordt wateroverlast verminderd en zijn stedelijke

Bestaande situatie Parken Overig groen Grote landschappelijke structuren Grote waterstructuren Voorstel Groene straten: meer bomen voor schaduw en verlaagd groen voor klimaatadaptatie Zoekgebied toevoegen groen: inwoners van deze zones hebben niet binnen 300m een koele plek Vergroening stationskwartier (aanpak per deelgebied) Verduurzamen en vergroenen bedrijventerrein Bodemsanering noodzakelijk, in samenhang met andere bodemwerkzaamheden Zoekgebied stedelijke waterberging Wateroverlast bij een bui van 70mm binnen 2 uur, op te lossen in het groen Wateroverlast bij een bui van 70mm binnen 2 uur, aandachtspunt bij stedelijke ontwikkeling Groen en klimaatbestendig bedrijventerrein

51

DE LEEFBARE STAD Dagelijkse voorzieningen

Stedelijke voorzieningen

Cultuurhistorische identiteit en ‘makersstad’

Het streven is om voorzieningen die het dagelijks leven

Verschillende voorzieningen met een stedelijke

Helmond is altijd een makersstad geweest. Ons

ondersteunen, zoals een supermarkt, de huisarts of een

en/of regionale functie, zoals het ziekenhuis, de

industriële verleden is langs het kanaal en op diverse

kinderdagverblijf, binnen korte loop- of fietsafstand vanaf

onderwijsboulevard of het sportpark de Braak, zijn

plekken in de stad zichtbaar, zoals het Vlisco- en

de woningen te realiseren. Hierbij speelt het comfort en

gekoppeld aan de groene stadsring. Door deze

Nedschroefterrein. Door de culturele en creatieve

de kwaliteit van de routes een rol.

structuur kwalitatief te verbeteren, worden de stedelijke

voorzieningen te clusteren langs het kanaal, willen we de

voorzieningen beter bereikbaar met de fiets en te voet.

identiteit van Helmond als makersstad versterken en een nieuwe lading geven.

De leefbaarheid staat in sommige wijken van Helmond onder druk. De schaalsprong moet ervoor zorgen dat de verschillen niet verder uitgediept worden. Dit doen we door een gedifferentieerd aanbod in het centrumgebied toe te voegen, maar ook door passende voorzieningen binnen de wijken toe te voegen.

10min fietsen

Dagelijkse voorzieningen binnen 10 minuten fietsen bereikbaar voor iedereen 52

Stedelijke voorzieningen zoals sport- en onderwijsclusters gekoppeld aan de stadsring voor goede bereikbaarheid

culturele identiteit en makersstad

Stadsring

CENTRUM

Versterken cultuurhistorische identiteit van het kanaal vergroten cultuurcluster over het kanaal makersstad identiteit zichbaar langs het kanaal

VOORZIENINGEN: AANTALLEN Barcode nieuwe inwoners, vraagt om meer voorzieningen en

Barcode geprojecteerd op de Helmondse situatie. Het toevoegen van 10.000 woningen in het schaalspronggebied betekent dat de volgende voorzieningen kunnen worden toegevoegd:

8m2 groen per woning = 80.000 m 3-30-300 vuistregel

In de figuur hiernaast zijn de ‘spelregels’ van de

3x zoeklocaties aangewezen

voorziening maatwerk nodig.

Zoeklocaties opgenomen in de buurten, geen specifieke locaties aangewezen > vervolgstap

onder- en overcapaciteit. Daarvoor is per type

4x zoeklocaties aangewezen, waaronder sporten op het dak

stad en aangepast worden op basis van behoefte,

Zoeklocatie aangewezen in ‘cultuurcluster’

moeten zorgvuldig worden ingepast in de bestaande

ca. 4x Primair onderwijs

is een (theoretisch) rekenmodel en deze aantallen

Zoeklocaties opgenomen in de buurten

woningen daadwerkelijk voor een stad betekent. Het

ca. 4x multifunctionele locatie waar zorg, ontmoeting en culturele activiteit gecombineerd worden

Barcode maakt inzichtelijk wat het toevoegen van

ca. 1x Voortgezet onderwijs: verplaatsing + uitbreiding Jan van Brabantcollege

2

meer kwalitatieve openbare ruimte. De Utrechtse

Opgenomen in Programma Natuur, landschap, groen en gezond Helmond

Het bouwen van nieuwe woningen, en daarmee

a b c

Bron: Utrecht Barcode 53

DE LEEFBARE STAD: ONDERWIJSVOORZIENINGEN Huidig

Wens voor ontwikkeling onderwijsboulevard

Er wordt gewerkt aan de realisatie van verschillende

Rondom het ROC Ter AA en het Vakcollege Helmond

nieuwe basisscholen in de stad. Ook wordt er een

komt extra ontwikkelruimte beschikbaar op de

nieuw schoolgebouw voor het Jan van Brabantcollege

zwembadlocatie. Op deze plek is een koppeling met zorg

ontwikkeld in Suytkade, nabij de Cacaofabriek.

wenselijk en een combinatie met de vrije school Peelland en de basisschool voor speciaal onderwijs De Korenaer

Visie

mogelijk.

Zoeklocaties voor basisonderwijs/kindcentra Zoeklocaties voor nieuwe basisscholen zijn gebaseerd

Ontwikkeling van multifunctionele accommodaties

op de gebieden die momenteel niet binnen een radius

(MFA’s)

van 600 meter van een basisschool voorzien zijn en op

Om efficiënt om te gaan met de beschikbare vierkante

de ontwikkellocaties met bijbehorende woningaantallen.

meters en ontmoeting tussen verschillende doelgroepen

Er worden vijf nieuwe locaties voor basisonderwijs

te stimuleren, wordt ingezet op het realiseren van

voorgesteld:

multifunctionele accommodaties waar mogelijk. Dit zijn

1. Houtsdonk-zuid

locaties waar bijvoorbeeld onderwijs, cultuur, (kinder)

2. Stationsgebied/Induma-West 3-4. Centrum (2 locaties)

Dr. Knippenbergcollege op Campus de Braak Ontwikkeling multifunctioneel onderwijs- en sportcluster

opvang en sport gekoppeld worden, waardoor activiteit gedurende de hele dag plaatsvindt. Basisonderwijs koppelen aan een wijkhuis, dagopvang, consultatiebureau, wijkteam of sporthal is bijvoorbeeld ook mogelijk.

Basisonderwijs op loopafstand Voor kinderen en ouders is het belangrijk dat basisonderwijs op loop- en fietsafstand van de woning ligt. Daarom wordt een radius aangehouden van 600 meter (max. 10 minuten lopen). Door mensen te stimuleren met de fiets en te voet naar school te gaan, ontstaat een gezonde omgeving rondom de scholen. Om dit mogelijk te maken zijn aantrekkelijke, groene en veilige fiets- en wandelroutes belangrijk.

Koppeling praktijkonderwijs en bedrijven Helmond is een makersstad. Om de traditie van het maken voort te zetten in de toekomst en te koppelen aan nieuwe vormen van economie biedt de aanwezige bedrijvigheid in Helmond een kans. Voor het aantrekkelijk maken van praktijkonderwijs zijn een aantal zaken van belang: een goede OV-verbinding, nabijheid van bedrijvigheid voor stages en werkplekken en passende huisvesting en voorzieningen voor scholieren en studenten. Hoogeind en Vlisco zijn zoekgebieden voor de koppeling tussen bedrijvigheid en praktijkonderwijs.

54

MFA De Westwijzer Westwijzer is een multifunctioneel gebouw, waar jong en oud terecht kan voor allerlei activiteiten (school, opvang, zorg, sport). Het is dé ontmoetingsplek voor de wijk Helmond West.

Salah Eddin El Ayyoubi

ROC Ter AA

Kindcentrum Mozaïek

SBO de Toermalijn Vrije school Peelland Vakcollege

Wilhelminaschool

Dr. Knippenbergcollege

de Rank

ROC Ter AA de Korenaer

De Vuurvogel De Taalbrug So

De Goede Herder

Silvester Bernadette De Hilt Bestaande situatie Primair onderwijs 600m actieradius

Westwijzer

Speciaal onderwijs

Jan van Brabant College

VO-school Voorstel

Yuverta MBO

Nieuwe VO-school Nieuw primair onderwijs met 600m actieradius Zoeklocatie voor basisonderwijs/kindcentra Cluster onderwijsboulevard Zoeklocatie voor praktijkscholen

Kindcentrum In het Hart van het Hout

gecombineerd met bedrijven Aantrekkelijke fietsroutes

Mierlo-Hout Kindcentra

55

DE LEEFBARE STAD: SPORTEN & SPELEN Huidig Om de gezondheid van de Helmondse inwoners te verbeteren moet men uitgenodigd worden om gebruik te maken van de beschikbare sportvoorzieningen. Sporten draagt niet alleen bij aan fysieke gezondheid, maar ook aan sociale en mentale gezondheid. Sporten in verenigingsverband is echter niet voor iedereen binnen handbereik wegens kosten of verplichtingen, daarom zijn vrij toegankelijke sportplekken in de openbare ruimte minstens zo belangrijk. Huidige binnensportlocaties moeten uitgebreid worden om te kunnen voorzien in de

en veilig zijn voor alle leeftijden. Ze worden geplaatst op plekken waar vanaf omliggende straten of woningen zicht is op de activiteit. Er is extra aandacht voor passende sport- en ontmoetingsplekken voor jongeren, bijvoorbeeld een skatepark of ‘urban sports’ voorzieningen langs het kanaal. Er komen ook mogelijkheden voor recreatie op het water. Het moet aantrekkelijker worden voor jongeren om naar buiten te gaan en te bewegen en elkaar daarbij te ontmoeten. Door de invulling en het beheer van een buurtvoorziening samen met omwonenden op te pakken, wordt de voorziening echt onderdeel van de buurt.

vraag, die nog meer zal toenemen met de schaalsprong.

Tijdelijke initiatieven in de openbare ruimte, zoals een

Visie

te krijgen wat waar het beste werkt.

Zoeklocaties voor sportvoorzieningen Campus de Braak wordt als stedelijke sportlocatie ontwikkeld, in combinatie met onderwijs. Het in Houtsdonk gelegen HVV wordt opgenomen in de toekomstige gebiedsontwikkeling. In Houtsdonk is in het hart van de buurt een multifunctionele voorziening met een sportcluster voorgesteld. Op buurtniveau wordt ruimte gezocht voor ongeorganiseerde sportaangelegenheden, zoals speeltuinen, fitnessapparatuur in de openbare

verplaatsbare pannakooi, kunnen helpen om meer inzicht

Floating Ecopark, Chicago Recreatie op en aan het kanaal

Fiets- en wandelroutes naar omliggend recreatiegebied Door te investeren in prettige en veilige fiets- en wandelroutes worden inwoners gestimuleerd om gebruik te maken van het groene recreatiegebied rondom Helmond, bijvoorbeeld het buitengebied van Stiphout, Landgoed Croy, Landschapspark Kloostereind, de Bundertjes en de recreatieplas Berkendonk. Aangename routes bevatten onder andere voldoende schaduw en zitgelegenheden.

De Bundertjes, Helmond Recreatieve fiets- en wandelroutes in de natuur rondom de stad

ruimte of een verplaatsbare pannakooi, waar soms onder begeleiding van coaches getraind kan worden. De dekkingsgraad van speelvoorzieningen moet in alle wijken voldoende zijn.

Kansen voor sport Sport kan ook op andere manieren worden ingepast in de stad, bijvoorbeeld op daken. Zowel het Vlisco-terrein als de grote dakoppervlakken op Hoogeind bieden

Aantrekkelijke en veilige sport- en speelplekken

hiervoor mogelijkheden. Het kan werknemers van het

Het is belangrijk om de drempel om te sporten te verlagen.

bedrijventerrein ook uitnodigen om tijdens de werkdag

Sport- en speelplekken moeten goed toegankelijk, verlicht

gebruik te maken van de sportvoorzieningen. Er wordt zoveel mogelijk gezocht naar koppelkansen voor recreatie, sport, waterberging en groen.

56

Burgemeester Geukerspark, Helmond Verhalenspeeltuin

Sportpark Warande Sportpark de Braak

Bakelsbos

Sportpark Rijpelberg

Bestaande situatie Sportveld Zwembad Binnensportvoorziening Speeltuin Voorstel Concentratie van urban sports (tussen kanaal, Stadse Aa en centrum) Zoekgebied nieuwe sportvoorzieningen voor de stad (sporthal gebouw, skateboardpark)

Sportpark Houtsdonk

Kansrijke locatie voor sport op het dak Nieuwe sportvoorzieningen Verplaatsen sportvelden (meer ruimte voor natuur) Zoekgebied voor tijdelijke sportinitiatieven voor de buurt Hoofdroutes om sportlocaties met het centrum te verbinden Vaarroute Verminderen barrière

Sportpark de Beemd

57

DE LEEFBARE STAD: ONTMOETING EN MAATSCHAPPELIJKE VOORZIENINGEN Huidig De huidige voorzieningen in de wijk zijn niet altijd

Naast deze ‘georganiseerde’ plekken is er ook veel

optimaal. Bijvoorbeeld voor de mogelijkheid tot

aandacht voor het inrichten van de buurten op zo’n

samenwerken van professionals, maar ook een

manier dat men elkaar meer kan ontmoeten in de

laagdrempelige toegang voor ontmoeting of hulpvragen.

openbare ruimte en de mogelijkheid heeft om om te

Of denk aan ruimte voor amateurcultuur. Ook zijn deze

kijken naar elkaar.

voorzieningen nog niet afgestemd op de toekomstige vraag van inwoners. Daarom is doorontwikkeling nodig op de invulling, de bestemming en bereikbaarheid van bestaande en mogelijke nieuwe multifunctionele accomodaties. Die worden zowel voor zorg- als welzijnsdoelen gebruikt.

Visie Zoeklocaties voor maatschappelijke voorzieningen

Slim gebruik maken van beschikbare vierkante meters Er zijn binnen Helmond voldoende vierkante meters beschikbaar voor ontmoeting, maar ze worden nog niet altijd slim ingezet. Net als bij de multifunctionele accommodaties kan het stapelen van functies bijdragen aan efficiënter gebruik van de beschikbare gebouwen en daarnaast ook ontmoeting stimuleren tussen groepen die elkaar in het dagelijks leven misschien minder snel

Wijkhuis Westwijzer Ontmoetingsplek met koffiebar

buurtontmoetingsplekken. Voor alle bewoners moeten gezondheidsvoorzieningen op loopafstand beschikbaar

Binnen bestaande wijken en in nieuwe ontwikkelingen

tegenkomen (bijvoorbeeld door verschillen in leefstijl,

wordt ruimte gemaakt voor sociaal-maatschappelijke

leeftijd of woonplek). Het combineren van functies

voorzieningen en ontmoetingsplekken. Bestaande

vraagt soms om kleine aanpassingen aan het gebouw,

ontmoetingsplekken worden verbeterd of uitgebreid

maar vooral om een mentaliteitsverandering. Een goed

en buurten met weinig kansen voor ontmoeting krijgen

voorbeeld waar dit mogelijk is zijn scoutinggebouwen, die

nieuwe voorzieningen. Daarbij gaan we uit van de vraag

vaak een groot deel van de dag en week leeg staan.

500 meter loopafstand van de woning.

Ontwikkelingen dragen bij aan ‘de zorgzame buurt’

Bereikbaarheid van zorg- en welzijnvoorzieningen

In nieuwe ontwikkelingen moet er ruimte gereserveerd

Om de zorg in de toekomst toegankelijk en betaalbaar te

zijn. Dit wordt steeds belangrijker door toenemende vergrijzing, maar ook door een toename van mensen met een psychische kwetsbaarheid. De huisarts, apotheek en een supermarkt/buurtwinkel liggen idealiter op maximaal

vanuit de inwoners zelf. De behoeften per wijk kunnen daarmee verschillen en dus ook het aanbod. Het aanbod zelf kan georganiseerd worden vanuit het - vaak - vrijwillige stichtingsbestuur dat de wijkaccommodatie beheert, in samenwerking met andere (wijk) verenigingen en/of door professionele (gesubsidieerde) instellingen waarbij met name sociaalmaatschappelijke dienstverlening centraal staat. Want programmering, gebruik en gastheerschap zijn belangrijk om plekken van waarde te laten zijn. 58

worden voor sociaal-maatschappelijke voorzieningen, wenselijk in combinatie met zorgvoorzieningen. Daarbij moet nauwkeurig gekeken worden naar de toe te voegen woningtypen en doelgroepen en bijhorende (zorg)vraag. De ontwikkeling van mobiliteitshubs in sommige wijken biedt kansen voor het creëren van

houden, geven landelijke en regionale afspraken tussen zorg en welzijn een sterke richting aan het inrichten van locaties waar professionals, inwoners en vrijwilligers vanuit verschillende sectoren snel en drempelloos kunnen samenwerken en de inwoner medische en maatschappelijke voorzieningen op één toegankelijke plek kan vinden.

Buurthuis ‘t Huukske

Elkerliek ziekenhuis Wijkhuis De Fonkel

Rozenhof woonpartners Wijkhuis De Lier

Bestaande situatie wijk accommodatie ontmoetingsruimte buurthuis scoutingslocatie (dubbelgebruik van ruimte) onderwijslocatie (dubbelgebruik van ruimte)

Levgroep locatie de Kortenaer

Westwijzer Buurthuis St. Annaparochie

huisarts/gezondheidscentrum zorginstelling (WLZ) forensische hulp 500m lopen naar huisarts Voorstel zoeklocatie multifunctionele accommodatie (zorg- en welzijnsaccommodatie) 500m lopen actieradius Combineren cultuur en ontmoeten

59

DE LEEFBARE STAD: CULTUUR, ERFGOED EN RECREATIE Huidig Helmond is een stad waar de geschiedenis op sommige plekken goed zichtbaar is en op andere plekken meer verstopt onderdeel is van de stad. In het verleden zijn veel historische gebouwen en objecten gesloopt om ruimte te maken voor nieuwe gebouwen en infrastructuur. Daarom

het voorzieningenniveau verbreden. Cultuurbeleving en ontmoeting gaan daarbij hand in hand. De groeiende aantrekkingskracht van Helmond zal ook leiden tot meer belangstelling voor de stad van (verblijfs)recreanten. Hiermee ontstaat er ook een groeiende behoefte aan verschillende vormen van logies.

moeten we zorgvuldig omgaan met de waardevolle elementen die nog onderdeel zijn van de stad. Er is een groeiend aanbod

Zichtbaar maken van Helmond als makersstad

van cultuurvoorzieningen, met diverse musea, cultuur- en

Door het aanpassen van de Kanaaldijk, het verbeteren

theatergebouwen, een bioscoop en een filmhuis. Ook heeft Helmond een veelzijdig evenementenaanbod.

Visie

van de oversteekbaarheid van het kanaal en het herontwikkelen van industriële locaties wordt de makersidentiteit zichtbaar gemaakt aan het kanaal. De historische en iconische gebouwen op deze terreinen

Zoeklocaties voor cultuur- en recreatievoorzieningen

zijn herkenningspunten in de stad. Deze bedrijven

In algemene zin is het stadshart de focuslocatie voor

bezitten collecties die het verhaal vertellen van Helmond

voorzieningen op het gebied van kunst, cultuur en recreatie. Het reeds bestaande cultuurcluster - dat strekt van het Speelhuis via het kanaal en de binnenstad richting de Cacaofabriek - wordt versterkt en aangevuld met bijpassende (secundaire) voorzieningen. Met het oog op de schaalsprong wordt het algehele culturele ecosysteem versterkt, zowel in kwaliteit als kwantiteit. Grote én kleine stedelijke cultuurvoorzieningen krijgen hierin een plek, evenals broedplaatsen en urban voorzieningen. Hier liggen

als makersstad en kunnen een waardevolle bijdrage leveren aan het zichtbaar maken van de makersstad. Een ander aspect van Helmond als makersstad is het faciliteren van (jonge) makers. De samenleving van nu en van de toekomst vraagt op cultuurgebied ruimte

en de culturele sector zich te verbinden met elkaar en met het centrum. Op buurtniveau worden kleinschalige culturele voorzieningen toegevoegd, bijvoorbeeld plek voor muziek- of dansles in bestaande gymzalen van scholen. Clustering van cultuur- en recreatievoorzieningen in en om het centrum, kan het stadscentrum verder versterken en

60

treffen. Om Helmond écht bruisend te maken, zullen jongeren meer betrokken moeten worden bij keuzes en uitvoeringen van plannen. Helmonders zijn doeners en jonge Helmonders al helemaal, door de programmering voor jongeren te versterken en uit te breiden zal de (binnen)stad van Helmond ook voor jongeren gaan bruisen!

voor experiment. Deze ruimte is nodig voor innovatieve ontwikkelingen voor Helmond in het algemeen en de culturele sector in het bijzonder. Broedplaatsen (van rauw tot meer high-end) voor makers dragen hieraan bij.

kansen om culturele uitingen in het centrum, maar ook aan de noord- en oostkant van het centrum, te ontwikkelen

LocHal, Tilburg Transformeren van oude loods naar de creatieve ruimte voor ontmoeten

Kunst en cultuur in de openbare ruimte Kunst en cultuur kunnen op verschillende manieren een bijdrage leveren aan de openbare ruimte en aan inwoners. Bij stedelijke transformaties kan het bijdragen aan het

Cultuur voor jongeren op centrale plekken

vormen van een nieuwe identiteit voor een gebied. Kunst in

Kansen zijn er ook om de programmering voor jongeren

de openbare ruimte is sfeerbepalend, kan verhalen vertellen,

te vergroten en de vindbaarheid via kanalen die jongeren gebruiken te verbeteren. Uit onderzoek blijkt dat er nog te weinig specifiek voor jongeren wordt geprogrammeerd door de culturele instellingen van Helmond. Er is behoefte aan een hippe hotspot waar ze elkaar kunnen

een herkenningspunt zijn. Kunst in de openbare ruimte is van iedereen. Inwoners komen op een laagdrempelige wijze in aanraking met kunst. De vorm kan heel divers zijn. Het kunnen bijvoorbeeld landmarks zijn, monumenten, herinneringen aan het verleden van een gebied, speelplekken, herdenkings- en stilteplekken.

Warande

Leonardusbuurt

Oranjebuurt

Heistraat

Bestaande situatie Historische kern en voorstadsgebieden Andere gebieden Gebied met industrieel erfgoed Landschap met cultuurhistorische waard

Molenstraat

Potentieel beschermd stadsgezicht Historisch lint Historisch omwalling Rijksmonument Musea Theater / bioscoop Muziekgebouw Bibliotheek Creatieve ruimtes (atelier, onderwijs) Cultuurcluster Voorstel Potentiële zoekgebieden voor cultuurvoorzieningen Mogelijke locatie voor een multifunctioneel gebouw Voorkant met industrieel erfgoed aan de kanaal

61

DE GEORGANISEERDE STAD: MOBILITEIT Voetganger

Fietser

Openbaar vervoer

Automobilist

In het centrum wordt de positie van

Actieve mobiliteit staat in het

Als belangrijke ondersteuning voor actieve

De dominantie van de auto als

actieve mobiliteit verder versterkt. Het

toekomstbeeld voorop omdat het uitstekend

mobiliteit wordt een regionaal netwerk van

vervoermiddel in de stad maakt plaats voor

kernwinkelgebied blijft gereserveerd voor

past bij de schaal van de stad, bijdraagt

hoogwaardig openbaar vervoerverbindingen

actieve mobiliteit en OV. Daarmee verdwijnt

de voetganger, fietsers gaan eromheen.

aan een gezonde leefwijze en ruimte schept

opgezet, gekoppeld aan een lokaal netwerk

de auto niet. Er vindt echter wel een

Bezoekers aan het winkelgebied gebruiken

voor het realiseren van een aangenaam

van gebiedsontsluitend openbaar vervoer. In

verschuiving plaats naar de buitenkant van

daarvoor het liefst de fiets en worden

leefklimaat in de stad. Daarom omvat de

de stad ondersteunt vraagafhankelijk collectief

de stad, daar waar de negatieve effecten van

opgevangen aan de rand van het centrum in

mobiliteitstransitie tal van fietsmaatregelen,

vervoer actieve mobiliteit. Daarnaast is een

de auto beter kunnen worden opgevangen.

(bewaakte) fietsenstallingen.

zoals het aanleggen en verbeteren van

fijnmazig netwerk van hubs met uiteenlopende

Dat betekent dat Helmond nog beter moet

(regionale en stedelijke) doorfietsroutes

functies, zoals pakketkluizen, deelfietsen en

worden verbonden met het regionale en

en het wegnemen van barrières in het

deelauto’s, beschikbaar.

landelijke snelwegnetwerk.

bestaande fietsnetwerk.

Aangenaam verblijven: ruimte voor voetgangers Autobereikbaarheid niet altijd, overal en voor iedereen.

62

Aangenaam verplaatsen: ruimte voor fietsers Autobereikbaarheid is mogelijk, maar prioriteit ligt bij andere vervoersmiddelen.

Aangenaam verbonden: ruimte voor OV en deelmobiliteit Iedere Helmonder krijgt het OV ‘in de buurt’ en toegang tot deelmobiliteit

Aangenaam wonen: ruimte voor de auto Autobereikbaarheid is gegarandeerd, doorstroming is minder.

Het wensbeeld (mobiliteitstransitie/afwaardering Kasteel-Traverse) komt in

In alle oplossingsrichtingen voor het toekomstbeeld van mobiliteit in Helmond speelt innovatie een cruciale rol. Helmond hecht veel waarde aan nieuwe ideeën en werkt graag mee aan het ontwikkelen en toepassen hiervan. In het mobiliteitssysteem van Helmond worden succesvolle oplossingen ontwikkeld en blijvend toegepast. Naast technische innovaties zijn ook slimme benaderingen op het gebied van gedrag en organisatie van groot belang voor de transitie naar een duurzamer mobiliteitssysteem.

zicht door een pakket van samenhangende maatregelen uit te voeren: Stapsgewijs afschalen van de Kasteel-Traverse door de afbouw van de

79 N2

•

doorstromingskwaliteit en verbeteren oversteekbaarheid en op termijn herprofilering Kasteeltraverse (geschat eindbeeld: 2x1 rijstroken (30 km/h?), ca. 10.000 mvt/etm); •

Het inregelen van het alternatieve aanbod aan vervoersvoorzieningen;

•

Het op orde brengen van de stedelijke autostructuur en een nieuwe Oostelijke Randweg;

•

Structuur aanbrengen aan buitenkant van de stad, die zoveel mogelijk autoverkeer buiten de stad omleidt (met o.a. ombouw N279, ombouw knoop N270/N279 incl. HUB Berkendonk, verbreden A67 naar 2x3 rijstroken tot Asten).

Helmond

Deze informatie wordt mogelijk nog aangepast o.b.v. de conclusies van de verkeersstudie Oostelijke Randweg.

N270

0 A27

Deurne

N6 12

Eindhoven

Mierlo Autonetwerk Nationaal wegennet Regionaal wegennet Stedelijke inprikkers

A67

Stedelijke ontsluiting Bron: Mobiliteitsvisie Helmond 2040

63

DE GEORGANISEERDE STAD: AUTOSTRUCTUUR

N279

Heistraat

Kasteel-Traverse Parkeerlocaties Huidige parkeerlocaties Parkeerlocaties (gepland/planvorming) Zoeklocaties pakeerhub

Engelseweg

Stedelijke inprikkers (stedelijk niveau) Stedelijke ontsluiting Stedelijke straat, kwaliteitsverbetering nodig (diverse ingrepen mogelijk) Centrum: autobereikbaarheid niet altijd, overal en voor iedereen Stedelijk gebied: autobereikbaarheid is mogelijk, maar prioriteit aan andere vervoerswijzen Zoekgebied parkeerlocatie/hub voor bewoners Autobereikbaarheid is gegarandeerd, doorstroming is minder

Houtsdonktracé

Bron: Mobiliteitsvisie Helmond 2040, Mobiliteitstransitie Helmond (MIRT-opgave uidelijke Ontsluiting Helmond).

64

Vossenbeemd

DE GEORGANISEERDE STAD: FIETSSTRUCTUUR

Netwerk doorfietsroutes doorfietsroutes Helmond doorfietsroutes Helmond (suggestie) Bron: Mobiliteitsvisie Helmond 2040

65

DE GEZONDE STAD: EXTERNE VEILIGHEID, MILIEU- EN GELUIDSOVERLAST Huidig

Geluid en lucht

Externe veiligheid

De grote verkeerswegen (Kasteel-Traverse, Kanaaldijk)

Een groot deel van de woningen wordt gerealiseerd in de

Bij externe veiligheid is er onderscheid tussen

en het spoor veroorzaken geluidsoverlast en hebben een

buurt van infrastructuur, juist waar de geluidbelasting

drie soorten gevaren: warmtestraling (brand),

negatief effect op de luchtkwaliteit. Daarnaast stelt het

het hoogst is en de luchtkwaliteit het slechtst. De

overdruk (explosie) en concentratie giftige stoffen

beleid eisen aan de contouren voor externe veiligheid

verkeerskundige studies voor het benodigde pakket

in de lucht (gifwolk). Daarmee zijn er ook drie typen

vanaf het spoor. In deze contour mogen geen gevoelige

aan mobiliteitsmaatregelen blijkt dat als gevolg van de

aandachtsgebieden:

functies worden geplaatst.

schaalsprong de geluidsbelasting door meer verkeer

• brandaandachtsgebied,

toeneemt en leidt tot een verslechtering van de

Visie Het hoofddoel van het beleid is een gezonder en veiliger Helmond. Voor geluid wil de gemeente stapsgewijs toewerken naar de advieswaarde van 53 dB van de World Health Organisation (WHO) als stip op de horizon voor 2040.Dit doel wordt langs vier beleidslijnen uitgewerkt: meer prioriteit voor gezondheid, focus op wegverkeerslawaai, aanpak andere geluidbronnen en geluidbeleving, luchtkwaliteit en integrale leefomgevingskwaliteit. Voor externe veiligheid doet de gemeente dit door het risico van incidenten met gevaarlijke stoffen (die kunnen leiden tot veel slachtoffers en maatschappelijke ontwrichting) te minimaliseren.

luchtkwaliteit. Deze toename van verkeer heeft gevolgen voor gezondheid en betekent dat de reguliere aanpak om

• explosieaandachtsgebied, • gifwolkaandachtsgebied.

de negatieve impact te mitigeren door mee te koppelen met projecten openbare ruimte of mobiliteit niet meer

Aandachtsgebieden zijn gebieden die zichtbaar

volstaat. We willen volgens het ambitieakkoord immers

maken waar mensen binnenshuis, zonder aanvullende

blijven inzetten op het terugdringen van geluidsoverlast

maatregelen, onvoldoende beschermd zijn tegen de

en gezondheid meesturend laten zijn bij de ontwikkeling

gevolgen van ongevallen met gevaarlijke stoffen.

van de schaalsprong. Het vraagt om meer ingrijpende aanpassingen van de verkeersstructuur zoals ook voorgesteld bij het aspect mobiliteit.

De gemeente moet afwegen welke nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen zij toelaat. Het gaat hier om (beperkt) kwetsbare en zeer kwetsbare gebouwen en (beperkt) kwetsbare locaties. Daarbij bepaalt de gemeente de vereiste beschermende maatregelen voor de omwonenden. Er zijn verschillende maatregelen mogelijk om de risico’s te beperken, zoals het houden van afstand tussen risicobron en kwetsbaar object, de aanleg van een aarden wal, zorgen voor vluchtroutes en het aanpassen van gevels van gebouwen.

66

Deze kaart wordt mogelijk nog aangepast o.b.v. de conclusies van de verkeersstudie Oostelijke Randweg.

Geluid <65dB 60-65dB 65-70dB 70-75dB >75dB Brandaandachtsgebieden Categorie A - TankenBrandstoffen Categorie C - Basisnetroute Spoor Categorie D - Aardgasleiding Explosieaandachtsgebieden Categorie A - TankenBrandstoffen Categorie C - Basisnetroute Spoor Gifwolkaandachtsgebieden Categorie C - Basisnetroute Spoor

67

DE DUURZAME STAD: ENERGIE & CIRCULARITEIT Huidig De capaciteit van het elektriciteitsnetwerk binnen Helmond

de duurzaamheid van bouwmaterialen (circulariteit),

Collectief warmtenet

is volledig benut. Dit betekent dat er op dit moment niet

de natuurinclusiviteit en de energieprestaties van de

genoeg ruimte op het net om aan de behoefte van voor

woningen. We stimuleren circulair bouwen, zoals het

In 2021 heeft de gemeenteraad de Transitievisie Warmte

alle nieuwe ontwikkelingen aan de gevraagde netcapaciteit

toepassen van secundair materiaal, biobased materiaal,

te voldoen. Gevolg daarvan is dat nieuwe aansluitingen

het inzetten van herbruikbare materialen en het

mogelijk rekening moeten houden met wachttijden.

bevorderen van losmaakbaarheid van materialen en

Woningbouw zou wel kunnen worden aangesloten, maar dit

flexibiliteit van de gebouwen.

geldt niet voor grote aansluitingen en voorzieningen (denk bijvoorbeeld aan supermarkten, bedrijven, woongebouwen met liften). Volgens Enexis wordt Helmond Zuid vanaf 2027 aangepast. De inzet van extra compact stations in de Helmondse wijken zal vanaf 2030 ingepland worden. Pas na 2035 is het extra station voor de Peel klaar. Met deze aanpassingen aan het net komt er meer ruimte op het elektriciteitsnetwerk, maar blijft een toekomstbestendig netwerk nog steeds investeringen vragen.

Visie

gemaakt wordt. We zetten daarom in op de aanleg van collectieve warmtenetten en duurzame opwek van elektriciteit. Bovendien wordt met de aanleg van collectieve warmtenetten de toch al hoge druk op het aanpassen en vergroten van het elektriciteitsnet niet verder vergroot. Ook zetten we in op het bouwen van duurzame woningen in de breedste zin van het woord. Hierbij kijken we naar 68

de warmtenetten zal betaalbaarheid en inclusiviteit een

Energievraag nieuwe woningen

zonnepanelen, de andere 30% van het dak wordt gebruikt

De geplande woningen in de schaalsprong passen

voor groen, waterberging, andere installaties, veiligheid en onderhoud. Van de gebiedsontwikkelingen die onderdeel zijn van de schaalsprong is het beschikbaar dakoppervlak en daarmee het opwekvermogen per locatie berekend. Ook is een grove schatting van het toekomstige verbruik van deze locaties berekend. De beschikbare ruimte voor energie-opwekking binnen het centrum+-gebied biedt de

Helmond wil in 2035 klimaatneutraal zijn. Dit betekent

voorkomen worden dat het huiswerk voor morgen

hoe bestaande wijken hierop kunnen meeliften. Voor

Het dakoppervlak kan voor 70% gebruikt worden voor

(eigen gebruik + gebruikersbundel) te ontwikkelen

energieneutraal te maken is. Met de nieuwbouw moet

warmtenet wordt aangelegd, waarbij ook wordt gekeken

Opwekvermogen van de ontwikkelingen

mogelijkheid om circa 5.000 woningen energieneutraal

zijn omdat de bestaande bouw vele malen lastiger

dat voor de nieuwe ontwikkelingen een collectief

belangrijk onderwerp zijn en blijven.

Ambities dat de nieuwbouw op zijn minst klimaatneutraal moet

vastgesteld. Op basis van deze visie is het uitgangspunt

(op basis van de footprints van de kavels) . Om een groter aantal woningen energieneutraal te ontwikkelen kunnen we dit niet binnen het gebied oplossen en is er een afhankelijkheid van duurzaam opgewekte energie ergens anders in Helmond, de regio of landelijk. Bij de ontwikkeling van 10.000 woningen, en uitgaande van zonne-energie, betekent dit dat een afhankelijkheid met een omvang van 25 hectare waarvoor een andere oplossing in de regio of landelijk gevonden dient te worden. Daarbij is nog geen rekening gehouden met de ontwikkeling van werklocaties en het verbruik van elektrische voertuigen.

in de reeds geplande uitbreidingen en de voorziene overschotten daarin van Enexis, onder voorwaarde dat schaalsprong het warmtebeleid volgt. De schaalsprong vraagt daarnaast wel inpassing van diverse compactstations, waarvan de locaties nog niet exact bekend zijn. Slechts een deel van deze uitbreidingen is toe te rekenen aan de schaalsprong. Evengoed zijn ze inmiddels al onderdeel van de Enexis-strategie. Koppelkans met verduurzaming De ontwikkelingen van de schaalsprong passen ook in het verduurzamen van de wijken in Helmond, met name in de omgeving van Houtsdonk en Annabuurt. Deze wijken zouden kunnen profiteren van de schaalsprong om over te stappen naar collectieve voorzieningen, zoals het collectieve warmtenet.

Energie Ontwikkelingen met tekort aan opwekpotentieel Ontwikkelingen met overschot aan opwekpotentieel Zoekgebied zonnevelden (uit Omgevingsvisie) Zoekgebied zonnepanelen op daken Extra zoekgebied zonnepanelen door Schaalsprong Warmte Kavel Toe te voegen compactstations per wijk Wijkgrenzen Kanttekeningen bij de berekeningen: •

Werkgelegenheid & voorzieningen niet meegenomen

•

Mobiliteit niet opgenomen: nieuwe woningen voegen elektriciteitsvraag van elektrische voertuigen toe

•

Inschatting van % footprints gebouwen, bij uitwerking stedenbouwkundig plan kan dit afwijken

•

Uitgangspunt: gebruiksbundel verbruik gemiddeld gezin

•

Uitgangspunt: BENG 40 kwh/m2 (voor appartement goede norm, voor vrijstaande woning scherpe norm)

69

DE GROEIENDE STAD: WONEN Huidig Diverse projecten zijn al in ontwikkeling, waaronder Kanaalzone-Noord (Ons Willem en Ons Oostende) en enkele centrumprojecten. Daarnaast worden er plannen gemaakt voor het stationsgebied (gebiedsvisie vastgesteld) en Houtsdonk (ROP vastgesteld). Tot slot worden er in het ontwikkelperspectief enkele kansrijke

Toe te voegen woningen

woningen.

Van de nieuw toe te voegen woningen moet 70%

Voor de projecten die al opgeleverd, in ontwikkeling of

betaalbaar zijn. Daarnaast wordt per gebied een

in planvorming zijn (Kanaalzone-Noord, Stationsgebied,

zorgvuldige ‘woningmix’ gerealiseerd, waardoor

Houtsdonk en Suytkade) zijn de woningbouwaantallen

verschillende doelgroepen een plek kunnen vinden in

aangehouden zoals benoemd in de plannen. Voor de

Helmond (verschillende leeftijden, zorgvraag, inkomen en

kansrijke ontwikkellocaties zijn op basis van de context en

kwetsbare groepen).

potentie van de locatie passende voorstellen gedaan voor dichtheid, functiemix en woningbouwaantallen.

locaties voor verdichting aangewezen. Deze hebben nog geen enkele status, maar zijn in de verkenningsfase. Het overzicht op de kaart hiernaast neemt projecten vanaf 2020 mee.

Visie

Zoeklocaties voor woningbouw Binnen het schaalspronggebied is het uitgangspunt om 10.000 woningen te realiseren. De gestelde ambities zorgen ervoor dat er ook ruimte gereserveerd moet worden voor alle ‘secundaire’ vierkante meters die

Verdichten rondom kwaliteit

gekoppeld zijn aan deze woningen. Dat gaat bijvoorbeeld

Verdichting heeft enkel zin rondom kwaliteit: gezonde

om de 8 m groen (Omgevingsvisie) die per nieuwe

aantrekkelijke openbare ruimte, groen en water, voorzieningen en OV-bereikbaarheid. Het realiseren van (leef)kwaliteit is dus randvoorwaardelijk voor

2

woning gerealiseerd moet worden of het aantal nieuwe voorzieningen dat bij een toename van 10.000 woningen hoort.

groei en verdichting. Meer kwaliteit betekent meer verdichtingsmogelijkheden.

We onderscheiden negen grote gebiedsontwikkelingen die bijdragen aan de woningbouwambitie (zie kaart). Daarnaast worden er op kleine schaal woningen toegevoegd, bijvoorbeeld in de Leonardusbuurt, omgeving Heistraat, Steenweg en rondom de Kasteel-Traverse. Deze kleinere ontwikkelingen zijn bij elkaar goed voor zo’n 750

70

Met de aangegeven ontwikkellocaties op de kaart hiernaast, kunnen we ongeveer 8.000 woningen kwalitatief ruimtelijk in passen. Om de ambitie van 10.000 woningen te halen zijn verschillende mogelijkheden denkbaar. Deze aanbevelingen zijn opgenomen in hoofdstuk 7.

Kanaalzone-Noord + 850 woningen

Nedschroef + 600 woningen

Centrum + 1.500 woningen Stationstuinen + 500 woningen

KT-west + 200 woningen

KT-oost + 250 woningen

Vlisco + 300 woningen

Stationsbuurten + 1.000 woningen

Suytkade + 700 woningen

Induma West + 250 woningen

Houtsdonk + 2.000 woningen

Verkenning, planvorming, in ontwikkeling, opgeleverd Kansrijke locaties bij mogelijke toekomstige verhuizing of ontwikkelplannen van bedrijven

71

DE GROEIENDE STAD: WERKEN Huidig Helmond heeft economische speerpunten met Automotive, slimme maakindustrie en Food Tech. De thema’s samenwerking en netwerken, krapte op de arbeidsmarkt, aansluiting met onderwijs, ruimte voor circulaire economie, ondernemen en werken en

zitten hier bedrijven die ruis veroorzaken. Deze bedrijven

Bedrijventerrein Hoogeind

hebben een omvang die varieert afhankelijk van functie,

Hoogeind heeft en blijft een belangrijke functie houden

hoofdzakelijk kleinschalig tot middelgroot, met vastgoed tot circa 2.500 m2 en mogelijk een enkel binnenstadsdistributiecentrum tot circa 5.000 m2. Ook het EHADterrein is naast wonen geschikt om een stedelijk werk- en

voor de regio. Hier worden een aantal economische opgaven gefaciliteerd. Het bedrijventerrein biedt ruimte aan een duurzame, economische doorontwikkeling. Hoogeind biedt banen aan mensen van diverse

aantrekkelijkheid van de stad vragen om aandacht.

maakmilieu te creëren.

Visie

Hoogwaardig binnenstedelijk werkmilieu en

toekomstbestendigheid en leefbaarheid te verbeteren.

makersplaatsen

Een aantal delen van het bedrijventerrein is verouderd en

In de zone station-Vlisco wordt het hoogwaardig en

komt in aanmerking voor herontwikkeling.

opleidingsniveaus en specialisaties. Er is een kwaliteitsslag van de openbare ruimte nodig om de

Doorzetten van succesvolle bestaande ontwikkelingen De vraag naar ruimte op bedrijventerreinen neemt toe. Om dit op een duurzame manier te laten gebeuren, zonder een grote impact op het landschap, is intensiveren en verduurzamen van de bestaande bedrijventerreinen noodzakelijk. Dit gaat zowel om het verduurzamen van de openbare ruimte als de gebouwen en moet daarom samen met bedrijven worden opgepakt. Op de bedrijventerreinen blijft ruimte voor bedrijven met een hogere milieucategorie (3, 4 en 5), voor bedrijven met een lagere milieucategorie wordt ruimte gemaakt in de stad (stedelijk werk- en maakmilieu). Het verzorgen van goede fiets- en OV-verbindingen tussen wonen en werkgelegenheid draagt bij aan duurzame verplaatsingen.

binnenstedelijk werkmilieu geconcentreerd, vanwege goede (OV-)bereikbaarheid voor werknemers en bezoekers. Deze centrale locatie heeft een hoogwaardige uitstraling: voorzieningen dichtbij, levendig, mix van functies, erfgoed en groen. De omvang van bedrijven is hoofdzakelijk kleinschalig, met kantoren tot 250 m2. Op basis van marktvraag zijn ook grootschaligere kantoren denkbaar. Het Vlisco-terrein kan in de toekomst uitgroeien tot een makersplaats/creatieve broedplaats met ruimte voor wonen en evenementen, start-ups en kleinschalige bedrijven of persoonlijke dienstverlening. Het Vlisco-terrein biedt door haar centrale ligging ook kansen om de makerscultuur te manifesteren met bedrijven en praktijkonderwijs.

Stedelijk werk- en maakmilieu Binnen de stad moet gezocht worden naar locaties voor het uitbreiden en versterken van de Food Tech sector. Induma-West biedt hiervoor kansen, gezien de nabijheid van het huidige Food Tech cluster en de wensen om Hoogeind te intensiveren en verduurzamen. Het toevoegen van maakbedrijvigheid geeft karakter aan het gebied. Op de schaal van ‘rust, reuring, ruis’ 72

Centrumfuncties In het centrum worden voornamelijk retail, horeca en leisure-functies toegevoegd. Ook liggen er kansen voor ‘werken boven winkels’, maar dit concurreert met de ruimtevraag voor woningbouw. Langs hoofdstraten in het centrum kan kleinschalig werkgelegenheid worden toevoegd, bijvoorbeeld in de persoonlijke of maatschappelijke dienstverlening.

Croxley Park, Watford Zicht op de activiteiten binnen de panden

Buurtvoorzieningen

Onderwijsboulevard

Hoogwaardig en binnenstedelijk

Centrum

Hoogwaardig en binnenstedelijk (Hoogwaardige) Perifere detailhandel Automotive Campus Perifere detailhandel Legenda Onderwijs Makersplaatsen

Verduurzamen van bestaand bedrijventerrein Intensiveren van (delen van) Hoogeind

Hoogwaardig en binnenstedelijk (Hoogwaardige) Perifere detailhandel Stedelijk werk- en maakmilieu met focus op R&D, innovatie, onderwijs en voorzieningen

FoodTech

Centrumfuncties Verduurzamen bedrijventerrein Intensiveren bedrijventerrein Buurt- en stadsvoorzieningen Bestaand bedrijventerrein

Verduurzamen van bestaand bedrijventerrein

Versterken wijkwinkelcentrum Ruimte bieden en behouden voor grootschalige bedrijvigheid

73

Het havengebied van Hoogeind is een levendig werken ontmoetingscluster met innovatieve bedrijvigheid en maakbedrijven. Waar mogelijk wordt zichtbaar gemaakt wat er binnen de gebouwen gebeurd en is er een sterke relatie met de openbare ruimte. Het water wordt beter beleefbaar en heeft naast een recreatieve functie ook een belangrijke ecologische functie door groene, natuurlijke oevers.

74

05

Sleutelprojecten 75

BOUWEN AAN HET ONTWIKKELPERSPECTIEF DOOR MIDDEL VAN SLEUTELPROJECTEN Om de ambities en opgaven te realiseren met de

We zetten sleutelprojecten in om de stad én de wijken in

bestaande én onbenutte kwaliteiten van Helmond als

de toekomst goed te laten functioneren. Deze projecten

uitgangspunt, zijn stadsbrede ingrepen in de structuur

zorgen ervoor dat Helmond toekomstbestendig is en haar

nodig: de sleutelprojecten. Deze sleutelprojecten zijn

leefkwaliteit behoudt en zijn tevens randvoorwaardelijk

grootschalige structuuringrepen die integraal invulling

om op kwalitatieve manier te verdichten. De

geven aan de opgaven van Helmond, volgend uit de

sleutelprojecten stellen een aanpassing van het huidige

gestelde ambities.

netwerk of de structuur voor. De sleutelprojecten gaan over het verbeteren van de bereikbaarheid,

De sleutelprojecten spelen een cruciale rol in de kwalitatieve (door)ontwikkeling van de dragende structuren (het ruimtelijk raamwerk). Dit raamwerk is de basis waarop de schaalsprong op kan bouwen en draagt tegelijkertijd bij aan een grote kwaliteitsimpuls voor de stad. Deze projecten hebben een impact op de stad als geheel.

76

aantrekkelijkheid en het aan elkaar hechten van de Helmondse wijken.

SLEUTELPROJECTEN

Kanaaldijk

1 2

Stadse Aa

3 Kasteel-Traverse Vlisco-terrein

5 4

Stationskamer en rode loper

77

1. KANAALDIJK Het kanaal dat de stad doorkruist en het gebied eromheen hebben veel potentie om als groenblauwe drager te dienen. Daardoor wordt de stad klimaatrobuuster en ontstaat er een nieuwe stedelijke

Bestaande situatie

identiteit. Met het herijken van de mobiliteitsstructuur ontstaat de mogelijkheid om de Kanaalzone te vrijwaren van veel autoverkeer en om deze groener en ecologischer in te richten. Ook biedt dit kansen voor stedelijke herontwikkeling van de Kanaalzone-Noord.

Wenselijke situatie

Herbestemming van industrieel erfgoed en nieuwbouw dat past in dit industriële karakter zorgen voor een identiteit van deze zone en Helmond makersstad. In 2040 is de Kanaaldijk niet langer een route langs achterkanten van industriële gebouwen, maar een ontmoetings- en ontspanningsplek aan het water. Ook kunnen fietsers en voetgangers via aantrekkelijke routes langs het kanaal makkelijk de natuurgebieden rondom Helmond bereiken. De transformatie van de kanaalzone vindt stap voor stap plaats, gekoppeld aan de omliggende projecten.

Singelpark, Leiden Recreatie aan en op het water

Benodigde ingrepen: •

Aanpassen stedelijke/regionale verkeersstructuur

•

Integraal ontwerp herinrichting weg en kanaal

•

Realiseren nieuwe bruggen, o.a. ten hoogte van Nedschroef

•

Aanpassen wegprofiel van de kades: vergroenen en meer ruimte voor langzaam verkeer

•

Bevaarbaar maken van het kanaal, creëren van aanleg- en opstapplaatsen aan de kade

•

Transformeren van bestaande bebouwing langs het kanaal om ‘voorkanten’ aan het water te maken

78

*nieuwe verbindingen (bruggen) zijn indicatief

Floating Park, Chicago Vlonders aan het water zorgen voor verblijfplekken en beleefbaarheid van het water in de stad

De Kanaaldijk transformeert naar een groene, aantrekkelijke kade waar men kan recreëren, sporten en verblijven. Er zijn verschillende plekken om bij het water te komen, waardoor het water echt beleefbaar wordt in de stad. De groene, ecologische oevers zijn niet alleen voor mensen fijn om te verblijven, maar ook voor planten en dieren. Dit draagt bij aan de verbetering van de waterkwaliteit.

79

2. STADSE AA Een belangrijke drager van de openbare ruimte in het centrum van Helmond is de Stadse Aa. Deze voormalige watergang wordt in de komende jaren zichtbaar teruggebracht. Er zijn diverse openbare ruimte projecten gekoppeld aan deze ontwikkeling, waaronder bijvoorbeeld het recent gerealiseerde Burgemeester Geukerspark. In 2040 vormt de Stadse Aa een continue lijn door het centrum van Helmond, waarlangs het prettig wandelen en verblijven is. Daarnaast draagt de

Mechelen, België Looproutes aanleggen ‘boven’ het water waar de ruimte beperkt is

blauwe structuur bij aan de klimaatbestendigheid van het centrumgebied, door na hevige regenval water op te vangen en af te voeren richting de omliggende natuurgebieden.

Benodigde ingrepen: •

Het Vlisco-terrein vormt momenteel nog een bottleneck in de aanleg van de watergang. Hiervoor is het nodig om de bodemverontreiniging te onderzoeken.

•

Westersingel, Rotterdam Groene verblijfskwaliteit aan het water

Ontwerp en aanleg openbare ruimte rondom de watergang.

•

Mogelijk nieuwe duikers en/of bruggen om de oversteekbaarheid te garanderen.

80

De Smalle Haven en de Aa gezien vanuit de Veestraat richting kasteeltuin, 1931

81

3. KASTEEL-TRAVERSE De Kasteel-Traverse is een belangrijke verkeersader voor de ontsluiting van de stad, maar doorkruist en splijt de stad. Ook vervult de weg een belangrijke rol voor regionaal verkeer. De ruimte rondom de huidige Kasteel-Traverse kan een belangrijke rol spelen in het aan elkaar hechten van de twee kanten. Hiervoor is een vervangende verkeersstructuur aan de zuidzijde van de stad in combinatie met de afwaardering van de Kasteel-Traverse noodzakelijk. In 2040 hoort doorgaand verkeer in het centrum niet meer thuis. De barrièrewerking van de KasteelTraverse is opgeheven en het gebied functioneert als onderdeel van het stedelijk weefsel, waarbij meer ruimte voor fietsers, wandelaars en bomen ontstaat.

Benodigde ingrepen: •

Maatregelenpakket op verschillende niveaus om hoofdinfrastructuur van de stad aan te passen.

•

Oostelijke Randweg via de N279, Rochadeweg

Catharijnesingel, Utrecht Transformatie van een drukke verkeersader naar de oorspronkelijke singel

Wibautstraat, Amsterdam Van de “lelijkste straat van Nederland” naar een groene loper met ruim baan voor fietsers

Vestdijk, Eindhoven Reduceren van rijbanen om ruimte te maken voor voetgangers en fietsers

Passeige de Sant-Joan boulevard, Barcelona Reduceren van rijbanen om ruimte te maken voor voetgangers en fietsers

en N612 naar de A67 noodzakelijk om KasteelTraverse van druk te verlichten. •

Aanpassingen in het profiel, onderzoeken mogelijkheden transformatie viaduct.

•

Vergroenen van straatprofiel, aanleg van betere infrastructuur voor fietsers en voetgangers.

•

Afwaarderen wegcapaciteit, onderzoeken vervangende routes.

•

Verbeteren van oversteekbaarheid voor fietsers en voetgangers.

82

De Kasteel-Traverse transformeert van een barrière naar een stadsstraat met ruimte. De weg wordt beter oversteekbaar en is veiliger voor fietsers en voetgangers. Dat maakt het aantrekkelijker voor Helmonders om met de fiets of te voet naar werk, school of vrienden en familie te gaan. De verbinding tussen station en centrum wordt hierdoor ook beter.

83

4. VLISCO-TERREIN Het Vlisco-terrein ligt centraal in de stad en grenst aan het te ontwikkelen stationsgebied. In de toekomst zijn mogelijk kansen voor herontwikkeling, door omvorming, krimp of verplaatsing van het bedrijf. Er is dan wellicht ruimte voor aanvullende functies in combinatie met het bedrijf. Door herontwikkeling van het terrein kan een krachtige identiteitsdrager voor Helmond ontstaan, aan het spoor, naast het station en grenzend aan de binnenstad en de kanaalzone.

LocHal, Tilburg Transformatie van industrieel erfgoed in een publieke ontmoetingsplek.

In 2040 is het Vlisco-terrein een bruisende, vitale plek met ruimte voor (creatieve) ondernemers en maakbedrijven. Er worden diverse evenementen georganiseerd die bezoekers naar de stad trekken. De Helmondse identiteit en geschiedenis worden hier zichtbaar. In de toekomst kunnen er mogelijk ook woningen gerealiseerd worden op het Vliscoterrein.

Benodigde ingrepen: •

Telleskivi Creative City, Tallinn Broedplaats op het voormalig terrein van de Baltic Railway Factory,

Verbeteren van de verbinding tussen het Vliscoterrein en de Cacaofabriek

•

Aantrekkelijke ‘voorkant’ aan het kanaal realiseren, mogelijk met aanlegplaatsen voor boten

•

84

Rode loper richting het station

De nieuwe stad, Amersfoort Creatieve bedrijvigheid op het voormalig terrein van de Prodent-fabriek

Vlisco is het kloppend hart van Helmond. Het draagt de identiteit van ‘duurzame makersstad’ uit door de aanwezigheid van broedplaatsen, betaalbare werkplekken en ateliers en evenementenruimte. Het is daardoor een ontmoetingsplek voor iedereen in Helmond. De kade aan het kanaal biedt mogelijkheden voor urban sports, ontspanning en recreatie.

85

5. STATIONSKAMER EN RODE LOPER Het stationsgebied is de stadsentree voor OVreizigers en naast Eindhoven Centraal het tweede regionale vervoersknooppunt van de regio met internationale verbindingen. Dit gebied is het visitekaartje van Helmond en de verbinder tussen het station en het centrum. Het station moet een alzijdig karakter krijgen en een verbinder zijn tussen de omliggende wijken. Er moet een duidelijke, eenduidig vormgegeven route worden gerealiseerd die de logische weg naar je bestemming eenvoudig

Stationsplein, Apeldoorn Duidelijke route in de openbare ruimte van het station richting de stad

mogelijk maakt. Bestaande situatie

In 2040 is de stationskamer een aantrekkelijke entree tot Helmond, waarbij duurzame mobiliteit en bereikbaarheid hoog in het vaandel staan.

Historische

Benodigde ingrepen: •

Versterken van de alzijdigheid van het station.

•

Het autoluw maken van de stationskamer door

Centrum

binnenstad

BinnenstadOost

faciliteren verkeer en mobiliteitshubs op de

Station Voorburg Veilige en aantrekkelijke fiets- en looproutes van en naar het station

strategische plekken. •

Verzachten van de impact van het spoor.

•

Realiseren van een “rode loper” tussen het

Kanaalzone

station, Vlisco en de binnenstad. •

Hoogeind

Veilige fiets- en looproutes en OV-verbindingen vanaf het station naar diverse buurten (Houtsdonk, Suytkade, Hoogeind). Houtsdonk

Suytkade Wenselijke situatie

86

Promenade, Breda Loper vanaf het station naar het centrum

Rondom het station komen veel mobiliteitsstromen samen: voetgangers, fietsers, elektrische scooters, bussen en auto’s. Passende parkeervoorzieningen voor fiets en auto op strategische plekken zorgen ervoor dat er op straat meer ruimte komt voor groen en ontmoeting. Of bijvoorbeeld een extra terras. Waar mogelijk combineren we de stalling met ondersteunende voorzieningen, zoals een fietsenmaker of deelmobiliteitshub.

87

STADSSTRUCTUUR VERSTERKENDE PROJECTEN Naast de sleutelprojecten onderscheiden we stadsstructuur versterkende projecten. Deze projecten bouwen voort op bestaande structuren en historische assen die elk hun eigen rol en kwaliteiten hebben, maar waarbij een kwaliteitsimpuls nodig is om ze toekomstbestendig te maken (soms klimaatadaptief, soms programmatisch). De stadsstructuur versterkende projecten stellen een verbetering van het huidige netwerk of de structuur voor. Groene stadsring Warandelaan-Eikendreef-Zandstraat Noordende, Zuidende, Stationsstraat Heistraat-centrum-Houtsdonk

88

1. GROENE STADSRING Aan deze ring liggen enkele belangrijke stedelijke bestemmingen, zoals sportaccommodaties, het ziekenhuis, natuurgebieden en het station. Een kwaliteitsverbetering van de huidige weg is noodzakelijk om het verkeer beter af te wikkelen en meer ruimte te creëren voor fietsers, voetgangers en openbaar vervoer en de weg prettiger en veiliger te maken. De hoeveelheid asfalt zorgt voor waterproblematiek na buien en draagt negatief bij aan het stedelijk hitte eiland effect in de zomer. In 2040 bestaat de stadsring uit een groen ingericht profiel met veel schaduw en mogelijkheden voor waterinfiltratie, zodat bij heftige regenbuien geen wateroverlast ontstaat. Fietsers en voetgangers kunnen via de veilige oversteekplaatsen gemakkelijk tussen de verschillende wijken van Helmond bewegen.

Benodigde ingrepen: •

Herprofileren i.v.m. gewenste intensiteiten van de auto, inclusief integratie OV-netwerk.

•

Klimaatbestendigheidsmaatregelen toevoegen, bijv. groenstroken en bomen.

•

Veiligere kruis- en oversteekpunten, met name ten hoogte van onderwijs- en sportlocaties.

•

Barrièrewerking ten hoogte van groenstructuren verminderen, zodat deze kunnen doordringen in de stad.

Vestdijk, Eindhoven Transformatie naar een groene stadsstraat met ruimte voor fietsers, groen en openbaar vervoer

Mechelen, België Een breed profiel biedt kansen om nieuwe functies te introduceren

89

2. WARANDELAAN-EIKENLAAN-ZANDSTRAAT Dit historische lint verbindt Park de Warande via het centrum met Hoogeind. Het kan daarmee een belangrijke verbinding voor langzaam verkeer vormen, waardoor inwoners en bezoekers gemakkelijk de mooie groengebieden van Helmond kunnen bereiken.

In 2040 zijn de barrières op deze route verminderd en de oversteekpunten logisch en veilig. Bedrijventerrein Hoogeind wordt zo beter bereikbaar met de fiets, vanaf het station en de wijken aan de westkant van Helmond.

Benodigde ingrepen: •

Nieuwe brug over het kanaal.

•

Kwalitatieve verbetering van de Zandstraat richting Hoogeind.

•

Koppeling van passend programma aan dit historische lint.

•

Versterking van de laanbeplanting met bomen die beter bestand zijn tegen de klimaatsverandering.

•

Versterking danwel aanleggen van recreatieve dwarsverbindingen (oost - west georienteerd) zodat achterliggende landschap ontsloten wordt.

90

Warandelaan, Helmond Doortrekken van het groene karakter van de Warandelaan richting het centrum.

Zandstraat, Helmond De Zandstraat kent op sommige plekken weinig schaduw en waterinfiltratie mogelijkheden.

Op Hoogeind blijft bedrijvigheid de hoofdfunctie en aanvullend wordt ruimte gezocht voor onderwijsvoorzieningen. De brede straten bieden nog steeds voldoende ruimte aan logistiek verkeer (busjes en vrachtwagens) maar door vergroening en een beter fietsnetwerk wordt het aantrekkelijker voor werknemers om met de fiets of het OV naar hun werk te komen.

91

3. ZUID- EN NOORDENDE EN STATIONSSTRAAT Deze stadsstraten in het centrum hebben een belangrijke rol voor de bereikbaarheid van het centrum. Ze zijn nu voornamelijk ingericht voor gemotoriseerd verkeer. Om de ambitie van duurzame mobiliteit waar te maken in het centrum is herinrichting van deze straten en aanpassing van het omliggende programma cruciaal.

In 2040 is doorstroom niet meer het hoogste doel, maar staan bereikbaarheid, veiligheid en leefbaarheid centraal, ook in relatie tot het toe te voegen programma in het centrumgebied. Nieuwe, veilige fietspaden en oversteekpunten zorgen voor een prettige verkeerssituatie. Bomen en/of groenstroken dragen bij aan een prettige uitstraling en verkoeling op warme dagen.

Benodigde ingrepen: •

Mobiliteitsingrepen op de grotere schaal om verkeersdruk van deze straten af te halen.

•

Herinrichting waarbij ruimte voor groen, fietser

Parijsboulevard, Leidsche Rijn Ruime oversteekplaatsen en ruimte voor groen in de middenberm

en voetganger centraal staan. •

Ontwikkeling stationskamer als prettige verblijfsruimte.

•

92

Passend programma aan deze straten.

Vestdijk, Eindhoven Ruimte voor fietsers, stallingen en bomen

4. HEISTRAAT-CENTRUM-HOUTSDONK Het historische lint dat van de Heistraat via het centrum, de Cacaokade en Houtsdonk naar Groot

Heistraat

Goor loopt verbindt het noordoosten van Helmond met het zuidwesten. Deze route raakt aan diverse historische elementen, zoals de groene omwalling en het historische stratenpatroon. De Heistraat speelt nu qua voorzieningen al een belangrijke rol voor de omliggende woonwijken. Deze functie kan versterkt

Centrum

worden door voorzieningen te clusteren en een aantrekkelijke openbare ruimte met verblijfskwaliteit te realiseren. In 2040 is de Heistraat een centrale buurtstraat voor de omliggende woonbuurten, waar bewoners elkaar kunnen ontmoeten en kleine ondernemers passende

Rode loper

voorzieningen kunnen aanbieden. Rondom het

Station Helmond

station kruist het lint met de Rode loper. Via Vlisco en de Cacaokade kunnen fietsers en voetgangers zich prettig richting Houtsdonk verplaatsen, waarbij

Vlisco

ze verschillende gezichten van Helmond ervaren.

Stadhuis Cacaokade

Benodigde ingrepen: •

Uppsala, Zweden Een aantrekkelijke straat met verblijfskwaliteit

Maatregelen om de verkeersveiligheid te verbeteren.

•

Vergroening van de straat en aanloopstraten richting de Heistraat.

•

Verbinden van buurtparkjes en

Houtsdonk

ontmoetingsplekken, creëren van aantrekkelijke wandelrondjes. •

Passend programma aan de straat.

•

Extra aandacht voor de kruising tussen spoorbrug, kanaal en kruispunt nabij Cacaokade

Groot Goor

Stationsstraat, Lanaken Verblijfplekken in de openbare ruimte

93

94

06

Ontwikkelpad 95

ONTWIKKELPAD SCHAALSPRONG Met de schaalsprong komt veel samen: ontwikkeling van woon- en werklocaties, infrastructurele ingrepen, openbare ruimteprojecten en een schaalsprong in het aanbod van alternatieve vervoersvoorzieningen. De volgorde waarin deze ontwikkelingen plaatsvinden, wordt bepaald door hun onderlinge afhankelijkheid, de beschikbaarheid van budget en politieke keuzes. Het ontwikkelpad laat het keuzeproces zien dat nodig is om tot het wenselijke eindbeeld voor Helmond in 2040 te

V

Volgorde: in welke volgorde moeten projecten ontwikkeld worden?

A

Afhankelijkheid: wat zijn de randvoorwaarden voor verschillende projecten?

S

Sleutelprojecten: welke projecten hebben een sleutelrol in de schaalsprong?

K

Keuzes: wanneer moeten welke keuzes gemaakt worden?

komen. Dit ontwikkelpad is een eerste concept op basis van stedenbouwkundige ontwikkeling. Dit concept kan als startpunt worden genomen voor het opstellen van een

ontwikkeling woningbouwlocaties

stedelijke programmering voor de schaalsprong die periodiek kan worden bijgesteld, aangevuld en verfijnd. De onderdelen van het ontwikkelpad corresponderen met de ambities uit de ambitieroos.

landschappelijke en klimaatbestendigheid maatregelen

ontwikkeling voorzieningen maatregelen t.a.v. energie

De ontwikkelpaden zijn uitgewerkt voor vier verschillende deelgebieden (Houtsdonk, Stationskwartier en centrum, Hoogeind en Kanaalzone Noord). Op de volgende pagina wordt de casus van Houtsdonk gebruikt om uit te leggen hoe deze ontwikkelpaden zijn opgesteld. Als conclusie

infrastructurele ingrepen: OV en auto