RN 050 Jaarverantwoording 2024

Op dit moment is een opvanglocatie voor circa 50 AMV-ers aanwezig op de Torenstraat. Aan een tweede locatie voor deze doelgroep wordt gewerkt. We streven naar eind 2025. De zoektocht naar een grotere locatie loopt ook nog, dit is echter een complexe opgave waarvan de uitkomst nog onzeker is. Huisvesten statushouders Elke gemeente krijgt halfjaarlijks een taakstelling voor het huisvesten van statushouders. Statushouders huisvesten we op grond van de regionale huisvestingsverordening met urgentie in sociale huurwoningen van de woningcorporaties. Ook kijken we in onze gemeente naar nieuwe kansen voor Nidos woningen/woonvormen (Nidos is de voogdij-instelling voor AMV’ers) waar AMV-statushouders onder begeleiding kunnen wonen. Niet behaald. Door een achterstand uit 2023 hebben we in 2024 de taakstelling huisvesting statushouders niet behaald. Er resteert nog een achterstand van 34 statushouders. We nemen dit mee naar 2025. In november is de Nidos woongroep voor 12 AMV-statushouders geopend. Integratie statushouders Vanaf het eerste moment zetten we in op het leren van de taal, voorbereiding op werk/participatie en deelname aan de lokale samenleving. Daarom zorgen we ervoor dat ook bij verhoogde instroom er

44

voldoende inburgeringstrajecten zijn en dat statushouders zowel maatschappelijk als naar werk worden begeleid. Behaald. Statushouders krijgen maatschappelijke begeleiding, volgen een inburgeringstraject om de taal te leren en worden naar werk begeleid.

3.1.4.3

Wat heeft het gekost per HP?

In onderstaande tabel is de afwijking tussen de gewijzigde begroting en de realisatie (rekening) over 2024 per hoofdproduct weergegeven. Overzicht per hoofdproduct

(bedragen x 1.000/ - = negatief saldo)

Specificatie per Hoofdproduct

622 Opvang Vreemdelingen Totaal saldo baten en lasten

622 Opvang Vreemdelingen Totaal mutaties reserves Saldo TH1.4 Inclusie

Begroting na wijzigingen Baten 11.619 11.619

Lasten 11.398 11.398

Saldo 221 221

Begroting na Begroting na Begroting na wijzigingen wijzigingen wijziging ontrekking storting Baten Lasten Saldo 9.775 8.946 829 9.775 8.946 829 21.394

20.344

Saldo 4.598 4.598

Realisatie t.o.v. Begroting Saldo V/N 4.377 V 4.377 V

Rekeningen

1.050

Baten 10.350 10.350

Lasten 5.751 5.751 Rekeningen

Baten 9.184 9.184

Lasten 8.946 8.946

Saldo 238 238

Realisatie t.o.v. Begroting Saldo V/N -591 N -591 N

19.534

14.697

4.836

3.786

V

Toelichting per hoofdproduct

Toelichting afwijking hoofdproduct 622 Opvang Vreemdelingen Dit hoofdproduct heeft een voordelig saldo van € 4,377 miljoen. Daarnaast is er een resultaat op de onttrekking aan de reserve van € 591.000. Dit is als volgt te verklaren. De voor het kalenderjaar 2024 ingediende en door het Rijk toegekende aanvraag voor Bekostiging Opvang Ontheemden Oekraïne (BOOO) bedroeg € 11,619 miljoen. In de aanvraag en toekenning van de middelen wordt qua systematiek grotendeels uitgegaan van normvergoedingen ter compensatie van de werkelijke kosten. Er dient een bedrag te worden terugbetaald aan het Ministerie van Justitie & Veiligheid (J&V) aangezien er meer is aangevraagd dan de normvergoeding toestaat. De in 2024 gerealiseerde kosten voor opvang van deze doelgroep bedroegen € 5,751 miljoen Hierdoor resteert een saldo aan overtollige middelen van € 4,599 miljoen. Extern onderzoek in opdracht van het Rijk heeft inmiddels al geleid tot het verlagen van deze normvergoeding 2024 ten opzichte van 2023. In 2025 is de norm vergoeding wederom verlaagd. Daarnaast zijn er mindere lasten, dan begroot voor het team Asiel en Migratie doordat het team nog niet op sterkte was. Toelichting afwijking mutatie reserve Hoofdproduct 622 Opvang Vreemdelingen Er is een resultaat op de onttrekking aan de reserve van € 591.000.

Conform het advies van de VNG wordt voorgesteld overschotten op te sparen in een hiervoor reserve ‘Vluchtelingen Oekraïne’ om toekomstige kosten gepaard gaande met lagere of mogelijk beëindigde vergoedingen te kunnen bekostigen.

45

3.1.5 Gezondheid 3.1.5.1

Wat hebben we bereikt?

Beoogd maatschappelijk effect: We streven naar het versterken van de sociale structuur, leefbaarheid en gezondheid in met name de aandachtswijken. Dit doen we vanuit het idee dat de aanpak van de bestaande gezondheidsverschillen verder gaat dan leefstijlinterventies. Daarbij wordt dan ook intensief de link gelegd met de aanpak van armoede en het versterken van basisvaardigheden. Doelstellingen • In 2040 zijn de gezondheidsverschillen kleiner met 30% en leven alle Helmonders 5 jaar langer in goede gezondheid. • Inwoners van Helmond beschikken over voldoende basisvaardigheden (rekenen, taal en burgerschap) om deel te nemen aan de samenleving op een manier die goed bij hun identiteit, vaardigheden en leven past. • Tweedeling verminderen via de speerpunten in ‘Ruimte om te leven’: o Meer welzijn voor de burger: samenwerken aan preventie en ondersteuning o Preventie via de werkvloer o Alle jongeren actief Om dit te bereiken hebben we: • Verder uitvoering gegeven aan de geplande activiteiten uit het Stadsplan Basisvaardigheden, met als doel de basisvaardigheden van inwoners te versterken. • Thematafels geëvalueerd. Er is geen vervolg gegeven aan deze vorm, maar het wordt onder één noemer voortgezet: GezondHelmond. • Een gezonde kantine ingericht en in gebruik genomen binnen De Braak.

• Verschillende activiteiten uitgevoerd ter bevordering van de gezondheid van inwoners binnen het Wijkontwikkelplan Helmond-Oost. • Uitvoering gegeven aan de activiteiten uit het Gezond en Actief Leven Akkoord voor 2024, gericht op de verbetering van de gezondheid van inwoners. • De beweging Ruimte om te Leven laten opgaan in Brainport voor Elkaar.

3.1.5.2

Wat hebben we ervoor gedaan?

Uitvoering Stadsplan Basisvaardigheden Met de uitvoering van het stadsplan vergroten we de basisvaardigheden van mensen zodat zij zich beter kunnen redden in de steeds ingewikkelder wordende maatschappij. We doen dit door naast het reguliere aanbod aanvullend in te zetten op preventie, ‘NT1-ers’ (Helmonders met Nederlands als eerste taal) de eerste stap te laten zetten middels een gezinsaanpak, begeleiding vanuit belangrijke vindplekken, een werkgeversaanpak en door de inzet van het taalhuis als centraal coördinatiepunt van vraag en aanbod. Het stadsplan wordt uitgevoerd met verschillende partners in de stad. In 2024 is het Taalhuis beter gepositioneerd in de stad met eigen communicatiekanalen, starten we als een van de pilotgemeenten met de landelijke Gemeentelijke Gezinsaanpak, worden werkgevers actiever benaderd en betrokken, breiden we de wijkaanpak uit over verschillende wijken en worden ambassadeurs meer ingezet. De doorontwikkeling van het Taalhuis omvat bijv. ook het werven van Taalhuisvrijwilligers en het opstellen en volgen van een jaarplan. Nog niet afgerond. Van de genoemde doelstellingen hebben we vrijwel alles gerealiseerd. Het inzetten van ambassadeurs en werven van Taalhuisvrijwilligers is minder gebeurd dan beoogd.

46

Uitvoeren Lokaal Preventieakkoord In 2024 zal de samenwerking tussen de 100 partners die aangesloten zijn bij de drie thematafels (Helmond Rookvrij, gezonde voeding en beweging en denormaliseren alcohol en drugs) geïntensiveerd worden, gefaciliteerd door de gemeente. Daarnaast worden de thematafels geëvalueerd. Er wordt besloten of ze een vervolg krijgen, en zo ja in welke vorm. Ook worden de huidige drie thema's tegen het licht gehouden en wordt er gekeken of er thema's a.d.h.v. de actualiteit worden toegevoegd. In 2024 wordt ook ingezet op het (deels) implementeren van de drie Preventieakkoordpijlers op Sporten beleefcampus de Braak en uiteraard het Huis voor de Stad, o.a. middels een gezonde en duurzame kantine. Behaald. De thematafels zijn geëvalueerd en hebben geen vervolg gekregen, maar zijn opgenomen in het subsidieprogramma Versterken Lokale Netwerken (VLN). De aanvraag is gedaan (en toegekend) door de thematafels gezamenlijk onder één noemer: GezondHelmond. De gezonde kantine is in gebruik en Jibb+ heeft via het parkmanagement binnen de Braak aandacht voor gezondheid. Wijkgerichte aanpak Binnen zowel de Wijkontwikkelplannen Oost, Noord als Rijpelberg (zie ook 4.2.2) is gezondheid een centraal thema.

In 2024 zullen voor die wijken interventies ontwikkeld worden die bijdragen aan het verbeteren van de ervaren gezondheid van bewoners, met als uitgangspunt dat we kijken waar de wijk zelf behoefte aan heeft. Nog niet afgerond. In Oost zijn verschillende interventies gestart die over een langere tijd doorlopen. In Noord en Rijpelberg moet dit nog een impuls krijgen. Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) We zetten ons al geruime tijd in om de gezondheidsperspectieven van onze inwoners te verbeteren en om gelijke kansen voor onze inwoners te creëren. In het Integraal Zorgakkoord (IZA) en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) maken verschillende zorgpartijen, waaronder gemeenten, nu ook afspraken over de gezondheidsdoelen voor de komende jaren. De financiering voor de uitvoering van de afspraken vindt plaats via een brede Specifieke Uitkering (SPUK). De brede SPUK komt in plaats van een vijftiental (bestaande) programma's (waaronder preventie-akkoord, sportakkoord, regeling combinatiefunctionarissen). We geven de komende periode uitvoering aan ons plan van aanpak GALA. Dit plan van aanpak bestaat voornamelijk uit het samenbrengen van interventies die we al uitvoeren. Nog niet afgerond. Het GALA loopt van 2023 - 2026. De activiteiten en projecten zoals afgesproken in het GALA hebben in 2024 plaatsgevonden.

Ruimte om te leven De afgelopen twee jaar is de beweging Ruimte om te leven opgestart. Inmiddels zijn vele partners uit de stad aangesloten. In 2024 richten we ons meer op het betrekken van het bedrijfsleven en wat zij kunnen doen richting hun werknemers waar het gaat om geldzorgen, vitaliteit en basisvaardigheden. Er zal meer toegespitst worden op de verschillende bloedgroepen: zorg, maatschappelijk veld, ondernemers. Niet behaald. De beweging Ruimte om te Leven is in 2024 opgegaan in Brainport voor Elkaar.

47

3.1.5.3

Wat heeft het gekost per HP?

In onderstaande tabel is de afwijking tussen de gewijzigde begroting en de realisatie (rekening) over 2024 per hoofdproduct weergegeven. Overzicht per hoofdproduct

(bedragen x 1.000/ - = negatief saldo)

Specificatie per Hoofdproduct

673 Basisvoorzieningen overig Totaal saldo baten en lasten

Totaal mutaties reserves Saldo TH1.5 Gezondheid

Begroting na wijzigingen Baten 2.337 2.337

Lasten 4.700 4.700

Saldo -2.363 -2.363

Begroting na Begroting na Begroting na wijzigingen wijzigingen wijziging ontrekking storting Baten Lasten Saldo 0 0 0 0 0 0 2.337

4.700

Saldo -1.960 -1.960

Realisatie t.o.v. Begroting Saldo V/N 403 V 403 V Realisatie t.o.v. Begroting Saldo V/N -403 N -403 N

Rekeningen

-2.363

Baten 495 495

Lasten 2.455 2.455 Rekeningen

Baten 0 0

Lasten 403 403

Saldo -403 -403

495

2.858

-2.363

0

V

Toelichting per hoofdproduct

Toelichting afwijking hoofdproduct 673 Basisvoorzieningen overig Dit hoofdproduct heeft een voordelig saldo van € 403.000. Vanuit het Rijk hebben in 2024 middelen vanuit de specifieke uitkering Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) ontvangen. Bij de 2e Berap 2024, hebben wij een begrotingsmutatie gemaakt, waarbij is ingeschat waaraan het geld binnen het Sociaal Domein wordt uitgegeven. Omdat destijds nog niet exact bekend was hoe deze verdeling eruit zou zien, is op dit hoofdproduct een te hoog bedrag geraamd. Dit komt nu als afwijking tot uiting. Toelichting verrekening met reserves op het onderdeel Gezondheid Volgens besluitvorming zijn de resultaten (zowel positief als negatief) op het onderdeel Gezondheid verrekend met de egalisatiereserve Sociaal Domein. Per saldo is € 403.000 toegevoegd aan de reserve Sociaal Domein.

48

3.1.6 Sport 3.1.6.1

Wat hebben we bereikt?

Beoogd maatschappelijk effect: Onze ambitie is dat een leven lang sport en bewegen vanzelfsprekend is voor alle Helmonders en dat alle sportaanbieders en sportparken in Helmond toegankelijk zijn voor iedereen. Doelstellingen • Iedere inwoner van Helmond sport en/of beweegt een leven lang met plezier, ongeacht leeftijd, lichamelijke of geestelijke gezondheid of inkomen. • Het vergroten van de bekendheid en toegankelijkheid van het sportaanbod in Helmond. • Vitale en toekomstbestendige sportverenigingen door verenigingsondersteuning te optimaliseren en professionaliseren. • Toekomstbestendige sport- en beweegvoorzieningen welke meegroeien met de Schaalsprong die we in Helmond gaan maken. Om dit te bereiken hebben we: • De multifunctionele sportaccommodatie De Braak opgeleverd, waarbij deze door drie van de vier partners in gebruik is genomen. • Verder uitvoering gegeven aan het Lokaal Sportakkoord Helmond, met acties zoals het bevorderen van buitenspelen en het verbeteren van de inclusiviteit van sportevenementen. • Een sport- en beweegloket opgeleverd in samenwerking met verschillende partners, waar sportaanbieders terecht kunnen met vragen. • Een quickscan uitgevoerd naar de toekomstbestendigheid van sportaccommodaties.

3.1.6.2

Wat hebben we ervoor gedaan?

Sport- en Beleefcampus De Braak Medio 2024 wordt deze multifunctionele sportaccommodatie door de aannemer opgeleverd en zullen onze partners het gebouw inrichten en naar verwachting eind 2024 in gebruik gaan nemen. Daarnaast staan we aan de vooravond van de aanbesteding voor het grootste deel van de nieuwe buitenruimte. Zoals in de afgelopen periode meermaals aangekondigd kunnen we de buitenruimte niet binnen de bestaande budgetten realiseren. Bij het bepalen van het budget in 2017 konden wij de grote prijsstijgingen van de afgelopen jaren niet voorzien. Bij de paragraaf Voorgenomen Investeringen gaan we hier nader op in. Wat betreft Fase 2 geldt dat in 2023 Zwembad de Braak door de aannemer is opgeleverd en in gebruik is genomen door de exploitant. 2024 zal het eerste jaar zal zijn waarin het zwembad (Fase 2a) volledig geëxploiteerd wordt. Daarnaast werken we in 2024 het gebiedsontwikkelingsplan voor Fase 2b verder uit. Fase 2b bestaat onder andere uit een aantal commerciële partijen, een aantal amateursportverenigingen, gemeenschappelijk vastgoed en openbare ruimte. Nog niet afgerond. Medio 2024 is de multifunctionele sportaccommodatie door de aannemer opgeleverd en door drie van de vier partners in gebruik genomen. Een van de partners zal naar verwachting in het eerste kwartaal van 2025 haar huisvesting in gebruik nemen.

De aanbesteding van het grootste deel van de buitenruimte is binnen budget afgerond en aangelegd. Het hoofdveld in de MFA is aanbesteed en aangelegd. Uiteindelijk is daarbij in samenspraak met Helmond Sport gekozen voor een hybride natuurgrasmat in plaats van een kunstgrasmat.

49

Alle huurovereenkomsten zijn getekend. De VVE MFA De Braak is opgericht door de beide eigenaars gemeente en Ons Middelbaar Onderwijs (OMO). De aanbesteding van de sloop van de oude huisvesting van SV De Braak en het oude stadion van Helmond Sport is afgerond. De sloop zal naar verwachting in het eerste kwartaal van 2025 van start gaan en in juni 2025 worden afgerond, waarna de resterende drie velden en buitenruimte aan de zuidzijde worden aangelegd. Hiervoor is circa 3-4 maanden nodig. Medio 2024 is richting gekozen voor de ontwikkeling van fase 2B. In 2025 werken we deze gekozen richting verder uit. Dit betekent behoud van bestaande accommodaties en sporthal de Braak als ook het toevoegen van woningen. De inrichting van de openbare ruimte zal hier ook in mee worden genomen. Lokaal Sportakkoord Helmond In 2024 wordt de uitvoering van het hernieuwd Lokaal Sportakkoord nog verder geoptimaliseerd door onder andere gebruik te maken van een stuurgroep en (bestaande) werkgroepen. Een coördinator sport en preventie blijft de voortgang bewaken en aanjagen op de volgende onderdelen: 1. Inclusie en diversiteit 2. Sociaal veilige sport 3. Vitale sportaanbieders 4. Vaardig in bewegen 5. Ruimte voor sport en bewegen Nog niet afgerond. Het lokaal sportakkoord kent een looptijd tot en met 2026.

Het afgelopen jaar zijn er verschillende resultaten bereikt zoals onder andere het bevorderen van begeleid buitenspelen, een start gemaakt voor het bevorderen van zwemparticipatie en peuter4daagse. Ook zijn evenementen in Helmond inclusief gemaakt, bijvoorbeeld door middel van het wheelchair skills team en talentontwikkeling van meidenvoetbal in Helmond. Verenigingsondersteuning Voor het intensiveren en professionaliseren van de verenigingsondersteuning komt er een duidelijk lokaal aanspreekpunt voor de wensen en hulpvragen van onze sportaanbieders. We brengen de kennis van verschillende organisaties in kaart. Afhankelijk van het type hulpvraag wordt bepaald welke partij deze het beste op kan pakken om de vereniging verder te helpen. Behaald. Afgelopen jaar is een sport- en beweegloket opgeleverd bestaande uit onder andere Jibb+, sportbonden, NOC*NSF en de gemeente. Dit is dé plek waar sportaanbieders terechtkunnen met hun vragen. Het loket is onderbracht bij Jibb+ en vanuit hier vindt gecoördineerde afstemming plaats met alle betrokken partijen. Accommodatiescan (amateur)sportinfrastructuur Op basis van de quickscan maakten we een totaaloverzicht van de huidige en toekomstige knelpunten ten aanzien van beheer, onderhoud en optimale bezetting van de geprivatiseerde sportaccommodaties in relatie tot de financiële (on)mogelijkheden.

Op basis van de uitkomsten van het onderzoek stellen we in 2024 beleid voor hoe om te gaan met mogelijke knelpunten bij geprivatiseerde sportaccommodaties. Nog niet afgerond. In de begroting van 2025 is besloten om in 2025 een nieuw beleidskader voor geprivatiseerde sportaccommodaties op te stellen, waarbij ook gekeken wordt of in voorkomende gevallen een pad naar deprivatisering wenselijk en mogelijk is en onder welke voorwaarden.

50

Sport en beweegnota 2021-2030: Uitvoeringsprogramma 2025-2026 Het huidige uitvoeringsprogramma van de Sport- en beweegnota kent een looptijd tot 2025. We gaan in 2024 op de gestelde ambities reflecteren en een nieuw tweejaarlijks uitvoeringsprogramma 20252026 opstellen. Nog niet afgerond, omdat andere prioriteiten ervoor hebben gezorgd dat dit is uitgesteld naar de eerste helft van 2025.

3.1.6.3

Wat heeft het gekost per HP?

In onderstaande tabel is de afwijking tussen de gewijzigde begroting en de realisatie (rekening) over 2024 per hoofdproduct weergegeven. Overzicht per hoofdproduct

(bedragen x 1.000/ - = negatief saldo)

Specificatie per Hoofdproduct

550 Sport en bewegen 570 Groenvoorzieningen - recreatie Totaal saldo baten en lasten

550 Sport en bewegen Totaal mutaties reserves Saldo TH1.6 Sport

Begroting na wijzigingen Baten 3.090 0 3.090

Lasten 8.251 39 8.290

Saldo -5.161 -39 -5.200

Begroting na Begroting na Begroting na wijzigingen wijzigingen wijziging ontrekking storting Baten Lasten Saldo 427 0 427 427 0 427 3.517

8.290

Saldo -5.178 -29 -5.207

Realisatie t.o.v. Begroting Saldo V/N -17 N 10 V -7 N

Rekeningen

-4.773

Baten 2.349 0 2.349

Lasten 7.527 29 7.556 Rekeningen

Baten 373 373

Lasten 203 203

Saldo 170 170

Realisatie t.o.v. Begroting Saldo V/N -257 N -257 N

2.722

7.759

-5.037

-264

Toelichting per hoofdproduct

Toelichting afwijking hoofdproduct 550 Sport en bewegen Dit hoofdproduct heeft een nadelig saldo van € 17.000, dit wordt veroorzaakt door het saldo van minder baten (€ 740.000) en minder lasten (€ 700.000). Het betreft lagere kosten voor het nieuwe zwembad door minder onderhoudskosten en lagere energiekosten (voordeel € 600.000). Verder zijn de onderhoudskosten aan de binnensportaccommodaties hoger dan geraamd, deze kosten worden in paragraaf onderhoud kapitaalgoederen van de jaarrekening verantwoord bij de reserve onderhoud gebouwen (€ 700.000). De lasten voor het onderhoud van de buitensportaccommodaties is lager dan begroot (€ 205.000) De baten op dit hoofdproduct zijn lager door een terugbetaling van de SPUK in het kader van de energiekosten voor het zwembad (€ 150.000). Ook zijn zowel de baten (nadeel 590.000) en lasten (voordeel € 550.000) van het nieuwe stadion de Braak lager dan geraamd doordat deze later in gebruik is genomen dan in de begroting voorzien. De overige lasten zijn lager dan begroot (voordeel € 45.000). Toelichting afwijking onttrekking met de reserves hoofdproduct 550 Sport en Bewegen Dit hoofdproduct heeft een negatief saldo van € 257.000 en wordt met name veroorzaakt doordat de kosten voor het onderhoud van de buitensportaccommodaties lager zijn dan begroot. Het saldo is toegevoegd aan de egalisatiereserve buitensport. .

51

N

3.2 Duurzaam en Leefbaar 3.2.1 Ruimtelijke ordening en Volkshuisvesting (incl. Grondbedrijf) 3.2.1.1

Wat hebben we bereikt?

Beoogd maatschappelijk effect: Een prettig, veilig en groen leefklimaat in bestaande én nieuwe wijken met een divers, passend, betaalbaar en voldoende woningaanbod voor alle doelgroepen. Doelstellingen • De voorgenomen invoering van de Omgevingswet per 1 januari 2024 wordt aangegrepen om onze werkwijzen te optimaliseren, onze dienstverlening te verbeteren en om de integratie van alle inhoudelijke thema's en beleidsambities in het fysieke domein te realiseren. • De 'ruimtelijke ordening’ wordt via het instrumentarium van de Omgevingswet verbreed naar omgevingsbeleid met als doel een 'evenwichtige toedeling van functies en activiteiten aan locaties'. Daarbij worden meer onderwerpen meegewogen dan voorheen in de klassieke ruimtelijke ordening. • Het beperken van het woningtekort en het vergroten van de keuzemogelijkheden (typologie, prijssegment en woonmilieu) van woningzoekenden uit Helmond en de regio- door het toevoegen van woningen en door het bevorderen van de doorstroming • We streven naar een gemiddelde woningbouwproductie van 750 woningen per jaar. • De sociaaleconomische tweedeling willen we in de stad verminderen, ook via de woningbouw. • De bestaande woningvoorraad wordt verduurzaamd en levensloopbestendig. Doel is te komen tot leefbare levensloopbestendige wijken, waar mensen binnen hun sociale netwerk stappen op de woningmarkt kunnen zetten.

• In 2030 is de sociale huurwoningvoorraad verduurzaamd naar label A. • Met de wijkontwikkelingsplannen worden onze wijken versterkt met fysieke en sociaalmaatschappelijke ingrepen. • We realiseren sterke robuuste groenstructuren, waarin minimaal een basiskwaliteit natuur in stand kan blijven. De stad wordt groener en natuurrijker. • We zorgen dat de openbare ruimte duurzamer en klimaatbestendiger wordt. Om dit te bereiken hebben we: • De omgevingsvisie Helmond 2040 en de Nota Grondbeleid vastgesteld. • Een woningbouw versnellingsdag georganiseerd met marktpartijen en corporaties om de samenwerking te verbeteren. Middelen van de provincie (Flexpool 2.0) hebben we ingezet voor Nieuw Brandevoort en projecten in Helmond Noord. De woonvisie in 2024 vastgesteld en de beleidsregel splitsen van woningen en kavels. De beleidsregel kamerbewoning is begin 2025 vastgesteld. • In regionaal verband de actualisatie van de woondeal voorbereid zodat besluitvorming in 2025 kan plaatsvinden. • De Wet Goed Verhuurderschap geïmplementeerd via het Meldpunt Goed Verhuurderschap en Meldpunt Betaalbare huur. • Een start gemaakt met de invulling van het 'woonfonds’ c.q. de reserve woningbouwversnelling met het oog op inzet van de middelen in 2025-2028. • Een start gemaakt met het opstellen en uitwerken van een afwegingskader wonen en zorg.

• Per saldo 368 woningen toegevoegd aan de Helmondse woningvoorraad, ondanks stagnatie in de woningmarkt. Dit aantal is inclusief transformatie naar woningen.

52

•

• • •

Met woningcorporaties, huurdersorganisaties en zorg- en welzijnspartijen uitvoering gegeven aan de prestatieafspraken 2024 over de lange termijndoelen voor de woningmarkt in Helmond. Ook zijn er nieuwe afspraken gemaakt voor 2025. In de Metropoolregio Eindhoven (MRE) verband gewerkt aan de uitwerking van de Beethovendeal en de opzet van een regionaal woningmarktonderzoek. In een Helmonds digitaal meldpunt voor meldingen rondom de Wet Goed Verhuurderschap en de Wet betaalbare huur opgezet. Een energiemanager aangesteld voor de verduurzaming van ons vastgoed.

3.2.1.2

Wat hebben we ervoor gedaan?

Omgevingsvisie Helmond 2040 We leggen de Omgevingsvisie Helmond 2040 voor ter vaststelling. Hierin zijn de doelen en ambities voor ontwikkelingen in het fysieke domein opgenomen, met als planhorizon 2040. De omgevingsvisie is daarmee onder andere het kaderstellende document om de wenselijkheid van ontwikkelingen te kunnen toetsen. Daarnaast geeft de Omgevingsvisie de kaders aan waarbinnen thematisch en gebiedsgericht beleid verder uitgewerkt wordt. De omgevingsvisie is een verplicht instrument onder de Omgevingswet. Uitwerking van de Omgevingsvisie in integraal afgestemde thematische en gebiedsgerichte omgevingsprogramma's (waaronder de Woonvisie, de Mobiliteitsvisie, de landschapsvisie, de Erfgoedvisie en wijkontwikkelingsplannen. Behaald. Het resultaat zoals beoogd in de programmabegroting 2024 is gerealiseerd en hierdoor afgesloten. De omgevingsvisie Helmond 2040 is in februari 2024 vastgesteld door de raad. Omgevingsplan Het vaststellen van de eerste wijzigingen van het omgevingsplan, waaronder voor het gebied 't Hout en de regels van de 'bruidsschat'. Het omgevingsplan vervangt de huidige bestemmingsplannen, lokale verordeningen en gedecentraliseerde Rijksregels in het fysieke domein. We moeten uiterlijk in 2032 een gebiedsdekkend omgevingsplan hebben. We groeien daar via een transitiepad de aankomende jaren stapsgewijs naartoe. In aanpak gewijzigd.

We hebben de bruidsschat in beheer genomen. Het opstellen van een omgevingsplan voor ’t Hout bleek te omvangrijk en complex om als eerste inhoudelijke wijziging door te voeren. We zijn ons gaan richten op een kleiner gebied binnen ’t Hout met een beperkter aantal functies: De Bergen. We hebben een omgevingsplan opgesteld voor de daar aanwezige functies: wonen, verkeer/verblijf, groen en water. De wijziging van het omgevingsplan De Bergen is dus voorbereid en gaat begin 2025 in procedure. Het overall transitieplan tot 2032 voor het omgevingsplan is ook afgerond. Woningbouwversnelling We versnellen in 2024 de woningbouw, onder meer door het versnellen van procedures en de samenwerking met corporaties verder te verbeteren. De inzet van een woningbouwregisseur en de middelen voor een provinciale Flexpool 2.0 (mits toegekend) zorgen voor extra capaciteit voor de woningbouwversnelling. Nog niet afgerond. Dit onderwerp loopt namelijk meerdere jaren door. We hebben in 2024 een versnellingsdag georganiseerd met marktpartijen en corporaties om de samenwerking te verbeteren. Vanuit de provinciale Flexpool 2.0 hebben we middelen gekregen voor extra capaciteit voor de woningbouwversnelling. Deze middelen zijn ingezet voor Nieuw Brandevoort en projecten in HelmondNoord. Conform de begroting 2025-2028 gaan we vier jaar op rij elk jaar € 2,5 miljoen onttrekken,

53

onderverdeeld in een onderdeel versterken capaciteit, vulling van het fonds voor flankerende maatregelen sociale huur en een onderdeel om projecten te versnellen, bijvoorbeeld via cofinancieringsmaatregelen. De invulling van dit laatste deel wordt in 2025 voorgelegd aan de gemeenteraad. Woonvisie De woonvisie wordt begin 2024 aan de gemeenteraad ter besluitvorming voorgelegd. In de woonvisie zijn de doelen van het woonbeleid opgenomen. Na vaststelling zal worden gestart met het uitvoeringsprogramma, we verkennen mogelijkheden als gebiedspaspoorten, eventuele beleidsregel splitsen woningen, een doelgroepenverordening en bijvoorbeeld gebiedsgericht sturen op het aandeel sociale huur in nieuwbouw. Behaald. Het uitvoeren van acties uit het uitvoeringsprogramma van de woonvisie loopt door in 2025. In januari 2025 hebben we de beleidsregel 'splitsen van woningen en kavels’ en de beleidsregel 'kamerbewoning’ vastgesteld. Corporaties werken aan de introductie van maatschappelijk gebonden eigendom, waarbij de gemeente een faciliterende rol heeft. Regionale woonafspraken We voeren in 2024 regionale woonafspraken uit, zoals de Woondeal 2023, actualisering van de Urgentieregeling en realisatie gestandaardiseerde sociale huurwoningen (WoonST 1.0 en de nieuwe tender WoonST 2.0). Nog niet afgerond. Dit onderwerp loopt namelijk over meerdere jaren door.

We bereidden in 2024 actualisatie van de woondeal voor. Ook werkten we aan actualisatie van de urgentieregeling (huisvestingsverordening). Beide stukken leggen wij in 2025 ter besluitvorming voor aan de gemeenteraad. Implementatie/ uitwerking van nieuwe wet- en regelgeving In 2024 implementeren we nieuwe wet- en regelgeving zoals de Wet Regie op de Volkshuisvesting, en wet Goed Verhuurderschap (lokale regelgeving voor verhuurders en/of specifiek arbeidsmigranten). Afgerond. De Wet Goed Verhuurderschap hebben we in 2024 geïmplementeerd via het Meldpunt Goed Verhuurderschap en Meldpunt Betaalbare huur. Volgens planning/meerjarig: Nog niet afgerond, want de Wet Regie op de Volkshuisvesting is nog niet van kracht. Huisvesting arbeidsmigranten In 2024 realiseren we de locatie Varenschut voor de huisvesting van arbeidsmigranten. Nog niet afgerond. In kwartaal 3 van 2024 is een start gemaakt met de aanvraag omgevingsvergunning en met de wijziging van het bestemmingsplan. Deze procedures lopen in 2025 door. Onderzoek naar woonfonds We onderzoeken en werken de mogelijkheid van een woonfonds uit. Het doel van woonfonds is om gewenste woningbouwontwikkelingen aan te jagen, juist in een tijd waar de bouw het moeilijker lijkt te krijgen. De vraag naar woningen blijft in onze regio immers onverkort groot. Begin 2024 ontwikkelen we hiervoor een plan. Nog niet afgerond.

Door de gemeenteraad is 4 x € 2,5 miljoen beschikbaar gesteld voor 2025-2028. In 2024 zijn we gestart met de invulling van het 'woonfonds’ c.q. de reserve woningbouwversnelling, onderverdeeld in een onderdeel versterken capaciteit, vulling van het fonds voor flankerende maatregelen sociale huur en een onderdeel om projecten te versnellen, bijvoorbeeld via cofinancieringsmaatregelen. De invulling van dit laatste deel wordt in 2025 voorgelegd aan de gemeenteraad.

54

Afwegingskader wonen en zorg In 2024 houden we ons bezig met het opstellen, uitwerken en vaststellen van een afwegingskader wonen en zorg. We verkennen nieuwe ontwikkelingen zoals de mogelijkheden voor premantelzorgeenheden en het aanstellen van verhuiscoaches. Nog niet afgerond. In 2024 zijn we gestart met het opstellen en uitwerken van een afwegingskader wonen en zorg. Dit loopt door in 2025, evenals de verkenning naar mogelijkheden voor premantelzorgeenheden en het aanstellen van verhuiscoaches. Grondbedrijf Het grondbedrijf faciliteert ontwikkelingen door de beleidsdoelstellingen mee te nemen in het grondbeleid. In de paragraaf grondbedrijf is dit verder toegelicht. Behaald. De nota grondbeleid is vastgesteld op 15 oktober 2024. Eeuwigdurende grafrust We onderzoeken de juridische en ruimtelijke mogelijkheden om te kunnen voorzien in de behoefte aan ruimte voor eeuwigdurende grafrust. Die behoefte leeft in de stad. In 2024 informeren wij uw raad over die mogelijkheden en eventuele planuitwerking. Nog niet afgerond. Er zijn in 2024 diverse constructieve gesprekken geweest met de islamitische geloofsgemeenschappen. In deze gesprekken zijn de ruimtelijke behoeften en de juridische mogelijkheden verkend. Deze gesprekken zetten we voort in 2025.

De uiteindelijke ruimtelijke vraag en het juridisch construct dat wordt gekozen, bepaalt het gemeentelijk planologisch en juridisch proces. Aanvullende resultaten Ombouw kantoren tot appartementen Er zijn in 2024 per saldo 22 woningen bijgekomen door transformatie (CBS Statline: 45 toevoeging; 23 onttrekking) Prestatieafspraken woningmarktcorporaties Om bij te dragen aan de lange termijndoelen voor de woningmarkt in Helmond hebben we met woningcorporaties, huurdersorganisaties en zorg- en welzijnspartijen in december 2024 de prestatieafspraken voor 2025 vastgesteld. Met RIB 182\2024 hebben we de raad hierover geïnformeerd. De prestatieafspraken voor 2025 richten zich op de volgende drie pijlers: 1. Beschikbaarheid en betaalbaarheid. We monitoren hoeveel sociale huurwoningen we bouwen, slopen, verkopen en transformeren. Ook werken we in 2025 aan een plan van aanpak over geprioriteerde projecten. We zetten in op het versnellen van onze woningbouw. De corporaties zorgen dat minimaal 80% van de sociale huurwoningen betaalbaar blijft voor lage inkomens. 2. Duurzaamheid. We verduurzamen bestaande woningen om energiearmoede te verminderen. De corporaties bouwen nieuwe woningen die zoveel mogelijk energieneutraal zijn. We werken samen aan klimaatbestendige wijken en we stimuleren groen in tuinen.

Deze pijler draagt ook bij aan de doelen van het thema Klimaat & Energie/ Gezonde leefomgeving (2.4) binnen dit programma. 3. Inclusiviteit en leefbaarheid. We werken samen in de wijk om leefbaarheid en veiligheid te verbeteren. Alle partijen zetten zich in voor het stimuleren van de doorstroming. We wegen met elkaar af in welke wijken (zorg)doelgroepen het beste passen en welke woonvormen daarbij nodig zijn. Deze pijler draagt ook bij aan de doelen van het thema Veiligheid (2.3) binnen dit programma.

55

De afspraken voor 2025 zijn een vervolg op de afspraken voor 2024 die eind 2023 werden gemaakt. Enkele resultaten per pijler zijn hieronder toegelicht. 1. Pijler 1 (beschikbaarheid en betaalbaarheid): We verkenden onder meer de transformatie van bestaande kantoorpanden naar wooneenheden. Ook werkten we aan een nieuwe beleidsregel rondom splitsen. De corporaties zorgden dat het aandeel woningen dat op basis van de streefhuur bereikbaar en betaalbaar is voor de primaire doelgroep minimaal 80% is. 2. Pijler 2 (duurzaamheid): De corporaties zijn in 2024 onder meer bijgepraat over de transitievisie warmte en de plannen voor de wijken. We verminderden de energielasten voor kwetsbare huishoudens door middel van verduurzamen van woningen en inzet van kierenjagers. 3. Pijler 3 (inclusiviteit en leefbaarheid): In 2024 is een project opgestart om de samenwerking bij complexe woonoverlast tussen gemeente, corporaties en politie te verbeteren. De corporaties en huurdersbelangenverenigingen dachten samen na over een passende aanpak voor de problematiek rondom vocht en schimmel voor Helmond. De raad ontvangt in 2025 een uitgebreide monitor van de afspraken gemaakt in 2024. Beleidsintensivering Toezicht bouwen en wonen Toezicht op bouwprojecten is onderdeel van een veilige en leefbare stad.

Want om de schaalsprong en woningbouwversnelling mogelijk te maken, is voldoende capaciteit op toezicht en handhaving belangrijk. Daarnaast is sprake van de invoering van de Omgevingswet en andere recente nieuwe wet- en regelgeving waardoor er in deze overgangsfase onvoldoende basiscapaciteit aanwezig is om de wettelijke taken kwalitatief en tijdig te kunnen uitvoeren. Voor 2024 en 2025 is een uitbreiding van de huidige basiscapaciteit nodig met 1,5 fte naar 3,0 fte. De voor deze jaren benodigde incidentele middelen worden gedekt uit de Reserve Bouwleges. Medio 2025 zal worden geëvalueerd welke structurele basiscapaciteit nodig is voor een adequate uitvoering in de jaren daarna. Behaald. De basiscapaciteit is uitgebreid naar 3,0 fte. Nieuwe ontwikkelingen wonen Op het thema wonen zijn er veel nieuwe ontwikkelingen. Mede door de schaalsprong van de regio en de wooncrisis is er een MRE-Wonen opgericht en is er een Woondeal gesloten met het Rijk. De uitwerking daarvan vraagt om extra inzet, bijvoorbeeld voor de regionale versnellingstafel, de ontwikkeling van een regionaal monitoringssysteem, realisatie van flexwoningen etc. Binnen Helmond is er sprake van een woningtekort, met name aan betaalbare woningen. Dit vraag om een vlotte realisatie van extra sociale en betaalbare woningen.

Ook de vele nieuwe, landelijke wetgeving, zoals de Wet Regie op de Volkshuisvesting, de Spreidingswet, de Wet goed verhuurderschap, Wet betaalbare huur, wijziging Volkshuisvestingswet etc. brengen nieuwe en extra taken met zich mee. Deels behaald. Een aantal wetgevingstrajecten is door de landelijke politieke ontwikkelingen verschoven naar 2025 (Wet Regie op de Volkshuisvesting). In 2024 is er veel samengewerkt op het gebied van wonen in het Metropool Regio Eindhoven (MRE), onder meer in de uitwerking van de stichting hightech Helmond de Peel en de opzet van een regionaal woningmarktonderzoek; hierop hebben we extra ambtelijke inzet ingezet. In Helmond is een digitaal meldpunt voor meldingen rondom de Wet Goed Verhuurderschap en de Wet betaalbare huur opgezet in 2024. Met de extra inzet hebben we in 2024 stappen gezet op het snijvlak van wonen en zorg, zoals een afwegingskader wonen en zorg.

56

Exploitatielasten verduurzaming vastgoed gebouwen Een belangrijk onderdeel van de verduurzaming van de 150 panden is ook het actief monitoren van het energieverbruik. Hiermee kan bespaard worden op energie. De jaarlijkse kosten van een energiemanager bedragen € 100.000. Deze kosten worden afgedekt door uit de door het Rijk toegekende middelen vanuit de zogenaamde Capaciteit Decentrale Overheden voor Klimaat- en Energiebeleid (CDOKE). Daarnaast wordt eenmalig € 100.000 beschikbaar gesteld in 2024 voor de extra materiële kosten voor verduurzaming in 2024. Na 1 jaar moet blijken welke opbrengsten/besparingen de verduurzaming met zich meebrengt. Deels behaald. Een energiemanager is medio 2024 aangesteld. In 2025 wordt een energiemanagementsysteem aangeschaft om meer inzicht te krijgen en om te kunnen sturen op mogelijke opbrengsten en besparingen.

3.2.1.3

Wat heeft het gekost per HP?

In onderstaande tabel is de afwijking tussen de gewijzigde begroting en de realisatie (rekening) over 2024 per hoofdproduct weergegeven. Overzicht per hoofdproduct

(bedragen x 1.000/ - = negatief saldo)

Specificatie per Hoofdproduct

820 Ruimtelijke ordening stafafdelingen 825 Ruimtelijke ordening algemeen 830 Planproductie PBH 840 Bouw- en woningtoezicht 850 Volkshuisvesting 880 Grondexploitatie 885 Facilitair grondbeleid 890 Exploitatie gemeentelijke eigendommen Totaal saldo baten en lasten

825 Ruimtelijke ordening algemeen 840 Bouw- en woningtoezicht 850 Volkshuisvesting 880 Grondexploitatie 890 Exploitatie gemeentelijke eigendommen Totaal mutaties reserves

Begroting na wijzigingen Baten 0 89 0 2.563 470 26.518 0 2.796 32.436

Lasten 30 1.673 556 3.288 1.837 43.858 0 2.284 53.526

Saldo -30 -1.584 -556 -725 -1.367 -17.340 0 512 -21.090

Begroting na Begroting na Begroting na wijzigingen wijzigingen wijziging ontrekking storting Baten Lasten Saldo 659 0 659 974 0 974 359 300 59 17.340 0 17.340 49 0 49 19.381 300 19.081

Saldo TH2.1 Ruimtelijke ordening en Volkshuisvesting (incl.51.817 Grondbedrijf) 53.826

Saldo -30 -1.248 -380 -1.549 -900 37.603 427 1.392 35.315

Realisatie t.o.v. Begroting Saldo V/N 0 V 336 V 176 V -824 N 467 V 54.943 V 427 V 880 V 56.405 V Realisatie t.o.v. Begroting Saldo V/N 0 V 982 V -274 N -54.942 N 97 V -54.137 N

Rekeningen

-2.009

Baten 0 11 0 1.582 460 19.755 1.498 3.073 26.379

Lasten 30 1.259 380 3.131 1.360 -17.848 1.071 1.681 -8.936 Rekeningen

Baten 659 1.956 85 17.340 146 20.186

Lasten 0 0 300 54.942 0 55.242

Saldo 659 1.956 -215 -37.602 146 -35.056

46.565

46.306

259

2.268

V

Toelichting per hoofdproduct

Toelichting afwijking hoofdproduct 825 Ruimtelijke ordening algemeen Dit hoofdproduct heeft een voordelig saldo van € 336.000. Het saldo wordt met name veroorzaakt door het positief resultaat van de Omgevingswet. Minder uitgaven wordt veroorzaakt door vertraging in de afronding van een aantal producten. Het gaat met name om de volgende producten: - De opdracht voor de Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant (ODZOB) liep vertraging op, omdat zij extra capaciteit moeten bijschakelen om te kunnen voldoen aan de vraag van alle gemeenten. - Voor het programma kostenverhaal is in de 1 e Berap 2024 € 50.000 toegekend. Het programma kan pas opgesteld worden als bekend is welke stedelijke ontwikkelingen prioriteit krijgen om verder uitgewerkt te worden en moet daar dus op wachten.

57

-

De migratie van data en informatie uit SquitXO naar Powerbrowser en Djuma is complexer dan eerder gedacht. De uitwerking van het functioneel ontwerp voor de migratie en het ‘mappen’ van de migratievelden kost veel meer tijd en het reserveren van tijdssloten bij de leveranciers moet maanden van tevoren aangevraagd worden door grote drukte o.a. door invoering van de Omgevingswet begin 2024.

Toelichting afwijking hoofdproduct 840 Bouw- en woningtoezicht Dit hoofdproduct heeft een nadelig saldo van € 824.000. Het saldo wordt voornamelijk veroorzaakt door lagere baten. De werkelijke legesinkomsten in 2024 bedragen € 1.582.000 en zijn daarmee € 982.000 lager dan de bijgestelde raming bij de 2e Berap 2024. De legesinkomsten uit vergunningverlening zijn lager uitgevallen dan begroot, wat direct samenhangt met het aantal ingediende aanvragen. We zien dat er in de manier van prognosticeren nog winst te behalen is om de ramingen nauwkeuriger te laten aansluiten bij de realiteit. Dit jaar wordt hieraan gewerkt via een businesscase. Tegelijkertijd blijven we afhankelijk van de markt. In 2024 zijn enkele grote bouwprojecten uitgebleven of doorgeschoven, wat ook heeft bijgedragen aan deze afwijking. Daarnaast heeft de invoering van de Omgevingswet mogelijk geleid tot vertraging in vergunningaanvragen, doordat initiatiefnemers en marktpartijen tijd nodig hebben om zich aan te passen aan de nieuwe werkwijze. Toelichting afwijking hoofdproduct 850 Volkshuisvesting Dit hoofdproduct heeft een voordelig saldo van € 467.000. Het saldo wordt met name veroorzaakt door lagere uitgaven op het gebied van flankerend beleid: we hebben in 2024 namelijk geen subsidies voor de ontwikkeling van sociale huurwoningen verstrekt die wel waren begroot.

Verder waren er geen uitgaven op het gebied van anti speculatiebeding/opkoopbescherming/zelfbewoningsplicht. Toelichting afwijking hoofdproduct 890 Exploitatie gemeentelijke eigendommen Dit hoofdproduct heeft een voordelig saldo van € 880.000. De rentelasten zijn € 278.000 lager dan geraamd als gevolg van een lagere renteomslag. Daarnaast zijn de kosten voor onderhoud van de gemeentelijke gebouwen die tot dit hoofdproduct behoren € 305.000 lager dan geraamd. Dit saldo is meegenomen in de totale verrekening met de egalisatiereserve onderhoud gebouwen (vastgoed) De opbrengst voor erfpachten is € 357.000 hoger dan geraamd als gevolg van afrekeningen voorgaande jaren, nog niet in rekening gebrachte erfpachten en verkoop van een blooteigendom. Tegenover de verkoop van het blooteigendom van € 52.000 staat een desinvestering van € 39.000. Toelichting afwijking onttrekking aan de reserves hoofdproduct 850 Volkshuisvesting Dit hoofdproduct heeft een voordelig saldo van € 273.000. Het saldo wordt met name veroorzaakt door de lagere uitgaven ten laste van de reserve stimuleren. Dit wordt grotendeels veroorzaakt, doordat er in 2024 geen subsidies zijn verstrekt die wel waren begroot voor de ontwikkeling van sociale huurwoningen Toelichting afwijking onttrekking aan de reserves hoofdproduct 840 Bouw- en woningtoezicht Dit hoofdproduct heeft een voordelig saldo van € 982.000.

Het saldo wordt veroorzaakt door een (extra) onttrekking aan de reserve 'Bouwleges en Omgevingswet'. Bij de 2e Berap 2024 is besloten om een bedrag van € 750.000 te onttrekken aan deze reserve voor dekking van een verwachte inkomstenderving op de leges. Voorgesteld om ook de inkomstenderving leges van € 982.000 ten opzichte van de bijgestelde raming te dekken door een (extra) onttrekking aan ffacilite3.

58

Toelichting afwijking hoofdproduct 885 Facilitair Grondbeleid Dit hoofdproduct heeft een voordelig saldo van € 427.000. Het saldo wordt veroorzaakt door (tussentijdse) resultaten op anterieure overeenkomsten met marktpartijen. Deze resultaten hebben een incidenteel karakter. Anterieure overeenkomsten zijn overeenkomsten voor ontwikkelplannen van marktpartijen waarin afspraken gemaakt worden voor het kostenverhaal door de gemeente voor planontwikkeling en aanleg van openbare ruimte. Bijna altijd wordt hierbij gekozen voor een fixed price. Eventuele positieve dan wel negatieve resultaten hoeven dus niet te worden verrekend met de marktpartijen. In 2024 zijn op 19 anterieure overeenkomsten tussentijdse en eindresultaten gerealiseerd. Het grootste voordeel zit op de anterieure overeenkomst voor het gebied Weverspoort (o.a. voordeel op de stelpost voor bodemsanering en aanleg openbare ruimte).

59

3.2.2 Stedelijke vernieuwing (centrum en wijken) 3.2.2.1

Wat hebben we bereikt?

Beoogd maatschappelijk effect: We benutten de schaalsprong en groei die Helmond doormaakt om een kwaliteitssprong te maken en de brede welvaart te verhogen door bijvoorbeeld in te zetten op klimaatneutraliteit, kansengelijkheid, mobiliteitstransitie en bereikbaarheid. Doelstellingen • Het centrum+-gebied van onze stad wordt verdergaand verstedelijkt met wonen, werken, vergroening en andere functies, en verder autoluw gemaakt, om de levendigheid en aantrekkingskracht van onze stad te vergroten. • Door het benutten van kansen en herstructurering en transformatie, vooral in oude en/of kwetsbare wijken, zetten we in op het realiseren van weerbare en evenwichtige wijken. Dit doen we door ongelijkheid te bestrijden met ongelijkheid in aandacht en aanpak. • De aandachtswijken Helmond Noord, West, Oost, de Binnenstad en Rijpelberg worden aan de hand van de wijkontwikkelingsplannen versterkt door middel van sociale en fysieke ingrepen. Om dit te bereiken hebben we: • Oranjekade opgeleverd. • De aanleg van het 25 Septemberpark gestart. • Een start gemaakt met de aanleg van de Noordelijke Lus. • Voor het Stationskwartier een bijdrage van € 6,5 miljoen binnengehaald; voor de vergroening is € 4,0 miljoen in de Regiodeal gereserveerd. • Op basis van eerder vastgestelde wijkontwikkelingsplannen gewerkt aan afronding daarvan in Binnenstad Oost en de Annawijk.

De wijkontwikkeling van Helmond -West is met de oplevering van de Boemerang afgesloten. De plannen voor de Leonardusbuurt, HelmondOost en Helmond-Noord zijn nog in uitvoering. Planontwikkeling voor Rijpelberg is gestart. • Nader invulling gegeven aan de schaalsprong als verbindende opgave tussen de programma’s. • Een (door) start gemaakt met de ontwikkeling van Nieuw Brandevoort (voorheen Brainport Smart District).

3.2.2.2

Wat hebben we ervoor gedaan?

Ontwikkelingen centrum We werken verder aan de plannen voor Centrum Noord, waar de eerste resultaten van een nieuw Helmond al heel zichtbaar zijn. Er staat nog veel meer te gebeuren met de oplevering van Oranjekade en de start en verdere doorontwikkeling van projecten als Ons Oostende, Piet Blomplein, Marktkwartier en De Waart. Nog niet afgerond. Het bestemmingsplan voor de Zuidrand van de Waard is onherroepelijk. De BIE (bouwgrond in exploitatie; een (door de Raad vastgestelde) grondexploitatie in uitvoering.) voor het Piet Blomplein is geopend. Ons Oostende heeft vertraging opgeleverd. Er wordt gezocht naar een oplossing, die nabij lijkt. Oranjekade is opgeleverd en de Citysporthal is overgedragen aan de corporatie om op die plek 104 woningen te realiseren.

60

Vergroening centrum De Stadse Aa krijgt steeds meer vorm met de aanleg van het 25 Septemberpark en de ontwerpstudie naar het centrumdeel. Hiermee vergroenen we het centrum verder. Daarnaast onderzoeken we ook andere mogelijkheden tot vergroening van het centrum. Nog niet afgerond. De aanleg van het 25 Septemberpark is na een uitgebreid participatietraject gestart. De plannen voor de vergroening van het Speelhuisplein zijn nagenoeg gereed. Aanleg Noordelijke Lus Met de start van de aanleg van de Noordelijke Lus, inclusief de brug bij de Waardstraat, borgen we de autobereikbaarheid van het noordelijk deel van het centrum. We zetten daarmee een belangrijke stap op weg naar het autoluw maken van andere delen van het centrum. Ook maken we plannen voor de transformatie van de Kanaaldijk Noordwest naar een fiets en wandelboulevard. Nog niet afgerond. De werkzaamheden aan de noordelijke lus (de ontsluiting van het noordelijk deel van het centrum over de Kanaaldijk NW, de Waardstraat en de Torenstraat) zijn gestart in de Torenstraat. Voor de aanleg van de nieuwe brug over het kanaal bij de Waardstraat is een ingenieursbureau geselecteerd. Ontwikkelperspectief Helmond Centrum+ Om de schaalsprong verder vorm te geven, werken we niet alleen aan deelplannen of thema's en gebieden, maar ook aan een integraal perspectief waarin alles bij elkaar komt.

Dit heet het ontwikkelperspectief Helmond Centrum+ wordt in 2024 aangeboden aan de gemeenteraad. Het ontwikkelperspectief geeft de ruimtelijke interventies weer die nodig zijn om van de schaalsprong een kwaliteitssprong te maken en bij te dragen aan de brede welvaart. Zie ook paragraaf 4.5.1. Nog niet afgerond. Het eindconcept van het ontwikkelperspectief is in september 2024 gepresenteerd aan de gemeenteraad, waarbij ook het besluitvormingsproces is toegelicht. Vaststelling van het ontwikkelperspectief zal in het voorjaar van 2025 door het college plaatsvinden. Het Ontwikkelperspectief Helmond Centrum+ 2040 geeft richting aan de ontwikkeling van de stad voor het centrum+ gebied, op diverse (ruimtelijke) beleidsvelden. Ontwikkeling Stationskwartier In het Stationskwartier gaan we verder met de eerste ontwikkelingen, waaronder de Stationstuin (met daarin het Huis voor de Stad en omgeving en het nieuwe politiebureau) en het EHAD-terrein. Op het EHAD-terrein streven we naar een hoogstedelijke mix van wonen, werken en voorzieningen. Om te voorkomen dat pas over een aantal jaar de eerste resultaten in het Stationskwartier te zien zijn maken we ook actief werk van placemaking in de vorm van bijvoorbeeld vergroening, kunst en cultuur en tijdelijke invulling van leegstaande gebouwen als broedplaats. Nog niet afgerond.

Het stedenbouwkundig plan voor het EHAD-terrein is nagenoeg gereed en wordt verder uitgewerkt in gezamenlijkheid met een tweetal woningbouwcorporaties. De BIE voor dit project is door de raad geopend en de subsidie van de woningbouwimpuls ter grootte van € 6,5 miljoen is binnengehaald. Het plein voor het Huis voor de Stad wordt heringericht. Ook is er een start gemaakt met de planvorming voor het Parc Bruxelles en de route van het station naar het centrum. Voor de vergroening van het Stationskwartier is in de regiodeal € 4,0 miljoen gereserveerd. Diverse woningbouwprojecten zijn in ontwikkeling en de bouw van het nieuwe districtskantoor van de politie is gestart. Suytkade Op Suytkade bouwen we volop door en werken we aan de nieuwe locatie van het Jan van Brabantcollege.

61

Nog niet afgerond. De grondgebonden woningen aan de Kanaalboulevard zijn in aanbouw genomen. Ook gaan Waterburcht 4, 5 en 6 richting uitvoering. De planvorming voor het nieuwe Jan van Brabantcollege was eind 2024 nog niet afgerond. Wijkontwikkelingsplannen • Ook bij de herstructurering van de Weverspoort voeren we de laatste projecten uit met de bouw van het winkelplein en het Advocaat Botsplein • Met de voltooiing van de Boemerang ronden we de herstructurering van Helmond West af • De aanpak van de Leonardusbuurt gaat verder. De openbare ruimte volgt de renovatie van de woningen. Aan het veldje in de Dijksestraat werken we aan de ontwikkeling van woningbouw • We starten met de uitvoering van het wijkontwikkelingsplan Helmond Noord. Op het voormalig Pnemterrein werken we aan woningbouw, verkeersmaatregelen en herinrichting openbare ruimte. Op de voormalige Knippenberglocatie komen woningen. We maken samen met de corporatie een integrale ruimtelijke visie voor de Bloem- en Paardenvelden • In Helmond Oost starten we projecten uit het vastgestelde ruimtelijke ontwikkelingsplan op. Het appartementencomplex op Lindberghplein wordt opgeleverd, een blok verouderde woningen wordt vervangen en werken we aan projecten voor de vergroening. • We zijn volop aan de slag met het wijkontwikkelingsplan Rijpelberg. In 2024 zal dat aan de gemeenteraad ter vaststelling worden aangeboden.

Daarna zal de uitvoering starten, evenals de ontwikkeling van een MFA. Hiertoe zullen in de begroting van 2025 middelen worden toegekend om de wijk Rijpelberg duurzaam te versterken. In 2024 wordt gestart met de uitvoering van de woningbouw van het Lobke. Behaald: De door de raad vastgestelde Wijkontwikkelingsprogramma’s voor de Binnenstad Oost (2002) en Annawijk (2018) zijn in een afrondende fase en zullen na oplevering van laatste projecten en interventies beëindigd worden. De wijkontwikkeling van Helmond -West (Wijkontwikkelingsplan (WOP) Helmond West 2009) is met de oplevering van de Boemerang afgesloten. Behaald: De door de raad vastgestelde Wijkontwikkelingsprogramma’s voor de Leonardusbuurt (2016), Helmond-Oost (2020) en Helmond-Noord (2023) zullen nog enkele jaren in uitvoering zijn. Nog niet afgerond: In 2024 is gestart met het opstellen van het Wijkontwikkelingsprogramma voor Rijpelberg, welk in 2025 door de gemeenteraad wordt besproken en vastgesteld. Aanvullende resultaten De Schaalsprong als middel om Helmond sterker te maken: inclusief, levendig, klimaatbestendig, duurzaam Aanleiding De regio Brainport groeit snel. Om deze groei mogelijk te maken is een schaalsprong van de regio noodzakelijk, waarbij Helmond ook verantwoordelijkheid neemt om deze bevolkingsgroei de komende jaren op te vangen.

Samen met het Rijk, provincie en de regio is afgesproken dat Helmond een flink deel van deze groei voor haar rekening neemt (Verstedelijkingsakkoord Stedelijk Gebied Eindhoven, juni 2022). Het gaat daarbij voor de gemeente om een groei tot 2040 met 15.000 woningen inclusief de daarbij behorende voorzieningen, 10.000–15.000 arbeidsplaatsen en verschillende mobiliteitsmaatregelen om de groei op te kunnen vangen. We groeien naar 115.000 inwoners en dat vraagt meer woningen, arbeidsplaatsen en nieuwe voorzieningen. Die groei willen we ook echt benutten om de stad sterker te maken voor iederéén. Het ontwikkelverhaal uit 2023 geeft concreet richting aan deze groei met de positionering van Helmond als ‘Toekomstbestendige Makersstad’: een (her)waardering van Helmonds industriële makersmentaliteit, gekoppeld aan duurzame ambities in Helmonds groene omgeving. Het is een leidraad voor het maken van keuzes met het oog op de toekomst van de stad, zowel voor de gemeente als andere partijen in Helmond. Samen maken we de stad: Helmond Stad van Makers. 62

De schaalsprong is een verbindende opgave De schaalsprong kenmerkt zich als een verbindende opgave tussen de programma’s. In deze jaarverantwoording zijn de bereikte resultaten in de programma’s en thema’s opgenomen. Concreet gaat het in de opgave van de schaalsprong om: a. Positioneren van de stad Helmond als Makerstad, Stad van Makers b. Ontwikkelen van 15.000 woningen tot 2040 waarvan 6000 (versneld) tot 2030 in Helmond, inclusief de daarbij benodigde voorzieningen, zoals scholen, buurthuizen, zorg, sport, groen en cultuurvoorzieningen c. Versterken van de groenstructuren in en rondom de stad (zoals Stadse Aa, Goorloop en de kanalen), en het vergroenen van stedelijke gebieden d. Ontwikkelen van 10.000– 15.000 arbeidsplaatsen in stedelijke werkmilieus, bestaande bedrijventerreinen en de ontwikkeling van nieuwe bedrijventerrein (Varenschut en Brainport Oost) e. De groei van de stad klimaatadaptief en klimaatneutraal laten plaatsvinden door middel van duurzame opwek elektriciteit & collectief warmtenet en het vergroten van de netcapaciteit f. Versterken van de bereikbaarheid voor voetganger, fiets, OV, deelmobiliteit en auto en daarmee dus ook de leefbaarheid van de stad De relaties met de programma’s is als volgt: 1. • • • • 2. • • • 3. • • 4. • •

Meedoen, rondkomen en vooruitkomen Bij de ontwikkeling van woningen en arbeidsplaatsen houden we rekening met de verschillende doelgroepen. We voegen voorzieningen toe (scholen, sport, zorg, recreatie, cultuur) die voor de nieuwe inwoners én bestaande inwoners van belang zijn. We versterken de verbinding tussen onderwijs en bedrijfsleven, o.a. met trajecten als ‘Een leven lang leren’. We zetten in op Stad van Makers, passend bij het DNA van de stad en ook het potentieel van de arbeidsbevolking in Helmond. Duurzaam en leefbaar De groei van de stad dient klimaatadaptief en klimaatneutraal plaats te vinden. Bij de ontwikkeling van woningen is dit het uitgangspunt. We zetten in op het versterken van groenstructuren en het vergroenen van het stedelijk gebied. We ontwikkelen duurzame opwek en warmtenetten, waarbij ook de aansluiting op dit warmtenet voor bestaande woningen onderdeel is. Economisch vitaal en aantrekkelijk Een (her)waardering van Helmonds industriële makersmentaliteit, gekoppeld aan duurzame ambities in Helmonds groene omgeving en aan de drie economische topsectoren van de stad. We ontwikkelen arbeidsplaatsen in stedelijke werkmilieus, bestaande bedrijventerreinen en ontwikkelen bedrijventerrein (Varenschut en Brainport Oost).

Bestuur & organisatie We laten de organisatie meegroeien met de groei van de stad, zowel in arbeid als in investeringsopgave in de diverse domeinen. We lobbyen continu richting provincie en rijk, onder meer ter verkrijging van middelen voor de ontwikkeling van de schaalsprong.

63

Nieuw Brandevoort (plangebied voormalig Brainport Smart District) Op 2 juli 2024 heeft de gemeenteraad besloten te stoppen met de ontwikkeling van Brainport Smart District (BSD) en het college opdracht gegeven om binnen een aantal door haar gestelde kaders een nieuwe koers uit te werken voor de gebiedsontwikkeling. In overleg met onze belangrijkste samenwerkingspartners is een stedenbouwkundig bureau aangetrokken om de nieuwe plannen voor de (stedenbouwkundige) invulling van het gebied uit te werken. Daarnaast zijn afspraken gemaakt met de partners over de invulling van het vervolgproces dat we doorlopen om tot deze nieuwe invulling te komen. Dit proces is na de zomer gestart en loopt door in 2025. Naast de uitwerking van nieuwe plannen voor de invulling van deze gebiedsontwikkeling is er nog een aantal ontwikkelingen dat is geïnitieerd onder de noemer van BSD en is of wordt gerealiseerd. Zo zijn er enkele woningen opgeleverd in het gebied dat bekend staat als het 40KavelLab en is hier in het najaar ook gestart met de bouw van 15 appartementen door de Collectief Particulier Opdrachtgeverschap (CPO) ‘Buitengewoon’. Deze woningen zullen zorgvuldig worden ingepast in de nieuwe plannen.

3.2.2.3

Wat heeft het gekost per HP?

In onderstaande tabel is de afwijking tussen de gewijzigde begroting en de realisatie (rekening) over 2024 per hoofdproduct weergegeven. Overzicht per hoofdproduct

(bedragen x 1.000/ - = negatief saldo)

Specificatie per Hoofdproduct

310 Centrum 805 Stadsvernieuwing visie en strategie 810 Stadsvernieuwing wijk en buurtbeheer 815 Stadsvernieuwing algemeen Totaal saldo baten en lasten

310 Centrum 810 Stadsvernieuwing wijk en buurtbeheer 815 Stadsvernieuwing algemeen Totaal mutaties reserves Saldo TH2.2 Stedelijke vernieuwing (centrum en wijken)

Begroting na wijzigingen Baten 135 0 0 0 135

Lasten 608 0 503 1.084 2.195

Saldo -473 0 -503 -1.084 -2.060

Begroting na Begroting na Begroting na wijzigingen wijzigingen wijziging ontrekking storting Baten Lasten Saldo 2.009 2.058 -49 400 400 0 766 250 516 3.175 2.708 467 3.310

4.903

Toelichting per hoofdproduct

Niet van toepassing.

64

Saldo -408 -1 -462 -942 -1.813

Realisatie t.o.v. Begroting Saldo V/N 65 V -1 N 41 V 142 V 247 V

Rekeningen

-1.593

Baten 136 0 0 0 136

Lasten 544 1 462 942 1.949 Rekeningen

Baten 2.067 400 623 3.090

Lasten 2.058 400 250 2.708

Saldo 9 0 373 382

Realisatie t.o.v. Begroting Saldo V/N 58 V 0 V -143 N -85 N

3.226

4.657

-1.431

162

V

3.2.3 Veiligheid 3.2.3.1

Wat hebben we bereikt?

Beoogd maatschappelijk effect: Minder criminaliteit en overlast in Helmond én dat onze inwoners en ondernemers zich veilig(er) voelen. In het bijzonder in onze kwetsbare wijken. Doelstellingen • Het verminderen van het aantal misdrijven (geweldsdelicten, woninginbraken, diefstallen) net als de ervaren overlast van verstorend gedrag. • Het verhogen van de barrière tegen (ondermijnende) criminaliteit zodat inwoners en ondernemers beter zijn beschermd tegen inmenging van criminelen. • Minder overlast en criminaliteit door jongeren en bieden van perspectief aan risicojongeren op een veilige, gezonde en kansrijke toekomst. • Het vergroten van de digitale weerbaarheid van inwoners, maatschappelijke partners en bedrijven. • Stimuleren en vergroten van de betrokkenheid van inwoners en organisaties bij de aanpak van leefbaarheid en veiligheid. Om dit te bereiken hebben we: • Het uitvoeringsplan Integrale Veiligheid vastgesteld. • De uitvoering van het programma Preventie met Gezag gestart. • Een start gemaakt met de uitvoering van preventieve maatregelen om kwetsbare groepen beter te beschermen tegen gedigitaliseerde criminaliteit. • De inzet van de Stadsmarinier Binnenstad en de wijkregisseur Helmond-West geëvalueerd. • Het aantal buurtpreventieteams en Whatsappgroepen verder uitgebreid en inactieve teams geactiveerd.