RN 075 Bijlage 1 Jaarverantwoording 2023

Er zijn in totaal 157 complexe zaken aangemeld voor behandeling door het ZVHBZO. In de nieuwe regionale aanpak MDA++ (intersectorale specialistische Multidisciplinaire Aanpak) gericht op huiselijk geweld en kindermishandeling zijn ook een aantal zaken opgepakt. Daarnaast is samen met het Regiobureau Integrale Veiligheid Oost-Brabant (RIVOB) ingezet op het versterken van de samenwerking op het gebied van radicalisering. • In navolging van het vastgestelde Masterplan Integrale Veiligheid (2023 t/m 2026) het uitvoeringsplan integrale veiligheid 2023 met de raad besproken en uitgevoerd. Dit uitvoeringsplan was een houvast voor de activiteiten en inzet in 2023. • In navolging van het Versterkingsplan Binnenstad-Oost vervolgacties ingezet gericht op extra inzet rondom bestrijding van drugscriminaliteit, - overlast en ondermijnende criminaliteit.

22

•

•

•

•

•

Bovendien is er een begin gemaakt in de totstandkoming van een veiligheidsanalyse met als doel meer focus aan te brengen in de integrale aanpak en samenwerking. Het initiatief genomen tot de start van een Lokaal Informatieoverleg Ondermijning dat erop is gericht om ontwikkelingen te monitoren die wijzen op mogelijke vormen van ondermijnende criminaliteit. Van daaruit zijn concrete signalen opgepakt. Daarnaast is er een alliantie gesloten met de branche notariaat en makelaardij in het kader van het verhogen van de maatschappelijke weerbaarheid. Samen met de B5-gemeenten (5 grootste steden in Brabant) het Festival van de Weerbaarheid georganiseerd en trainingen gegeven aan medewerkers met een publieke taak. Bovendien is de Wet Bibob vaker en gerichter als instrument ingezet in bepaalde casuïstiek. Het team Toezicht & Handhaving verder uitgebreid en extra boa’s opgeleid tot jeugdboa. Bovendien zijn er vaste gezichten aan de wijken gekoppeld. Naast de reguliere contactmomenten zoals de wijkschouw en wijkspreekuren zijn we gestart op sociale media. Samen met ketenpartners een gedragen plan van aanpak opgesteld voor onze stad, onder de noemer ‘Daadkrachtige Preventie & Begrenzen met Perspectief.’ Daarnaast hebben we ons onverminderd ingezet op de aanpak van jonge criminele kopstukken.

Jongeren die in beeld kwamen vanwege zorgelijk gedrag en/ of overlast in combinatie met crimineel gedrag zijn geprioriteerd voor de persoonsgerichte aanpak. Ingezet op drie pijlers: 1: ondersteuning van bestaande teams, 2: her-activeren van inactieve teams en 3: uitbreiding met nieuwe teams. Daarmee zijn nieuwe buurtpreventieteams opgericht en een inactief team weer actief geworden. Samen met de buurtpreventieteams hebben we onder andere tijdens de Week van de Veiligheid en daarbuiten gerichte acties georganiseerd.

3.1.2 Wat hebben we ervoor gedaan? Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost Volgens planning. De inzet loopt over meerdere jaren. De koers van de Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost (VRBZO) voor de komende jaren is vastgelegd in de visie 2025. De uitvoeringsagenda die aan de visie is verbonden, heeft als kern de doorontwikkeling van het domein crisisbeheersing. In 2023 ontving VRBZO een extra gemeentelijke bijdrage om de achterstand in de uitvoering van de visie (ontstaan door corona) in te lopen. Vooral op het domein van crisisbeheersing zijn hierdoor flinke stappen gezet in 2023. Zo is onder andere een nieuw crisisplan vastgesteld en is de VRBZO bezig met een nieuw regionaal risicoprofiel. Ook is er een planningsstaf ingericht waarmee permanente risicomonitoring en de eerste regie op de aanpak van risico’s en dreigingen is geborgd. Stichting Zorg en Veiligheidshuis Brabant-Zuidoost Volgens planning. De aanpak loopt over meerdere jaren. De landelijke Meerjarenagenda Zorg- en Veiligheidshuizen 2021-2024 beschrijft de essentie van de aanpak in ieder zorg- en veiligheidshuis. In de vastgestelde ’Verkenning taken en activiteiten 2023 e.v.’ hebben de regionale partners deze landelijke lijn vertaald naar de opdracht voor het Zorg- en Veiligheidshuis Brabant Zuidoost (ZVHBZO). In 2023 zijn vanuit de regio Zuidoost-Brabant 157 complexe zaken aangemeld voor behandeling door het ZVHBZO.

Dat betekende een flinke stijging van 37% t.o.v. 2022. In de Persoons Gerichte Aanpak (PGA) Radicalisering zijn regionaal een aantal nieuwe zaken opgepakt en liepen er diverse zaken door uit voorgaande jaren. Ook is ingezet op de geactualiseerde PGA Jeugd en de PGA Personen met onbegrepen gedrag. In de nieuwe regionale aanpak MDA++ (intersectorale specialistische Multidisciplinaire Aanpak) gericht op huiselijk geweld en kindermishandeling zijn ook een aantal zaken opgepakt. Om kennis en expertise te delen zijn een eerste training voor procesregisseurs en een werkbezoek aan de jeugdgevangenis georganiseerd.

23

Daarnaast is samen met het Regiobureau Integrale Veiligheid Oost-Brabant (RIVOB) ingezet op het versterken van de samenwerking op het gebied van radicalisering. Ook zijn er met het RIVOB twee projecten opgestart om initiatieven op het snijvlak van zorg & veiligheid te ondersteunen en vereenvoudigen. Bovendien is in 2023, na gedegen onderzoek, bestuurlijk besloten tot herinrichting van het werkgeverschap waarbij Stichting Zorg- en Veiligheidshuis Brabant Zuidoost zelfstandig personeel in dienst kan nemen. Beleidsuitvoering gericht op beleidsresultaten In januari 2023 heeft de gemeenteraad het Masterplan Integrale Veiligheid 2023-2026 vastgesteld. Het masterplan is het strategische beleidskader en de koers voor de komende jaren, zonder dat het in beton is gegoten. Het beleidskader is gebaseerd op het VNG-kernbeleid dat bestaat uit zes veiligheidsvelden met daarbinnen specifieke veiligheidsthema’s. Voor de komende jaren hebben we in het Masterplan drie accenten benoemd, te weten ondermijning, risicojongeren en gedigitaliseerde criminaliteit. In de aanpak van de hardnekkige en grootstedelijke problematiek blijven we ook onverminderde inzet plegen op de andere veiligheidsthema’s. Volgens planning. De inzet met bijbehorende ambities valt binnen de looptijd van het Masterplan Integrale Veiligheid in de beleidsperiode van 2023 t/m 2026.

In navolging van dit masterplan is het uitvoeringsplan integrale veiligheid 2023 halverwege het jaar in een opiniecommissie met de raad besproken. Dit uitvoeringsplan hebben we als houvast opgesteld voor de activiteiten en inzet in 2023. Versterkingsplan Binnenstad-Oost Vanuit het versterkingsplan is in de afgelopen twee jaar integrale inzet geweest om de veiligheid en leefbaarheid in de wijk te vergroten. Onder andere via de aanpak van drugscriminaliteit en met de inzet van de stadsmarinier. In samenwerking met de betrokken partners blijven we investeren in de leefbaarheid en betrokkenheid van onze inwoners en ondernemers. Volgens planning. De inzet in Binnenstad-Oost loopt over meerdere jaren. In navolging van de borging van de aanpak en maatregelen hebben we in 2023 vervolgacties ingezet. We hebben extra inzet gepleegd in de Binnenstad-Oost en de bestrijding van drugscriminaliteit, -overlast en ondermijnende criminaliteit. Er is een begin gemaakt in de totstandkoming van een veiligheidsanalyse met als doel meer focus aan te brengen in de integrale aanpak en samenwerking. Aanpak ondermijning Fenomenen als drugsproductie en -handel, fraude en witwassen, mensenhandel en cybercrime gaan ook aan Helmond niet voorbij. Georganiseerde criminaliteit werkt ondermijnend en de integriteit en veiligheid van de uitoefening van publieke taken staan daarmee onder druk.

Er zijn in de afgelopen jaren belangrijke stappen gezet om de georganiseerde, ondermijnende criminaliteit terug te dringen. We blijven op dit gebied inspanningen leveren vanuit de aanpak van ondermijning. Volgens planning. De aanpak van ondermijning loopt over meerdere jaren. We hebben samen met onze partners stevig opgetreden in de aanpak van georganiseerde drugscriminaliteit. We zijn gestart met het Lokaal Informatieoverleg Ondermijning dat erop is gericht om ontwikkelingen te monitoren die wijzen op mogelijke vormen van ondermijnende criminaliteit, waarbij ook concrete signalen zijn opgepakt. We zijn gestart met het sluiten van een alliantie met de branches notariaat en makelaardij (als kwetsbare branches voor criminele inmenging) in het kader van het verhogen van de maatschappelijke weerbaarheid. In 2023 zijn we verdergegaan met de implementatie van de ‘Brabantse norm weerbare overheid’ en trekken we hier als Peelgemeenten gezamenlijk in op. Samen met de B5-gemeenten (5 grootste steden in Brabant) hebben we het Festival van de Weerbaarheid georganiseerd en trainingen gegeven aan medewerkers met een publieke taak. We hebben de inzet van de Wet Bibob versterkt door het instrument vaker en gerichter in te zetten in bepaalde casuïstiek. Er zijn voorbereidingen getroffen om dit instrument ook toe te gaan passen op aanbestedingen en overheidsopdrachten. 24

Toezicht en handhaving We blijven het Team Toezicht en Handhaving (boa’s) uitbreiden en verder professionaliseren. We koppelen de boa-capaciteit aan wijken en buurten, zodat onze inwoners vaste gezichten hebben en onze boa’s een laagdrempelig aanspreekpunt zijn. Volgens planning. De professionalisering en uitbreiding loopt over meerdere jaren. Het team Toezicht & Handhaving is verder uitgebreid en ook is de volgende stap gezet in de professionalisering. We hebben extra boa’s opgeleid tot jeugdboa en vaste gezichten aan de wijken gekoppeld. Naast de reguliere contactmomenten zoals de wijkschouw en wijkspreekuren zijn we gestart op sociale media. Op deze manier geven wij een inkijk in het werk van de boa’s en zijn zij tegelijkertijd ook laagdrempelig bereikbaar. Sinds mei is de uitrusting van de boa’s uitgebreid met handboeien. Deze geven de boa’s extra mogelijkheden om een situatie beheersbaar te houden en daarmee kunnen zij veilig een aanhouding verrichten. Integrale aanpak risicojeugd Om te voorkomen dat kwetsbare jongeren in onze stad afglijden of terechtkomen in de criminaliteit zetten we de integrale aanpak van risicojeugd kracht bij. Jongeren zijn een kwetsbare groep. Dat vraagt om een stevige aanpak waarbij preventie en repressie hand in hand gaan. We bieden perspectief en stellen grenzen.

Een dergelijke aanpak is nodig om in de omgeving waarin jongeren opgroeien de risicofactoren te verminderen. Volgens planning. De integrale aanpak van risicojeugd loopt over meerdere jaren. We zijn als gemeente in 2023 geselecteerd om deel te nemen aan het landelijke programma Preventie met Gezag, met als doel de preventieve aanpak van jeugdcriminaliteit. Samen met ketenpartners is een gedragen plan van aanpak opgesteld voor onze stad, onder de noemer ‘Daadkrachtige Preventie & Begrenzen met Perspectief’. Met de toekenning van extra middelen uit het Rijksprogramma Preventie met Gezag is een stap gezet om samen met onze samenwerkingspartners een duurzame impact te maken en te bouwen aan een betere toekomst voor deze jongeren. De aanpak Preventie met Gezag hangt nauw samen met het Meerjarenprogramma Jeugd dat ook in 2023 is opgesteld. In dit programma komen preventie, de aanpak van risicojeugd en de aanpak van criminele jeugd samen in één wijkgerichte aanpak. Verder hebben we ons naast planvorming ook onverminderd ingezet op de aanpak van jonge criminele kopstukken. Jongeren die in beeld kwamen vanwege zorgelijk gedrag en/ of overlast in combinatie met crimineel gedrag zijn geprioriteerd voor de persoonsgerichte aanpak. Buurtpreventie Onze inwoners leveren een belangrijke bijdrage aan de veiligheid en leefbaarheid in de wijken en buurten.

Buurtpreventie kent verschillende vormen, passend bij de diversiteit van inwoners en wijken die onze stad rijk is. We zetten extra in op de ondersteuning van buurtpreventie. Dit past binnen onze bredere participatieopgave. Ons streven is om te komen tot een netwerk dat zich uitstrekt over de hele stad en verbreding naar andere vormen van inwonersparticipatie. Volgens planning. Het afgelopen jaar hebben we ingezet op drie pijlers: 1: ondersteuning van bestaande teams, 2: her-activeren van inactieve teams en 3: uitbreiding met nieuwe teams. Dit heeft erin geresulteerd dat nieuwe buurtpreventieteams zijn opgericht en een inactief team weer actief is geworden. Samen met de buurtpreventieteams hebben we onder andere tijdens de Week van de Veiligheid en daarbuiten gerichte acties georganiseerd rondom inbraakpreventie, te hard rijden, verminderen van vervuiling van de leefomgeving, parkeeroverlast en fietsendiefstal.

25

3.1.3 Wat heeft het gekost? In onderstaande tabel is de afwijking tussen de gewijzigde begroting en de realisatie (rekening) over 2023 per hoofdproduct weergegeven. Overzicht per hoofdproduct

Toelichting per hoofdproduct

Toelichting afwijking hoofdproduct 110 Integraal veiligheidsbeleid algemeen Dit hoofdproduct heeft een voordelig saldo van € 241.000. Het saldo wordt grotendeels veroorzaakt door de hogere baten van € 271.000. Deze hogere baten komen in zijn geheel voort uit de hoger dan begrote compensatie voor de beveiligingskosten voor opvanglocaties vluchtelingen Oekraïne van € 292.000. Tegenover deze hogere baten staat een gelijk bedrag aan hoger gerealiseerde beveiligingskosten voor deze doelgroep. Deze hoger gerealiseerde beveiligingskosten worden voor een deel opgevangen door een lagere realisatie qua lasten voor cameratoezicht en lagere diverse overige uitgaven. Toelichting afwijking hoofdproduct 120 Handhavingsbeleid Dit hoofdproduct heeft een voordelig saldo van € 206.000. Het voordelig verschil qua baten van € 84.000 wordt veroorzaakt door de niet op dit hoofdproduct begrote inkomsten voor uitleen van capaciteit BOA uren aan een andere Peelland gemeente. Het voordelig verschil qua lasten wordt voor € 100.000 veroorzaakt doordat de gerealiseerde lasten verantwoord zijn op hoofdproduct 110. Toelichting afwijking hoofdproduct 140 Brandweer Dit hoofdproduct heeft een voordelig saldo van € 233.000.

Het voordelig verschil qua lasten wordt enerzijds veroorzaakt door € 112.000 lagere lasten voor gepland onderhoud aan het gebouw en anderzijds door € 95.0000 lagere lasten voor overige goederen en diensten.

26

3.2

Programma 02: Werk en inkomen

3.2.1 Wat hebben we bereikt? Ambities We vinden het belangrijk dat inwoners kunnen meedoen, rondkomen en vooruitkomen. Daar hoort ook bij dat we de sociale tweedeling in onze stad tegengaan. De huidige en recente economische en maatschappelijke ontwikkelingen op het gebied van onder meer energie, koopkracht en corona, hebben de kwetsbaarheden van ons socialezekerheidsstelsel scherp zichtbaar gemaakt. Veel inwoners hebben op dit moment grote moeite om het hoofd boven water te houden. Door de hoge energieprijzen, krappe woningmarkt en hoge inflatie staat de bestaanszekerheid van een groeiende groep inwoners onder druk. Het vergroot de noodzaak om er gezamenlijk voor te zorgen dat al onze inwoners kunnen rekenen op een stabiel en voldoende besteedbaar inkomen, uit werk of uit een vangnet wanneer dat nodig is. Samengevat: • We bieden nog meer maatwerk aan inwoners die op welke manier dan ook ondersteuning nodig hebben. Onze ondersteuning is laagdrempelig, dichtbij en direct. We hebben hierbij specifieke aandacht voor inwoners met financiële zorgen of een grote afstand tot de arbeidsmarkt. • We stimuleren en faciliteren een betere aansluiting van het onderwijs op de vraag vanuit werkgevers en de samenleving. • We streven ernaar dat alle jongeren een startkwalificatie hebben.

Ook hebben we aandacht voor scholing van mensen al aan het werk zijn, zodat mensen kunnen doorgroeien naar een baan die beter past bij de huidige arbeidsmarkt. • Nieuwkomers gaan we vanaf het eerste moment goed begeleiden. Hierbij zetten we in op taal, voorbereiding op werk/participatie en deelname aan de lokale samenleving. • We kennen al de integrale aanpak geldzorgen, armoede en schulden. We zien echter dat steeds meer mensen moeite hebben om de eindjes aan elkaar te knopen. Daarom bouwen we de aanpak geldzorgen, armoede en schulden in 2023 verder uit, met extra aandacht voor het tegengaan van energie-armoede. Om dit te bereiken hebben we: • De regionale en lokale gevolgen van de nieuwe landelijke participatiewet vertaald naar ons eigen beleid en uitvoering. • De positie, opdracht en koers van Senzer herijkt, passend bij de veranderde organisatie en omgeving van het werkbedrijf. • Landelijke en lokale regelingen m.b.t. tot armoede en schulden beter op elkaar afgestemd, zodat de inwoner beter weet wat de mogelijkheden zijn er waar hij terecht kan. • De draagkrachtnorm voor inkomensondersteuning verhoogd van 120% naar 130% van het sociaal minimum. • Een bijzondere inspanning geleverd om de effecten van de koopkrachtcrisis (waaronder de hoge energielasten) voor zowel inwoners, ondernemers als maatschappelijke organisaties zoveel mogelijk te beperken.

• Onderzocht wat de mogelijkheden zijn voor de invoering van een Helmondpas. • Gewerkt aan duurzame re-integratie van werkloze inwoners met een bijstandsuitkering en bijgedragen aan een inclusieve arbeidsmarkt (in samenwerking met Senzer). • Het Stadsleerbedrijf een structureel onderdeel gemaakt van onze voorzieningen. • Extra geïnvesteerd in het Stadsleerbedrijf in verband met verwachte hogere instroom van statushouders.

27

3.2.2 Wat hebben we ervoor gedaan? Beleidsresultaat verbonden partijen Om dit bereiken weken voor een deel hiervoor samen met de volgende verbonden partijen: Senzer Senzer heeft in 2023 haar dienstverlening aangepast als gevolg van veranderende wet- en regelgeving in het kader van het landelijk programma Breed Offensief. Het gaat onder andere om nieuwe instrumenten voor de re-integratie van kwetsbare inwoners en een vereenvoudiging van het proces van loonkostensubsidie. Ook heeft Senzer in 2023 uitvoering gegeven aan de leefgeldvoorziening van de Oekraïense ontheemden. Over het jaar 2023 is het aantal betaalde uitkeringen in 2023 ongeveer gelijk gebleven van 2.315 naar 2.313. Senzer heeft haar reguliere werkzaamheden volgens doelstelling uitgevoerd. Beleidsuitvoering gericht op beleidsresultaten Herijking Participatiewet Op 21 juni 2022 heeft minister Schouten het rapport Participatiewet in Balans naar de Tweede Kamer gestuurd. Hierin staan de uitkomsten van een beleidsanalyse door het ministerie van SZW. Het rapport biedt een overzicht met beleidsopties voor een wijziging van de Participatiewet. Hoewel de minister in de brief nog geen concrete maatregelen heeft aangekondigd, blijkt uit het rapport dat de Participatiewet vereenvoudigd moet worden, dat er een toereikend bestaansminimum moet komen en dat ondersteuning laagdrempelig en op maat beschikbaar moet zijn.

We verwachten dat dit leidt tot een herziening van de Participatiewet die gevolgen zal hebben voor ons beleid en onze uitvoering. Op dit moment zijn de regionale en lokale consequenties hiervan nog niet duidelijk. Niet behaald. In juni 2023 vond de Internetconsultatie van het wetsvoorstel Participatiewet in Balans plaats. Het wetsvoorstel bestaat uit een twintigtal maatregelen. Het streven is dat dit in zal gaan per 1 januari 2025 maar dit hangt af van het nieuwe kabinet. Gemeenschappelijke regeling Senzer Werkbedrijf Senzer bestaat sinds 2016. Sindsdien heeft de organisatie zich verder ontwikkeld en is de omgeving waarin het werkbedrijf actief is veranderd. Denk bijvoorbeeld aan veranderingen in wet- en regelgeving, ontwikkelingen op de arbeidsmarkt en een veranderende doelgroep die de laatste jaren kwetsbaarder is geworden en meer en intensievere ondersteuning nodig heeft. De positie, opdracht en koers van Senzer was daarom aan herijking toe. Dit resulteert (na besluitvorming in de raad) naar verwachting per 1 januari 2023 in een geactualiseerde gemeenschappelijke regeling Senzer, passend bij de huidige context en bijbehorende uitdagingen. Behaald. De geactualiseerde GR Senzer is per 1 januari 2023 in werking getreden.

Aanpak preventie armoede en schulden In 2023 stemmen we de landelijke en lokale regelingen meer op elkaar af, zodat de inwoner beter weet wat de mogelijkheden zijn en waar hij terecht kan. De drempel om tijdig hulp te zoeken wordt hierdoor verlaagd. • Vroegsignalering We intensiveren de aanpak vroegsignalering en bouwen die uit zodat schulden eerder in beeld komen. Zo kunnen we erger voorkomen. • Financiële educatie jongeren We onderzoeken hoe we leerlingen en studenten beter kunnen voorlichten over het omgaan met geld. • Budgetcoaching

28

We zetten de pilot budgetcoaching om in structureel beleid. Tijdige budgetcoaching helpt om problematische schulden te voorkomen en levert een positieve bijdrage aan de zelfredzaamheid van inwoners. Een laagdrempelige toegang zorgt voor een groter bereik onder inwoners die hier baat bij hebben. • Armoederegisseur We verlengen de inzet van de armoederegisseur met vier jaar. In de huidige sociaalmaatschappelijke omstandigheden zijn goede en structurele verbindingen tussen sociale organisaties in de stad nóg belangrijker. De opdracht van de armoederegisseur formuleren we samen met het Armoedeplatform en stemmen we af op de behoefte van de stad. • Schuldhulpverlening ondernemers. Sinds halverwege 2021 voert Senzer, namens de arbeidsmarktregio Helmond-De Peel, schuldhulp en heroriëntatie aan ondernemers uit. Na evaluatie besluiten we hoe deze dienstverlening wordt voortgezet vanaf 2023. Behaald. Budgetcoaching en inzet armoederegisseur zijn volgens afspraak uitgevoerd. In het kader van de koopkrachtcrisis hebben we meer ingezet op vroegsignalering om toename van schuldenproblematiek te voorkomen. In 2023 hebben we onderzocht hoe financiële educatie verder vorm kan krijgen en de implementatie voor 2024 gepland. Schuldhulpverlening ondernemers (uitvoering Senzer) is sinds 2023 reguliere dienstverlening.

Ophogen draagkrachtnorm inkomensondersteuning Inkomensondersteuning is voor steeds meer mensen met een kleine beurs onmisbaar om rond te kunnen komen, zeker nu de kosten voor levensonderhoud zo hard stijgen. Vanaf 1 januari 2023 verhogen we de norm voor het aanvragen van een inkomensverklaring van 120% naar 130% van het sociaal minimum. Met een inkomensverklaring kunnen inwoners terecht bij voorzieningen als Stichting Leergeld en Super Sociaal. We monitoren het aantal aanvragen en het gebruik van de inkomensverklaring in 2023 om te kunnen volgen of meer mensen gebruik maken van de voorzieningen. Verder onderzoeken we in 2023 de mogelijkheden om de norm voor andere voorzieningen ook te verhogen, zoals de bijzondere bijstand en de Collectief Aanvullende Verzekering. Behaald. De inkomensverklaring is per 1 januari 2023 beschikbaar voor iedereen met een inkomen tot 130% van de geldende bijstandsnorm. Ook is in 2023 onderzoek gedaan naar verhoging van de inkomensgrens bijzondere bijstand en Collectieve Aanvullende Verzekering (CAV). Deze zijn per 1 januari 2024 ook verhoogd naar 130% van de geldende bijstandsnorm. Koopkrachtaanpak In 2023 hebben wij een bijzondere inspanning geleverd om de effecten van de koopkrachtcrisis (waaronder de hoge energielasten) voor zowel inwoners, ondernemers als maatschappelijke organisaties zoveel mogelijk te beperken.

Daarvoor hebben wij uitgaven gedaan uit het koopkrachtfonds dat u in 2022 hebt ingericht. Met deze middelen en deze aanpak hebben wij duizenden inwoners, honderden ondernemers en tientallen maatschappelijke organisaties kunnen helpen in deze moeilijke tijd. Aangezien het nadrukkelijk om een tijdelijke aanpak ging hebben wij het fonds inmiddels weer opgeheven (zie ook RIB 132, 10 oktober 2023). Het probleem van de betaalbaarheid van basisvoorzieningen zoals boodschappen en energie is echter niet verdwenen. Ook in de toekomst houden wij via een structurele aanpak aandacht voor de bestaanszekerheid van inwoners en blijven we werken aan het tegengaan van de tweedeling in onze stad. Onderzoek naar Helmondpas In 2023 onderzoeken we de mogelijkheden voor de invoering van een Helmondpas. Met een Helmondpas kunnen mensen met een laag inkomen laagdrempelig gebruik maken van sport- en

29

culturele voorzieningen. We kijken hierbij ook naar goede voorbeelden in het land. Het onderzoek moet leiden tot een voorstel aan de raad. Volgens planning. Begin 2023 is gestart met een voorverkenning naar de mogelijkheden van een Helmondpas. In het najaar heeft een nadere verkenning plaatsgevonden over de inhoudelijke, technische, juridische en financiële implicaties van de mogelijke keuzes. De gemeenteraad wordt in 2024 betrokken bij de verdere keuzes. Re-integratie van werkloze inwoners met een bijstandsuitkering De komende jaren blijven we met Senzer werken aan duurzame re-integratie van werkloze inwoners met een bijstandsuitkering en dragen we bij aan een inclusieve arbeidsmarkt. Wanneer uitstroom richting betaald werk niet mogelijk is wordt in de vorm van inkomensondersteuning voorzien in financiële zekerheid, veiligheid en stabiliteit. Op deze manier wordt de kans vergroot dat inwoners maximaal kunnen participeren in de maatschappij. Behaald. In 2023 heeft de gemeenteraad de geactualiseerde Re-integratieverordening Participatiewet Helmond vastgesteld om te voldoen aan landelijke wet- en regelgeving. Met de nieuwe verordening maken we duidelijker welke re-integratievoorzieningen er zijn en aan welke voorwaarden moet zijn voldaan om er aanspraak op te kunnen maken.

Inzet Stadsleerbedrijf De afgelopen periode is gebleken dat het Stadsleerbedrijf een effectief instrument is voor het activeren van mensen met een (zeer) grote afstand tot de arbeidsmarkt. Het Stadsleerbedrijf draagt bij aan een inclusieve samenleving waarin iedereen kan meedoen. We maken het daarom structureel onderdeel van onze voorzieningen. Daarnaast verwachten we de komende periode dat de hogere instroom van statushouders meer inzet van het Stadsleerbedrijf zal vragen. Daarom investeren we extra in het Stadsleerbedrijf. Behaald. Sinds 2023 is het Stadsleerbedrijf structureel onderdeel van onze dienstverlening.

30

3.2.3 Wat heeft het gekost? In onderstaande tabel is de afwijking tussen de gewijzigde begroting en de realisatie (rekening) over 2023 per hoofdproduct weergegeven. Overzicht per hoofdproduct

Toelichting per hoofdproduct Toelichting afwijking hoofdproduct 602 Uitvoering uitkeringsregelingen Dit hoofdproduct heeft een nadelig saldo van € 1.409.000. Het negatieve saldo wordt veroorzaakt door de afrekening met het Rijk met betrekking tot 2022. Toelichting afwijking hoofdproduct 603 Bijzondere bijstand Dit hoofdproduct heeft een nadelig saldo van € 4.616.000. Het saldo wordt voornamelijk veroorzaakt doordat de uitgaven aan energietoeslag 2023 binnen dit hoofdproduct geboekt zijn. De compensatie vanuit het Rijk (via de decembercirculaire 2023) is opgenomen binnen programma 14. Per saldo is de afwijking minimaal. Toelichting afwijking hoofdproduct 618 Werkgelegenheidsbeleid Dit hoofdproduct heeft een voordelig saldo van € 2.704.000. Het saldo wordt voornamelijk veroorzaakt door hogere baten (€ 1.619.000) en lagere laten (€ 1.085.000). De hogere baten hebben betrekking op subsidies van het Rijk in het kader van Onderwijs en Arbeidsmarkt, onder andere voor het Regionaal Mobiliteitsteam en Actieplan arbeidsmarkt. De niet bestede middelen worden de komende jaren verder ingezet voor samenwerking in onze regio. De lagere lasten worden veroorzaakt door een lagere bijdrage aan Senzer voor Sociale Werkvoorziening dan in de begroting was opgenomen (€ 600.000).

De kosten voor het Stadsleerbedrijf waren in 2023 uiteindelijk € 135.000 lager dan begroot in verband met een verrekening uit 2022. Tot slot een verschil op Onderwijs en Arbeidsmarkt van € 155.000. Toelichting afwijking verrekening met de reserves hoofdproduct 621 Participatie De omvang van de voor het kalenderjaar 2023 ingediende en door het Rijk toegekende aanvraag voor Bekostiging Opvang Ontheemden Oekraïne (BOOO) bedroeg € 13.100.000.

31

In de aanvraag en toekenning van de middelen wordt qua systematiek grotendeels uitgegaan van normvergoedingen ter compensatie van de werkelijke kosten. De in 2023 gerealiseerde kosten voor opvang van deze doelgroep bedroegen € 6.000.000. Hierdoor resteert een saldo aan overtollige middelen van € 7.100.000. Conform het advies van de VNG wordt voorgesteld overschotten op te sparen in een hiervoor afzonderlijk te vormen nieuwe reserve "Vluchtelingen Oekraïne" om toekomstige kosten gepaard gaande met lagere of mogelijk beëindigde vergoedingen te kunnen bekostigen. Extern onderzoek in opdracht van het Rijk heeft inmiddels al geleid tot het verlagen van deze normvergoeding 2023 ten opzichte van 2022.

32

3.3

Programma 03: Zorg en welzijn

3.3.1 Wat hebben we bereikt? Ambities Helmond is een diverse stad, met ruim 150 nationaliteiten. We omarmen deze culturele veelzijdigheid. We willen dat al onze inwoners zo goed mogelijk kunnen deelnemen aan de samenleving. We zien dat mensen er voor elkaar zijn en elkaar helpen waar nodig. We bevorderen de zelfredzaamheid en samenredzaamheid van onze (kwetsbare) inwoners. Want met de recente maatschappelijke ontwikkelingen is dit niet voor iedereen een vanzelfsprekendheid. De komende jaren blijven we daarom hoog inzetten op het meedoen, rondkomen en vooruitkomen van onze inwoners en het tegengaan van de sociale tweedeling in onze stad. Zij die behoefte hebben aan zorg en ondersteuning kunnen rekenen op de gemeente. • Inwoners die professionele hulp en ondersteuning nodig hebben kunnen rekenen op laagdrempelige ondersteuning. Snel en eenvoudig. We leveren maatwerk waar nodig. • We bieden een samenhangend (zorg)aanbod voor ouderen en mantelzorgers dat breed bekend is. • Helmond loopt voorop in het bieden van onafhankelijke clientondersteuning. De komende jaren versterken we de positie van onze cliëntondersteuning verder. • We investeren in kwalitatief goede, cultuur sensitieve en betaalbare zorg en ondersteuning.

• We streven naar passende woonruimte voor al onze inwoners, inclusief opvang en huisvesting voor de meest kwetsbare inwoners die langdurig problemen ervaren op verschillende leefgebieden, waaronder verward gedrag. • We verkleinen de gezondheidsverschillen, zodat alle Helmonders in 2040 5 jaar langer in goede gezondheid leven. Dit is vastgesteld in het lokaal preventieakkoord. Om dit te bereiken hebben we: • Maatregelen genomen in de begroting om te gaan met toenemende kosten en verhoogde subsidieaanvragen en tarieven van ingekochte diensten door de energiecrisis en toenemende inflatie. • Ingezet op een gezamenlijke koers voor het beschikbaar blijven van passende woonruimte voor onze kwetsbare inwoners. • Onderzocht hoe we ouderen kunnen bereiken voor valpreventie en kunnen screenen op een verhoogd valrisico. • De Focus Aanpak Gezondheid uitgevoerd met een focus op het preventieakkoord, basisvaardigheden, gezondheid in de wijkontwikkelplannen en de link van gezondheid met armoede (Ruimte om de Leven). • Bestaande ontmoetingsplekken in de diverse wijken beter benut en inwonersinitiatieven op dit vlak omarmd. • Gewerkt aan de uitwerking van de visie op wonen, welzijn zorg in een uitvoeringsprogramma of de integratie van de visie in bestaande afspraken.

• Een definitief ontwerp voor de 24-uurs voorziening voor inwoners met meervoudige complexe problematiek (inclusief financiering en locatie) voorgelegd aan de Raad. • Uitvoering gegeven aan het uitvoeringsplan van Beschermd Wonen naar Beschermd Thuis, inclusief de voorbereiding op de financiële decentralisatie per 1 januari 2024. • Samen met zorgverzekeraar CZ, en Peel Duurzaam Gezond de regionale opgave vastgesteld en vertaald naar samenwerkingsagenda voor medisch en sociaal domein. • De subsidieregeling verder vormgegeven voor professionele organisaties en het proces voor vrijwilligersorganisaties vereenvoudigd.

33

• • • • •

•

De positie van de onafhankelijke cliëntondersteuning versterkt door de bekendheid en het bereik van de verschillende organisaties op dat terrein te vergroten. De kadernota Sociaal Domein geactualiseerd voor 2024-2028. Verder geïnvesteerd in het door ontwikkelen van ‘Andere Overheid’ zodat we een actieve, betrouwbare en dienstbare overheid zijn. Een onafhankelijk onderzoek uitgevoerd om beter inzicht te krijgen in de omvang en zwaarte van discriminatieproblematiek in Helmond. Netwerk Aandacht voor Ouderen als strategisch partner voor een integrale kijk op ouderenbeleid en om ouderen beter voor te bereiden op de oude dag, gestimuleerd en gefaciliteerd met behulp van een coördinator en werkbudget. Extra middelen vrijgemaakt voor uitvoering van het VN-verdrag Handicap ter verbetering van de toegankelijkheid van de stad Helmond.

3.3.2 Wat hebben we ervoor gedaan? Beleidsresultaat verbonden partijen Om dit te bereiken werken we voor een deel hiervoor samen met de volgende verbonden partijen: GGD Zuidoost Brabant Zie programma 4 voor het beleidsresultaat GGD Brabant Zuidoost waarmee ook wordt samengewerkt om de ambities van programma 3 te realiseren. Beleidsuitvoering gericht op beleidsresultaten Invoering urenindicatie huishoudelijke ondersteuning Tot en met 2023 indiceerden we resultaatgericht voor Huishoudelijke Ondersteuning (HO). Het beleid en de uitvoering ervan stonden ter discussie en eind 2022 deed de Centrale Raad van Beroep (CRvB) uitspraak waardoor het beleid aangepast moest worden. In 2023 zijn aan uw raad een drietal scenario’s voorgelegd. Op basis van de bespreking is ervoor gekozen om het eerder door het college vastgestelde voorkeursscenario, namelijk overgaan naar urenindicaties, door te voeren. Dit is in lijn met de uitspraak van de CRvB. In 2023 is de voorbereiding getroffen, zodat inwoners per 2024 HO op basis van uren geïndiceerd krijgen. Maatregelen energiecrisis en inflatie Momenteel is sprake van een forse energiecrisis en toenemende inflatie. Onze gesubsidieerde (vrijwilligers)organisaties en aanbieders waarbij we diensten inkopen op het vlak van zorg en welzijn ervaren hiervan de gevolgen.

Het vertaalt zich regelmatig in toenemende kosten en verzoeken om subsidies en tarieven van ingekochte diensten volgens te verhogen. In deze begroting zijn maatregelen op dat vlak verwerkt. Behaald: Het resultaat is in 2023 gerealiseerd. Wonen, welzijn en zorg Wij vinden het belangrijk dat elke Helmonder de kans krijgt om zo zelfstandig mogelijk te leven in de stad. Door vergrijzing neemt het aandeel kwetsbare ouderen de komende jaren fors toe. De verwachting is, dat ouderen in toenemende mate een beroep zullen doen op ondersteuning en zorg. Daarnaast wordt de samenleving steeds complexer, waardoor inwoners met bijvoorbeeld een lichte verstandelijke beperking of psychische problematiek vaker hulp nodig hebben om mee te kunnen blijven doen. Daarnaast vindt er de komende jaren een verschuiving plaats van Beschermd Wonen in een instelling naar “Beschermd Thuis”. Door deze trends neemt met name het aandeel kwetsbare

34

eenpersoonshuishoudens toe. De verwachting is bovendien dat het personeelstekort in de zorg blijft oplopen en het aantal potentiële mantelzorgers daalt. In combinatie met het huidige woningaanbod leidt dit tot een uitdaging voor kwetsbare inwoners om passende woonruimte te vinden. Volgens planning. In 2023 is een start gemaakt met de inkoop Wmo 2025, aangezien eind 2024 de overeenkomsten Wmo aflopen. Daarin is de ontwikkeling “Beschermd Thuis” verwerkt. Bij de inkoopstrategie en aanbesteding spelen we in op de specifieke behoeften van kwetsbare eenpersoonshuishouden. Dit blijft de komende jaren een belangrijk aandachtspunt in beleidsontwikkeling, zowel in het sociaal domein als in het ruimtelijk fysiek domein. Onderzoek valpreventie Op grond van de Wmo hebben we de wettelijke taak om ervoor te zorgen dat onze inwoners zo lang mogelijk zelfstandig kunnen blijven wonen. Valpreventie voor ouderen draagt hieraan bij. In 2023 onderzoeken we hoe we ouderen kunnen bereiken en hen kunnen screenen op een verhoogd valrisico. Ook ontwikkelen we valpreventieprogramma’s voor deze ouderen. Hiervoor ontvangen we rijksmiddelen. Op dit moment weten we nog niet welke randvoorwaarden het Rijk stelt. Afhankelijk van het landelijke programma en de lokale behoeften stellen we de inzet vast. Behaald.

Voor valpreventie ontvangen wij voor de jaren 2023 tot en met 2026 rijksmiddelen als onderdeel van de SPUK Gezondheidsmiddelen. Het Rijk heeft een 3-tal effectieve interventies aangewezen die uitgevoerd worden door gecertificeerde fysiotherapeuten. In 2023 heeft JIBB+ in opdracht van de gemeente een plan van aanpak opgesteld voor de ketenaanpak valpreventie. JIBB+ zal deze aanpak de komende jaren coördineren. Gezondheid Tijdens de vorige bestuursperiode is de tijd genomen om samen met partners in de stad en deskundigen een effectieve en duurzame gezondheidsaanpak uit te werken en zijn extra middelen gereserveerd voor de gezondheidsaanpak; de Impuls Gezondheid van €1.280.000. Met de vastgestelde Focus Aanpak Gezondheid hebben we ons de afgelopen collegeperiode gefocust op de volgende onderdelen: preventieakkoord, basisvaardigheden, gezondheid in de wijkontwikkelplannen en tot slot de link met armoede (de beweging Ruimte om te Leven). Vanaf 2020 zijn we hier actief mee aan de slag en zijn in de vorige bestuursperiode de middelen doorgezet voor de periode tot en met 2024. De beschikbare middelen voor deze aanpak zijn gericht op maatregelen en projecten die de transitie in gang kunnen zetten. Deze middelen uit de Impuls Gezondheid zijn dus nog niet volledig ingezet en blijven beschikbaar tot en met 2024 voor de Focus Aanpak Gezondheid. Volgens planning.

Dit is een meerjarig programma. Alle onderdelen lopen, dit zal naar verwachting de komende jaren een aandachtspunt blijven. Onder meer het volgende is opgepakt: diverse projecten binnen de thematafels van het Preventieakkoord gezonde voeding & beweging en denormaliseren alcohol & drugs; bewustzijn van laaggeletterdheid in de stad vergroot onder partners en diverse samenwerkingen gestart met vindplaatsen; gestart met de Gemeentelijke Gezinsaanpak om de cyclus van laaggeletterdheid te doorbreken; pilot gestart met Stichting Bedrijventerrein Helmond waarbij het midden- en kleinbedrijf persoonlijk bezocht wordt om werkgevers te stimuleren goed voor hun werknemers te zorgen en hoe ze dat kunnen doen; vanuit het wijkontwikkelplan Oost zijn verschillende projecten gestart die raken aan gezondheid, zoals de werkgroep Pluktuin/moestuin, eetpunt, laaggeletterdheid, ontwikkeling Krajicek court; en tot slot is vanuit het wijkontwikkelplan Noord de aanleg van het Muziekplantsoen gestart, dat meer uitnodigt tot bewegen en ontmoeting. Uitvoering Nota Focus Aanpak Gezondheid We werken aan de verbetering van de sociale structuur in de wijken. Dit doen we vanuit onze overtuiging dat je gezondheid het beste stimuleert van onderop. Hiervoor hebben we met onze partners het Helmond Preventieakkoord gesloten. Daarin leggen we de nadruk op een gezonde leefstijl.

Het komende jaar werken we daarnaast verder aan het tegengaan van laaggeletterdheid door 35

uitvoering te geven aan het stadsplan basisvaardigheden. Met de pilot wijkgerichte aanpak maken we de start om van ketenaanpak over te gaan naar wijkgerichte aanpak. Verder wordt het huidige taalhuis doorontwikkeld, de campagne Laat taal leven in gang gezet en wordt vanaf 2023 de impact van aanbod vanuit inzet web-middelen gemonitord. Volgens planning. De campagne is in gang gezet en de impact van aanbod is gemonitord (behaald). Verder is dit een meerjarig programma. Alle onderdelen lopen, dit zal naar verwachting de komende jaren een aandachtspunt blijven. Het Helmonds preventieakkoord loopt t/m 2040. Zie ook bovenstaande onder ‘Gezondheid’. Informele inloopplekken In 2023 lopen drie pilots gericht op informele inloopplekken voor kwetsbare inwonersgroepen, zoals eenzame ouderen, mensen met beginnende dementie en inwoners met psychosociale problemen. We doen dit door bestaande ontmoetingsplekken waaronder de wijkaccommodaties in de diverse wijken (beter) te benutten en inwonersinitiatieven op dit vlak te omarmen. Dergelijke plekken en initiatieven leveren een bijdrage aan het voorkomen/bestrijden van eenzaamheid, bevorderen de sociale participatie ontlasten onze mantelzorgers. Volgens planning. De drie pilots zijn van start gegaan en in het najaar 2023 overgedragen aan lokale partners. De LEVgroep coördineert de pilots.

De twee wijkpilots maken onderdeel uit van de betreffende Wijkontwikkelingsplannen (Rijpelberg en Noord). De pilot gericht op kwetsbare groepen is nog in de ontwikkelfase. Streven naar passende woonruimte Samen met woningcorporaties en zorgaanbieders stelden we in 2022 een visie op wonen, welzijn en zorg op, om ervoor te zorgen dat we ook in 2040 over voldoende passende woonruimte beschikken met voorzieningen en/of zorg in de nabijheid. In 2023 werken we deze visie gezamenlijk uit in uitvoeringsprogramma`s en/of integreren we de visie bij het vernieuwen van bestaande afspraken, zoals de prestatieafspraken met de corporaties en de woonvisie. We hebben hierbij extra aandacht voor onze kwetsbare ouderen en kwetsbare jongeren. Volgens planning. De visie is meegenomen in de prestatieafspraken voor 2024 met de woningcorporaties en in de Woonvisie die in januari 2024 wordt vastgesteld. De uitvoeringsprogramma’s worden vanaf 2024 verder opgepakt. Ontwikkelen 24-uursvoorziening Eind 2021 stelde de gemeenteraad een conceptontwerp en programma van eisen voor een locatie voor een 24-uursvoorziening voor inwoners met meervoudige complexe problematiek vast. Het gaat om inwoners die momenteel tussen ‘wal en schip’ terecht komen. In 2022 doorliepen we een zorgvuldig traject door op basis van het vastgestelde programma van eisen mogelijke locaties te onderzoeken en analyseren.

Daarnaast werken we het conceptontwerp en een financieringsplan verder uit. In 2023 leggen we een definitief ontwerp inclusief financiering voor aan de raad, tezamen met een voorstel voor een locatie. Behaald. Op 11 april 2023 nam de raad een besluit over de locatie voor de voorziening. Vervolgens startten we samen met onze partners de planontwikkeling, zoals de uitwerking van een ontwerp voor de voorziening. Daarnaast werd een klankbordgroep bestaande uit belanghebbenden geformeerd en vond een eerste bijeenkomst met deze groep plaats. Decentralisatie Beschermd Wonen Helmond en de overige Peelgemeenten hebben de opdracht en verantwoordelijkheid om de zorg en de ondersteuning rondom Beschermd Wonen voor inwoners zo optimaal mogelijk en toekomstbestendig te organiseren. Daarnaast staat de regio voor de opgave om inhoudelijk door te ontwikkelen van Beschermd Wonen naar Beschermd Thuis. Samen met de GR Peelgemeenten is er 36

in 2021 vanuit de regionale visie een uitvoeringsplan 2022-2025 opgesteld waarin staat beschreven hoe we deze transformatie willen realiseren. Het uitvoeringsplan wordt jaarlijks vertaald naar een uitvoeringsagenda met concrete doelen en acties. In 2023 bereiden we ons voor op de financiële decentralisatie die per 1 januari 2024 ingaat. Volgens planning. De decentralisatie loopt over meerdere jaren. De financiële decentralisatie is in 2023 door het Rijk uitgesteld. De opgave van Beschermd Wonen naar Beschermd Thuis is opgepakt in de voorbereiding van de inkoop Wmo 2025. Samenwerkingsagenda medisch en sociaal domein Om de samenwerking tussen het medisch en sociaal domein te verbeteren stellen we samen met zorgverzekeraar CZ en Peel Duurzaam Gezond een samenwerkingsagenda voor Helmond & De Peel op. Het vertrekpunt daarbij is het regiobeeld en de gezamenlijk geformuleerde regiovisie. In 2023 stellen we de regionale opgave vast die we vertalen in een samenwerkingsagenda. Volgens planning. Het onderwerp loopt over twee of meerdere jaren. Het regiobeeld en het regioplan zijn in 2023 vastgesteld. Daarnaast is de specifieke uitkering integraal zorgakkoord aangevraagd ten behoeve van de uitvoering van de samenwerkingsagenda. Herijken subsidiestelsel sociaal domein Volgens de opgave uit de Kadernota Sociaal Domein herijken we komende jaren gefaseerd het subsidiestelsel sociaal domein.

Door het verstrekken van (meerjaren-)subsidies met goede afspraken over kernactiviteiten, resultaten en voorwaarden, wordt actief gestuurd op het realiseren van de gemeentelijke beleidsdoelen. Zo worden (wederzijdse) verantwoordelijkheden en rollen duidelijker, ontstaat er meer ruimte voor professionaliteit van de organisatie en minder focus op (monitoring van) afzonderlijke projecten en activiteiten. In 2023 ligt de focus op het verder vormgeven van een subsidieregeling voor professionele organisaties en op het vereenvoudigen van het proces voor vrijwilligersorganisaties. Volgens planning. Het onderwerp loopt over twee of meerdere jaren. In 2023 stelden we een subsidiekader voor 2024 met de beleidsdoelen vast. De aanvragen toetsten we hierop en in de subsidiebeschikkingen zijn uiteindelijk per organisatie afspraken vastgelegd, onder meer gericht op kernactiviteiten, resultaten en voorwaarden. Daarnaast vereenvoudigden we voor vrijwilligersorganisaties het proces voor het digitaal aanvragen van subsidie. Mantelzorg- en cliëntondersteuning Het aantal potentiële mantelzorgers neemt de komende jaren verder af terwijl de ondersteuningsvraag juist toeneemt. Samen met de netwerkpartners van het Netwerk Mantelzorgondersteuning zorgen wij ervoor dat mantelzorgers in balans kunnen zijn. Mantelzorgers zijn tijdig in beeld, met name als overbelasting dreigt.

Mantelzorgondersteuningsmogelijkheden zijn bekend bij mantelzorgers en bij verwijzers (professionals en vrijwilligers). We versterken de positie van de onafhankelijke cliëntondersteuning door de bekendheid en het bereik van de verschillende organisaties op dat terrein verder te vergroten. Daarbij richten we ons naast de inwoner op samenwerkingspartners. Volgens planning. Het tijdig bereiken van (overbelaste) mantelzorgers blijft een uitdaging evenals het verlagen van drempels om de ondersteuningsmogelijkheden te gebruiken. Extra inspanningen op dit vlak zijn verricht, maar vragen een lange adem en blijvende inzet. Zo is het netwerk mantelzorg in 2023 verstevigd door aansluiting van nieuwe samenwerkingspartners. Het steunpunt mantelzorg is meer gaan werken als expertisecentrum en ondersteunt momenteel ook professionals die met mantelzorgers werken. Eind 2023 startte Bijstand In Jeugdzorg een organisatie cliëntondersteuning voor ouders met kinderen in het gedwongen kader van de Jeugdzorg. Daarmee is het aanbod cliëntondersteuning voor alle denkbare doelgroepen compleet. Er vond een stedelijke bijeenkomst plaats waarin kennisdeling en

37

samenwerking centraal stond. En er is aandacht besteed aan het vergroten van bekendheid van cliëntondersteuning bij inwoners, onder meer door communicatie naar samenwerkingspartners. Actualisatie kadernota Sociaal Domein We actualiseren de Kadernota Sociaal Domein 2018-2022 voor de komende vier jaar op basis van het ambitieakkoord en actuele ontwikkelingen. Volgens planning. In november bespraken we een geactualiseerde kadernota sociaal domein 20242028 opiniërend in de raadscommissie. In december 2023 legden we de geactualiseerde kadernota vervolgens ter advisering voor aan de Adviesraad Sociaal Domein Helmond en de lokale cliëntenraad Participatiewet. Finale besluitvorming is voorzien in 2024. Beleidsintensivering gericht op beleidsresultaten Gezondheidsaanpak ruimte om te leven Vanuit de initiatiefgroep Ruimte om te leven, bestaande uit het Elkerliek Ziekenhuis, de Huijbregts groep, Senzer en de gemeente is een lokale coalitie gevormd tegen de sociale tweedeling. Hierbij staat het principe van Brede Welvaart centraal met een Helmondse focus. Vanuit het brede palet aan stakeholders werken we concrete initiatieven uit binnen de thema’s gezondheid, armoede en bestaanszekerheid. Hierdoor verbetert de positie van mensen met een achterstand (en in het bijzonder kinderen) structureel en worden ze weerbaarder. Deels behaald.

De samenwerking tussen partners in het sociaal domein verloopt goed. Er zijn initiatieven gestart die zich richten op impact van armoede en stress op gezond leven, de duur en de kwaliteit van leven. De samenwerking met het bedrijfsleven verloopt nog moeizaam en is er met de initiatiefnemers gesproken over of en hoe er een vervolg plaatsvindt in 2023. Dit wordt verder uitgewerkt in 2024. Discriminatieonderzoek In 2023 voeren we onafhankelijk onderzoek uit om beter inzicht te krijgen in de omvang en zwaarte van discriminatieproblematiek in Helmond. Op basis van dit onderzoek formuleren we met de stad een anti-discriminatieagenda waaraan we vanaf 2024 (of zoveel eerder als mogelijk) uitvoering geven. Deze agenda sluit aan op de aanpak voor het tegengaan van discriminatie, zoals het (wettelijk verplichte) Meldpunt Discriminatie (LEVgroep), het regenboogbeleid (seksuele diversiteit) en het 38 werken aan een inclusieve samenleving voor mensen met dementie of met een beperking (Dementievriendelijk Helmond en het VN-verdrag). Behaald. In 2023 is een onderzoek uitgevoerd naar de omvang en aard van discriminatie in Helmond. Het onderzoek is gebaseerd op de representatieve respons door Helmonders op de Veiligheidsmonitor 2021.

Hieruit blijkt dat discriminatie het meest voorkomt bij op de volgende indicatoren: a) herkomst en religie b) stoornis, beperking en handicap en c) man-vrouw en behorende tot de regenbooggemeenschap. De uitkomsten van het onderzoek worden in 2024 vertaald naar een antidiscriminatie agenda Helmond. Hiervoor gaan we in gesprek met organisaties in de stad over de huidige en gewenste aanpak van discriminatie bij verschillende thema's. Integrale kijk ouderenbeleid In Helmond is tijdens de coronacrisis de werkgroep ‘Aandacht voor Ouderen’ opgericht, een samenwerking tussen LEVgroep, Cultuurcontact, Jibb+, Zorgboog, Savant en de ouderenbonden. De focus van deze werkgroep lag aanvankelijk op het organiseren van activiteiten in coronatijd (bestrijding eenzaamheid). De werkgroep vervult een verbindende en signalerende rol in de stad als het gaat om ouderen. Wij zien in deze werkgroep een belangrijke strategische partner voor een integrale kijk op ouderenbeleid en om ouderen beter voor te bereiden op de oude dag. Daarom

38

faciliteren en stimuleren we in 2023 deze werkgroep met behulp van een coördinator en werkbudget. Met deze middelen beogen we de werkgroep bestrijding eenzaamheid door te zetten tot 2025. Behaald. In 2023 hebben de partners van het Netwerk Aandacht voor Ouderen in opdracht van de gemeente de kaders uitgewerkt voor het project ‘Praten over Later’. In Brandevoort is een succesvolle pilot uitgevoerd. De punten uit de evaluatie daarvan worden meegenomen in de verdere uitrol van het project in 2024. Behaald. In 2023 is de organisatiestructuur van het Netwerk Aandacht voor Ouderen herzien. De voormalige Werkgroep functioneert nu als netwerk met een stuurgroep en diverse werkgroepen. Dit draagt bij aan het verduurzamen van het netwerk. De aangesloten organisaties werken aan meer verbinding in het ondersteuningsaanbod aan ouderen binnen de sectoren welzijn, zorg, cultuur en sport. Zo ontstaat een meer integrale aanpak waarmee naar verwachting meer kwetsbare ouderen worden bereikt. Het Netwerk heeft tevens een faciliterende rol voor diverse projecten die door aangesloten partijen worden uitgevoerd. VN-verdrag In het ambitieakkoord is ‘inclusie’ in de breedste zin van het woord een belangrijk speerpunt. Onze inzet om van Helmond een toegankelijke stad te maken conform het VN-verdrag is cruciaal voor deze ambitie.

Inwoners met een beperking moeten zich welkom en veilig voelen in onze stad. Tweejaarlijks wordt er een actieplan gemaakt om uitvoering te geven aan het VN-verdrag handicap. Dit actieplan is opgesteld samen met ervaringsdeskundigen (werkgroep VN-verdrag). We maken extra middelen vrij voor noodzakelijke acties, zoals bijvoorbeeld het opnieuw inzetten van Mystery Guests om de toegankelijkheid van (gemeentelijke) voorzieningen te toetsen, bewustwordingsacties en het bevorderen van toegankelijkheid van nieuwe ruimtelijke projecten. Behaald. In 2023 hebben twee keer verkiezingen plaatsgevonden. De toegankelijkheid hiervan is verder verbeterd door de inrichting van een extra toegankelijke stemlocatie bij de Bibliotheek. Er is geïnvesteerd in toegankelijkheid in de openbare ruimte in het Centrum. En op recreatief gebied zijn alle Helmondse ‘ommetjes’ (Ommetjes Helmond - Jibb+ (jibbplus.nl) rolstoeltoegankelijk gemaakt evenals een aantal IVN-natuurroutes (Routes - Helmond (ivn.nl). Om de bewustwording te vergroten heeft MEE de Meent Groep kosteloze trainingen en workshops aangeboden die door ruim 200 professionals zijn gevolgd. Door vanuit ervaringsdeskundigheid input te leveren op visiedocumenten zoals de Evenementenbeleid, de Mobiliteitsvisie en de Omgevingsvisie is het thema duurzaam verankerd in beleid. Andere overheid Doen wat nodig is in plaats van doen wat regel is.

Waarbij niet het systeem, maar de uitwerking in de praktijk leidend is. We willen een actieve, betrouwbare en dienstbare overheid zijn; dat is de kern van de ‘Andere Overheid’. Samen met de collega’s en betrokkenen geven we hier de komende jaren verder vorm aan. Dit vraagt een andere mindset en andere werkwijzen en daarmee een verandering van de organisatie. Dat bereiken we o.a. door ervaringen van bestaande projecten, zoals ‘Maatwerk Leveren en Leren’ te betrekken bij de verdere ontwikkeling van de organisatie. Het binnenkort te agenderen participatiebeleid past ook binnen deze andere overheid. Daarbij gaan we uit van maatwerk en bieden we ruimte aan vernieuwende vormen van participatie, zoals een eventueel burgerberaad. Ook zal het wijkgericht werken en het contact met en de dienstverlening aan inwoners, bedrijven en instellingen, versterkt worden. Dit proces gaat over meerdere jaren. Het sociaal domein van de gemeente Helmond verbindt 'Andere Overheid' en het 'traject maatwerk en leren' sinds voorjaar 2023 aan de Helmond Aanpak. De Helmond Aanpak staat voor een andere manier van samenwerken met partners en inwoners rondom hulpvragen, waarbij het inwonerperspectief centraal staat. Samen met andere circa 20 organisaties op het terrein van woneninkomen-welzijn-zorg hebben we ons in april 2023 gecommitteerd aan deze aanpak. We nemen 39

sindsdien deel aan de bestuurlijke steungroep die de 'adoptie' van de Helmond Aanpak aanjaagt op bestuurlijk, management en uitvoerend niveau. We zijn gestart in Helmond-West, medewerkers uit onze uitvoering hebben samen met beroepskrachten van andere organisaties deelgenomen aan leersessies en met elkaar een stappenplan en samenwerkplan ontwikkeld, waarin staat geconcretiseerd hoe we voortaan bij hulpvragen samenwerken. Zowel bij eenvoudige vragen, als bij complexere vragen, waar reguliere oplossingen niet volstaan en maatwerk nodig is. Eind 2023 hebben de bestuurders afgesproken de Helmond Aanpak te verbreden naar Helmond-Noord en HelmondOost en de hulpmiddelen (samenwerkplan en stappenplan) breed beschikbaar te maken. In de programmabegroting 2024 hebben we aangegeven hoe we de inzichten en lessen uit de Helmondaanpak en het Sociaal Domein willen gebruiken we om werkende-weg organisatiebreed onze eigen dienstverlening en beleid te verbeteren

3.3.3 Wat heeft het gekost? In onderstaande tabel is de afwijking tussen de gewijzigde begroting en de realisatie (rekening) over 2023 per hoofdproduct weergegeven. Overzicht per hoofdproduct

Toelichting per hoofdproduct Toelichting afwijking hoofdproduct 642 Basisvoorzieningen Accommodaties Dit hoofdproduct heeft een voordelig saldo van € 196.000. Het saldo wordt voornamelijk veroorzaakt door lagere lasten ten bedrage van € 322.000. In het verleden betaalden de wijkhuizen huur aan de gemeente Helmond. Om de huurlasten te kunnen betalen ontvingen de wijkhuizen een subsidie van de gemeente. Met ingang van 2023 worden de huurnota's bij de gemeente intern verrekend. Hierdoor verstrekt de gemeente een lager bedrag aan subsidies. Dit leidt tot een voordeel ten opzichte van de begroting.

40

Toelichting afwijking hoofdproduct 673 Basisvoorzieningen overig Dit hoofdproduct heeft een voordelig saldo van € 127.000. Het saldo wordt voornamelijk verklaard door de begroting, waarin bij zowel de baten als lasten een bedrag van € 3,3 miljoen is opgenomen met betrekking tot een tweetal specifieke uitkeringen (SPUKS). Dit is de SPUKS Gezond en Actief Leven (GALA) en Integraal Zorgakkoord (IZA). De gerealiseerde kosten en opbrengsten van deze SPUKS zijn geboekt bij verschillende hoofdproducten. De realisatie op dit hoofdproduct bedraagt in 2023 € 242.542. Hierdoor wordt het verschil ten opzichte van de begroting bij zowel de baten als lasten van € 3 miljoen verklaard. Toelichting afwijking hoofdproduct 674 Maatschappelijke ondersteuning Dit hoofdproduct heeft een voordelig saldo van € 31.000. Dit saldo is erg gering, maar er is wel sprake van grote afwijkingen bij de baten en lasten. Deze afwijkingen zijn per saldo nihil en worden voornamelijk verklaard door gerealiseerde baten en lasten met betrekking tot de SPUKS GALA en IZA. Deze realisatie bedraagt in 2023 € 1,1 miljoen. De begroting van deze SPUKS is opgenomen in hoofdproduct 673 Basisvoorzieningen overige. Hierdoor wordt de grote afwijking tussen begroting en realisatie bij de baten en lasten op dit hoofdproduct verklaard.

Toelichting afwijking hoofdproduct 675 Specialistische Ondersteuning Dit hoofdproduct heeft een voordelig saldo van € 165.000. Het saldo wordt voornamelijk veroorzaakt door overschot bij de doeluitkering vrouwenopvang en een overschrijding bij maatschappelijke opvang. Deze overschrijding wordt veroorzaakt door hogere kosten van de reguliere opvang (verhoging van tarief voor opvang) en winteropvang (uitbreiding aantal opvangplekken). Toelichting afwijking hoofdproduct 690 WMO Individuele voorzieningen Dit hoofdproduct heeft een nadelig saldo van € 836.000. Het saldo wordt voornamelijk veroorzaakt door hogere kosten van vervoersvoorzieningen (€ 693.000) en rolstoelen (€ 513.000). Deze hogere kosten worden veroorzaakt door enerzijds hogere indexering van tarieven (10,8%) dan in de begroting is opgenomen. Anderzijds is er sprake van een toename in het volume bij met name de scootmobielen en rolstoelen. De kosten van woonvoorzieningen komen € 244.000 lager uit dan de begroting. Toelichting afwijking hoofdproduct 695 WMO Persoonlijke ondersteuning Dit hoofdproduct heeft een voordelig saldo van € 2.555.000. Het saldo wordt voornamelijk veroorzaakt door een positief resultaat op de producten Beschermd wonen (€ 1.353.000) en Huishoudelijke ondersteuning (€ 1.749.000). Daar staat een overschrijding tegenover op het budget van het product Begeleiding (€ 413.000).

Bij Beschermd wonen is zoals in voorgaande jaren sprake van een voordelig saldo op de centrummiddelen. Na vaststelling van de jaarrekening 2023 en uitkering aan de Gemeenschappelijke Regeling Peelgemeenten resteert een voordeel van € 1.394.000. Bij het product Huishoudelijke ondersteuning is bij de Berap het budget verhoogd op basis van een bijgestelde prognose. De realisatie is uiteindelijk lager uitgevallen dan de aangepaste begroting. Het totale voordeel op Huishoudelijke ondersteuning bestaat uit hogere baten vanuit de eigen bijdrage (€ 456.000) en lagere kosten (€ 1.293.000). Bij het product Begeleiding is zichtbaar dat in 2023 de afname van indicaties bij reguliere zorgaanbieders achterblijft bij de verwachting. Hierdoor zijn de kosten hoger dan in de begroting is voorzien. Toelichting afwijking mutaties reserves HP 674 Maatschappelijke ondersteuning Dit hoofdproduct heeft een nadelig saldo van € 271.000. Het saldo wordt voornamelijk verklaard door lagere lasten met betrekking tot wijkpreventieplannen en laaggeletterdheid. Vanwege de lagere lasten is er € 240.000 minder onttrokken aan de bestemmingsreserve Sociale stad.

41

Daarnaast is vanwege de lagere kosten een bedrag van € 31.000 toegevoegd aan de reserve sociaal domein. Laatstgenoemde reserve heeft het karakter van een egalisatiereserve. Egalisatiereserves worden ingesteld voor beleidsterreinen/onderwerpen waar de jaarlijkse kosten en/of opbrengsten kunnen fluctueren. In de jaren waarin er minder kosten en/of meer opbrengsten worden gerealiseerd dan het gemiddelde, kan er dotatie aan de egalisatiereserve plaatsvinden. Toelichting afwijking mutaties reserves HP 690 WMO individuele voorzieningen Dit hoofdproduct heeft een voordelig saldo van € 836.000. Het saldo wordt verklaard door hogere lasten. Vanwege de hogere lasten is het bedrag van € 836.000 onttrokken aan de egalisatiereserve sociaal domein. Toelichting afwijking mutaties reserves HP 695 WMO Persoonlijke ondersteuning Dit hoofdproduct heeft aan nadelig saldo van € 2.555.000. Het saldo wordt verklaard door lagere lasten. Vanwege deze lagere kosten is een bedrag van € 2.555.000 toegevoegd aan de egalisatiereserve sociaal domein.