RN 075 Bijlage 1 Jaarverantwoording 2023

Inhoudsopgave 1

Beleidssamenvatting ...................................................................................................................... 1

1.1 1.2 1.3 1.4

Algemene inleiding ....................................................................................................................... 1 Een andere manier van begroten en sturen ................................................................................. 1 Rondje langs de resultaten ........................................................................................................... 2 Behandelprocedure ...................................................................................................................... 6

2

Financiële samenvatting ................................................................................................................ 7

2.1 2.2 2.3 2.4 2.5

Algemene inleiding ....................................................................................................................... 7 Toelichting grootse afwijkingen .................................................................................................... 8 Gerealiseerde investeringen ...................................................................................................... 16 Overzicht financiële afwijkingen crisis en herstelnota ................................................................ 19 Inzet Koopkracht ......................................................................................................................... 20

Jaarverslag .........................................................................................................................21 3

Programma's ................................................................................................................................. 22

3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6 3.7 3.8 3.9 3.10 3.11 3.12 3.13

Programma 01: Veiligheid en naleving....................................................................................... 22 Programma 02: Werk en inkomen .............................................................................................. 27 Programma 03: Zorg en welzijn ................................................................................................. 33 Programma 04: Jeugd en onderwijs........................................................................................... 43 Programma 05: Cultuur, toerisme en recreatie .......................................................................... 50 Programma 06: Sport en bewegen ............................................................................................ 57 Programma 07: Economische beleid en werkgelegenheid ........................................................ 60 Programma 08: Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting......................................................... 68 Programma 09: Stedelijke vernieuwing ...................................................................................... 75 Programma 10: Verkeer en mobiliteit ......................................................................................... 79 Programma 11: Openbare ruimte en natuurbescherming..........................................................

85 Programma 12: Milieu ................................................................................................................ 90 Programma 13: Bestuur en organisatie...................................................................................... 98

4

Algemene dekkingsmiddelen .................................................................................................... 105

5

Paragrafen ................................................................................................................................... 108

5.1 5.2 5.3 5.4 5.5 5.6 5.7 5.8

Lokale heffingen ....................................................................................................................... 109 Weerstandsvermogen en risicobeheersing .............................................................................. 115 Onderhoud kapitaalgoederen ................................................................................................... 125 Financiering .............................................................................................................................. 129 Bedrijfsvoering .......................................................................................................................... 134 Verbonden partijen ................................................................................................................... 140 Grondbeleid .............................................................................................................................. 164 Openbaarheidsparagraaf Wet open overheid (Woo) ............................................................... 175

Jaarrekening .....................................................................................................................176 6

Rechtmatigheidsverantwoording ............................................................................................. 177

7

Overzicht baten en lasten .......................................................................................................... 178

7.1 7.2 7.3 7.4 7.5

Overzicht van baten en lasten .................................................................................................. 178 Incidentele baten en lasten ...................................................................................................... 179 Structurele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves ........................................................ 188 Wet normeringen topinkomstens .............................................................................................. 189 Overzicht baten en lasten per taakveld .................................................................................... 190

8

Balans en de toelichting ............................................................................................................ 193

8.1 8.2 8.3 8.4 8.5

Balans ....................................................................................................................................... 193 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling ................................................................ 196 Toelichting activa ...................................................................................................................... 202 Toelichting passiva ................................................................................................................... 212 Niet uit de balans blijkende financiële verplichtingen ............................................................... 224

8.6 8.7

Niet uit de balans blijkende financiële rechten ......................................................................... 225 Gebeurtenissen na balansdatum ............................................................................................. 225

9

SiSa-bijlage ................................................................................................................................. 226

10

Bereikbaarheidsakkoord.......................................................................................................... 259

11

Kerngegevens ........................................................................................................................... 263

12

BBV indicatoren ........................................................................................................................ 265

1

Beleidssamenvatting

1.1

Algemene inleiding

De jaarverantwoording bestaat uit het jaarverslag en de jaarrekening. Het jaarverslag geeft een verantwoording over de programma’s en de geboekte resultaten. We laten zien welke doelstellingen uit de begroting al dan niet zijn gerealiseerd in 2023. De indeling is gelijk aan die van de Programmabegroting 2023-2026, zodat helder is welk ijkpunt bij de verantwoording is gehanteerd. De jaarrekening geeft een financieel beeld van de gerealiseerde baten en lasten ten opzichte van de begroting en geeft inzicht in de financiële positie van de gemeente.

1.2

Een andere manier van begroten en sturen

De begroting van 2023, waarover dit jaarverslag rapporteert, was de eerste begroting van dit college. Een sterker Helmond voor iedereen, daar is het ons om te doen. Twee pijlers werden in die begroting genoemd: het versterken van brede welvaart en het realiseren van de schaalsprong. Brede welvaart wil zeggen dat winst niet het ultieme doel moet zijn van economische groei, maar een middel om de inclusieve, duurzame en levendige stad voor elkaar te krijgen. In een situatie waarin de kansen enorm zijn – kijk alleen al naar de economische ontwikkeling in deze regio – maar waar dat ook geldt voor de uitdagingen. Tweedeling, bestaanszekerheid die onder druk staat en een klimaatverandering die onverminderd doorgaat. De kunst is om de kansen en uitdagingen met elkaar te verbinden. Problemen van nú op te lossen, maar wel op een manier die leidt tot structurele verbeteringen waar we ook in 2040 en verder de vruchten van plukken. Dat vraagt per definitie een integrale aanpak en werkwijze die de afzonderlijke beleidsterreinen overstijgt. Het ene vraagstuk moet helpen het andere op te lossen. De kansen zijn er: onze stad en regio zitten in de lift. De inmiddels welbekende schaalsprong. Waarvan we bovenal een kwaliteitssprong willen maken: groei in huizen en banen zien we als een manier om het leven in de stad beter te maken voor zoveel mogelijk inwoners.

Deze twee pijlers vragen een andere manier van begroten en van sturen. Dat is inmiddels ook zichtbaar geworden in de meest recente begroting, die van 2024-2027. Onze activiteiten zijn daarin ondergebracht in vier programma’s. Voor het begrotingsjaar waarover we in deze verantwoording rapporteren was dat nog niet het geval. Vandaar dat we in de komende hoofdstukken ingaan op de toenmalige 13 programma’s. In deze inleiding maken we een samenvattend ‘rondje langs de resultaten’ die we wél langs de vier programma’s hebben opgebouwd.

1

1.3

Rondje langs de resultaten

Meedoen, rondkomen, vooruitkomen Een veerkrachtig en inclusief Helmond waarin iedereen kan meedoen, rondkomen en vooruitkomen. Waar je veilig kunt opgroeien en iedereen dezelfde kansen heeft. Waar je er als overheid bent voor mensen die dat het hardst nodig hebben. De nieuwe Kadernota Sociaal Domein is voorbereid en ook al opiniërend besproken in de raadscommissie; finale besluitvorming volgt in 2024. In die kadernota constateren we dat we onze achterstand op sociaaleconomisch terrein aan het inhalen zijn en dat het langzaam beter gaat met een groot deel van onze inwoners. Maar we zien ook dat nog te veel mensen in Helmond kampen met geldzorgen, armoede en schulden. Daarom hebben we daar in 2023 volop aandacht voor gehad. De aanpak van vroegsignalering is verstevigd om ervoor te zorgen dat mensen met geldproblemen eerder in beeld komen; bijvoorbeeld via budgetcoaching. De norm voor het aanvragen van een inkomensverklaring is verhoogd van 120 naar 130% van het sociaal minimum, zodat meer inwoners terecht kunnen bij voorzieningen als Stichting Leergeld en Super Sociaal. Ook de verhoging van de inkomensgrens bijzondere bijstand en Collectieve Aanvullende Verzekering is voorbereid en per 1 januari 2024 ingegaan. In 2023 hebben wij uitgaven gedaan uit het koopkrachtfonds dat de gemeenteraad in 2022 heeft ingericht.

Daarmee zijn de effecten van de koopkrachtcrisis (waaronder de hoge energielasten) verzacht voor duizenden inwoners, honderden ondernemers en tientallen maatschappelijke organisaties. Wie behoefte heeft aan zorg en ondersteuning moet op de gemeente kunnen rekenen. Dat gebeurt onder andere via de Wmo; de overeenkomsten met aanbieders lopen eind 2024 af en daarom is in 2023 gestart met de voorbereiding van de nieuwe inkoop. Daarbij houden we rekening met trends als vergrijzing, toename van het aantal kwetsbare eenpersoonshuishoudens, daling van het aantal potentiële mantelzorgers en de verschuiving van ‘beschermd wonen’ naar ‘beschermd thuis’. Voor Huishoudelijke Ondersteuning hebben we het indiceren op basis van uren (in plaats van resultaatgericht) voorbereid; dat is in 2024 ingegaan. Dankzij rijksmiddelen konden we in 2023 starten met valpreventie voor ouderen. De al eerder ontwikkelde Aanpak Gezondheid ging onverminderd door. Zo bezochten we werkgevers om hen bewust te maken hoe zij goed voor hun werknemers kunnen zorgen; een pilot die we samen met de Stichting Bedrijventerreinen Helmond hebben opgezet. En via het Helmonds Preventieakkoord werken we samen met diverse partners aan het stimuleren van een gezonde leefstijl, waarbij we stevig inzetten op een wijkgerichte aanpak. Een duurzaam jeugdstelsel dat financieel beheersbaar is.

Daarover hebben VNG en het rijk inmiddels afspraken gemaakt. Op basis van de hervormingsagenda zijn we daar ook in Helmond mee aan de slag gegaan; eind 2023 is daarvoor het implementatieplan vastgesteld. Als onderdeel van de Helmondse Educatieve Agenda hebben we gewerkt aan onder andere passende kinderopvang, de verlengde schooldag, het tegengaan van schoolverzuim en bibliotheken op alle basisscholen. En het Meerjarenprogramma Jeugd is vastgesteld, gericht op kansrijk, gezond en veilig opgroeien. In 2023 is gestart met de voorbereiding van een langjarig programma onderwijshuisvesting. Dat moet zorgen voor het oplossen van knelpunten, voor het aansluiten bij ontwikkelingen als Integrale Kind

2

Centra én moet voorsorteren op de schaalsprong die ook het nodige van onze onderwijsvoorzieningen gaat vragen. Voor het nieuwe gebouw van het Jan van Brabant College is de locatie bepaald. Sporten is belangrijk voor je gezondheid, maar ook voor verbinding en persoonlijke ontwikkeling. Belangrijke basis voor ons sportbeleid is het Lokaal Sportakkoord Helmond; voor de uitvoering staan we samen met sport- en beweegaanbieders aan de lat. Dat heeft ook in 2023 weer tot concrete resultaten geleid. Denk aan de realisatie van beweegroutes en buitenfitnesstoestellen, aan het stimuleren van een veilig sportklimaat en aan het ondersteunen van verenigingen. Eind 2023 is het nieuwe zwembad De Braak opengegaan en er is volop gebouwd aan de Sport- en Beweegcampus De Braak. Voor de ontwikkeling van urban sports is een kwartiermaker aangesteld. Duurzaam en leefbaar Er komen 15.000 nieuwe woningen bij. Dat vraagt uitbreiding van veel voorzieningen en maakt een mobiliteitstransitie noodzakelijk. Een transitie die bovenal duurzaam moet zijn, om zo de leefbaarheid in de stad te vergroten. We werken toe naar een klimaatneutrale en klimaatbestendige stad. We investeren niet alleen in nieuwe ontwikkelingen maar zeker ook in bestaande wijken. In een intensief proces van inspraak en participatie is de Woonvisie tot stand gekomen.

Na gesprekken met gemeenteraad, corporaties, ontwikkelaars, makelaars, bouwers en inwoners, en door middel van een uitgebreide enquête, is een maatschappelijk breed gedragen Woonvisie geschreven. Daarin zetten we onder meer in op meer middenhuur, meer sociale huurwoningen en ruimte voor betaalbare koopwoningen. Bovendien richten we ons op kansengelijkheid door wijken die het wat moeilijker hebben te versterken. Begin 2024 stelde de gemeenteraad de Woonvisie vast. De woningbouw lag goed op koers in 2023: er kwamen maar liefst 896 woningen bij. Daar zaten ook woningen bij die voor 2024 waren voorzien, waardoor het aantal nieuwe woningen in het lopende jaar wat lager zal liggen. Van die nieuwe woningen waren er 75 zogeheten standaard sociale woningen (WoonST), als onderdeel van een pilot om goedkoper te bouwen. Samen met de woningbouwcorporaties hopen we dat verder uit te bouwen. De samenwerking met de woningbouwcorporaties en huurdersbelangverenigingen is goed en vertaalt zich in jaarlijkse prestatieafspraken over onder andere duurzaamheid, beschikbaarheid van betaalbare woningen en een inclusieve samenleving. De stedelijke vernieuwing van Helmond is in 2023 onverminderd doorgegaan. Voor het Stationskwartier is een gebiedsvisie vastgesteld. We zijn gestart met de planvorming voor Houtsdonk. Voor Brainport Smart District heeft het college een nieuwe koers ingezet.

De innovatieve ambities zijn verlaagd en er komen meer betaalbare woningen. De gemeenteraad buigt zich dit jaar over die koers. In de verschillende aandachtswijken is samen met partners gewerkt aan renovatie, duurzaamheid, leefbaarheid en herinrichting van de openbare ruimte. Zo zijn er in Helmond-West, -Oost, -Noord en in de Annawijk forse stappen vooruit gezet. In de Annawijk en in Helmond-Oost is de aanpak van de openbare ruimte enigszins vertraagd en ronden we in 2024 af. De nieuwe Wet Kwaliteitsborging is vertaald naar Helmond; voortaan worden de bouwtechnische toets en toezicht op bouwwerken overgelaten aan de markt. In het kader van de Omgevingswet zijn processen verbeterd en zijn intern flinke stappen gezet om klaar te zijn voor de inwerkingtreding van de wet. De ontwerp-Omgevingsvisie is voorbereid en lag in 2023 ter inzage; begin 2024 is de visie vastgesteld door de gemeenteraad. Het eerste omgevingsplan,

3

voor ’t Hout, is nog niet klaar. Dat laat zien hoe complex het is om alle regels in het fysieke domein in één plan bij elkaar te brengen. De verordening fysieke leefomgeving hebben we afgerond. De mobiliteitsvisie is vastgesteld door de gemeenteraad: een transitie van het mobiliteitssysteem die nodig is vanwege de schaalsprong én om klimaat, gezondheid en kwaliteit van leefomgeving te verbeteren. Het terugbrengen van de maximumsnelheid in woonwijken (naar 30 kilometer per uur) is nog niet gerealiseerd; de focus lag op de voorbereiding van het nieuwe verkeersveiligheidsplan waarover de raad zich in 2024 buigt. Belangrijke ambitie is de verbetering van de wegenstructuur rondom Helmond. Planvorming vindt plaats in nauwe samenwerking met provincie en de andere regiogemeenten, met veel aandacht voor de verschillende belangen(behartigers). We hopen in 2024 flinke stappen te kunnen zetten, waaronder afspraken in het bestuurlijk overleg met het rijk (BO-MIRT). Vergroening en klimaatadaptatie proberen we zoveel mogelijk gelijk op te laten lopen. Er zijn extra bomen geplant en de herinrichting van Wijkpark Brouwhuis loopt volop. De MRE heeft meer tijd nodig voor het opstellen van een financieel haalbaar plan voor Gulbergen, dat recht doet aan het gevoerde participatietraject.

Naar aanleiding van een raadsmotie zijn we mensen met een laag inkomen gaan helpen met de energietransitie, onder andere met de ‘kierenjagers’ en door het tegengaan van energiearmoede. Daarbij werken we samen met partners als de LEV groep en de woningbouwcorporaties. De uitvoering van de transitievisie warmte is een proces van lange adem. We proberen dat zoveel mogelijk te integreren met de wijkontwikkelingsplannen; we zijn nog in de onderzoeksfase. Samen met Eindhoven hebben we gewerkt aan de Europese nominatie Klimaat Neutrale Steden. Helaas is recent gebleken dat er vooralsnog geen extra financiële middelen van de EU beschikbaar zijn. Het traject van het klimaatcontract met de EU is daarom gestopt, maar we borduren wel voort op de nieuwe initiatieven en samenwerkingen die in de voorbereidingsperiode zijn ontstaan. In 2023 is verder gewerkt aan plannen voor de verduurzaming van bedrijventerreinen en is de verduurzaming van het gemeentelijk vastgoed doorgegaan. Vanuit de ambitie om het hergebruik en scheiden van afval te verhogen, is weer een nieuwe stap gezet met de invoering van diftar voor de hoogbouw. Een stad waar iedereen zich veilig voelt. Met die ambitie hebben we aan het begin van 2023 het Masterplan Integrale Veiligheid 2023-2026 vastgesteld. Met daarin drie accenten: ondermijning, risicojongeren en gedigitaliseerde criminaliteit.

Samen met onze partners zijn we onverminderd doorgegaan met de aanpak van georganiseerde drugscriminaliteit. De monitoring is versterkt via het Lokaal Informatiepunt Ondermijning en we sloten een alliantie met de kwetsbare branches notariaat en makelaardij. De wet Bibob is vaker en gerichter ingezet. De professionalisering en uitbreiding van de boa’s ging in 2023 door, met extra aandacht voor jeugd en zichtbaarheid in de wijken. En we kregen goed nieuws uit Den Haag: Helmond is geselecteerd voor het programma Preventie met Gezag, waardoor we meer inzet kunnen plegen op risicojeugd. Het netwerk van buurtpreventie is vorig jaar een stukje sterker geworden; na de moeilijke coronajaren is de weg naar boven weer gevonden. Economisch vitaal en aantrekkelijk Een vitale economie en een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor inwoners en bedrijven. Zodat we de mogelijkheden hebben om de brede welvaart van onze inwoners te versterken. Dat vraagt een duurzame, flexibele en inclusieve arbeidsmarkt en sterke ‘topsectoren’. En een aantrekkelijk cultureel 4

klimaat met voldoende recreatieve activiteiten en voorzieningen. Ook dát is onderdeel van de schaalsprong die we als stad gaan maken. Het belang van economische samenwerking in de regio is groot. In april 2023 verscheen de Strategische Agenda Brainport: een belangrijke onderlegger voor de samenwerking tussen rijk en regio. De samenwerking tussen de gemeente en de Stichting Bedrijventerreinen Helmond heeft een impuls gekregen met het sluiten van een convenant. Hiermee bestendigden en verstevigden we niet alleen de samenwerking, maar spraken we ook het vertrouwen naar elkaar uit om verder samen te werken aan de stapsgewijze verbetering van onze bedrijventerreinen. Eind 2023 vestigden Helmond en Someren een voorkeursrecht op Varenschut en Lungendonk voor de ontwikkeling van een nieuw regionaal bedrijventerrein. Er is in 2023 hard gewerkt aan de toekomstplannen voor de Automotive Campus. Samen met de andere eigenaren (provincie Noord-Brabant en bouwbedrijf Van der Ven) wordt een vorm van publiekprivate samenwerking opgezet. Dit traject loopt door in 2024. Aan de toekomstplannen voor Food Tech Brainport is ook hard gewerkt. Er ligt een plan van aanpak, waarmee het initiatief voor doorontwikkeling bij de bedrijven ligt. Met het ondernemersdeel van het Koopkrachtfonds zijn in totaal 410 aanvragen gehonoreerd.

Daarmee zijn ondernemers geholpen bij het nemen van energiebesparende maatregelen. Daardoor konden ze versneld verduurzamen en hun kosten drukken. Verder konden ondernemers advies en ondersteuning inroepen van gespecialiseerde partijen (o.a. financiën, schuldhulp, coaching) wanneer zij door de koopkrachtcrisis in de problemen waren gekomen. Het regionaal arbeidsmarktplan is samen met de regionale triple-helix partners opgesteld. Het leven lang ontwikkelen kreeg invulling via het expertisecentrum BOOST, dat overigens onderdeel gaat worden van een nieuw Regionaal Werkcentrum Helmond-De Peel. Via Helmond Start, het platform voor startende ondernemers, bereikten we 380 deelnemers die aan in totaal 10 bijeenkomsten deelnamen. Cultuurvoorzieningen moeten meegroeien met de schaalsprong. Stip op de horizon is de Cultuurvisie 20240. Een extern bureau is daarmee aan de slag gegaan, waarbij raad en partners in de stad zijn betrokken; in 2024 staat die op de raadsagenda. We zijn plannen aan het maken voor een nieuwe entree en publieksvoorzieningen voor Museum Helmond en voor een buitenpodium en urbanvoorzieningen voor de Cacaofabriek. De samenvoeging van Kunstkwartier en bibliotheek bliezen we af; de beoogde bezuiniging bleek met deze samenvoeging niet haalbaar. Ook de beoogde concernvorming van Speelhuis en Cacaofabriek is niet doorgegaan.

Het erfgoedbeleid is geactualiseerd en via het project VOLOP zijn leegstaande panden tijdelijk benut voor culturele initiatieven. Voor het evenemententerrein Berkendonk is een haalbaarheidsonderzoek uitgevoerd, aan de hand waarvan een participatietraject is doorlopen. Het opstellen van een programma van eisen en locatieprofiel gebeurt in 2024, waarna we het definitief ontwerp maken.

5

Bestuur en organisatie Een actieve, betrouwbare en dienstbare overheid. Makkelijk benaderbaar, luisterend en die doet wat nodig is. We hebben al belangrijke stappen in die richting gezet, maar we zijn er nog niet. Niet voor niets noemen we het ook ‘andere overheid’: dat laat zien dat er nog een verdere verandering nodig is. In 2023 is het nieuwe Huis voor de Stad verrezen. Helaas bleek de geplande oplevering in september 2023 niet haalbaar en werd dat verschoven naar april 2024. Het is een open en transparant gebouw geworden, waar we inwoners op een warme en persoonlijke manier welkom heten. We verwachten een flinke impuls voor de kwaliteit van onze dienstverlening; in 2023 zijn daar de voorbereidingen voor getroffen. De nieuwe werkomgeving maakt ons als werkgever ook zeker aantrekkelijker; dat is belangrijk in de krappe arbeidsmarkt van dit moment. Voor ons participatiebeleid ontwikkelden we een nieuw beleidskader; begin 2024 is dat door de gemeenteraad vastgesteld en inmiddels is een kwartiermaker aan de slag om daar uitvoering aan te geven. Zodat participatie goed wordt ingebed in de beleidsontwikkeling en -uitvoering. Het organisatierapport ‘Samen maken we de sprong’ is in 2023 voorbereid en vastgesteld. De structuur wordt op onderdelen aangepast, onder andere om ervoor te zorgen dat managers aan niet meer dan 20 tot 30 medewerkers leidinggeven.

Verder vragen de uitdagingen waar wij als Helmond voor staan, een meer toekomstbestendig en wendbaar ingerichte organisatie. Ook vraagt het ambtelijk-bestuurlijk samenspel een kwaliteitsverbetering. Op 14 november werd de betreffende raadscommissie bijgepraat over deze analyse en ontwikkelingen. Inmiddels is begonnen met de implementatie van strategische personeelsplanning (SPP). Het doel is een optimale bezetting en ontwikkeling van onze medewerkers, nu en in de toekomst. In 2023 is verder geïnvesteerd in het ontwikkelen van soft skills, digitale vaardigheden en projectmatig werken. Het aanbod van ons eigen online leerplatform met verschillende onlinetrainingen is verder uitgebreid. Door meer te investeren in onze arbeidsmarktcommunicatie zijn we zichtbaarder geworden in wat wij als gemeente Helmond kunnen bieden aan toekomstige werknemers. We hebben ons specifiek gericht op doelgroepgerichte werving (jobmarketing) en op de inzet van het eigen netwerk van onze medewerkers.

1.4

Behandelprocedure

Het proces rondom de bestuurlijke besluitvorming van de Jaarverantwoording 2023 is als volgt: • College van burgemeester en Wethouders 11 juni 2024 • Raad 02 juli 2024

6

2 2.1

Financiële samenvatting Algemene inleiding

Het jaarrekeningresultaat over 2023 bedraagt € 13,5 miljoen positief. Dit is het resultaat na verrekening met de reserves. Dit resultaat ontstaat mede doordat een aantal zaken nog niet geheel zijn uitgevoerd in 2023 en worden voorgesteld om door te schuiven naar 2024. Een groot gedeelte van dit bedrag bestaat uit het overschot Middelen Opvang Oekraïners namelijk € 7,1 miljoen. We stellen voor om deze middelen op te nemen in een nieuw te vormen Reserve Opvang Oekraïners binnen het domein Asiel/ (Arbeids)Migratie/ Nieuwkomers. Dit volgens het advies hierover van de VNG. Deze middelen blijven dan beschikbaar voor de bekostiging van opvang als het kabinet de bekostigingsregeling afschaft, en kunnen indien nodig ook elders binnen het domein ingezet worden. Zonder deze Oekraïne-middelen resteert een resultaat 2023 van € 6,4 miljoen positief vóór resultaatsbestemming. Hiervan wordt voorgesteld om € 4,1 miljoen als resultaatsbestemming op te nemen. Per saldo blijft er dan een nettoresultaat na resultaatsbestemming over van € 2,3 miljoen, een afwijking van ongeveer 0,48 % van ons begrotingstotaal. In onderstaande tabel staat het gerealiseerde jaarrekeningresultaat over 2023 afgezet tegen het resultaat uit de vastgestelde begroting (na wijziging). In paragraaf 2.2 worden de grootste verschillen toegelicht.

Per saldo zijn er € 8,9 miljoen meer baten en € 14 miljoen minder lasten gerealiseerd. Daartegenover is er per saldo € 9,3 miljoen meer toegevoegd/meer onttrokken aan de reserves dan begroot. Op verschillende programma's zijn afwijkende baten en lasten verantwoord om uiteenlopende redenen. Wij verwijzen hiervoor naar de Programmaverantwoording in hoofdstuk 3 en de verantwoording van de Algemene dekkingsmiddelen in hoofdstuk 4. Daarin rapporteren we per product de grootste afwijkingen.

7

2.2

Toelichting grootse afwijkingen (bedragen x €1.000)

afwijking Voor- / 2023 nadelig Resultaat grondbedrijf Storting in algemene reserve grondbedrijf Resultaat Grondbedrijf

2.911 2.911 0

V N

Resultaat programma 2 Werk en Inkomen Resultaat programma 3 Zorg en Welzijn Resultaat programma 4 Jeugd en Onderwijs Storting egalisatiereserve Sociaal Domein Resultaat Sociaal Domein

631 2.307 -2.598 -340 0

V V N N

Programma 1 Integraal veiligheidsbeleid 1 Brandweer 2 Overschot Middelen Opvang Oekraïners 6 Sport en bewegen 7 Economische en industriële zaken 8 Invoering omgevingswet 8 Facilitair grondbeleid 8 Exploitatie gemeentelijke eigendommen 10 Verkeer en vervoer beleid 11 Onderhoud wegen 11 Degeneratievergoedingen 11 Straatverlichting 11 Reiniging wegen 11 Groenvoorzieningen 12 Milieubeheer 13 Vrijval voorziening wethouders Alg. dek Organisatie algemeen Alg. dek Onroerende zaak belasting Alg. dek Vennootschapsbelasting 2023 Alg. dek Overige belastingen Alg. dek Overhead Overige afwijkingen

241 V 233 V 7.144 V 466 V 536 V 699 V 242 V 233 V 774 V 280 V 486 V 352 V -212 N 325 V 590 V 564 V 2.918 V -655 N -2.054 N -401 N 802 V -35 V

Gerealiseerd resultaat jaarrekening 2023

13.528

Voorgestelde resultaatbestemmingen

11.262 N

Saldo na resultaatsbestemmingen

2.266

8

V

V

Toelichting op in de tabel opgenomen afwijkingen. Voor een uitgebreide toelichting verwijzen we u naar de toelichting in de betreffende programma's Resultaat Grondbedrijf Het resultaat grondbedrijf bestaat uit meerdere componenten. Hoofdzakelijk wordt de balanswaardering positief beïnvloedt door de hogere grondprijzen uit het grondprijzenbesluit 2024. Dit heeft zijn uitwerking op de winstnemingen en ook op de bijstelling van de voorziening verliesgevende grondexploitaties. De voorziening is in 2023 met € 2,4 miljoen naar beneden bijgesteld. In de paragraaf grondbeleid vindt u de uitgebreide toelichting. Hierin is o.a. ook toegelicht dat de balanswaardering voor Brandevoort 2, conform de BBV-voorschriften, nog gebaseerd is op het oude plan voor Brandevoort. Het uiteindelijke resultaat Grondbedrijf bedraagt € 2,9 miljoen voordelig en wordt toegevoegd aan de Algemene Reserve Grondbedrijf. Resultaat Sociaal Domein Het resultaat Sociaal Domein wordt bepaald uit het resultaat van de programma’s 2 Werk en Inkomen, 3 Zorg en Welzijn en 4 Jeugd en Onderwijs van deze jaarrekening, inclusief de hieronder genoemde resultaatbestemmingen voor deze programma’s. Hierop vindt een aantal correcties plaats die niet door het Sociaal Domein kunnen worden beïnvloed. Een voorbeeld hiervan zijn de onderhoudskosten van de gebouwen die ons eigendom zijn.

Het uiteindelijke positieve resultaat van het Sociaal Domein bedraagt € 0,3 miljoen positief en is conform afspraak toegevoegd aan de reserve Sociaal Domein. Daarmee wordt de reserve sociaal domein hoger dan de vastgestelde maximale hoogte van €10 miljoen. Voor een deel is dit toegestaan, omdat er tijdelijk middelen vanuit het koopkrachtfonds voor de minimaregeling en supersociaal gestort zijn (€ 1,5 miljoen). We adviseren om deze reserve nu niet af te romen gezien de onzekerheden rond het sociaal domein en de kabinetsformatie. Bij de 1e Berap 2024 komen we met aanvullende voorstellen. Overige afwijkingen Programma 1 Integraal veiligheidsbeleid 241 V Dit hoofdproduct heeft een voordelig saldo van € 241.000. Het saldo wordt grotendeels veroorzaakt door de hogere baten van € 271.000 uit de hoger dan begrote compensatie voor de beveiligingskosten voor opvanglocaties vluchtelingen Oekraïne van € 292.000. Tegenover deze hogere baten staat een bedrag aan hoger gerealiseerde beveiligingskosten voor deze doelgroep. Deze hoger gerealiseerde beveiligingskosten worden voor een deel opgevangen door een lagere realisatie qua lasten voor cameratoezicht en lagere diverse overige uitgaven. Programma 1 Brandweer 233 V Dit hoofdproduct heeft een voordelig saldo van € 233.000.

Het voordelig verschil qua lasten wordt enerzijds veroorzaakt door € 112.000 lagere lasten voor gepland onderhoud aan het gebouw en anderzijds door € 95.0000 lagere lasten voor overige goederen en diensten. Programma 2 Overschot Middelen opvang Oekraïners 7.144 V De omvang van de voor het kalenderjaar 2023 ingediende en door het Rijk toegekende aanvraag voor Bekostiging Opvang Ontheemden Oekraïne (BOOO) bedroeg € 13.100.000. In de aanvraag en toekenning van de middelen wordt qua systematiek grotendeels uitgegaan van normvergoedingen ter compensatie van de werkelijke kosten. De in 2023 gerealiseerde kosten voor opvang van deze doelgroep bedroegen € 6.000.000. Hierdoor resteert een saldo aan overtollige middelen van € 7.100.000. Conform het advies van de VNG wordt voorgesteld overschotten op te sparen in een hiervoor afzonderlijk te vormen nieuwe reserve "Vluchtelingen Oekraïne" om toekomstige kosten gepaard gaande met lagere of mogelijk beëindigde vergoedingen te kunnen 9

bekostigen. Extern onderzoek in opdracht van het Rijk heeft inmiddels al geleid tot het verlagen van deze normvergoeding 2023 ten opzichte van 2022. Programma 6 Sport 466 V Het saldo wordt met name veroorzaakt door diverse mutaties binnen de baten en de lasten t.o.v. de begroting: • De ontvangen specifieke uitkering Gala (Gezond en Actief leven akkoord) • Positief saldo van lasten en baten voor het zwembad • Positief saldo van lasten en baten voor de Braak Minder uitgaven aan onderhoud binnen- en buitensport • Een forse stijging van de energielasten voor de binnensportaccommodaties. Programma 7 Economische en industriële zaken 536 V Food Tech € 90.000 voordelig In 2023 zijn diverse gesprekken gevoerd met het bedrijfsleven over het commitment en is er gewerkt aan een plan van aanpak. Om ondertussen de continuïteit van FTB te borgen, is besloten om voor 2023 een exploitatiesubsidie te verlenen. De benodigde subsidie bleek uiteindelijk lager uit te vallen dan vooraf was voorzien. Dat maakt dat er over 2023 een overschot is ter hoogte van €90.000. Actieplan bedrijventerrein € 248.000 voordelig Op de Helmondse bedrijventerreinen wordt door Stichting Bedrijventerreinen Helmond en de gemeente gewerkt aan meer veilige wandelpaden. Een belangrijk pilotproject hierin is het wandelpad nabij de Heibloemweg.

De afstemming tussen SBH en de gemeente over rollen en verantwoordelijkheden heeft mede door personele wisselingen, meer tijd gekost. Het Regionaal Ontwikkelfonds Werklocaties (ROW) biedt ondernemers aanvullende middelen om plannen mogelijk te maken, op het moment dat zij investeren op een bestaand bedrijventerrein in de regio. Op deze manier wordt een kwaliteitsimpuls gecreëerd op het bestaande terrein, wordt werkgelegenheid gecreëerd en wordt de concurrentiepositie van de regio versterkt. Na de evaluatie is het fonds in 2021 qua opzet gewijzigd op basis van de gedane bevindingen. Dit heeft geleid tot meer aanvragen. Omdat de selectiecriteria bij de beoordeling van de aanvragen vrij strikt zijn, maar ook omdat de markt het zelf oppakt, zijn er in 2023 geen aanvragen in het kader van het Regionale Ontwikkelfonds Werklocaties gehonoreerd en is de begrote onttrekking ad € 395.000 uit de reserve ROW ook niet nodig geweest. Overige kleinere voordelen voor € 186.000. Programma 8 Invoering omgevingswet 699 V Het saldo wordt met name veroorzaakt door het positief resultaat van de Omgevingswet. Minder uitgaven wordt veroorzaakt door vertraging in de afronding van een aantal producten en het niet kunnen invullen van (tijdelijke) vacatures. Programma 8 Facilitair grondbeleid 242 V Het saldo wordt veroorzaakt door (veelal tussentijdse) resultaten op anterieure overeenkomsten.

Deze resultaten hebben een incidenteel karakter. Programma 8 Exploitatie gemeentelijke eigendommen 233 V Dit hoofdproduct heeft een voordelig saldo van € 233.000. Het saldo wordt veroorzaakt door lagere baten van € 655.000 en lagere lasten van € 1.507.000. Hiertegenover staat een hogere storting ad € 619.000 in de egalisatiereserve onderhoud gebouwen. De belangrijkste afwijkingen zijn: 10

•

• •

• •

•

De opbrengsten van huur en recht van opstal van gemeentelijke gebouwen, overhoeken, groen- en reststroken en overige gronden zijn € 182.000 lager dan geraamd. Dit wordt onder andere veroorzaakt door leegstand. Een aantal groen- en reststroken, overige gronden en een appartement zijn verkocht. De boekwinst (verkoopopbrengsten minus extra afschrijvingslasten) hiervan bedraagt € 289.000. De kosten voor het onderhoud van de gemeentelijke gebouwen die tot dit hoofdproduct behoren zijn circa € 476.000 lager dan geraamd. Dit saldo is toegevoegd aan de egalisatiereserve onderhoud gebouwen (vastgoed). Een lagere renteomslag van € 454.000 (zie toelichting hoofdstuk algemene dekkingsmiddelen). Een hogere toevoeging aan de egalisatiereserve onderhoud gebouwen (vastgoed) van € 619.000. Dit is het saldo op het onderhoudsbudget binnen programma 8 (HP890) van € 476.000 en een saldo van € 143.000 op het onderhoudsbudget binnen de andere programma’s. Overige nadelige afwijkingen van in totaal € 185.000.

Programma 10 Verkeer en vervoerbeleid 774 V Het voordeel heeft diverse oorzaken: • Mobiliteitsvisie € 100.000 voordelig • Verkeersveiligheid bij scholen € 205.000 voordelig • Deelmobiliteit € 80.000 voordelig; • Smart Mobility € 263.000 voordelig • Renteomslag € 95.000 voordelig Voor een uitgebreide toelichting verwijzen we u naar de toelichtingen in het programma 10. Programma 11 Onderhoud wegen 280 V Aan het einde van het tweede kwartaal van 2023 is een bestek aanbesteed voor 2 jaar groot onderhoud asfaltverhardingen. Het asfaltonderhoud is door de slechte weersomstandigheden de laatste 3 maanden van het jaar niet uitgevoerd. Hierdoor is er voor 280.000 niet uitgevoerd in 2023. Programma 11 Degeneratie inkomsten/ leges verhardingen Er zijn meer degeneratievergoedingen in rekening gebracht dan verwacht.

486 V

Programma 11 Straatverlichting 352 V Door de hoge energielasten vanwege de energiecrisis 2022, is de inschatting van energielasten in de begroting van 2023 te hoog geweest en dat uit zich in een voordeel Programma 11 Reiniging wegen -212 N Het nadeel is ontstaan door de volgende oorzaken. Van 1 van de uitvoerende partners is een afrekening van € 60.000 over 2022 pas ontvangen in 2023. We verwachten voor 2023 hiervoor een nadeel van € 92.000. Daarnaast hebben we een overschrijding van € 42.000 door hogere kosten voor het reinigen van alle wijken en voor de bladcampagne. Tevens zijn er hogere kosten voor de inzet van de kleine veegwagen. Programma 11 Groenvoorzieningen 325 V Het positieve saldo op het hoofdproduct groen wordt veroorzaakt door niet beïnvloedbare posten. Dit is een positief resultaat op de rente omslag (zie toelichting hoofdstuk algemene dekkingsmiddelen), inkomensoverdrachten, belastingen en degeneratievergoeding.

11

Programma 12 Milieubeheer 590 V In het kader van energiearmoede is een specifieke uitkering van het rijk ontvangen van € 196.000 Deze ontvangst is niet begroot en levert daarmee een voordelig resultaat. Hiernaast is op dat gebied minder gebruik gemaakt van de regeling energie armoede dan verwacht. Dit veroorzaakt een voordelig resultaat van € 335.000. Overige kleine verschillen leiden naar een voordeel van € 61.000. Programma 13 Bestuur & organisatie/ Vrijval voorziening wethouders 564 V Het saldo wordt voornamelijk veroorzaakt door een vrijval uit de voorziening wethouders vanwege de gestegen rente. Algemene dekkingsmiddelen/ Organisatie algemeen 2.918 V Op dit moment resteert nog € 820.000 flexibel formatiebudget. Vanaf 2024 is dit budget volledig ingezet. Dit voordeel wordt verder toegelicht bij het onderdeel overhead voor het totaalbeeld van personeel. Daarnaast is er door € 575.000 nadelige fiscale afrekeningen voorgaande jaren zoals het jaarlijks te betalen bedrag aan werkkosten en correcties voor de BTW en het BTW-compensatiefonds welke betrekking hebben op boekjaren vóór 2023. Centraal is € 3 miljoen aan budgetten opgenomen waarvan de kosten verspreid over de begroting worden gerealiseerd zoals personele inzet. Voor organisatieontwikkeling is € 190.000 minder onttrokken uit de reserve. Vanwege uitgaven voor crisis en herstel is minder onttrokken uit de reserve.

Algemene dekkingsmiddelen/ Onroerende zaak belasting -655 V Het saldo wordt voornamelijk veroorzaakt door een kleinere toename van de totale WOZ-waarden bij zowel woningen als niet-woningen dan waar in de tariefstelling rekening mee was gehouden. Dit heeft geleid tot een tekort van ongeveer € 400.000. Vanwege de kosten van no-cure-no-pay bureaus is er € 400.000 budget gevraagd. Rekening houdend met dit extra budget zijn de kosten bezwaarafhandeling met ongeveer € 300.000 onder de opgehoogde raming gebleven. De lasten van € 300.000 drukken op dit hoofdproduct waarmee het saldo is verklaard. Het budget is van € 400.000 is geplaatst op HP 960 waardoor deze saldi samengenomen worden in de verklaring. Algemene dekkingsmiddelen/ Vennootschapsbelasting 2023 -2.054 N Dit hoofdproduct heeft een nadelig saldo van € 2,054 miljoen. Dit heeft voornamelijk te maken met de in 2023 ontvangen voorlopige aanslag vennootschapsbelasting 2023 met een te betalen bedrag van € 2,064 miljoen. Algemene dekkingsmiddelen/ Overige belastingen -401 N Het saldo wordt voornamelijk veroorzaakt door de actualisatie van de voorziening oninbare debiteuren/bedragen In totaal is de post opgehoogd met € 974.000. Daarnaast hebben we de verschuiving van het budget (€ 400.000) voor no-cure-no-pay toegelicht bij onroerendezaakbelasting. Tenslotte een verschil van € 173.000 bestaat uit diverse kleine afwijkingen.

12

Algemene Dekkingsmiddelen/ Overhead 802 V Het saldo wordt voornamelijk veroorzaakt door: • Vanwege nieuwe regelgeving is er een voorziening gevormd voor verlofsparen. Deze wordt in 2023 aangevuld met € 900.000 vanwege gespaard verlof. • Het tekort op ICT is € 870.000, vooral te verklaren door aanschaf extra hardware € 215.000 en de toegenomen licentiekosten van software € 460.000. Het resterende bedrag is opgebouwd uit diverse posten waaronder verbetering Financieel Systeem en het Belastingpakket. Voor ICT-projecten is € 2,15 miljoen minder uitgegeven, daarom is dat bedrag ook minder onttrokken aan de reserve automatisering. • Het voordeel op HP992 doorbelasting overhead is bedoeld voor overhead in de breedste zin zoals ook de tekorten op ICT. Deze producten hebben een directe relatie met elkaar. • De hulpkostenplaats Huisvesting/Facilitair heeft een nadelig saldo van ongeveer € 162.000. • De hulpkostenplaats Multifunctionele Centra Vastgoed heeft een nadelig saldo van € 249.000 en wordt onder andere veroorzaakt door hogere kosten voor eigenarenonderhoud. Overige afwijkingen -35 N Dit is het saldo van alle uitgaven en inkomsten van alle programma’s exclusief de hier apart benoemde onderdelen. Voorgestelde resultaatbestemmingen In het bijgevoegde raadsvoorstel is een overzicht weergegeven van voorgestelde resultaatbestemmingen.

Dit zijn onderwerpen die in 2023 hebben bijgedragen aan het positieve resultaat omdat deze niet (volledig) zijn uitgevoerd. Bedragen x (€1.000)

Pro-gramma Omschrijving 2 Onderwijs & arbeidsmarkt; actieplan Dichterbij dan je denkt 2 Onderwijs & arbeidsmarkt; perspectief op werk 2 Jeugdwerkloosheid 5 Verzelfstandiging Speelhuis 7 Actieplan bedrijventerrein 8 Implementatie Omgevingswet 9 Leefbaarheidsinterventies Rijpelberg 9 Leefbaarheidsinterventies Helmond Noord 9 Leefbaarheidsinterventies Helmond Oost 11 Onderhoud wegen 14 Algemene uitkering 14 Opvang vluchtelingen Oekraïne 14 Schaalsprong Totaal

Voorstel 321 178 600 58 248 241 97 100 88 280 883 7.144 1.024 11.262

Toelichting resultaat op de voorgestelde resultaatsbestemmingen: Onderwijs & arbeidsmarkt; actieplan Dichterbij dan je denkt Regionale middelen voor arbeidsmarktregio Helmond-De Peel ontvangen in 2022-2023 via een DU in het kader van 'Dichterbij dan je denkt (DDJD)'. Volgens afspraak met regiopartners dient dit als cofinanciering voor provinciale subsidie voor het actieplan arbeidsmarkt en voor de nieuwe provinciale arbeidsmarktsubsidie.

13

Onderwijs & arbeidsmarkt; perspectief op werk Regionale middelen voor arbeidsmarktregio Helmond-De Peel ontvangen in 2022-2023 via een DU in het kader van 'Perspectief op Werk'. Volgens collegebesluit 2023 (na regionale afstemming met de triple-helix partners) bestemd voor Het tweede deel van de subsidie aan Brabant Leert (college 06-062023) en verplichte cofinanciering 2024 voor project Brabants Migratie- en Informatiepunt (college 1107-2023). Middelen aanpak Jeugdwerkloosheid Volgens startnotitie ‘Aanpak Jeugd en Werk’ uit 2023 opgesteld, bestemd voor coördinator jeugdwerkloosheid en uitbreiding van formatie Doorstroompunt. Verzelfstandiging Speelhuis Resterend projectbudget is nodig om het gekozen scenario voor verzelfstandiging van Het Speelhuis te implementeren. Effectuering van eerder genomen raadsbesluit. Actieplan bedrijventerrein – wandelpad BZOB Op de Helmondse bedrijventerreinen wordt door Stichting Bedrijventerreinen Helmond en de gemeente gewerkt aan meer veilige wandelpaden. Het college heeft op 6 december 2023 het jaarplan SBH 2024 vastgesteld met daarin de toelichting dat het wandelpad BZOB in 2024 wordt aangelegd. Omgevingswet Programma Omgevingswet wordt in 2024 afgebouwd en overgedragen naar de lijnorganisatie. De afgelopen jaren hebben we ons gericht op de minimale acties die nodig waren voor inwerkingtreding.

Voor een aantal incidentele werkzaamheden is nog programmabudget nodig in 2024. Leefbaarheidsinterventies Rijpelberg, Helmond-Noord en Helmond-Oost Voor leefbaarheidsinterventies in de wijken Helmond Oost, Helmond Noord en Rijpelberg is in de begroting van 2023 300 k beschikbaar gesteld. Deze interventies zullen worden gedaan in het kader van de meerjarige wijkontwikkeling. Hierbij valt te denken aan het project “gesprekken achter de voordeur” en te houden straatgesprekken. Omdat het om een meerjarige wijkontwikkeling gaat en de middelen hard nodig zijn, is het wenselijk ze over te hevelen naar 2024. Hiervoor verwijzen wij o.a. naar het raadsbesluit d.d. 11-7-2023 m.b.t. het wijkontwikkelingsplan Helmond-Noord en het raadsbesluit d.d. 11-2-2020 m.b.t. het wijkontwikkelingsplan Helmond-Oost. Onderhoud wegen Niet alle voor het aanbestede bestek 'Asfaltonderhoud wegen 2023/2024' in 2023 ingeplande werkzaamheden konden in dat jaar uitgevoerd worden ten gevolge van extreme regenval. Ze worden in 2024 ingehaald. Het bedrag is onderdeel van de verplichting die Helmond is aangegaan met de aannemer. Algemene uitkering Middelen zijn pas bij de decembercirculaire 2023 beschikbaar gesteld. Ons beleid voor deze taakmutaties is dat we ze 1-op-1 verrekenen met het beleidsveld waar ze betrekking op hebben. Zie raadsinformatiebrief 1-2024.

Schaalsprong Eenmalige resterende middelen te storten in de reserve organisatieontwikkeling om extra uitgaven op te vangen voor de definitieve invulling van de managementfuncties in 2024. Volgens aankondiging in 2e Berap 2023.

14

Vorming reserve Opvang Oekraïners Nieuw te vormen reserve uit te veel ontvangen voorschot van het Rijk binnen het domein Asiel/ (Arbeids)Migratie/ Nieuwkomers, volgens advies van de VNG.

15

2.3

Gerealiseerde investeringen

In 2023 is ervoor in totaal € 237,2 miljoen aan investeringskredieten beschikbaar: het bedrag aan gevoteerde kredieten uit eerdere begrotingsjaren aangevuld met voor begrotingsjaar 2023 nieuw door de gemeenteraad gevoteerde investeringskredieten. Op de openstaande kredieten werd in voorgaande jaren € 63,2 miljoen uitgegeven. In 2023 is er voor € 49 miljoen geïnvesteerd. Per saldo is er eind 2023 nog € 125 miljoen te realiseren investeringskrediet beschikbaar. (bedragen x € 1.000)

Aanwending investeringen gemeentebreed

63.206

125.039 48.968

Investeringen tot en met 2022

Investeringen 2023

Nog te realiseren per 31-12-2023

In het overzicht van de openstaande kredieten zijn er een aantal grote meerjarig vastgestelde kredieten meegenomen. Voorbeelden van grote openstaande kredieten (bedragen inclusief begroting 2024): o Zwembadvoorziening € 13,7 miljoen o Huis voor de Stad € 39,2 miljoen o Sluis 8 € 8,2 miljoen o Sluis 9 € 7,7 miljoen o IHP € 26,4 miljoen o Sport- en beleefcampus De Braak € 49,7 miljoen o Jan van Brabant (incl. voorbereiding) € 29,5 miljoen In de 2e Bestuurrapportage (Berap) 2023 is een gefaseerde planning vastgesteld. Het feit dat niet alle geraamde uitgaven zijn uitgegeven kan meerdere oorzaken hebben, zoals een overspannen bouwmarkt, procedures, besluitvormingsproces etc. De planning wordt jaarlijks aangepast op grond van de nieuwe situatie.

16

In onderstaand overzicht zijn de kredieten per programma gepresenteerd: Openstaande kredieten Programma's 1 Veiligheid en handhaving 2 Werk en inkomen 3 Zorg en welzijn 4 Jeugd en onderwijs 5 Cultuur 6 Sport en recreatie 7 Economisch beleid en werkgelegenheid 8 Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting 9 Stedelijke vernieuwing 10 Verkeer en mobiliteit 11 Openbare ruimte en natuurbescherming 12 Milieu 13 Bestuur en organisatie Algemene dekkingsmiddelen Totaal

(bedragen x € 1.000)

Gevoteerd Investeringen tot Investeringen Investeringen tot Nog te realiseren krediet 2023 2023 en met 2023 100 65 65 35 42.945 1.377 818 2.195 40.750 2.140 113 75 187 1.953 61.369 11.867 15.181 27.047 34.322 2.600 100 126 226 2.374 5.822 601 979 1.581 4.241 15.055 7.641 1.967 9.608 5.447 13.832 2.629 1.546 4.175 9.657 37.240 9.973 9.081 19.054 18.186 4.710 266 2.487 2.753 1.957 1.275 835 224 1.059 216 45.588 23.909 15.777 39.687 5.901 232.676 59.312 48.324 107.637 125.039

Daarnaast hebben voor € 4,5 miljoen investeringen afgesloten. Over de afgesloten kredieten is € 0,6 miljoen uitgegeven in 2023. De volgende kredieten zijn in 2023 afgesloten:

Afgesloten kredieten in 2023 Vervanging Veiligheidscamera's Speelvoorzieningen 2020 Vervangingsinvesteringen Cacaofabriek Grex Sloop clubgebouw tennisvelden 't Lobke Goorloopzone 3e fase Investering Groen 2022 Vervanging natuur en recreatie 2023 Investering openbare verlichting 2022 Vri; vervanging 2022 31640 aanpak geuroverlast Nieuw afvalstoffenbeleid Uitvoeringprogramma geluidssanering 2011-2015 Totaal

Progr.

Investeringen tot 2023 300 135 250 236 240 267 175 153 1.476 1.370 285 69 149 666 767 447 517 467 475 -22 4.527 3.894

Gevoteerd krediet

1 4 5 8 11 11 11 11 11 12 12 12

(bedragen x € 1.000)

Investeringen Investeringen tot 2023 en met 2023 135 16 252 240 -153 1.426 246 315 149 149 34 700 294 742 36 503 22 0 644 4.462

De totale investeringen voor zowel de openstaande als afgesloten kredieten kunnen worden uitgesplitst in uitgaven € 60,7 miljoen minus ontvangsten € 11,7 miljoen. In de toelichting op de balans onder materiële vaste activa zijn de investeringen verder toegelicht. In de paragraaf Bedrijfsvoering zijn de kredieten met een overschrijding toegelicht in relatie tot rechtmatigheid.

17

Overschreden kredieten In 2023 zijn er een aantal investeringen die het gevoteerde krediet hebben overschreden. In hiernavolgende tabel zijn de investeringen met een overschrijding opgenomen en toegelicht. Saldo Boekwaarde Uitgaven Inkomsten Programm Omschrijving krediet krediet per 1-1-2023 2023 2023 PROG02 Verbouwing Nachtegaallaan 40 (vm Knip) 430 583 263 PROG06 Zwembadvoorziening Helmond* 13.725 4.834 8.766 -565 PROG09 Vergroten aantrekkelijkheid Centrum 1.847 1.577 282 PROG09 Grex Ontwikkeling Piet Blomplein voorbereidingskrediet* 127 127 95 PROG11 Investering Groen 2022 285 69 246 PROG11 Openbaar groen 2023 25 39 PROG11 Opwaarderen openbare verlichting 2023 700 741 Ambulance post 2024** 82 17.138 6.607 10.834 -302 * Via een separaat raadsvoorstel is besloten om aanvullend krediet ter beschikking te stellen in 2024 ** Het krediet voor de ambulancepost is vanaf 2024 met de begroting 2024 ter beschikking gesteld (ad € 5.320.000)

Saldo 2023 320 9.331 282 95 246 39 741 82 11.136

Boekwaarde per 31-12-2023 320 14.164 1.859 222 315 39 741 82 17.742

(bedragen x € 1.000)

Kredietoverschrijding 109 -439 -12 -95 -30 -14 -41 -82 -604

We lichten de overschrijdingen groter dan € 50.0000 hieronder toe: Nachtegaallaan 40; Met het vaststellen van de 2e Berap 2023 in de raadsvergadering van 7 december 2023 heeft de raad ingestemd met een krediet van € 430.000 voor de verbouwingskosten van Nachtegaallaan 40 voor de opvang van ontheemden Oekraïne. De uiteindelijke kosten bedragen € 583.000. De gemeente Helmond heeft bij een 1e aanvraag bij het ministerie van Justitie en Veiligheid voor compensatie van de kosten uit de SPUK Regeling opvang ontheemden Oekraïne een voorschot ontvangen van € 305.000. Bij een 2e aanvraag bij het ministerie van Justitie en Veiligheid voor compensatie van de kosten uit de SPUK Regeling opvang ontheemden Oekraïne heeft de gemeente Helmond de goedkeuring ontvangen dat zij de aanvullende transitiekosten van € 263.000 vergoeden. Daarnaast worden de uitvoeringskosten (interne uren) € 15.000 ook uit de beschikbare middelen voor opvang ontheemden Oekraïne bekostigd. Bij de 2e Berap 2023 is voor dekking van kapitaallasten een storting in de dekkingsreserve kapitaallasten geraamd van € 430.000. Omdat de compensatie van € 263.000 direct als baat verantwoord is op het krediet is de storting in de dekkingsreserve kapitaallasten bijgesteld naar € 320.000. Zwembadvoorziening Helmond; Op 22 juli 2021 heeft de gemeente Helmond een Desing & Build overeenkomst gesloten met Olco Holland B.V.

(hierna te noemen 'Olco') en werd een aanneemsom overeengekomen. Na het sluiten van de overeenkomst is door Olco melding gemaakt van het feit, dat zij geconfronteerd werd met loonen prijsontwikkelingen waardoor de totale bouwkosten hoger uitvallen. Er is met Olco gesproken over een minnelijke oplossing en dit heeft geresulteerd in een concreet voorstel, dat op 11 april 2024 aan de raad is voorgelegd. In de raadsvergadering van 11 april 2024 heeft de raad ingestemd met het voorstel compensatie prijsstijging zwembad De Braak en daarmee een ophoging van het krediet. Grondexploitatie (Grex) ontwikkeling Piet Blomplein; In de raadsvergadering van 7 december 2023 heeft de raad ingestemd met het ophogen van het tijdelijk voorbereidingskrediet met € 175.000. Dit wordt in 2024 in een begrotingswijziging verwerkt. Ambulancepost: Met het vaststellen van de programmabegroting 2024-2027 in de raadsvergadering van 7 november 2023 heeft de raad ingestemd met een voorgenomen investering ruim € 5,3 miljoen voor de realisatie van een ambulancepost aan de Lage Dijk 4. Onder voorbehoud van het instemmen van de raad met deze voorgenomen investering zijn in 2023 door de GGD en voor risico van hen voorbereidingskosten gemaakt die onderdeel zijn van deze investering van ruim € 5,3 miljoen.

18

2.4

Overzicht financiële afwijkingen crisis en herstelnota

In de begroting 2021 hebben we voor de uitvoering van de Crisis- en Herstelnota (CHN) een bedrag van € 11,7 miljoen gereserveerd voor de jaren 2021-2024. Dit bedrag is inclusief de voorbereidingskosten van personeel. De genoemde bedragen moeten als richtlijn beschouwd worden; een bedrag dat we verwachten te besteden aan de herstelagenda, maar dat door nieuwe inzichten of ontwikkelingen kan veranderen. In de tabel hieronder geven we weer wat het totaalbudget is voor de periode 2021-2024 en het verloop van de besteding tot op heden. In deze jaarrekening staat er een extra kolom tussen die inzicht geeft in welke onderdelen investeringen zijn. Deze gelden storten we namelijk in de dekkingsreserve kapitaallasten ter dekking van de toekomstige kapitaallasten die voortvloeien uit de gedane investeringen. De meeste afwijkingen tussen de begrote en werkelijke uitgaven 2023 liggen binnen de grenswaarde van € 205.000. Het onderdeel "tegengaan jeugdwerkeloosheid" en lichten we hieronder toe. In de 1e Berap 2024 informeren wij u weer over de voortgang van de uitvoering van de CHN in het lopende jaar en de vervolgplanning. Daarbij geven we een toelichting op alle sporen.

Tegengaan jeugdwerkeloosheid Wij hebben in 2023 ingezet op het komen tot een startnotitie Jeugd en Werk. Deze notitie vormde een aanleiding om een coördinator “Jeugd en Werk” te werven die, voor de gehele arbeidsmarktregio, komt tot een nieuwe aanpak Jeugdwerkloosheid. Het proces heeft iets langer geduurd dan we hadden verwacht. De coördinator jeugdwerkloosheid is inmiddels geworven en start eind dit kwartaal. Daarnaast is er in 2023 meer duidelijkheid gekomen over wetsvoorstel “Van School naar Duurzaam Werk”. Dit is van belang omdat we nu, in 2024, de opdracht voor de coördinator duidelijker hebben kunnen formuleren. Het wetsvoorstel treedt, naar verwachting van ministerie SZW, in 2025 in werking. Middelen jeugdwerkloosheid worden in 2024 onder andere ingezet voor de coördinator (36 uur per week) en voor de programmakosten voor de aanpak.

19

2.5

Inzet Koopkracht

Bij het opmaken van de Jaarrekening 2023 is uitvoering gegeven aan het bij het vaststellen van de 2e Berap opgenomen besluit tot afsluiting en opheffing van het tijdelijk ingestelde Koopkrachtfonds (zie ook de RIB 132 van 10 oktober 2023). Van het totaal beschikbare bedrag is inmiddels € 6,8 miljoen besteed aan de ingestelde maatregelen voor inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. Hierin is een bedrag van € 2,1 miljoen verwerkt ter dekking van het tekort op de ontvangen Rijksbijdrage voor de aan inwoners uit te keren Energietoeslag 2022 en 2023 tot 120% van het sociaal minimum (eerdere raming van € 2,5 miljoen). Van het restant aan nog niet bestede middelen van € 3,2 miljoen is conform besluitvorming bij de 2e Berap € 1,4 miljoen gestort in de Reserve energiearmoede verduurzaming en € 1,5 miljoen gestort in de Egalisatiereserve Sociaal Domein (nog uit te werken voorstellen voor minimaregeling Witgoed en SuperSociaal). Het bij opheffing van deze reserve aanwezige restant van € 0,3 miljoen valt vrij ten gunste van het exploitatieresultaat 2023. Voor de toelichting qua beleidsresultaat wordt verwezen naar de passage "Koopkrachtaanpak" in Programma 02 Werk en inkomen.

20

Jaarverslag

21

3 3.1

Programma's Programma 01: Veiligheid en naleving

3.1.1 Wat hebben we bereikt? We willen een stad zijn waar iedereen graag woont, werkt en verblijft. En waar iedereen meedoet en zich veilig voelt. Dit vereist een stevige basis op het gebied van leefbaarheid en veiligheid. Met als doel om het veiligheidsgevoel te vergroten en de leefbaarheid in onze stad verder te versterken. Door de samenloop van maatschappelijke ontwikkelingen en crises zien we dat de polarisatie toeneemt, en dat de samenleving meer dan voorheen op de proef wordt gesteld. Het valt niet mee om met elkaar invulling te geven aan een gezonde, veilige en daarmee leefbare woon- en werkomgeving. Dit leidt tot een toenemende druk op de capaciteit van de gemeente en haar partners bij de uitvoering van haar beleid. • Het aantal misdrijven (geweldsdelicten, woninginbraken, diefstallen) moet verder omlaag, maar ook de ervaren overlast van verstorend gedrag. • We werken verder aan de ontwikkeling van een compleet, actueel, integraal en dynamisch beeld van de stad, zodat we snel op ontwikkelingen kunnen inspelen. Dit doen we in de vorm van een Veiligheidsinformatieknooppunt. • We willen voorkomen dat jeugdigen het criminele pad kiezen. Dat doen we door integraal met alle mogelijke partners te werken aan een goed alternatief voor jongeren: op school, in de kerk of moskee, bij (sport)verenigingen en op straat.

Preventie staat daarbij centraal, maar moet hand in hand gaan met een passende repressieve aanpak, al dan niet in combinatie met zorg. • We verhogen de betrokkenheid van inwoners door initiatieven uit de wijken, zoals buurtpreventieteams en WhatsApp- en vergelijkbare groepen te stimuleren. Samenwerking is er met woningcorporaties, scholen, de LEVgroep en vanzelfsprekend met veiligheidspartners zoals politie en het Openbaar Ministerie. • We willen meer zicht krijgen en houden op de parallelle economie die de criminele wereld vormt. Dat doen we door informatie te delen tussen alle relevante regionale partners en het versterken van ons Veiligheidsinformatieknooppunt. Effectieve interventies moeten criminele netwerken, structuren en faciliterende partijen aan banden leggen. • We trekken samen met de andere Brabantse steden op in het doorbreken, belemmeren en verminderen van de ondermijnende criminaliteit. Om dit te bereiken hebben we: • In samenwerking met Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost het domein crisisbeheersing doorontwikkeld. Zo is er een nieuw crisisplan door hen vastgesteld en werkt de VRBZO aan een nieuw regionaal risicoprofiel. • In samenwerking met Stichting Zorg en Veiligheidshuis Brabant-Zuidoost (ZVHBZO)in 2023 een stijging van 37% geconstateerd van aangemelde complexe zaken, t.o.v. 2022.