RN 067 Jaarverantwoording 2022 (definitief)

Voor Helmond is eind 2020 een onderzoek uitgevoerd hoe de stad bij deze ontwikkeling kan aanhaken. In 2022 vertalen we het onderzoek naar kansen voor het centrum+ gebied en voor BSD. Deels behaald: We hebben werk gemaakt van het van onderaf opstarten van het gemengd stedelijk werkmilieu. Zo is in het voormalige postsorteercentrum culturele broedplaats Post #5700 gestart en aan de Kasteeltraverse broedplaats de Kluis. In de Kluis bevinden zich naast bedrijfjes ook Walhallab en de nieuwe Fontys innovatiehub. Afronden economische visie De economie verandert in hoog tempo. Het is van belang dat wij bij alles wat we doen, werken vanuit een heldere economische visie waarin ook onze rol als overheid duidelijk wordt benoemd. Deze economische visie is ook van belang bij het bepalen van de toekomstscenario’s van onze topsectoren. Komend jaar willen wij de visie dan ook gerealiseerd hebben. Behaald. De Economische Visie Helmond 2030 en het daarbij behorende uitvoeringsprogramma zijn in 2022 door uw raad vastgesteld. Bedrijfslocaties • Realiseren van nieuwe bedrijventerreinen, met als beoogde locaties Varenschut Noord en BZOB Zuid (als alternatief voor het regionale bedrijventerrein). Vertraagd/Lopend: Varenschut-Noord: Op basis van uitgevoerde onderzoeken lijken voornamelijk geluidsnormen, bodemgesteldheid en stikstof beperkingen op te leggen aan de mogelijkheden.

Daarom worden er ruimtelijke scenario's uitgewerkt. •

Toewerken naar een regionaal bedrijventerrein, samen met de partners in de Peel.

Vertraagd/Lopend: De verdiepende haalbaarheidsstudie naar mogelijke locaties voor een regionaal bedrijventerrein loopt. •

Toekomstbestendig maken en verduurzamen van de bestaande bedrijventerreinen onder andere door het project ‘Smart Synergy Helmond’.

Behaald/Lopend: Smart Synergy Helmond (warmtenet, alternatief gebruik van water en lokaal hergebruik van materialen en grondstoffen): Het aantal bedrijven dat wil deelnemen is groeiende. Uiteindelijk moeten aantrekkelijke businesscases worden opgeleverd, waarbij het mogelijk wel nodig kan zijn de onrendabele top met subsidies af te dekken. Voor de verduurzaming van het bestaande warmtenet heeft Ennatuurlijk een vergunning aangevraagd en SDE-subsidie verkregen een en ander in afwachting van aansluiting door Enexis. Verbeteren positie arbeidsmigranten Sinds het openstellen van de grenzen voor het ‘vrije verkeer van werknemers’ uit de nieuwe EUlanden per 1 mei 2004 is het aantal arbeidsmigranten in de regio Zuidoost-Brabant sterk toegenomen. Momenteel wordt het aantal geschat op 50.000 in de gehele regio Zuidoost Brabant, waarvan ongeveer 10% gekoppeld kan worden aan Helmond. Gelet op de economische ontwikkelingen, maar ook vanwege demografische ontwikkelingen (vergrijzing), moet de komende jaren (in toenemende mate) een beroep gedaan worden op arbeidskrachten uit het buitenland. Goede huisvesting en integratie van deze werknemers in onze samenleving is van groot belang. In november 2020 heeft de gemeenteraad een beleidskader Arbeidsmigratie vastgesteld.

Samen met andere gemeenten in de regio (zowel SGE als de Peel) zijn afsprakenkaders opgesteld om te komen tot een regionale aanpak. Met werkgevers, uitzendbureaus en partijen die voor woonruimte zorgen 65

vindt overleg plaats over goede huisvesting, locatiekeuze en spreiding over de stad en verantwoorde arbeidsomstandigheden. In maart 2021 is de tweede locatie voor tijdelijke huisvesting aan de Baroniehof in gebruik genomen. Een volgende locatie (Varenschut) stond voor 2022 gepland. Vertraagd. De locatie (Varenschut) staat voor 2023/2024 gepland, de Europese aanbesteding is begin 2023 afgerond en de gunning om de locatie tien jaar te exploiteren heeft aansluitend plaatsgevonden. Vervolg uitvoering Actieplan Startersbeleid In de begroting 2022 opgenomen, zonder inhoudelijke toelichting. Behaald: In de economische visie is aandacht voor de startende ondernemer opgenomen. Helmond Start is het platform voor de startende ondernemers in Helmond. Helmond Start richt zich primair op de ondersteuning voor reguliere starters. Tegelijkertijd kunnen de netwerken ook benut worden voor start-ups. De start-ups binnen Automotive / High tech / Foodtech worden begeleid en doorgeleid naar de Automotive Campus, Brainport en Foodtech. Bovendien biedt het indirect een voedingsbodem voor nieuwe bedrijvigheid en innovatie. De maandelijkse bijeenkomsten van het platform voorzien in de behoeften van ondernemers, zowel startend als ervaren. Het aantal deelnemers is groeiende, evenals de groep deelnemers die regelmatig aanwezig is. Ook het startersspreekuur voorziet in een behoefte.

Actualisatie van het Horecabeleid en Detailhandelsbeleid In de begroting 2022 opgenomen als doorgeschoven vanwege corona; zonder inhoudelijke toelichting. Deels behaald: Wij hebben het vernieuwd detailhandelsbeleid op 24 januari 2023 vastgesteld na het afronden van de actualisatie in samenspraak met externe stakeholders en de raadscommissie inwoners in 2022. Het horecabeleid wordt in 2023 geactualiseerd. Actieplan Bedrijventerreinen In de beoogde schaalsprong die we richting 2040 willen maken speelt het economisch vestigingsklimaat een belangrijke rol. Daarbij zetten we vol in op de economie van de toekomst. Als gemeente hebben we een faciliterende rol en bieden we ruimte aan ondernemers om duurzamer en innovatiever te werken. Op basis van een actieplan werken we samen met Stichting Bedrijventerreinen Helmond aan de kwaliteit van de bestaande bedrijventerreinen. Het huidige plan loopt na 2021 af en krijgt in 2022 een vervolg. Vertraagd: het Actieplan Bedrijventerreinen wordt in 2023 geactualiseerd. Arbeidsmarktevents (DTW/DDW) Binnen onze economische visie hoort ook een goede aansluiting op de Brainport-agenda én het krachtig presenteren van onze topsectoren. In dit licht nemen we jaarlijks deel aan de Dutch Design Week (DDW) en Dutch Technology Week (DTW):

66

Behaald: (DTW/Dutch Technology Festival) Het is van belang om jeugd te interesseren in technologie en daarmee het arbeidspotentieel te laten zien. In samenwerking met Stichting High Tech Helmond- de Peel nemen we jaarlijks deel aan de Dutch Technology Festival (voormalige DTW). De belangrijkste dag tijdens de Dutch Technology Festival is de ontdekkingsroute bij de Hotspot. Deze Hotspot is elk jaar bij een ander bedrijf en rolt de ontdekkingsroute uit waar meer dan 50 bedrijven zich presenteren aan meer dan 3.000 bezoekers, voornamelijk jeugd (en hun ouders). Behaald: (DDW/ Nigh of the Nerds on Tour, Helmond) De aansluiting van Helmond en de DDW is beperkt. We hebben daarom samen met Stichting High Tech Helmond- de Peel onderzocht hoe we de doelstelling, het interesseren van jeugd in technologie en daarmee het arbeidspotentieel te laten zien, op een betere manier kunnen behalen. In december 2022 is er daarom een pilot-event georganiseerd, Night of the Nerds on Tour, Helmond. Het event was succesvol door een nauwe samenwerking met het VO en MBO uit de regio en mochten ruim 600 leerlingen ontvangen. Het voornemen is om van het pilot-event een structureel event te maken en zal jaarlijks in het najaar georganiseerd worden.

Impuls innovatieve concepten vitalisering bedrijventerreinen We geven ruimte aan ondernemers en willen hen ondersteunen bij de opgaves van deze tijd, onder meer verduurzaming, klimaatadaptatie, mobiliteit en digitalisering. Er liggen nog veel kansen op bestaande bedrijventerreinen en in toekomstbestendige werklocaties. Er wordt ingezet op het verduurzamen en vergroenen van de openbare ruimte, CO2-reductie, oplossingen voor verkeer- en parkeerproblemen en slim(mer) ruimtegebruik. Uitgangspunt is dat 50% als cofinanciering door het bedrijfsleven ter beschikking wordt gesteld. Samen met de ondernemers, georganiseerd in Stichting Bedrijventerreinen Helmond, zijn al diverse projecten opgestart (waaronder Smart Synergy Helmond). Vertraagd/lopend: De beschikbare middelen zijn aangewend voor verduurzamen en vergroenen van de openbare ruimte, CO2-reductie en optimaliseren van gebruik van ruimte. We hebben ons gecommitteerd aan het project SAMEN BETER, samenwerken om de circulaire potentie van bedrijventerreinen te benutten en daarnaast een aanvraag ingediend ten behoeve van het project Grote Oogst van de provincie om ook in de toekomst verdere vitalisering van BZOB en Hoogeind te kunnen realiseren. Vanwege personele wisselingen aan de zijde van de gemeente zijn we minder ver dan verwacht.

67

3.7.3

Wat heeft het gekost?

In onderstaande tabel is de afwijking tussen de gewijzigde begroting en de realisatie (rekening) over 2022 per hoofdproduct weergegeven. Overzicht per hoofdproduct

Toelichting per hoofdproduct

Toelichting op afwijking hoofdproduct 340 Economische en industriële zaken Dit hoofdproduct heeft een voordelig saldo van € 482.000. Dit saldo heeft een incidenteel karakter en wordt onder andere veroorzaakt door lagere lasten op een aantal onderdelen à € 472.000. Daarnaast zijn er per saldo minder baten gerealiseerd ad € 30.000. Er is een incidenteel voordeel op het Actieplan bedrijventerreinen ad € 250.000. Dat is door personele wisselingen in 2022 niet geactualiseerd en zal nu in 2023 worden opgepakt. Bij het Regionaal Ontwikkelfonds Werklocaties is in de 2e Berap al aangegeven dat niet zeker was of alle aanvragen in 2022 zouden worden gehonoreerd. Uiteindelijk resteert er op dit budget nog € 392.000. Op het budget innovatieve concepten bedrijventerreinen resteert € 119.000 die in 2023 nog nodig zullen zijn om het project Smart Synergie af te ronden. Voor de Automotive Campus zijn minder uitgaven gedaan ad € 148.000, o.a. door lagere inzet van middelen voor de uitwerking van hoe de publiek-private samenwerking ingevuld zou kunnen worden. Dit leidt ook tot een lagere onttrekking aan de reserve. Tenslotte is in de 2e Berap per abuis een correctie ad € 399.000 van de arbeidsmarktregio ten onrechte gecorrigeerd op programma 7, wat leidt tot een nadeel ter hoogte van dit bedrag.

Aan de batenkant is de opbrengst per saldo € 30.000 lager vanwege het project MKB-deal waarvan de uitvoering doorloopt in 2023. Daarom is niet de volledige opbrengst in 2022 gerealiseerd. Toelichting afwijking verrekening met de reserves hoofdproduct 340 Economische en industriële zaken Dit hoofdproduct heeft een nadelig saldo van € 540.000. Dit wordt voor € 392.000 veroorzaakt door de niet geraamde toevoeging aan de reserve ROW (Regionaal Ontwikkelfonds Werklocaties). Daarnaast was er een lagere onttrekking van € 148.000 aan de reserve Automotive. Deze lagere onttrekking heeft een incidenteel karakter en wordt veroorzaakt door de lagere uitgaven dan geraamd op het beleidsveld Automotive Campus.

68

3.8 3.8.1

Programma 08: Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting Wat hebben we bereikt?

Ambities: Eén van de grootste uitdagingen voor de gemeente Helmond – met name binnen het fysieke domein omvat de vergroening en verduurzaming van de stad. Dit vertaalt zich in de volgende ambities: • Een verduurzaming van de woningvoorraad: aardgasvrij, energieneutraal (‘nul op de meter’) en circulair bouwen en vernieuwen. • Naast de verduurzaming moet ook de verhoging van de beeldkwaliteit en verschijningsvariatie van woningen de kwaliteit van woonwijken en de leefomgeving verbeteren. • Een substantiële versnelling van de woningbouwproductie tot minimaal 750 woningen per jaar. • Naast de opgave om in de bestaande woningvoorraad en in leegstaande kantoorgebouwen een flinke transformatie tot stand te brengen willen we meer bouwen voor de veranderende vraag op de woningmarkt en de bijzondere doelgroepen. Dit doen we bijvoorbeeld via inzet op meer verscheidenheid - in grootte, uitstraling en prijs en extra aandacht voor wonen en zorg. • Terugdringen van het aantal woningzoekenden door het realiseren van een passend aanbod. Het beperken van de zoekduur van woningzoekenden door een betere verdeling van de woningvoorraad, onder andere door het bevorderen van doorstroming.

• Met de ontwikkeling en realisatie van de meest innovatieve wijk van de toekomst, Brainport Smart District, wil Helmond het toonbeeld zijn van het ‘wonen van straks’ voor de eigen inwoners alsook voor de regio en heel Nederland. • De invoering van de nieuwe Omgevingswet1 willen we aangrijpen om de beoogde integratie en modernisering van een breed terrein van wetgeving tot stand te brengen. Vooral om samen met inwoners en ondernemers een meer integraal en slagkrachtiger beleid in het fysieke domein tot stand te brengen. Om dit te bereiken hebben we: • Stappen gemaakt in de gebiedsontwikkeling van Brainport Smart District, onder meer door te werken aan het voorontwerp bestemmingsplan, een door uw raad vastgesteld masterplan en beeldkwaliteitsplan, start bouw van de eerste 52 tijdelijke woningen, het ontwerpen van de innovatieve wijksystemen en de voorbereiding van eerste 500 permanente woningen. • Het afgelopen jaar de voorbereidingen voor de invoering van de Omgevingswet verder opgepakt. • Prestatieafspraken gemaakt met woningcorporaties en de huurdersbelangverenigingen voor de periode 2023 en verder. Dit als aanvulling op de bestaande afspraken, geactualiseerd op basis van de Nationale Prestatieafspraken.

Hierin hebben we afspraken gemaakt over beschikbaarheid en betaalbaarheid van woningen, de verduurzaming van de sociale huurvoorraad en maatregelen om te komen tot een meer inclusieve samenleving. Zie raadsinformatiebrief 133 voor een uitgebreide toelichting. • Voldaan aan de verplichtingen rond huisvesting van statushouders (zogenoemde taakstelling), met de corporaties. Deze taakstelling bedroeg 126 personen. We hebben 149 personen gehuisvest en de taakstelling dus ruimschoots gehaald (+23). Gedurende 2022 is gevraagd in het kader van de landelijke versnellingsopgave nog eens 35 personen van de taakstelling uit 2023 naar 2022 te halen. Dit is op 12 personen na gelukt. • In 2022 zijn 505 woningen toegevoegd aan de woningvoorraad. Zie raadsinformatiebrief 202314.

69

3.8.2

Wat hebben we ervoor gedaan?

Beleidsresultaten verbonden partijen Metropoolregio Eindhoven Zie programma 11 voor toelichting over de ontwikkeling Gulbergen en Transitie Landelijk Gebied. Vanwege de enorme groeispurt die de regio Zuidoost Brabant te wachten staat, ontstond steeds meer behoefte aan een gedragen ruimtelijke ontwikkelstrategie voor Zuidoost Brabant, gericht op wonen, werken en mobiliteit, die voortbouwt op het MIRT-onderzoek Verstedelijking en Bereikbaarheid Brainport 2040 en de afspraken die toen zijn gemaakt. Deze strategie is ook bedoeld als uitwerking van de pijler Wonen en Bereikbaarheid van de Strategische Agenda Brainport. In juni 2022 hebben bestuurders van de 21 regiogemeenten, de waterschappen en de provincie afspraken gemaakt over de uitwerking van een ruimtelijke ontwikkelstrategie voor Zuidoost-Brabant. Ook is afgesproken om het daarvoor ingerichte bestuurlijk overleg van de wethouders Ruimte en Wonen voort te zetten, in afwachting van formalisering van dit overleg in het nieuwe samenwerkingsakkoord Metropoolregio Eindhoven 2023-2026. In het conceptakkoord dat eind 2022 werd vrijgegeven voor zienswijzen is Ruimte/Wonen als nieuwe MRE-opgave opgenomen. Het Algemeen Bestuur Metropoolregio Eindhoven gaf in juli 2022 het Dagelijks Bestuur opdracht om de Schaalsprong opgave voor de regio op het niveau van de 21 gemeenten te coördineren.

Het gaat daarbij om de samenhang tussen de genoemde ruimtelijke ontwikkelingsstrategie, de woningbouwversnelling, de mobiliteitsopgaven en de uitwerking van de Strategische agenda Brainport. Stichting Brainport Smart District In 2022 zijn de eerste 36 tijdelijke woningen gerealiseerd. Het masterplan en beeldkwaliteitsplan zijn in februari 2022 door de raad vastgesteld. De procedure voor het ontwerp bestemmingsplan is eind december 2022 gestart. Er is ingezet op een aanvraag bij het Nationaal Groeifonds, als onderdeel van een meer omvangrijk voorstel ‘Toekomstbestendige Leefomgeving’. Eind februari 2023 is dit voorstel met een positief advies van de groeifondscommissie door de Ministerraad goedgekeurd. Helmond ontvangt een subsidie van maximaal 7,5 miljoen Euro. Coöperatieve Vereniging Urban Development Initiative U.A. (UDI) De samenwerking in het Urban Development Initiative (UDI) heeft als ambitie om in de regio adequate, slimme, integrale, innovatie gedreven antwoorden te bieden op stedelijke vraagstukken en een bijdrage te leveren aan de verbetering van de kwaliteit van leven, werken en verblijven nu en in de toekomst. Nieuwe kennis, technologieën en innovaties worden door de kennisinstellingen in samenwerking met bedrijfsleven tot stand gebracht en vervolgens samen met de overheden uitgeprobeerd en opgeschaald in de werkelijke stedelijke omgeving.

In 2022 zijn in het kader van de drie innovatieprogramma’s Energy, Future Building en Digital City diverse activiteiten (kennissessies en concrete projecten) uitgevoerd in samenwerking met de diverse ecosysteem partners. Een deel van deze activiteiten vindt zijn neerslag in majeure Helmondse opgaven/programma’s (zoals Brainport Smart District, de Schaalsprong en 100 Climate Neutral Cities). Daarnaast is er voor de diverse programma’s additionele financiering gevonden in Europese programma’s (o.a. European Digital Innovation Hubs en Cities 4.0).

70

Beleidsuitvoering gericht op beleidsresultaten Pilotprojecten Wet private kwaliteitsborging We bereiden een bestuurlijk besluit voor over de wijze waarop de Wet private kwaliteitsborging (2022) in onze gemeente wordt ingevoerd. We werken verschillende scenario’s uit met de daarbij behorende risico’s. We besteden onder andere aandacht aan de consequenties voor de dienstverlening en de financiële gevolgen. Verder zullen er in samenwerking met ANW de Peel een aantal proefprojecten uitgevoerd worden, rekening houdend met deze nieuwe wetgeving. Uitgesteld. We hebben een start gemaakt met het implementatieplan voor deze wetgeving. Medio 2022 is van rijkswege besloten dat de inwerkingtreding van de wet is uitgesteld tot waarschijnlijk 1 januari 2024. Gezien andere prioriteiten, hebben we daarom de oplevering van dit plan doorgeschoven naar 2023. Implementatie Omgevingswet De implementatie van de Omgevingswet is een grote opgave voor onze organisatie en raakt het volledige fysieke domein en delen van het sociaal domein. In 2019 is het programmaplan vastgesteld, waarin het implementatieproces op hoofdlijnen is beschreven. In 2022 worden de volgende resultaten opgeleverd: • De omgevingsvisie en bijbehorende omgevingseffectrapportage. Hierin leggen wij de langetermijnontwikkeling voor onze stad vast voor het ruimtelijk-fysieke domein. • Het omgevingsplan voor het gebied ‘t Hout.

Hierin worden alle regels in het fysieke domein (voor zover wij die nog willen stellen) bij elkaar gebracht, afgewogen en met elkaar geïntegreerd tot een begrijpelijk en samenhangend juridisch stelsel. • De verordening fysieke leefomgeving. Hierin wordt onze lokale regelgeving in het fysieke domein geïntegreerd. Deze verordening is een tijdelijk instrument (tot en met 2029) en is van toepassing in de gebieden die de aankomende jaren nog géén omgevingsplan hebben. • Geactualiseerd participatiebeleid en een nieuwe participatieverordening. Hierin leggen wij vast hoe wij omgaan met participatie bij de voorbereiding, uitvoering en evaluatie van ons beleid. Daarnaast zijn er nog een aantal onderwerpen waarvoor besluitvorming in de raad net voor de jaarwisseling of in het eerste kwartaal van 2022 plaatsvindt. Opiniërende bespreking in de raadscommissie heeft vaak in 2021 al plaatsgevonden. Dit zijn: • Aanpassing van de legesverordening op de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging bouw. Onderdeel hiervan is besluitvorming over het heffen van milieuleges. • Instelling van een nieuwe gemeentelijke adviescommissie ‘ruimtelijke kwaliteit’, waarin de huidige taken van welstand en de monumentencommissie worden ondergebracht. • Adviesrecht voor de raad en participatieplicht voor buitenplanse omgevingsplanactiviteiten.

Ook gaan wij aan de slag met het verder verbeteren van interne processen en ondersteunende software om vergunningaanvragen en meldingen doelmatig (efficiënt en effectief) te kunnen afhandelen. Dit vraagt op zichzelf geen besluitvorming in uw raad, maar is wel een belangrijke randvoorwaarde voor een goede dienstverlening naar onze inwoners en ondernemers. In afwachting van de omgevingsplannen heeft het Rijk de actualisatieplicht voor bestemmingsplannen laten vervallen. In Helmond worden de geldende bestemmingsplannen daarom niet meer geactualiseerd en worden de beschikbare middelen ingezet op het opstellen van omgevingsplannen. De inwerkingtreding van de Omgevingswet is (opnieuw) uitgesteld. De nieuwe inwerkingtredingsdatum is voorlopig bepaald op 1 januari 2024. Het uitstel van inwerkingtreding leidt tot extra werkzaamheden. Wij hebben in 2022 een financiële tegemoetkoming gekregen van het Rijk ter compensatie van een deel van de invoeringskosten van de Omgevingswet. Door de krapte op de 71

arbeidsmarkt kunnen deze extra middelen niet altijd omgezet worden in extra capaciteit. Om die reden hebben we selectief gekeken naar wat moet en wat wenselijk is en waar temporisering van werkzaamheden verantwoord is. Vertraagd zijn: • De omgevingsvisie en bijbehorende omgevingseffectrapportage. In verband met een zorgvuldig proces naar de stad en naar de raad, hebben we hiervoor meer tijd genomen. De concept-omgevingsvisie is in januari 2023 besproken met de opiniecommissie. • Het omgevingsplan voor het gebied ‘t Hout en de verordening fysieke leefomgeving. De materie is inhoudelijk complex en er moeten een aantal (bestuurlijke) besluiten genomen worden hiermee verder te kunnen. Dit is de eerste wijk waarvoor een Omgevingsplan wordt opgesteld. Daarom zal dit proces als blauwdruk voor komende Omgevingsplannen gelden en daarom wordt hier iets ruimer de tijd voor genomen. • Participatiebeleid Het participatiebeleid is in 2022 besproken met de opiniecommissie. Op basis hiervan is besloten het beleid op enkele onderdelen te concretiseren. De vertraging op deze onderwerpen levert geen problemen op bij inwerkingtreding van de Omgevingswet. Voor deze onderdelen zijn in de wet aparte realisatietermijnen opgenomen. Raadsbesluiten Behaald volgens planning: • Verordening op de gemeentelijke adviescommissie ruimtelijke kwaliteit.

• Verordening kwaliteitscriteria uitvoering en handhaving (voorheen: verordening VTH) • Adviesrecht raad en participatieplicht bij buitenplanse omgevingsplanactiviteiten Vertraagd: • Delegatiebesluit wijzigen omgevingsplan. Deze is in 2022 opiniërend besproken. • Verordening nadeelcompensatie. Deze schuift door naar 2023. Deze verordeningen moeten zijn vastgesteld voordat de omgevingswet in werking treedt, vooralsnog 1 januari 2024. De Omgevingswet biedt de randvoorwaarden voor inwerkingtreding van de Wet kwaliteitsborging bouwwerken (Wkb), omdat in de Omgevingswet de 'knip' tussen de ruimtelijke en bouwkundige toets is opgenomen. Beide wetten leiden tot substantiële wijzigingen in het kostenverhaal voor vergunningverlening, toezicht en handhaving voor met name bouwwerken en milieubelastende activiteiten. Dit heeft consequenties voor de legesverordening. De vaststelling van de aangepaste legesverordening is gekoppeld aan de inwerkingtredingsdatum van de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging bouwwerken. Door het uitstel van beide wetten kon er in 2022 nog geen aangepaste legesverordening vastgesteld worden. Impuls woningbouwopgave In 2022 wordt in de gemeente gestreefd naar de bouw van minimaal 750 nieuwe woningen. Naar gestreefd, de aantallen zijn niet gehaald. In 2022 zijn 505 woningen toegevoegd.

Dit betreft 443 nieuwbouwwoningen en 62 woningen vanuit de ombouw van een pand met een voorheen andere functie. We zien ook landelijk dat de realisatie achterbleef, waarbij ook internationale ontwikkelingen een rol spelen zoals tekorten aan personeel, materialen, stijgende rente en stijgende kosten. Inzoomend op de lokale situatie is het verder belangrijk om te vermelden dat een tweetal grote ontwikkelingen, te

72

weten het Belastingkantoor en Oranjekade, net niet zijn afgerond in 2022 en daarmee pas meetellen voor de cijfers van 2023. Zie raadsinformatiebrief 2023-14. Ons Middelbaar Onderwijs (OMO) - inbreidingslocaties De huidige bestaande OMO-locaties in Helmond-Noord en Helmond-Oost worden in het kader van de ontwikkeling van De Braak, waar een nieuwe onderwijslocatie wordt gerealiseerd, door de gemeente overgenomen. De planontwikkeling van de locaties wordt gefaseerd ter hand genomen. De planvorming zal vooral gericht zijn op een bijdrage aan de wijkontwikkeling van beide genoemde wijken. Loopt volgens planning. Uiteindelijk wordt dit via een nieuw omgevingsplan aan uw raad voorgelegd. Deelname pilot standaard sociale huurwoning Samen met corporaties en de negen gemeenten in het Stedelijk Gebied Eindhoven zijn we begonnen met de uitvoering van de pilot. Doel van de pilot is om te komen tot een standaard sociale huurwoning om kostenverlaging te realiseren via collectieve aanbesteding van woningbouw. In 2022 worden binnen deze pilot twee projecten gerealiseerd in Helmond, te weten Zuidwand de Waart en Lindberghplein. Vertraagd. Er zijn bouwbedrijven geselecteerd voor de eengezinswoningen en meergezinswoningen. In 2022 is een eerste bouwplan in uitvoering genomen; 36 woningen aan de Torenstraat (de Waart). Een tweede project, aan het Lindberghplein, is in voorbereiding genomen.

3.8.3

Wat heeft het gekost?

In onderstaande tabel is de afwijking tussen de gewijzigde begroting en de realisatie (rekening) over 2022 per hoofdproduct weergegeven. Overzicht per hoofdproduct

(bedragen x 1.000/ - = negatief saldo)

Specificatie per Hoofdproduct

820 Ruimtelijke ordening stafafdelingen 825 Ruimtelijke ordening algemeen 830 Planproductie PBH 840 Bouw- en woningtoezicht 850 Volkshuisvesting 880 Grondexploitatie 885 Facilitair grondbeleid 890 Exploitatie gemeentelijke eigendommen Totaal saldo baten en lasten

825 Ruimtelijke ordening algemeen 830 Planproductie PBH 840 Bouw- en woningtoezicht 850 Volkshuisvesting 880 Grondexploitatie 890 Exploitatie gemeentelijke eigendommen Totaal mutaties reserves Saldo programma 8 Ruimtelijkeordening en volkshuisvesting

Begroting na wijzigingen Baten 0 84 0 4.535 19 40.789 972 3.703 50.101

Lasten 37 2.504 1.129 3.382 1.940 40.789 1.042 2.741 53.563

Saldo -37 -2.420 -1.129 1.153 -1.921 0 -70 962 -3.462

Begroting na Begroting na Begroting na wijzigingen wijzigingen wijziging ontrekking storting Baten Lasten Saldo 917 0 917 3.476 3.100 376 520 1.147 -627 1.271 50 1.221 0 0 0 55 0 55 6.238 4.297 1.941 56.339

57.860

73

Saldo -36 -1.236 -1.068 1.881 -1.096 -10.391 -22 825 -11.144

Realisatie t.o.v. Begroting Saldo V/N 1 V 1.184 V 61 V 728 V 825 V -10.391 N 48 V -137 N -7.682 N

Rekeningen

-1.521

Baten 0 42 29 5.242 23 12.811 1.344 3.957 23.448

Lasten 36 1.278 1.097 3.361 1.119 23.202 1.366 3.133 34.592 Rekeningen

Baten 917 3.346 520 469 10.391 183 15.826

Lasten 0 3.100 1.147 50 0 0 4.297

Saldo 917 246 -627 419 10.391 183 11.529

Realisatie t.o.v. Begroting Saldo V/N 0 V -130 N 0 V -802 N 10.391 V 128 V 9.588 V

39.274

38.889

385

1.906

V

Toelichting per hoofdproduct

Toelichting afwijking hoofdproduct 825 Ruimtelijk ordening algemeen Dit hoofdproduct heeft een voordelig saldo van € 1.184.000. Het saldo wordt met name veroorzaakt door het positief resultaat van de omgevingswet. Minder uitgaven wordt veroorzaakt door vertraging in de afronding van een aantal producten en het niet kunnen invullen van (tijdelijke) vacatures. Een aantal werkzaamheden zijn na het bekend worden van uitstel van de invoering van de Omgevingswet bewust naar achteren geschoven om de werkdruk te verlagen. Toelichting afwijking hoofdproduct 840 Bouw- en Woningtoezicht Dit hoofdproduct heeft een voordelig saldo van € 728.000. Het saldo wordt voornamelijk veroorzaakt door € 707.000 hogere baten. De raming van de legesinkomsten is met de 2e Berap 2022 bijgesteld naar € 4.535.000. De werkelijke legesinkomsten in 2022 bedragen € 5.242.000 en zijn daarmee € 707.000 hoger dan de bijgestelde raming. Dit wordt veroorzaakt door oplegging van enkele grote(re) legesopbrengsten. Vergunningverlening is een vraaggestuurd proces, waarbij we als gemeente niet altijd invloed hebben op het aantal aanvragen dat op jaarbasis ingediend wordt en waarvoor uiteindelijk in het jaar een vergunning verleend wordt. In de gemaakte productieplanning kunnen, door allerlei oorzaken, verschuivingen optreden. Deze hogere baten hebben daarom een incidenteel karakter.

Toelichting afwijking hoofdproduct 850 Volkshuisvesting Dit hoofdproduct heeft een positief resultaat van € 825.000. Dit resultaat wordt veroorzaakt doordat er geen kosten zijn gemaakt in het kader van reserve Stimuleren Wonen. De beleidsdoelstelling zijnde het realiseren van sociale huurwoningen is, zoals gepland, gerealiseerd. Het reserve Stimuleren Wonen is met name van toepassing voor sociale huur projecten die extra financiële ondersteuning behoeven. Denk daarbij aan bodemsanering, hogere geluidsbelasting en moeilijke bouwkundige omstandigheden. De woningbouwcorporaties hebben geen beroep gedaan op deze ‘regeling’ omdat bij de geplande projecten deze factoren niet van toepassing waren bij de planvorming. Toelichting afwijking hoofdproduct 880 Grondexploitatie Dit hoofdproduct heeft een nadelig saldo van € 10,4 miljoen Dit wordt onttrokken uit de reserve grondexploitatie. Voor een toelichting wordt verwezen naar de paragraaf grondbeleid. Toelichting afwijking hoofdproduct 890 exploitatie gemeentelijke eigendommen Dit hoofdproduct heeft een nadelig saldo van € 138.000, veroorzaakt door hogere lasten van € 392.000 en hogere baten van € 254.000. Gemeentelijke gronden In 2022 zijn de inkomsten vanuit erfpachtcanons € 56.000 lager dan geraamd met name als gevolg van de herziening van canons. De uitgaven zijn € 120.000 lager dan geraamd als gevolg van een lagere rentetoerekening.

74

De inkomsten vanuit de landbouwexploitatie zijn in 2021 € 51.000 hoger dan geraamd. De uitgaven (inclusief verdeling van het resultaat over de gronden die tot de grondexploitatie behoren en de gronden die tot dit hoofdproduct behoren) zijn € 49.000 hoger dan geraamd. Indien bedrijven of burgers overhoeken, groen- en reststroken en overige gronden willen kopen of huren worden daartoe overeenkomsten gesloten. In 2022 zijn de baten € 341.000 hoger dan geraamd (huren, recht van opstal en verkopen). De lasten zijn € 77.000 hoger dan geraamd en worden onder andere veroorzaakt door (hogere) desinvesteringskosten gemeentelijke gronden. Deze desinvesteringskosten worden deels weer gecompenseerd door een vrijval van de dekkingsreserve kapitaallasten. Gemeentelijke gebouwen Alle gemeentelijke gebouwen die niet in gebruik zijn voor de uitvoering van overige beleidsprogramma's van de gemeente Helmond zijn onder dit hoofdproduct gebracht. De opbrengsten voor deze gebouwen zijn € 82.000 lager dan geraamd. Dit wordt enerzijds veroorzaakt door lagere huuropbrengsten als gevolg van leegstand (o.a. Markt 43, Braakse Bosdijk 2) en anderzijds door de opbrengst van de verkoop van De Cajuit. De lasten zijn € 385.000 hoger dan geraamd. Dit wordt onder andere veroorzaakt door (hogere) kosten onderhoud gemeentelijke gebouwen.

Daarnaast wordt dit onder andere veroorzaakt door (hogere) desinvesteringskosten gemeentelijke gebouwen en hogere kosten opvang van Oekraïense ontheemden. De hogere kosten van opvang van Oekraïense ontheemden zijn het gevolg van hogere werkelijke verbouwingskosten € 240.000 en hogere overige (beheer)kosten gebouwen € 244.000. Deze hogere kosten voor opvang van Oekraïense ontheemden moeten in relatie gezien worden met de gemelde onderbesteding op de specifieke uitkering opvang ontheemden Oekraïne in hoofdstuk 4 ‘algemene dekkingsmiddelen’, hoofdproduct 970.

75

3.9 3.9.1

Programma 09: Stedelijke vernieuwing Wat hebben we bereikt?

Ambities: • In Helmond willen we voor een aantal kwetsbare wijken een duurzame, aantrekkelijke en gezonde woonomgeving creëren door in te (blijven) zetten op een meerjarig en intensief proces van herstructurering en transformatie. • Voor het centrum van onze stad staat een centrale opgave: verdergaande verstedelijking om zo een compacte, groene en aantrekkelijke ontmoetings- en verblijfplaats voor alle bewoners en bezoekers te bevorderen, met goede voorzieningen, goede bereikbaarheid en zo min mogelijk leegstand. • Om de levendigheid van het centrum te vergroten en om de leegstand (verder) terug te dringen zijn nieuwe bestemmingen en functies in het centrum essentieel: via transformatie van (kantoor)gebouwen, bouw van extra woningen en het bevorderen van wonen boven winkels, maar ook door het aantrekken van nieuwe winkels en horecagelegenheden en het stimuleren van ondernemerschap. • Op lange termijn moet de schaalsprong van Centrum+ meer gaan bijdragen aan het realiseren van onze maatschappelijke opgaven. Denk hierbij onder meer aan het tegengaan van een sociale tweedeling, het economisch versterken van de oostkant van de Brainportregio en de klimaat- en energieopgave. Dit willen we (mede) bereiken door in te zetten op een kwalitatieve schaalsprong met ongeveer 10.000 woningen en een stedelijk werkmilieu in en rond het centrum.

Om dit te bereiken hebben we: • De gebiedsvisie voor het stationskwartier in concept opgesteld. Met de provincie is een intentieovereenkomst afgesloten om het stationskwartier te realiseren. • Een plan van aanpak gemaakt voor de Stads Aa en hierover een intentieovereenkomst gesloten met het Waterschap Aa en maas (RIB 126) • Een waterelement toegevoegd op de kop van de Markt. • Verder gebouwd en ontwikkeld in Suytkade en Centrum Noord. • De stichting Volop ingeschakeld om leegstand (tijdelijk) tegen te gaan. Leegstaande panden zijn getransformeerd. De leegstand in het centrum is op het laagste niveau sinds 2014. • In Binnenstad-Oost/ Leonardusbuurt, Helmond-West en de Annawijk verschillende woningen opgeleverd of projecten voorbereid. In de verschillende kwetsbare wijken zijn stappen gemaakt. Daarnaast zijn er ook andere leefbaarheidsmaatregelen verricht, zoals ‘achter de voordeur gesprekken’ in de wijken Binnenstad Oost, Helmond West, Annawijk en Helmond Oost, inrichting van de openbare ruimte, en verduurzaming. • Voor Helmond-Oost en Helmond-Noord wijkontwikkelingsplannen vastgesteld. We hebben een start gemaakt met het opstellen van een wijkontwikkelingsplan voor Rijpelberg. • Voor de wijk Houtsdonk planvorming gestart om er ongeveer 2000 woningen te creëren. Vanuit het Rijk is een voornemen voor een bijdrage van €16,7mln toegekend. (RIB 118).

In 2022 is begonnen met de ontwikkeling van een ruimtelijk omgevingsplan (ROP). • Voor Stiphout een nieuwe gebiedsvisie opgesteld, als actualisatie van de structuurvisie Stiphout (2009). Tijdens de uitwerking van de Gebiedsvisie Stiphout hebben diverse participatiemomenten plaatsgevonden met grote betrokkenheid van de Stiphoutenaren.

76

3.9.2

Wat hebben we ervoor gedaan?

Beleidsuitvoering gericht op beleidsresultaten Centrum In centrum-Noord wordt gebouwd aan De Weef, Oranjekade en De Waart. Bij die laatste wordt ook de openbare ruimte vernieuwd. Verder wordt gewerkt aan de noordelijke verkeerslus, om het centrum te ontsluiten en aan de nieuwe brug bij de Waardstraat. Het gehele gebied ondergaat de komende jaren een metamorfose, waarbij meer dan 1000 woningen worden gerealiseerd. Plannen voor bijvoorbeeld het Piet Blomplein, met uitbreiding van de parkeergarage, worden verder uitgewerkt. Loopt volgens planning: De bouw van de Weef en Oranjekade vordert, de westrand van de Waart is gestart. Verdere plannen worden uitgewerkt, waarbij het verleggen van de kabels en leidingen een complexe randvoorwaarde is. In het stationsgebied wordt verder gewerkt aan een integrale visie, waar naast ruimtelijke aspecten ook vooral de integratie van werkgelegenheid, energietransitie en het tegengaan van de maatschappelijke tweedeling een belangrijke rol spelen. Tegelijkertijd vinden er allerlei ontwikkelingen plaats, zoals de bouw van woningen (Kerkstraat Zuid), de ontwikkeling van het nieuwe districtskantoor van de politie en er worden plannen gemaakt voor de verbindingen tussen station/centrum/De Cacaofabriek en de Kasteeltuin, de te vernieuwen Kunsthal en Boscotondo en het Speelhuis.

Bij een integrale gebiedsontwikkeling ontstaan er mogelijkheden voor het genereren van opbrengsten (zoals opbrengsten van grondverkoop en exploitatiebijdrage) voor de gemeente. Inventarisatie van de mogelijkheden en wettelijk instrumentarium kan een beter beeld geven van de potentie. Deze middelen kunnen een bijdrage leveren aan de dekking van de te maken kosten voor de integrale gebiedsontwikkeling. We blijven inzetten op ontwikkelingen met onze partners en dit wordt in 2022 onderzocht voor de ontwikkeling van het stationsgebied. Behaald: De visie voor het stationskwartier is in concept gereed voor de participatie. De omgeving van de Cacaofabriek wordt meegenomen in deze visie. Met de provincie hebben we een intentieovereenkomst ondertekend om gezamenlijk het stationskwartier te realiseren. In het stationskwartier zijn de woningen aan de Kerkstraat opgeleverd. De oplevering van de woningen in het voormalige belastingkantoor vindt door tekort aan materialen in 2023 plaats. Op Suytkade heeft de woningbouw een hoge vlucht genomen. Op bijna alle nog leegstaande plekken wordt gebouwd of ontwikkeld. De openbare ruimte volgt de bouw, plannen worden gemaakt voor het park rond de Motte en de eilandjes tussen de waterburchten. Rond De Cacaofabriek worden plannen gemaakt om deze hotspot te versterken met een buitenpodium, een urbanvoorziening en extra werkgelegenheid.

Ook wordt in de omgeving van Suytkade gekeken naar de mogelijkheden voor een indoor urbanvoorziening. Behaald. In 2022 zijn in Suytkade in het stedelijk blok woningen opgeleverd en zijn nieuwe woningen in aanbouw genomen. Ook Waterburcht 7 is in aanbouw genomen. Daarnaast is begonnen om een deel van de Stads Aa verder zichtbaar te maken.

77

Binnenstad-Oost / Leonardusbuurt • De nieuwbouw van 26 Behaald. Het ontwerp van de nieuwbouw van ca. huurappartementen op de locatie 30 huurappartementen op de locatie Winkelplein Winkelplein West wordt in aanbouw West is gereed. genomen • Op de kop van de Advocaat Botsstraat Vertraagd. Op de kop van de Advocaat Botsstraat wordt aan het Weverspark een blok van is aan het Weverspark plan voor een blok van vijftien appartementen in aanbouw achttien appartementen ontwikkeld, waarmee de genomen, waarmee de bebouwing langs bebouwing langs de randen van het park in 2024 de randen van het park wordt afgerond. wordt afgerond. • In de Leonardusbuurt wordt de Behaald. In januari 2023 is de verbouwing van de verbouwing van de Cajuit tot dertien Cajuit in de Leonardusbuurt tot dertien appartementen afgerond. appartementen afgerond. • Begin 2022 is de sloop van Den Herd Behaald. De sloop van Den Herd heeft in het voorzien (73 wooneenheden), waarna de najaar van 2022 plaatsgevonden. De nieuwbouw nieuwbouw direct volgt. is direct hierna gestart. • De nieuwbouw van veertien woningen op Vertraagd. De nieuwbouw van woningen op het het veldje aan de Dijksestraat wordt in veldje aan de Dijksestraat is in ontwikkeling. aanbouw genomen • In de Leonardusbuurt wordt een begin Behaald.

In de Leonardusbuurt zijn de te gemaakt met de herstart van de te renoveren sociale huurwoningen waaronder het renoveren sociale huurwoningen monumentale ensemble rondom ’t Huukske waaronder het monumentale ensemble opgeleverd. rondom ‘t Huukske. • We blijven ook in 2022 werken aan de Behaald. In 2022 zijn ca. 80 gesprekken per wijk groei van het maatschappelijke klimaat gevoerd voor het project ‘Achter de voordeur in de door voortzetting van het project ‘Achter wijken Binnenstad Oost, Helmond West, Annawijk de voordeur’. en Helmond Oost, en zo is gewerkt aan de groei van het maatschappelijke klimaat. Helmond-West • In 2022 is gestart met de nieuwbouw van Behaald. De projecten Hulsbosch en Boemerang ‘Hulsbosch’, de herontwikkeling van ‘de zijn in aanbouw. Op bouwlocatie Itterestraat zijn Boemerang’ en de bouwlocatie bij de 17 appartementen opgeleverd. voormalige Itterestraat. Hierbij gaat het in totaliteit om ongeveer 60 appartementen. • De laatste fase van de herinrichting van Behaald. De herinrichting van de openbare ruimte, de openbare ruimte wordt afgerond. Dit zowel locatie Oude Huys als de reststukken, zijn vindt onder andere plaats op de locatie gereed. Oude Huys. • De laatste reststukken van de openbare Zie voorgaand. ruimte worden in 2022 ingericht, waarmee de herinrichting is afgerond. • Ook in 2022 wordt er uitvoering gegeven Behaald. Zie Binnenstad Oost.

aan het project ‘Achter de voordeur’, met als doel het maatschappelijke klimaat te verbeteren.

78

Annawijk • De herinrichting van de openbare ruimte in de Annawijk is in 2022 in uitvoering • In 2022 wordt het project ‘Achter de voordeur’ voortgezet. Zo werken we aan een groei van het maatschappelijke klimaat.

Vertraagd. In 2023 wordt gestart met de laatste fase van de herinrichting. Behaald. Zie Binnenstad Oost.

Helmond-Oost • Het wijkontwikkelingsplan voor Helmond- Het wijkontwikkelingsplan voor Helmond-Oost is Oost wordt samen met het strategische samen met het strategische vastgoedbeleid van vastgoedbeleid van Woonpartners Woonpartners vertaald in een samenhangende vertaald in een samenhangende ruimtelijke gebiedsvisie, die begin 2023 wordt ruimtelijke gebiedsvisie. opgeleverd. • Op het Lindberghplein wordt het eerste Behaald. De eerste nieuwe bouwprojecten op het nieuwe bouwproject (ongeveer veertig Lindberghplein zijn in aanbouw genomen. woonruimten) in aanbouw genomen. Het betreft de ‘standaard’ SGEappartementen van BAM. • De groene geledingszone tussen Behaald. Het ontwerp voor de herinrichting groene Straakven en Beisterveldsebroek wordt geledingszone tussen Straakven en heringericht waarmee meer kansen Beisterveldsebroek is gereed. worden gecreëerd voor beweging en ontmoeting. • Het groen rondom diverse complexen van Behaald. Het groen rondom diverse complexen Woonpartners wordt opgeknapt. van Woonpartners is opgeknapt. Ook heeft de openbare ruimte door inzet van de SES-middelen een impuls gekregen. • In 2022 wordt het project ‘Achter de Behaald. Zie Binnenstad Oost. voordeur’ voortgezet. Zo werken we aan een groei van het maatschappelijke klimaat. • In 2022 wordt gewerkt aan het versterken Behaald.

In 2022 is gewerkt aan het versterken van het sociale netwerk en wordt gekeken van het sociale netwerk en de rol die het welke rol het aanwezige maatschappelijke aanwezige maatschappelijke vastgoed hierbij kan vastgoed hierbij kan spelen. spelen. Nieuw. Op de locatie aan de Van Meelstraat is een plan ontwikkeld bestaande uit ca. 50 appartementen. Bouwstart volgt in 2023.

Helmond-Noord • In 2022 wordt gestart met de verdere uitwerking van het eind 2022 vast te stellen wijkontwikkelingsplan. • Het in aanbouw verkerende nieuwbouwproject aan de Bloemendaallaan (voorheen Vondellaan) wordt opgeleverd. Het betreft 26 appartementen en veertien woningen.

Vertraagd. Vaststelling wijkontwikkelingsplan is voorzien in 2023. Behaald. De 26 appartementen en veertien woningen aan de Bloemendaallaan (voorheen Vondellaan) zijn opgeleverd.

79

•

•

•

In 2022 worden de plannen voor het Behaald. In 2022 zijn de plannen voor het gebied gebied Adelaarplein en omgeving samen Adelaarplein en omgeving samen met de met de omwonenden uitgewerkt. omwonenden uitgewerkt, voor uitvoering in 2023. Er wordt gestart met de ruimtelijke Behaald. Er is gestart met de ruimtelijke uitwerking van de plannen voor de diverse uitwerking van de plannen voor de diverse OMOOMO-locaties. locaties. In 2022 wordt op basis van het vast te Behaald. Zie Binnenstad Oost. stellen wijkontwikkelingsplan het project ‘Achter de voordeur’ opgestart. Zo werken we aan een groei van het maatschappelijke klimaat in met name de buurt Bloem- en paardenvelden.

Houtsdonk Planvorming voor Houtsdonk was nog niet voorzien in de begroting 2022. In 2022 hebben we een subsidieaanvraag van 16,1 miljoen euro ingediend bij het Rijk voor mobiliteitsmaatregelen om gebiedsontwikkeling Houtsdonk mogelijk te maken. Het Rijk heeft deze aanvraag toegekend en dit moet leiden tot de ontwikkeling van 1.500 tot 2.000 woningen. (RIB 118) Ook werken we samen met WoCom aan een eerste fase binnen Houtsdonk. Voor Houtsdonk wordt een integraal ruimtelijk ontwikkelplan opgesteld, in samenwerking met de omgeving. Inmiddels heeft overleg plaatsgevonden met de buurtbewoners, ondernemers en voetbalvereniging HVV. Gebiedsvisie Stiphout Planvorming voor Stiphout was nog niet voorzien in de begroting 2022. In december 2021 hebben we besloten te komen tot een geactualiseerde gebiedsvisie Stiphout 20222035. Ruim tien jaar na vaststelling van de structuurvisie in 2009 waaruit veel plannen zijn gerealiseerd was het nodig samen met de Stiphoutenaren een nieuwe stip op de horizon te formuleren. De gebiedsvisie is in een zorgvuldig onderzoeks- en participatieproces tot stand gekomen met grote betrokkenheid van de Stiphoutenaren. In de gebiedsvisie wordt een richting gegeven over de ontwikkeling van Stiphout. Ook zijn er afspraken gemaakt over de uitvoering van de Gebiedsvisie: het is de bedoeling dat inwoners zelf in werkgroepen uitvoering gaan geven aan de visie.

Zo blijven we participatief aan het werk, zowel tijdens het maken van de visie als bij het uitwerken daarvan. In november is de concept gebiedsvisie gepresenteerd aan de inwoners van Stiphout en opiniërend behandeld in de raadscommissie. In 2023 volgt besluitvorming en uitwerking. .

80

3.9.3

Wat heeft het gekost?

In onderstaande tabel is de afwijking tussen de gewijzigde begroting en de realisatie (rekening) over 2022 per hoofdproduct weergegeven. Overzicht per hoofdproduct

Toelichting per hoofdproduct

Toelichting afwijking onttrekking met de reserves hoofdproduct 815 Stadsvernieuwing algemeen Dit hoofdproduct heeft een nadelig saldo van € 212.000. Het saldo wordt met name veroorzaakt door de lagere onttrekking aan de reserve voor leefbaarheidsmaatregelen. Deze middelen blijven de komende jaren noodzakelijk de leefbaarheidsingrepen, voortvloeiend uit de meerjarige wijkontwikkelingsplannen, te blijven uitvoeren.

81

3.10 3.10.1

Programma 10: Verkeer en mobiliteit Wat hebben we bereikt?

Ambities: • Realiseren van een goede bereikbaarheid in combinatie met leefbaarheid en de verkeersveiligheid in de stad, met waar mogelijk toepassing van smart mobility. • Hoogwaardige, betrouwbare, flexibele en betaalbare mobiliteitsdiensten. • Via deelname in Europese projecten participeren we actief in de ontwikkeling van innovatieve mobiliteitsoplossingen. Die bieden een oplossing voor onze eigen mobiliteitsopgaven en genereren ook een duidelijke economische spin-off in relatie tot de economische ontwikkeling op de Automotive Campus. Om dit te bereiken hebben we: • Begonnen met het opstellen van een mobiliteitsvisie waarmee de dominantie van de auto in de stad wordt teruggedrongen, gewerkt wordt aan hoogwaardige alternatieven in het aanbod van openbaar vervoer en deelmobiliteit, waarmee fiets- en wandelverbindingen verbeterd worden en de leefbaarheid en gezondheid van de inwoners in Helmond wordt vergroot. • Onderzoek gedaan bij inwoners en werkgevers naar de behoefte van het openbaar vervoer aanbod in de stad. Deze resultaten zijn meegenomen in de mobiliteitsvisie. • Het ombouwen van de Houtsestraat naar een fietsstraat gestart. • Een start gemaakt met de verkenning van de opvolging van Bravoflex (deeltaxi 2.0). • Er zijn met het Rijk en de provincie afspraken gemaakt om de Kasteeltraverse verder te ontlasten door de Zuidelijke Ontsluiting.

De eerste fase van het onderzoek naar de mobiliteitsstructuur in Helmond dat daarvoor nodig is, hebben we uitgevoerd. • Het project waarmee we willen komen tot een zelfrijdende shuttle verder gebracht door mogelijke routes en benodigde (technische) eisen te verkennen. • Verder gewerkt om de verkeerslichten in Helmond met slimme technologie te laten samenwerken met systemen waarmee steeds meer van de hulpdiensten, vrachtwagens en personenauto’s worden uitgerust. Dit zorgt voor meer veiligheid op de weg en een betere doorstroming. Hierbij worden mogelijkheden onderzocht voor meer voorrang voor fietsers. • Deelgenomen aan Europese mobiliteitsprojecten in het kader van EIT Urban Mobility en het Horizon programma. Helmond staat door deelname aan Europese projecten internationaal hoog aangeschreven als het gaat om het ontwikkelen, testen en toepassen van innovaties op het gebied van mobiliteit. Dit draagt bij aan de bereikbaarheid van Helmond, maar ook aan de ontwikkeling van de Automotive Campus als centrum voor slimme mobiliteit.

3.10.2

Wat hebben we ervoor gedaan?

Beleidsresultaten verbonden partijen Om dit te bereiken werken we voor een deel hiervoor samen met de volgende verbonden partijen: Metropoolregio Eindhoven Er is gewerkt aan het regionaal fietsbeleid en een plan van aanpak voor het actualiseren van de uitwijk routes voor calamiteiten (U-routes), voor uitvoering in 2023. Tijdens het MRE overleg van de wethouders mobiliteit zijn subsidieaanvragen voor projecten van de Bereikbaarheidsagenda vastgesteld. Toekenning van de subsidie uit de middelen voor de Bereikbaarheidsagenda is opgedragen aan het college van Helmond.

82

De werkzaamheden voor het opstellen van het Regionaal Mobiliteitsplan (RMP)2023 zijn eind 2022 afgerond. Er is een start gemaakt met Toekomstbeeld Mobiliteit. Bureau AEF heeft advies uitgebracht om de verschillende regionale overleggen op het thema mobiliteit beter op elkaar af te stemmen. Beleidsuitvoering gericht op beleidsresultaten N279 Afhankelijk van de uitspraak van de Raad van State in 2021/2022 is het provinciaal inpassingsplan voor de verbetering van de N279 definitief geworden. Er is met de provincie een overeenkomst over de flankerende maatregelen. Dit in het kader van een verdere bovenwettelijke verbetering van de leefbaarheid langs deze weg, bijvoorbeeld op het gebied van geluid en natuur. Behaald. De Raad van State heeft het provinciaal inpassingsplan N279 Veghel-Asten in 2021 vernietigd. Een te sluiten overeenkomst tussen gemeente en provincie is daarmee op dit moment niet aan de orde. De provincie is medio 2022 gestart met het opstellen van een nieuw plan. Het plan van aanpak daarvoor is eind 2022 vastgesteld. Bundelroutes Uit de regionale studie Bundelroutes, die als onderdeel van de Bereikbaarheidsagenda is uitgevoerd, is gebleken dat in Helmond met het huidige pakket aan maatregelen er toch knelpunten ontstaan op het gebied van doorstroming en leefbaarheid. In 2020 is de Verkeersvisie opgeleverd met hierin twee uiterste varianten voor Helmond.

Deze twee uiterste varianten zijn ingebracht in de MIRT-studie, samen met de uitkomsten van de visie OV Toekomstbeeld. De vervolgonderzoeken van het MIRT focussen hierbij op de lange termijn (2040). Voor de kortere termijn is regionaal afgesproken dat voor de bundelroutes een (no regret) maatregelenpakket tot 2030 wordt ontwikkeld. Behaald. In regionaal verband hebben we gewerkt aan een maatregelpakket voor de bundelroutes tot 2030. In 2023 worden deze werkzaamheden voortgezet Zuidelijke ontsluiting Helmond In 2022 gaan we de MIRT-opgave Zuidelijke Ontsluiting Helmond uitwerken. Het doel is om de bereikbaarheid van Helmond te behouden en verbeteren én de leefbaarheid in de stad te vergroten. Dit alles met het realiseren van de schaalsprong (onder andere woningen en arbeidsplaatsen) als uitgangspunt. Behaald. In 2022 hebben we de Zuidelijke Ontsluiting (gericht op het verleggen van doorgaand verkeer dat nu gebruik maakt van de Traverse, naar de A67) verder uitgewerkt. Er is onderzoek gedaan naar een passende uitvoeringsvorm van de N612 Helmond -Someren en de aansluiting op de Rochadeweg. Daarnaast is gekeken naar alternatieven voor het autoverkeer (mobiliteitstransitie Zuidelijke Ontsluiting). Met buurgemeenten, provincie en rijk wordt nu gekeken naar een verdere uitwerking voor het BO-MIRT in het najaar 2023 (informerend) en 2024 (besluitvormend).

Integrale blik mobiliteit Helmond In 2022 gaan we de verschillende studies, visies en programma’s op het gebied van mobiliteit als input voor de omgevingsvisie in samenhang bij elkaar brengen. Behaald. We zijn gestart met het opstellen van een mobiliteitsvisie waarmee de dominantie van de auto in de stad wordt teruggedrongen, gewerkt wordt aan hoogwaardige alternatieven in het aanbod van openbaar vervoer en deelmobiliteit, waarmee fiets- en wandelverbindingen verbeterd worden en de leefbaarheid en gezondheid van de inwoners in Helmond wordt vergroot. De mobiliteitsvisie hangt samen met de Omgevingsvisie. In 2023 volgt participatie en besluitvorming. 83

Smart Mobility: In 2022 wordt ingezet op: • Innovatief verkeersmanagement, via het testen en uitproberen van nieuwe technieken of het al operationeel toepassen op het gebied van C-ITS, innovatief verkeersmanagement (slim sturen), data en verkeersveiligheid (zoals ISA). Data speelt een steeds grotere rol in mobiliteit en dat zal alleen nog maar toenemen. Een eerste onderzoek naar mogelijke toepassing van data in 2020 en 2021 laat zien dat we dit in Helmond afdelingoverstijgend moeten oppakken, dat er een regievoerder dient te zijn en dat het noodzaak is om nu al te handelen om de minimaal vereiste data top vijftien op orde te gaan brengen. Deels behaald. Er vindt landelijk en regionaal nog discussie plaats aan welke specificaties data moeten voldoen. Binnen Helmond moet nog uitgewerkt worden wat de consequenties zijn van een afdelingsoverstijgende aanpak. Het daadwerkelijk invulling geven aan het verzamelen van data is daarmee nog niet volledig gestart. •

Innovatieve vervoersconcepten, via de doorontwikkeling in de richting van autonoom rijden, met nieuwe pilots en het onderzoeken van de mogelijkheid voor een innovatie- en expertisecentrum autonoom rijden in Helmond. Plus het ontwikkelen van (een visie op en projecten voor) nieuwe (openbaar) vervoerconcepten. Naast de fiets bieden ook openbaar vervoer en nieuwe innovatieve vervoerconcepten kansen om de groei van het autogebruik terug te dringen. Hoogfrequent spoor, een sterke openbaar vervoerverbinding met de regio en flexibele last mile voorzieningen in de stad kunnen hier onderdeel van uitmaken. Hierbij kan gedacht worden aan flexbussen, deeltaxi’s en zelfrijdend vervoer.

Verloopt volgens planning. Het betreft processen die jaar overschrijdend zijn. In 2023 en 2024 moeten de resultaten op straat zichtbaar worden. In de 2e helft van 2022 is het onderzoek naar de behoefte van ‘openbaar toegankelijk vervoer’ uitgevoerd. De resultaten daarvan worden meegenomen in de ovvisie die in 2023 wordt opgestart. •

Deelmobiliteit en gedragsverandering. De regio zet vol in op gedragsverandering en mobiliteitstransitie. De gemeente Helmond is gestart met de uitrol van deelmobiliteit en participeert in het gedragsveranderingstraject samen met de regio. In 2022 starten we met de uitvoering van het plan van aanpak Visie deelmobiliteit

Behaald: We hebben een start gemaakt met het uitvoeren van de in 2021 vastgestelde Visie deelmobiliteit. De wereld van deelmobiliteit is nog nieuw, kent vele aanbieders en vraagt om gewenning bij de gebruikers. Om dit goed te stroomlijnen hebben we gewerkt aan manieren om regulerend op te kunnen treden en zijn met partijen afspraken gemaakt om het aanbod van deelmobiliteit te stimuleren en continuïteit te garanderen. Denk hierbij aan het voortzetten van de mobiliteitshub Brandevoort en het blijven aanbieden van deelfietsen Parkeren In 2022 starten we met het in 2021 vastgestelde parkeerbeleid. Behaald. In 2022 zijn we gestart met de uitvoering van het in 2021 vastgestelde parkeerbeleid.

84

Beleidsnota verkeersveiligheid Besluitvorming over de nieuwe beleidsnota verkeersveiligheid vindt plaats in 2022. In de beleidsnota vormt de nieuwe landelijke werkwijze van ‘risicogestuurde verkeersveiligheid’ een van de uitgangspunten. Binnen Helmond stijgt het aantal verkeersongevallen. Verkeersveiligheid is een belangrijk onderdeel van leefbaarheid in de stad. Met name onder kwetsbare deelnemers, zoals fietsers, e-bike en voetgangers, vallen veel slachtoffers. We willen het langzaam verkeer stimuleren als alternatief voor het autogebruik. Dat lukt alleen als ook de verkeersveiligheid voor deze categorie op een hoog niveau staat. Vertraagd: Afronding van en besluitvorming over de nieuwe beleidsnota verkeersveiligheid is uitgesteld naar 2023. Eind 2022/begin 2023 hebben we onderzoek gedaan naar de verkeersveiligheid bij schoolomgevingen. De resultaten daarvan worden meegenomen in de beleidsnota. Uitvoering Fietsagenda Helmond • Onderzoek naar nieuwe fietsverbinding Kloostereind – Brouwhuise Heide; • Voorbereiding fietsroute Gemert-Helmond; • Uitvoering verbetering fietsroutes Helmond-Geldrop-Eindhoven; • Uitvoering verbetering fietsroute Helmond-Deurne; • Uitbreiden en verbeteren monitoring fietsgebruik; • Aanpak fietsknelpunten; • Blijven stimuleren van de fiets en gedragsverandering, door voorlichting, educatie en campagnes Behaald.

De onderzoeken naar de fietsverbinding Kloostereind-Brouwhuise Heide en de fietsroute Gemert-Helmond hebben een relatie met de N279. Het vernietigen van het provinciaal inpassingsplan N279 door de Raad van State heeft ertoe geleid dat de voorbereidingen voor beide projecten nog niet afgerond zijn. Voor de fietsroute Helmond-Geldrop-Eindhoven zijn aanvullende onderzoeken gedaan en is verdere besluitvorming in gang gezet. Het ombouwen van de Houtsestraat naar een fietsstraat is gestart. In overleg met de gemeente Deurne en de provincie is gewerkt aan de voorbereiding voor het verbeteren van de fietsroute Helmond-Deurne. Een tracéstudie naar de fietsverbinding van Helmond naar Asten is samen met de gemeente Asten gestart. Regionale agenda In 2020 is vanuit het MRE samen met de provincie een gezamenlijke regionale mobiliteitsagenda opgesteld met bijbehorend uitvoeringsprogramma. In dit nieuwe programma zijn onder andere de voormalige RUP-middelen opgenomen. De regionale mobiliteitsagenda geeft uitvoering aan de gebiedsgerichte aanpak (GGA) met hierin onder andere verkeersveiligheid en een deel van de routegebonden projecten van de bereikbaarheidsagenda. Met de regionale agenda is een omslag gemaakt van projectfinanciering naar programmafinanciering met cofinanciering. Behaald: Zie beleidsresultaten verbonden partijen.

85

3.10.3

Wat heeft het gekost?

In onderstaande tabel is de afwijking tussen de gewijzigde begroting en de realisatie (rekening) over 2022 per hoofdproduct weergegeven. Overzicht per hoofdproduct

Toelichting per hoofdproduct

Toelichting afwijking hoofdproduct 250 Verkeer en vervoerbeleid Dit hoofdproduct heeft een voordelig saldo van € 717.000. Voor een deel is dit voordeel ontstaan op de budgetten voor Smart Mobility. In 2022 is gestart met de mobiliteitsvisie Helmond maar is deze nog niet afgerond, een aantal daarbij behorende activiteiten worden in 2023 opgepakt (vervolg opstellen visie, participatietraject en opstellen uitvoeringsagenda). Ook is gestart met de visie deelmobiliteit. Vanwege extra benodigde afstemming met externe partners en het medio 2022 in dienst treden van een projectleider zal een deel in 2023 worden uitgevoerd. Daarnaast is een vertraging opgetreden bij de verschillende projecten, zoals deeltaxi en het vervolg op Fabulos, welke we in 2023 op straat kunnen zien, en hebben initiatieven als het opzetten van een Smart Mobility innovatiecentrum meer tijd nodig. Bovendien is de Automotive Week (vanwege Corona) verschoven naar 2023. De bijdrage voor de krachtenbundeling is, die in 2022 verwacht werd, nog niet in rekening gebracht. Dit alles bij elkaar leidde tot een voordeel van € 490.000. Daarnaast is het budget voor verkeersbeleid niet volledig ingezet. Dat kwam omdat het onderzoek OV niet volledig afgerond is en de kosten daarom deels in 2023 zullen worden afgedekt. Daarnaast heeft de provincie Noord-Brabant geen bijdrage gevraagd voor de samenwerkingsagenda Brabantstad Fiets.

In verband met corona was het budget van 2021 nog beschikbaar. Op het onderdeel kleine verkeersmaatregelen is een voordeel ontstaan. Ook heeft het aanpassen van de rentevoet op kapitaallasten het saldo positief beïnvloed. Tenslotte is bij het onderdeel verkeersveiligheid een voordeel ontstaan omdat de focus is gelegd op het opstellen van een nieuw verkeersveiligheidsplan waardoor minder projecten zijn uitgevoerd. Dit leidde bij elkaar tot een voordeel van € 227.000.