WEB Programmabegroting 2024
Tekst van het document
Begroting 2024
MJR 2025
MJR 2026
- 6.816 - 111 - 41
- 6.816 - 111
- 6.816 - 111
- 613
- 486
MJR 2027
- 75 - 30 - 3.310 - 20 -8 - 613
- 500
- 380 - 637 - 20
- 643
- 227 - 150 - 12.438
- 45 - 8.228
- 7.413
6.816 111
6.816 111
6.816 111
613
613
486
- 500
Incidentele baten 01 Werk, economie, recreatie en inkomen Normvergoeding gemeentelijke opvang Oekrainers Rijksvergoeding particuliere opvang Oekrainers 03 Cultuur, onderwijs en sport SPUK GALA - diverse onderwerpen 05 Woon en leefomgeving SPUK Klimaatgelden 06 Bestuur, veiligheid en dienstverlening Renteinkomst schatkist bankieren Totaal incidentele baten
637
643
600 8.777
300 8.483
7.413
-
Totaal
- 3.661
255
-
- 500
Van de posten groter dan € 50.000,-- lichten we hieronder toe waarom ze incidenteel van aard zijn. Gemeentelijke opvang Oekraïners Ook in 2024 zijn er opvangplekken voor Oekraïners beschikbaar in onze gemeente. Wij hebben meerjarenafspraken gemaakt over de huur van opvanglocaties en de personele inzet. De organisatie is flexibel en kan worden aangepast als er minder opvangplaatsen nodig zijn. De inkomsten en uitgaven voor de jaren 2024 tot en met 2026 zijn budgettair neutraal geraamd. Innovatiefonds In de begroting 2022 was budget opgenomen voor de jaren 2022-2024 voor het instellen van een innovatiefonds. Eenmalige bijdrage in projectkosten Reggesteyn Voor de eenmalige kosten voor de nieuwbouw van het project Reggesteyn is in 2023 besloten dat de gemeente een eenmalige bijdrage doet in deze kosten van € 3,3 miljoen euro. Dit wordt gedekt vanuit de VAR.
INHOUDSOPGAVE
25
SPUK Gala en SPUK klimaatmiddelen De middelen voor het Gezond en actief Leven Akkoord en de klimaatmiddelen zijn in deze begroting budget neutraal opgenomen. Aangezien deze financiering van het Rijk maar tot 2026 loopt, worden deze middelen als incidenteel aangemerkt. Garantstelling en bijdragen kruispunten N35 We hebben een garantstelling geraamd voor de N35 Oostzijde. Invoering nieuwe omgevingswet Voor de implementatie van de nieuwe omgevingswet hebben we tot en met 2024 incidentele middelen beschikbaar gesteld. Aanvulling voorziening onderhoud civiele kunstwerken We moeten een incidentele extra storting doen in de voorziening onderhoud civiele kunstwerken van € 380.000,--. Incidentele kosten Verbeterplan informatie- en archiefbeheer Het verbeterplan voor het informatie- en archiefbeheer zorgt ervoor dat we voldoen aan wettelijke verplichtingen. De incidentele lasten betreffen kosten voor archiefrestauratie, trainingen office 365, inventarisatie onderdelen collectie fysiek archief en inhuurkosten in verband met opruimactie, werkplekken en opschonen netwerkschijven. Incidentele lasten mogen worden gedekt door incidentele baten, waaronder ook onttrekkingen aan de reserves, en door structurele baten. Uit onderstaand overzicht blijkt dat de gemeente Hellendoorn voor de begroting 2024 voldoet aan de norm van financieel evenwicht.
bedragen x € 1.000 Begroting 2024
MJR 2025
MJR 2026
MJR 2027
Saldo van baten en lasten Lasten Baten Saldo van baten en lasten
- 124.946 121.888 - 3.058
- 119.624 122.261 2.637
- 117.107 114.297 - 2.810
- 110.788 105.801 - 4.986
Af: incidentele baten en lasten Incidentele lasten Incidentele baten Af: incidentele baten en lasten
- 12.438 8.777 - 3.661
- 8.228 8.483 255
- 7.413 7.413 -
- 500 - 500
-
-
-
-
603
2.382
- 2.810
- 4.486
Structureel resultaat
Bij: structurele toevoegingen en onttrekkingen Structurele toevoegingen / egalisatie Structurele onttrekkingen Bij: structurele toevoegingen en onttrekkingen Totaal structureel resultaat
Tekorten meerjarenraming In de begroting 2023 hadden we de verwachting dat het kabinet helderheid zou geven voor de periode na 2026. Helaas is deze duidelijkheid vanuit het - inmiddels demissionaire - kabinet er nog niet en zien we in de meicirculaire nog geen concrete plannen voor de periode na 2025 en is het meerjarenbeeld onverminderd negatief. Conform het begrotingsadvies van de VNG laten we deze tekorten zien in de meerjarenraming. Samen met andere gemeenten en de VNG zetten we ons in om voldoende gecompenseerd te worden voor de taken die we als gemeente moeten uitvoeren. De afgelopen jaren zijn meer taken naar de gemeenten gedecentraliseerd en we INHOUDSOPGAVE
26
verwachten extra uitgaven vanuit onder andere Klimaatakkoord, Plan landelijk gebied, invoering Omgevingswet, Wet kwaliteitsborging en onderwijshuisvesting. Op dit moment hebben we nog geen bezuinigingen doorgevoerd, omdat we vinden dat het Rijk eerst een eerlijke en billijke vergoeding moet geven voor de taken die wij als gemeente uitvoeren in medebewind. Momenteel is het tekort in het gemeentefonds voor alle gemeenten minimaal € 3 miljard in 2026. De Taskforce Taken en Middelen concludeert dat het dichten van dit tekort door gemeenten forse gevolgen heeft voor de maatschappelijke opgaven. Een kanteling is nodig in de financiële en bestuurlijke verhouding tussen Rijk en gemeenten. Omdat we zien dat het tekort substantieel is in latere jaren, is al wel opdracht gegeven aan het ambtelijk apparaat om de manier waarop de begroting wordt opgebouwd onder de loep te nemen. In de afgelopen jaren is gebleken dat de jaarrekening regelmatig grote overschotten in zich heeft. Voor een groot deel is dit te verklaren vanuit incidentele meevallers in bijvoorbeeld het gemeentefonds, maar tegelijkertijd zien we dat er in de reguliere budgetten ruimte niet benut wordt. Hiervoor wordt de komende periode een plan van aanpak opgesteld en het effect ervan moet landen in begroting 2025.
We verwachten door een vernieuwde opbouw van de begroting dat eventuele ruimte in de begroting beter zichtbaar wordt, maar ook dat de relatie tussen activiteiten en doelen beter inzichtelijk is. Hierdoor zijn onderbouwde keuzes in doelen en activiteiten beter te maken. bedragen x € 1.000 Meerjarenperspectief inclusief te verwachten gelden Bestaand beleid Meerjarenraming begroting 2022 Totaal bestaand beleid
Begroting 2024
MJR 2025
MJR 2026
MJR 2027
34 34
1.518 1.518
- 3.906 - 3.906
- 5.402 - 5.402
1.500 NB 1.247
Verwachte positieve ontwikkelingen Accres op niveau 2025 houden Aanpassing trap-op-trap af en normeringssystematiek Voorzetting bevriezen opschalingskorting na 2025 Restant ingroeipad Herijking gemeentefonds Totaal verwachte positieve ontwikkelingen
-
-
2.747
1.500 NB 1.247 1.276 4.023
Totaal meerjarenperspectief
34
1.518
- 1.159
- 1.379
INHOUDSOPGAVE
27
EMU-saldo In de gemeentebegroting dient het EMU-saldo over de jaren t-1, tot en met t+3 te worden opgenomen. Dit overzicht dient ter monitoring en als informatiebron voor het EMU-saldo van de totale overheid in het kader van Europese afspraken. In onderstaande tabel is het verwachte EMU-saldo van onze gemeente voor de jaren 2023 t/m 2027 weergegeven. Uit deze tabel blijkt dat de gemeente Hellendoorn in 2023 en 2024 een tijdelijk negatief berekend EMU-saldo heeft. Dit saldo wordt meegenomen in het totale EMU-saldo van het Rijk. Dat we in deze jaren een negatief EMU-saldo hebben, komt volledig doordat investeringen, die gepland waren in vorige jaren, zijn doorgeschoven, waardoor er een flinke investeringsopgave op ons wacht. Het negatieve saldo van 2026 baart meer zorgen: dat is het gevolg van het verwachte negatieve rekeningresultaat. bedragen x € 1.000 Berekening EMU-saldo via exploitatie en balans (volgens EMU-enquête) 1.
(+)
2. 3. 4.
(-) (+) (-)
Exploitatiesaldo vóór toevoeging aan c.q. onttrekking uit reserves (zie BBV, artikel 17c). Mutatie (im)materiële vaste activa Mutatie voorzieningen Mutatie voorraden (incl. bouwgronden in exploitatie)
5.
(-)
Boekwinst bij verkoop effecten en (im)materiële vaste activa
Berekend EMU-saldo
EMU-saldo referentiewaarde EMU-saldo volgens berekening EMU-saldo referentiewaarde EMU-saldo blijft onder referentiewaarde EMU-saldo overschrijdt referentiewaarde
Begroting 2023
Begroting 2024
MJR 2025
MJR 2026
MJR 2027
- 2.549
- 3.058
2.637
- 2.810
- 4.986
6.181 - 83 3.153
18.511 345 - 379
- 9.641 - 140 - 1.029
222 - 22 - 307
- 1.066 4 - 24
219
-
-
-
-
- 12.186
- 20.846
13.167
- 2.746
- 3.892
Begroting 2023 - 12.186 - 4.036
Begroting 2024 - 20.846 - 4.036
- 8.150
- 16.810
MJR 2025 13.167 - 4.036
bedragen x € 1.000 MJR MJR 2026 2027 - 2.746 - 3.892 - 4.036 - 4.036
17.203
1.290
144
In de septembercirculaire 2023 zijn geen nieuwe referentiewaarden gepubliceerd. We gaan nu uit van de eerder gepubliceerde waarden. Hieraan worden de EMU-saldi van individuele gemeenten aan worden gespiegeld. In 2023 en 2024 wordt een overschrijding van de referentiewaarde verwacht. Dit is het gevolg van de verwachte en begrote inhaalslag voor investeringen in deze jaren. Deze inhaalslag hadden we al in eerdere jaren verwacht, maar dat is niet uitgekomen: in de jaarrekeningen van 2019-2022 kwamen er per saldo zelfs meer middelen binnen dan dat eruit gingen. Een overschrijding van het EMU-saldo op gemeentelijk niveau zegt nog niets over de uitkomst van het EMU-saldo op macroniveau. Op dit moment zijn op rijksniveau nog geen sancties of nadere aanscherpingen bepaald.
EMU-saldo 20.000 15.000 13.167
10.000
EMU-saldo is negatief en onder referentiewaarde
5.000 0
- 2.746
-5.000 -10.000
- 3.892
- 12.186
-15.000
EMU-saldo is positief - 20.846
-20.000 -25.000 -30.000
Begroting 2023
INHOUDSOPGAVE
EMU-saldo is negatief maar boven referentiewaarde
Begroting 2024
MJR 2025
MJR 2026
MJR 2027
28
Programma 1: Werk, economie en inkomen Bestuurlijk verantwoordelijk: Jorrit Eijbersen, Peter Lage Venterink en Egbert Nijenbanning
INHOUDSOPGAVE
29
Inleiding Voor het goed functioneren van de samenleving in onze dorpen en buurtschappen en om de maatschappelijke opgaven de komende jaren waar te kunnen maken, is een vitale en zich continu ontwikkelende lokale economie essentieel.
Economie Volgens de Nederlandse Bank gaat de Nederlandse economie naar een lager groeitempo. Na een stevige groei in 2022 van 4,5% is die in 2023 gezakt naar 0,8%. De hogere energieprijzen en de doorwerking daarvan in vrijwel alle prijzen zetten een rem op de koopkracht en de bestedingen van de huishoudens. Door de hogere rentes koelt de woningmarkt af en staan de investeringen onder druk. De verwachting voor 2024 is een beperkte groei van net iets boven de 1%.
Werk en inkomen
Veel bedrijven hebben te maken van de naweeën van
Meedoen is belangrijk voor al onze inwoners. Door te
corona. Het landelijke aantal faillissementen neemt
werken krijgen mensen inkomen, waardoor ze meer
toe en dat zal ook impact hebben op de Hellendoornse
mogelijkheden krijgen om mee te doen. (Vrijwilligers)-
samenleving. Er is een grote krapte op de arbeidsmarkt
werk biedt bovendien de kans om je persoonlijk te ont-
en dat betekent dat veel bedrijven lastig aan personeel
wikkelen en sociale contacten te krijgen. Wij stimuleren
kunnen komen. Ook dit kan de groei van sommige be-
daarom dat mensen hun talenten gaan (door)ontwikke-
drijven remmen.
len en gaan of blijven werken naar vermogen, met een
Ondanks deze cijfers hebben we ook goed nieuws; er
uitkering als vangnet. Voor wie (nog) niet kan werken,
zijn nog steeds veel (ook grote) bedrijven die investeren
stimuleren we deelname aan de samenleving op een
in onze gemeente.
andere manier. Daarnaast richten we ons op het letterlijk in beweging krijgen van inwoners, waardoor sociaal en
Toerisme
mentaal de eerste stap naar meedoen wordt gezet. Daar-
Het aantal overnachtende toeristen in onze gemeente
bij richten wij ons vooral op kwetsbare groepen waar-
neemt al jaren toe. In 2022 hadden we bijna 500.000
voor werken, leren en ontwikkelen niet vanzelfsprekend
overnachtingen. Toeristen weten onder andere de om-
is, zoals mensen die onder de participatiewet vallen.
geving van de Paarse Poort en De Pas goed te vinden.
Samenwerking met het bedrijfsleven vinden we erg be-
Dit heeft ook een keerzijde: op sommige dagen is het
langrijk. Samen zoeken we naar lokale oplossingen voor
in die gebieden wel heel erg druk, terwijl er nog zoveel
de krapte op de arbeidsmarkt, samen ontwikkelen we
meer mooie plaatsen binnen onze gemeente te ontdek-
talenten en samen koppelen we mensen met kwaliteiten
ken zijn. Daarom zetten we in op betere spreiding van
aan passende banen.
toeristen over onze gemeente door o.a. te kijken naar
Tot slot bereiden we ons voor op landelijke ontwikkelin-
nieuwe overstappunten (vergelijkbaar met de Paarse
gen, zoals de ‘Participatiewet in balans’ en veranderin-
Poort) en betere (digitale) bewegwijzering. Dit doen we
gen in de financiering van beschut werk.
veelal in samenspraak met Routenetwerken Twente, het
We stimuleren de participatie van inburgeraars door het
Toeristisch Bureau Hellendoorn en ondernemers in de
aanbod in de verschillende leerroutes beter op elkaar
recreatiesector. We willen graag duidelijk hebben waar
aan te laten sluiten en maatschappelijke begeleiding te
recreatieve kansen liggen in onze gemeente en aan wel-
evalueren.
ke recreatieve voorzieningen ondernemers en toeristen/ inwoners behoefte hebben. Daarom werken we nu aan
Armoedebeleid en schuldhulpverlening
een Recreatievisie met een bijbehorend uitvoeringsplan.
We doen zoveel mogelijk om armoede en schulden te
We verwachten deze visie in het 2e kwartaal 2024 klaar
voorkomen. We zorgen ervoor dat onze informatie en
te hebben.
regelingen goed te vinden en bereikbaar zijn voor
INHOUDSOPGAVE
30
inwoners. We maken onze regelingen duidelijker. Boven-
Bedrijventerreinen
dien bieden we trainingen aan waardoor mensen leren
Er zijn geen uitgeefbare bedrijfsgronden meer op bedrij-
om zich financieel beter te kunnen redden. Als inwoners
venpark ‘t Lochter. Daarom hebben we laten onderzoe-
schulden hebben, zijn we er zo vroeg mogelijk bij en
ken hoe groot de toekomstige vraag naar gronden zal
helpen om de schulden op te lossen. Op deze manier
zijn. Daaruit blijkt dat we de komende jaren tot 2040 tus-
proberen we te voorkomen dat de persoonlijke financië-
sen de 5 en 15 ha. nodig hebben. Voor de korte termijn
le situatie van inwoners verergert.
zal dat zo’n 5 ha. zijn. De vraag is nu of en zo ja waar we
Als inwoners ondersteuning nodig hebben bij armoede
eventueel nog grond kunnen uitgeven. Dat werken we
en/of schulden, dan bieden we dat aan in samenwerking
de komende periode verder uit. Daarbij streven we naar
met onze partners binnen de gemeente.
maatwerk voor ondernemers, waarbij we ons realiseren dat we niet aan elke vraag tegemoet kunnen komen.
Nieuwkomers
Er vindt onderzoek plaats naar de herstructurering en
Vanuit de rijksoverheid hebben we een taakstelling
revitalisering van het bedrijventerrein Nijverdal Noord
voor de huisvesting van zogenaamde nieuwkomers. De
waar de bedrijven van KtC zijn gevestigd. Naar verwach-
afgelopen jaren is gebleken dat het steeds lastiger wordt
ting is hierover in 2024 meer duidelijkheid.
aan onze taakstelling te kunnen voldoen. Voor een deel kunnen we zelf de nodige huisvesting realiseren, maar
We zien dat de beschikbaarheid en betrouwbaarheid
we werken hierbij ook nauw en constructief samen met
van het elektriciteitsnet in Nederland steeds verder
woningcorporatie Reggewoon.
onder druk komt te staan. Steeds meer gebieden
Ook in 2024 zijn 2025 opvangplekken voor Oekraïners
worden aangemerkt als rode gebieden, gebieden waar
beschikbaar in onze gemeente. Wij hebben meerjarenaf-
de netbeheerders onvoldoende tot geen aansluitingen
spraken gemaakt over de huur van opvanglocaties en de
meer kunnen realiseren. Recent is een update van de
personele inzet. De organisatie is flexibel en kan worden
capaciteitskaart “teruglevering aan het elektriciteitsnet”
aangepast als er minder opvangplaatsen nodig zijn. De
vrijgegeven, waarin ook het gebied van de gemeente
inkomsten en uitgaven voor de jaren 2024 tot en met
Hellendoorn oranje kleurt. Een aantal bedrijven en Park-
2026 zijn budgettair neutraal geraamd. Waar nodig kan
management op bedrijvenpark ’t Lochter willen graag
een beroep gedaan worden op een bestemmingsreser-
het initiatief nemen tot het realiseren van een (pilot
ve. Jaarlijks worden de capaciteit en de raming bijge-
voor) decentrale energieoplossing.
steld op basis van de actuele situatie. De huidige accommodaties zijn ingericht als tijdelijke opvang voor enkele
Door het samenbrengen en samen laten werken van
jaren en zijn niet geschikt voor structurele opvang. In
drie componenten, wordt zo’n decentrale energieoplos-
2024 zal ook bekeken worden wat nodig is als een deel
sing gerealiseerd.
van de Oekraïners langer in onze gemeente blijft.
1.
Energieopwekking, door inzet van zonnepanelen;
2.
Energieopslag, door realisatie van lokale en (de)
Asielzoekerscentrum
centrale buffering;
In mei 2023 heeft de raad besloten mee te werken aan
3.
Energiemanagement, waardoor vraag en aanbod
de huisvesting van een asielzoekerscentrum (AZC)
van de lokaal opgewekte energie maximaal ingezet
onder beheer van het COA, van maximaal 200 plaat-
wordt voor de bedrijven op ’t Lochter. Dit kan zowel
sen, voor de duur van maximaal tien jaar. De financiële
elektrische energie zijn als ook bijvoorbeeld warmte.
uitwerking volgt, nadat het bestuursakkoord uitgewerkt
De gemeente heeft in dit proces een regisserende
en getekend is.
rol.
INHOUDSOPGAVE
31
1.1 Economie Nr.
1.1.1
Nr. Col-
Wat willen we
legepro-
bereiken (resul-
gramma
taten)
42
Hellendoorn als aantrekkelijke vestigingsplaats versterken door ondernemers te faciliteren
Wat gaan we daarvoor doen (acties)
ning
h
h
h h
1.1.2
44
Divers en gevarieerd winkelaanbod en versterken regiofunctie Nijverdal
Plan-
h h
Zorgen voor passende locaties om te ondernemen aan de hand van de behoefteraming bedrijventerreinen. Daarbij ook de mogelijkheden van uit/inbreiding van bedrijventerrein ‘t Lochter onderzoeken en beoordelen of kleinschalige ambachtelijke bedrijventerreinen in de kernen mogelijk zijn. We doen mee aan de Investeringsagenda Twente en zullen onze ondernemers en onderwijsinstellingen faciliteren bij de kansen die hieruit voortvloeien. Met ondernemers onderzoeken hoe we ruimte vrij kunnen spelen door revitalisering van bestaande bedrijventerreinen. Een verbetering van de indeling van onze website voor ondernemers, zodat ondernemers beter en sneller hun antwoorden op vragen kunnen vinden.
2024
Het aantrekkelijker maken van het Nijverdalse centrum door te investeren in de Willem Alexanderstraat, het Keizerserf en de Maximastraat. Stimuleren en faciliteren van verplaatsing van detailhandel van de aanloopgebieden naar het kernwinkelgebied. Mogelijkheid bieden om (leegstaande) retailpanden in aanloopgebieden om te zetten naar een woonfunctie.
Q1-Q4
Continu
Q4 Q4
Continu
1.2 Vrijetijdseconomie en toerisme Nr.
1.2.1
Nr. Col-
Wat willen we
legepro-
bereiken (resul-
gramma
taten)
45 en 52
Toeristische kracht van Hellendoorn uitbouwen
Wat gaan we daarvoor doen (acties).
ning
h h
h
1.2.2
1.2.3
2
INHOUDSOPGAVE
Plan-
Opstellen fietsstructuurplan. Opstellen van een recreatie- en toerismevisie met een bijbehorend uitvoeringsplan voor het verantwoord uitbouwen van de toeristische kracht. Onderzoek naar geschikte locatie voor een hotelaccommodatie in Nijverdal.
Q4 Q2
Q4
We willen een toekomstbestendig Nationaal Park van topklasse realiseren en bestendigen
h
Projecten uitvoeren voortkomend uit de partner-parkafspraken NP Sallandse Heuvelrug en Twents Reggedal.
Continu
Meer verbinding tussen de toeristische kernen, de Reggestreek, Sallandse Heuvelrug en het plattelandstoerisme
h
Logische mee-koppel-kansen benutten vanuit partner-parkafspraken NPSH&TR. Dit laten we een onderdeel zijn van de te actualiseren gemeentelijke omgevingsvisie.
Continu
h
32
1.3 Werk en inkomen Nr.
1.3.1
Nr. Col-
Wat willen we
legepro-
bereiken
gramma
(resultaten)
25
Ontwikkeling en participatiemogelijkheden van kwetsbare doelgroepen bevorderen
Wat gaan we daarvoor doen (acties)
h h
25
h
34
h
h
h
1.3.2
15 en 55
Participatie inburgeraars bevorderen
h
h h
INHOUDSOPGAVE
Planning
In overleg met het bestuur van Noest ontwikkelen we Noest verder door: ontwikkeling talentroutes; onderzoeken van een bredere doelgroep cliënten waardoor met en van elkaar geleerd kan worden; intensievere samenwerking met bedrijfsleven, waarbij we aansluiten bij de wijzigingen van de Participatiewet (Breed Offensief) die zijn verwerkt in onze nieuwe re-integratieverordening 2023. Organiseren bijeenkomsten voor ondernemers, met als doel de kansen voor mensen met afstand tot de arbeidsmarkt te vergroten. We vergroten de toegankelijkheid van sport door kwetsbare inwoners te stimuleren om deel te nemen aan onze gemeentelijke trajecten Sporten ’t Werkt en Fit aan ’t Werk. Daardoor komen mensen letterlijk in beweging en doen ze mee. De voortzetting in een regulier sporttraject ondersteunen wij door financiële ondersteuning voor sport aan minima. Waar mogelijk anticiperen we op de Participatiewet in Balans, die naar verwachting 1-1-2025 van kracht gaat, waarbij we maatwerk en vertrouwen centraal stellen. Het kabinet heeft naar aanleiding van landelijke evaluaties wijzigingen bekend gemaakt in de financiering van beschut werk, inclusief eenmalige extra middelen voor sociaal ontwikkelbedrijven. Deze wijzigingen betrekken we bij de lokale uitvoering Wsw.
Q3
We voeren regionaal en lokaal gesprekken met partners om de planning van taalaanbod voor inburgeraars beter aan te laten sluiten bij de participatieverplichtingen volgens de wet inburgering 2021. Daardoor is het voor inburgeraars beter haalbaar om werken, leren en gezin met elkaar te combineren. We evalueren de maatschappelijke begeleiding van inburgeraars. Intensivering van onze aanpak huisvesting en begeleiding statushouders, in samenwerking met vluchtelingenwerk en wooncorporatie. We leveren een inspanning om de verhoogde taakstelling, waarvoor in 2024 nog aantallen worden toegevoegd, te behalen, maar realiseren ons dat dit mogelijk niet gaat lukken.
Q1
33
Q2 2024
2024
2024
Q1 2024
1.4 Armoedebeleid en schuldhulpverlening Nr.
1.4.1
Nr. Col-
Wat willen we
legepro-
bereiken
gramma
(resultaten)
26
Preventie van armoede en schulden
Wat gaan we daarvoor doen (acties)
h
h
h
Planning
We zetten in op structurele en toegankelijke communicatie voor inwoners, passend bij die inwoners. Daarbij hebben we specifieke aandacht voor gezinnen met minderjarige kinderen, jongeren en 65-plussers. Samen met andere beleidsterreinen werken we mee aan de gezinsaanpak laaggeletterdheid van de gemeente Hellendoorn. Hierdoor helpen we armoede in gezinnen te voorkomen of te beperken. We verbeteren ons trainingsaanbod van financiële zelfredzaamheid, zodat inwoners daardoor zelf geldzaken goed kunnen regelen.
Q1
Q1- Q3
Q2
1.4.2
26
Vroegsignalering van armoede en schulden.
h
We kijken met een integrale blik naar de situatie en houden de regie op de benodigde ondersteuning.
Q1
1.4.3
26
Bij armoede en schulden ondersteuning waar nodig
h
Inzet op ondersteuning van de inwoner door netwerkpartners bij digitale overheidsaanvragen, door bijvoorbeeld Informatiepunt Digitale Overheid (IDO), bibliotheek en spreekuren. Het doel is de zelfredzaamheid te verbeteren. Gelet op de benodigde specifieke kennis en het beperkte aantal aanvragen, verzorgt het ROZ Twente voor ons de uitvoering van de Bbz en de schuldhulpverlening aan ondernemers. Het regelen van deze uitbesteding is in 2023 afgerond, waardoor in de begroting per 2024 de bijdrage aan ROZ Twente verwerkt is. Het Rijk heeft, via de SPUK energiearmoede, geld beschikbaar gesteld geïsoleerde woningen te helpen met energie besparen. Deze specifieke uitkering wordt via een subsidieregeling voor energiebesparende maatregelen ingezet (lopend tot eind 2024). Hierbij maken we een combinatie met de specifieke uitkering Lokale Aanpak Isolatie (lopend tot eind 2026).
2024
26
h
h
2024
1.4.4
26
Schulden oplossen.
h
Aansluiten bij het schuldenknooppunt, een samenwerking tussen schuldhulpverleners en schuldeisers waarbij gegevensuitwisseling makkelijker en sneller verloopt. Via één kanaal zijn initiatieven in de schuldenketen met elkaar verbonden. Het schuldenknooppunt helpt de sociale en financiële gevolgen van schulden te verminderen.
Q2
1.4.5
26
Laagdrempelige toegankelijkheid van regelingen en ondersteuningsmogelijkheden
h
Verhelderen en updaten van regelingen, onder andere meer eenheid in de voorwaarden van een regeling brengen in relatie tot de hoogte van het inkomen. We ontwikkelen een Meedoenplatform voor inwoners. Minima krijgen de mogelijkheid ‘mee te doen’ via een gemeentelijke webshop waar regelingen, voorzieningen, producten en activiteiten vindbaar zijn en inwoners hun eigen keuzes kunnen maken. Vanuit interne samenwerking en samenwerking met partners, werken we toe naar een laagdrempelig informatiepunt armoede en schulden, rekening houdend met de behoefte aan een fysiek loket.
2024
h
h
INHOUDSOPGAVE
34
2024 Q2
Wat kost het bedragen x € 1.000 01 Werk, Economie en Inkomen Wat mag het kosten?
Begroting 2024
MJR 2025
MJR 2026
MJR 2027
Saldo van baten en lasten Lasten 31000 Economische aangelegenheden 31010 Subsidies 33000 Markten 33010 Agrarische zaken 34000 Recreatie en Toerisme 34010 Toeristenbelasting 61050 Begeleiding en huisvesting statushouders 63000 Bijstandsverlening en inkomensvoorzieningen 63010 Bijzondere bijstandsverlening 63020 Schuldhulpverlening 63030 Fraudebestrijding 63040 Kwijtschelding gemeentelijke belastingen 64000 Sociale werkvoorziening 65000 Participatie en reïntegratie Totaal Lasten
- 369 -0 - 60 - 217 - 436 - 13 - 7.034 - 8.597 - 1.788 - 359 - 120 - 199 - 4.338 - 1.121 - 24.651
- 372 -0 - 60 - 218 - 439 - 13 - 6.965 - 8.607 - 1.737 - 360 - 111 - 199 - 4.116 - 1.173 - 24.371
- 374 -0 - 60 - 219 - 441 - 13 - 6.971 - 8.617 - 1.741 - 361 - 111 - 199 - 3.794 - 1.234 - 24.135
- 376 -0 - 60 - 219 - 441 - 13 - 500 - 8.220 - 1.744 - 362 - 111 - 199 - 3.586 - 1.281 - 17.112
Baten 31000 Economische aangelegenheden 33000 Markten 34000 Recreatie en Toerisme 34010 Toeristenbelasting 61050 Begeleiding en huisvesting statushouders 63000 Bijstandsverlening en inkomensvoorzieningen 63010 Bijzondere bijstandsverlening 63020 Schuldhulpverlening 63030 Fraudebestrijding 64000 Sociale werkvoorziening 65000 Participatie en reïntegratie Totaal Baten
44 25 58 612 6.816 7.476 47 1 649 60 15.790
44 25 59 612 6.816 7.476 47 624 54 15.757
44 25 61 612 6.816 7.476 47 584 53 15.718
44 25 62 612 7.365 47 584 53 8.793
Saldo van baten en lasten
- 8.861
- 8.614
- 8.417
- 8.319
Mutatie reserves Toevoegingen
-
-
-
-
Onttrekkingen
-
-
-
-
Mutatie reserves
-
-
-
-
- 8.861
- 8.614
- 8.417
- 8.319
Resultaat
Belangrijkste financiële ontwikkelingen
Voor wat betreft de sociale werkvoorziening hebben
De uitgaven voor de Participatiewet uitkeringen, onder-
we een nieuwe doorrekening gemaakt gebaseerd op
deel van het product Bijstandsverlening en inkomens-
de te verwachten uitstroom uit de oude regeling WSW.
voorzieningen, worden gedekt door de gebundelde
Vanaf 2015 is instroom in de WSW niet meer mogelijk.
uitkering (BUIG) die het Rijk voor dit doel verstrekt. De
Daarnaast hebben we een inschatting gemaakt van de
hoogte van deze BUIG is afhankelijk van diverse facto-
toekomstige instroom in de regeling nieuw beschut
ren. Een recente aanpassing van de berekeningssyste-
die vanaf de invoering van de Participatiewet in 2015 is
matiek op het onderdeel loonkostensubsidie heeft tot
opengesteld. Het fluctuerende financiële effect hiervan
gevolg dat de hoogte van de BUIG voor de gemeente
is verwerkt in deze begroting.
Hellendoorn beter aansluit bij de hoogte van de uitgaven. We hebben hierdoor structureel een voordeel in
De inkomsten en uitgaven voor wat betreft de opvang
deze begroting kunnen verwerken van € 244.000,--.
van Oekraïners in de gemeente Hellendoorn is budget-
INHOUDSOPGAVE
35
tair neutraal in deze begroting verwerkt voor de jaren
Collegeprogramma
2024 t/m 2026. Mochten er zich financiële risico’s voor-
In dit programma zijn de volgende financiële budgetten
doen, dan kan er een beroep worden gedaan op de in
opgenomen uit het collegeprogramma.
2022 ingestelde bestemmingsreserve Statushouders en ontheemden (Oekraïne).
03. Continueren ons agrarisch actieplan en helpen agrarische ondernemers: € 90.000,-- (S)
De inkomsten en uitgaven die verband houden met de
26. Digitaal platform minimaregeling: € 25.000,-- (S)
huisvesting van een asielzoekerscentrum door het COA
26. Implementatie digitaal platform minimaregeling:
zijn niet verwerkt in deze begroting. Daarvoor zijn nog
€ 40.000,-- (I)
onvoldoende gegevens beschikbaar.
26. Communicatiemiddelen: € 10.000,-- (I)
Nieuw beleid
De onderwerpen die vanuit lopende exploitatie worden
Er is geen nieuw beleid opgenomen in dit programma.
gedekt, zijn niet opgenomen.
INHOUDSOPGAVE
36
Programma 2: Jeugd en Wmo Bestuurlijk verantwoordelijk: Peter Lage Venterink en Annemarie Dubbink
INHOUDSOPGAVE
37
Inleiding
aanpak. Samenwerking met scholen, zorginstellingen,
De Nederlandse zorgsector staat voor uitdagingen die
non-profitorganisaties en bedrijven vergroot de efficiën-
we serieus moeten nemen. De toenemende zorgvraag
tie en effectiviteit van dienstverlening in de gemeente.
en vergrijzing brengen druk met zich mee. De technolo-
Het maakt het mogelijk om middelen en expertise te
gische vooruitgang biedt wel mogelijkheden, maar we
bundelen, wat leidt tot betere resultaten en tegelijkertijd
moeten realistisch zijn over de capaciteit en middelen
tot kostenbesparingen. Bovendien kan een sterke visie
die daadwerkelijk beschikbaar zijn. Chronische aandoe-
op het sociaal en maatschappelijk domein bijdragen
ningen nemen toe, wat betekent dat er meer langdurige
aan het versterken van sociale cohesie en het vermin-
zorg nodig is. Het tekort aan zorgprofessionals is reëel
deren van sociale ongelijkheid. Door te focussen op
en zorgt voor uitdagingen met betrekking tot de beschik-
inclusiviteit en gelijke kansen voor alle inwoners, kan
baarheid van zorg. Om in de toekomst de toegang tot
de gemeente bijdragen aan een meer rechtvaardige
zorg veilig te stellen is een beweging naar voren van be-
samenleving.
lang. Een beweging van ziekte en zorg naar gezondheid en gedrag. Met niet alleen oog voor onze ouderen, maar
De visieontwikkeling komt samen met de ambities van-
juist ook voor jongeren.
uit het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). GALA heeft als doel om een gezond en actief leven, met sterke
Landelijk is in 2023 de Hervormingsagenda Jeugd
sociale fundamenten, voor alle Nederlanders te bevor-
(2023-2028) vastgesteld. Dit vraagt om een scala aan
deren. Het streeft naar een gezonde generatie in 2040.
maatregelen en acties bij gemeenten de komende jaren.
Om dit te realiseren zijn er financiële middelen beschik-
In Hellendoorn zijn we al sinds 2021, vooruitlopend op
baar gesteld via een specifieke uitkering (SPUK) voor de
deze agenda, aan de slag met diverse interventies en
periode 2023-2026 (sommige delen tot 2025).
pilots. In 2024 maken we een gedegen lokaal plan van
In het plan van aanpak om GALA lokaal waar te maken
aanpak hoe we de komende jaren hier verder uitvoering
besteedt de gemeente Hellendoorn speciale aandacht
aan geven.
aan kwetsbare groepen met een verhoogd risico op gezondheidsproblemen. Lokale organisaties zoals de
Als gemeente moeten wij ons richten op efficiënte
Welle, Evenmens, Avedan, de Wmo-raad en het
samenwerking en preventie om de zorg toegankelijk en
Cliëntenplatform zijn betrokken bij het opstellen van
betaalbaar te houden. De opgaven waar wij als gemeen-
het GALA-plan. De GALA SPUK-subsidie maakt extra
te voor staan, vragen om een andere manier van denken
activiteiten en interventies mogelijk voor de inwoners.
en doen. Ze vragen om een strategische koers voor het
Deze subsidie bundelt bestaande middelen en vormt het
sociaal en maatschappelijk domein, met oog voor de
kader voor uitvoering, samen met lokale beleidskaders
aanpalende domeinen. In het voorjaar van 2023 hebben
zoals het collegeprogramma en het lokaal sport- en
we hier een impuls aan gegeven door het maken van
preventieakkoord.
een integrale visie op het sociaal en maatschappelijk domein. Deze visie zal, na vaststelling door de gemeenteraad binnenkort, de basis vormen voor de komende jaren en in 2024 vertaald worden naar concrete doelen en inspanningen. Deze visie op het sociaal en maatschappelijk domein is van cruciaal belang voor de toekomst van de gemeente, omdat het de richting bepaalt voor het bevorderen van een gezonde en inclusieve samenleving. In de eerste plaats biedt deze visie de mogelijkheid om op maatschappelijke ontwikkelingen te anticiperen. Het stelt de gemeente in staat om flexibel en proactief te reageren op veranderingen in de behoeften van haar inwoners. Daarnaast benadrukt de kracht van samenwerking met lokale partners de noodzaak van een geïntegreerde INHOUDSOPGAVE
38
2.1 Welzijn en Zorg
Nr.
2.1.1
Nr. Col-
Wat willen we
legepro-
bereiken
gramma
(resultaten)
31
Een vitale samenleving waarbij gezond gedrag centraal staat
Wat gaan we daarvoor doen (acties)
h
h
h
h
h
h
2.1.2
Goede, toegankelijke en betaalbare maatwerkvoorzieningen
h h
h
h
2.2.4
INHOUDSOPGAVE
Meer vrij toegankelijke collectieve voorzieningen voor jeugd.
h h
h
Planning
We zetten het Lokaal Preventieakkoord voort voor de periode 2024 – 2027. Het uitvoeringsprogramma wordt geëvalueerd en bijgesteld waar nodig. We werken vanuit het gedachtegoed ‘positieve gezondheid’ en bieden scholing aan professionals in onze gemeente om op deze manier te leren werken. We gaan met inwoners in gesprek aan de hand van positieve gezondheid, ter versterking van hun eigen kracht en regie op de gezondheid. Er wordt een meerjarenplan gemaakt van de aanpak van gezondheidsverschillen, waarbij we inzetten op de duurzame aanpak middels de 9 principes van Pharos, versterken van basisvaardigheden, aanpakken van oorzaken van chronische stress en achterliggende problematiek als bijvoorbeeld armoede. Uitvoering geven aan het plan van aanpak van JOGG Hellendoorn ten behoeve van een ‘Gezonde jeugd – gezonde toekomst’. In 2024 besteden we specifieke aandacht aan thema’s met betrekking tot mentale gezondheid, voldoende bewegen, gezonde voeding door de inzet van de programma’s ‘Gezonde Scholen’ en ‘Team Fit’. Daarnaast evalueren we in 2024 en dient besloten te worden of we doorgaan met JOGG na 2024. Uitvoering geven aan MAS 2.0 op CSG Reggesteyn en onderzoeken hoe MAS 2.0 toegankelijk kan zijn voor alle jeugdigen in de gemeente Hellendoorn. Onderzoeken van de noodzaak om het vrijwilligersbeleid te actualiseren.
20242027
We doen mee aan de regionale aanbesteding voor Wmo begeleiding/ dagbesteding/verblijf. Voortzetten van de aanpak ‘Samen indiceren in de wijk’ (samenwerking tussen Wmo en wijkverpleging naar voorbeeld van de gemeente Enschede). We zijn hiermee in 2023 gestart samen met Twentse Koers. Het gaat in 2024 vooral om verdere invoering, borging en eventueel uitbreiding naar andere zorgsectoren of organisaties. In 2024 voeren we een eindevaluatie uit van het in 2022 ingezette Innovatiefonds. Indien wenselijk verlengen we de inzet van het innovatiefonds. Begin 2024 verschijnt een evaluatie van het project Blijf Actief Thuis en herijken we het Plan van Aanpak Coaching Zelfstandig Leven (reablement in de Wmo). Daarbij betrekken we ook de uitkomsten van het landelijke onderzoek naar de houdbaarheid van de Wmo. Doelen zijn dat onze inwoners zo lang mogelijk zelfstandig en onafhankelijk hun leven kunnen leiden en dat onze Wmo maatwerkvoorzieningen beschikbaar en toegankelijk blijven voor de inwoners, die ze het hardste nodig hebben.
Q1-Q4
Onderzoeken of we BSO plus1 voorliggend kunnen organiseren. Samen met het onderwijs onderzoeken hoe ondersteuning bij problemen op het gebied van hoogbegaafdheid op scholen adequaat ondersteund kan worden. Onderzoeken of er meer buurt- en wijkgerichte collectieve voorzieningen kunnen komen, zodat er gezamenlijk gewerkt kan worden aan problematieken van jeugdigen.
Q1 en Q2 Q1-Q4
39
2024
2024
Q1-Q4
Q1-Q4
Q1-Q4
Q3-Q4
Q1-Q2
Q1
Q1-Q4
2.1.3
31 en 33
Een samenhangend en toekomstbestendig aanbod van preventie, welzijn en zorg
h
h
2.1.4
2.1.5
55
14
Toekomstbestendige burgerparticipatie voor het sociaal domein
h
Wonen en Zorg
h
h
h h
INHOUDSOPGAVE
In het Integraal Zorg Akkoord (IZA) is afgesproken dat gemeenten zich inzetten voor het opzetten van een regionale preventie-infrastructuur en het verbeteren van de samenwerking tussen de eerstelijnszorg en het sociaal en maatschappelijk domein. We werken mee aan de uitvoering van het Regioplan, waarvan (na vaststelling eind 2023 vanwege het IZA) de uitvoering in 2024 start. Van gemeenten wordt onder andere gevraagd om de problemen van lange wachtlijsten in de geestelijke gezondheidszorg en de hoge werkdruk bij huisartsen mee te helpen oplossen. Stichting De Welle voert voor ons de ketenaanpakken Valpreventie en Welzijn op Recept uit. Met de ketenaanpak Valpreventie willen we het aantal valincidenten onder inwoners van 65 jaar en ouder terugdringen. Het doel van de ketenaanpak Welzijn op Recept is dat een huisarts of andere eerstelijnszorgverlener inwoners met psychosociale problematiek verwijst naar een sociaal werker. De inwoner krijgt vervolgens in een kortdurend individueel traject ondersteuning bij het vinden en uitvoeren van passende activiteiten ter vergroting van het welzijn. Twentse Koers helpt bij de ontwikkeling en monitoring van alle vijf de verplichte ketenaanpakken binnen GALA en verzorgt de regionale coördinatie.
Q1–Q2
We gaan aan de slag met de uitkomsten van de onderzoeksopdracht ‘modernisering adviesraden’, om een toekomstbestendige manier van participatie in het sociaal en maatschappelijk domein te realiseren. We hebben nadrukkelijk aandacht voor jongerenparticipatie.
Q1-Q2
We gaan woonvormen realiseren voor jongvolwassenen die een tijdelijke behoefte hebben aan een lichte vorm van begeleiding. Dit sluit aan bij onze WoonZorgVisie. Samen met het fysiek domein doen we een behoeftebepaling, onderzoeken we bestaande concepten en realiseren we concrete locaties. We leggen hierbij ook de verbinding met de integrale aanpak 16 – 27 jaar en het onderdeel ‘versterken sociale basis’ van SPUK – GALA. We zoeken verdere samenwerking met Reggewoon, met name op het gebied van toewijzen van woningen en woningaanpassingen. We stellen beleid op over maatwerkvoorzieningen bij woonvormen die zorg leveren op basis van een VPT (Volledig Pakket Thuis).
Q1-Q4
40
Q1-Q4
Q1-Q4
Q2 2024
2.2 Jeugd
Nr.
Nr. Col-
Wat willen we
legepro-
bereiken
gramma
(resultaten)
2.2.1
Een sterke sociale en pedagogische basis
Wat gaan we daarvoor doen (acties)
h
h
h h
h
2.2.2
Een toegang die integraal kijkt naar het gezin
h
h
h h
2.2.3
Meer vrij toegankelijke collectieve voorzieningen voor jeugd
h
h h
2.2.4
INHOUDSOPGAVE
Tijdig passende zorg voor de meest kwetsbare kinderen en jongeren in onze gemeente beschikbaar hebben
h h h
h
Planning
Inrichten van een lokale coalitie kansrijke start en opstellen van een ketenaanpak. Met een ketenaanpak kansrijke start ondersteunen we kwetsbare ouders in de eerste 1.000 dagen van een kind. We zorgen er zo voor dat eventuele gezondheidsachterstanden zo klein mogelijk zijn. Evalueren van de verschillende onderdelen van onze lokale preventieve aanpak (complexe) echtscheidingen. Aan de hand daarvan beslissen we welke onderdelen we als standaardwerkwijze willen houden en of hier nog aanvullingen op nodig zijn. Integrale aanpak opzetten om de mentale gezondheid van de jeugdigen in onze gemeente te vergroten. Voortzetten van de pilot schoolzorgondersteuners op zes basisscholen. Naar aanleiding van de evaluatie die wordt uitgevoerd kijken we of we deze werkwijze borgen en/of uitbreiden in het schooljaar 2024/2025. Uitvoeren en evalueren van de pilot met een zorgklas op de Elimschool. Deze intensieve zorgklas voorkomt uitstroom en uitval uit het onderwijs. Ook hier kijken we aan de hand van een evaluatie of we deze werkwijze voortzetten.
2024 2027
Borgen van de pilot gezinswerker aan de hand van de aanbevelingen uit de eindevaluatie die eind 2023 is uitgevoerd. De gezinswerker werkt systeemgericht en zonder indicatie. Hiermee voorkomen we dat kleine zorgvragen groot worden. We sluiten aan bij de landelijke integrale aanpak 16-27 jaar (komt uit de Hervormingsagenda Jeugd). En daarnaast voeren we de aanbevelingen uit de startnotitie 18-/18+ uit. Continueren van de inzet van de Doorbraakmethode in casuïstiek, waar meerdere problemen samenkomen. De Wet aanpak samenhangende meervoudige problematiek in het sociaal domein (Wams) implementeren.
Q1-Q2
Onderzoeken hoe we de kinderopvang en buitenschoolse opvang in onze gemeente toegankelijker kunnen maken voor kinderen die extra aandacht nodig hebben. Samen met ouders een peergroep voor kinderen en jongeren met hoogbegaafdheid organiseren in onze gemeente. Inzetten van sport als middel om de weerbaarheid van jeugdigen te vergroten en daarmee het ontstaan van (grotere) problemen te voorkomen.
Q3-Q4
Lokaal plan van aanpak opstellen en uitvoeren gebaseerd op de landelijke Hervormingsagenda Jeugd. Voorbereiden van het regionale inkooptraject jeugdzorg 2025. Een bijdrage leveren aan het uitvoeren van de regionale samenwerkingsagenda jeugd. Deze samenwerkingsagenda is gebaseerd op de door de gemeenteraad vastgestelde regiovisie jeugdhulp Twente. Bijdragen aan de regionale aanpak wachtlijsten en ook lokaal maatregelen treffen om de wachtlijst zo kort mogelijk te houden.
Q1-Q4
41
Q1-Q2
Q1-Q4 Q1-Q4
Q1-Q4
Q1 en Q1-Q4 Q1-Q4 Q1-Q4
Q1-Q2 Q1-Q4
Q1-Q4 Q1-Q4
Q1-Q4
2.3 Gezond en veilig samenleven
Nr.
Nr. Col-
Wat willen we berei-
Wat gaan we daarvoor doen (acties)
Planning
legepro2.3 Gezond en veilig ken samenleven
2.3.1
gramma
(resultaten)
32
Voor de aanpak van onder andere overmatig alcoholgebruik zetten we in op doelgroep gerichte voorlichting, interventies en campagnes. Er is speciale aandacht voor NIX18, de voorbeeldrol van ouders, alcoholgebruik onder 55-plussers en de sociale norm ‘geen alcohol is normaal’ (dat je je niet hoeft te verantwoorden als je geen alcohol drinkt)
h
We werken nauw samen in de regio en met lokale ketenpartners ten behoeve van preventie van drugsgebruik. We zetten in op deskundigheidsbevordering van professionals, voorlichting aan jongeren en hun ouders/opvoeders en blijven de situatie rondom drugsproblematiek monitoren. Ter preventie van middelengebruik is de omgeving waarin jongeren opgroeien erg invloedrijk. We werken vanuit de principes van ‘Opgroeien in een kansrijke omgeving’ (OKO).
Q1-Q4 2024
Er is een plan voor een dementievriendelijk Hellendoorn opgesteld met bijbehorend activiteitenprogramma dat doorloopt tot en met 2024
h
In samenwerking met Evenmens worden diverse actiepunten uitgevoerd die gericht zijn op scholing en bewustwording, zoals een theatervoorstelling, foto-expositie en bezoek aan scholen. Er is ondersteuning voor het vinden van passend vrijwilligerswerk voor mensen met dementie.
Q1-Q2
2.3.2
INHOUDSOPGAVE
h
42
Q1-Q4
2.4 Overige taakvelden
Nr.
2.4.1
Nr. Col-
Wat willen we
legepro-
bereiken
gramma
(resultaten)
21
We werken verder aan de werkagenda Inclusie. Een onderdeel hiervan is toegankelijkheid in de openbare ruimte
h
22
Wat gaan we daarvoor doen (acties)
h
Planning
We voeren de acties uit die voortvloeien uit het Actieplan Inclusie. We werken hierbij aan het verbeteren van de fysieke toegankelijkheid van gebouwen en de openbare ruimte, het bevorderen van sociale inclusie (voelt iedereen zich welkom, geaccepteerd en veilig?) en het verbeteren van de digitale toegankelijkheid. We herschrijven al onze brieven in eenvoudig Nederlands. Het project hiervoor ronden we eind 2024 af.
Q1-Q4
Q4
2.4.2
23
We introduceren de sociale kaart. Hierdoor hebben inwoners en professionals inzicht in organisaties en hun aanbod van diensten, producten en activiteiten in het sociaal en maatschappelijk domein binnen de gemeente Hellendoorn
h
In 2024 wordt de verkenning vertaald naar een concreet plan van aanpak.
2024
2.4.3
27
We bestrijden eenzaamheid op verschillende manieren. De basis hiervoor ligt in het Actieprogramma Eén tegen eenzaamheid. Verschillende partners werken samen en daardoor bereiken we de verschillende doelgroepen
h
De Welle is kartrekker van de werkgroep Eenzaamheid, waarbij ook organisaties als ZINiN, Evenmens, Avedan en De Huiskamer zijn aangesloten. De werkgroep maakt in afstemming met de gemeente jaarlijks een uitvoeringsplan. In 2024 willen we inzetten op bewustwording, signalering, positieve gezondheid in relatie tot het voorkomen van eenzaamheid en het vormen en versterken van de samenwerking. In het najaar wordt landelijk de Week tegen de Eenzaamheid georganiseerd, met ook in Hellendoorn diverse activiteiten om ontmoeting te bevorderen en bewustwording te vergroten.
Q1-Q4
INHOUDSOPGAVE
h
43
Q3
Wat kost het
bedragen x € 1.000
02 Jeugd en WMO Wat mag het kosten?
Begroting 2024
MJR 2025
MJR 2026
MJR 2027
Saldo van baten en lasten Lasten 61000 Sociaal en cultureel werk 61010 Buurt en clubhuizen 61020 Maatschappelijk werk/slachtofferhulp 61030 Jeugd en gezin 61040 Hygienebegeleiding Kinderopvang 62000 Preventie en clientondersteuning 62010 Toegang tot eerste en tweede lijnsvoorziening 66000 Verstrekking Hulpmiddelen 67100 Begeleiding en dagbesteding WMO (Ondersteuningsbehoeften 1 en 2) 67110 Verblijf en woonvoorziening 67120 Huishoudelijke ondersteuning 67130 Vervoer 18+ 67200 Jeugdzorg - specialistische zorg 68100 Inloop GGZ, maatschappelijke opvang en vrouwenopvang 68200 Jeugdbescherming en Jeugdreclassering 71000 Volksgezondheid Totaal Lasten
- 2.193 - 318 - 462 - 60 - 100 - 643 - 2.428 - 1.651 - 5.509 -7 - 4.798 - 731 - 7.682 - 304 - 664 - 2.110 - 29.660
- 2.183 - 318 - 462 - 60 - 100 - 564 - 1.320 - 1.657 - 5.507 -7 - 4.798 - 731 - 7.682 - 304 - 612 - 2.111 - 28.417
- 2.107 - 317 - 462 - 60 - 100 - 520 - 1.050 - 1.661 - 5.509 -7 - 4.799 - 732 - 7.682 - 304 - 612 - 2.046 - 27.968
- 2.014 - 316 - 462 - 60 - 100 - 364 - 1.282 - 1.659 - 5.504 -7 - 4.792 - 731 - 7.682 - 304 - 612 - 1.962 - 27.852
Baten 61000 Sociaal en cultureel werk 61010 Buurt en clubhuizen 61030 Jeugd en gezin 61040 Hygienebegeleiding Kinderopvang 62000 Preventie en clientondersteuning 62010 Toegang tot eerste en tweede lijnsvoorziening 66000 Verstrekking Hulpmiddelen 67100 Begeleiding en dagbesteding WMO (Ondersteuningsbehoeften 1 en 2) 67120 Huishoudelijke ondersteuning 67130 Vervoer 18+ 71000 Volksgezondheid Totaal Baten
63 192 27 173 57 252 2 38 146 951
63 192 27 173 57 222 38 146 918
49 192 27 157 57 683 38 83 1.285
2 192 27 57 683 38 999
- 28.709
- 27.499
- 26.683
- 26.854
Mutatie reserves Toevoegingen
- 50
- 50
- 50
- 50
Onttrekkingen
-
-
-
-
Mutatie reserves
- 50
- 50
- 50
- 50
- 28.759
- 27.549
- 26.733
- 26.904
Saldo van baten en lasten
Resultaat
Belangrijkste financiële ontwikkelingen
mate waarin de cliënten gebruik maken van de geïndi-
Naast de relatief hoge inflatie, die doorwerkt op alle
ceerde zorg.
producten, krijgen we in 2024 te maken met meerkos-
Voor wat betreft de Jeugdzorg is eveneens een dergelijke
ten ten gevolge van de nieuwe aanbesteding van zowel
prognose gemaakt waarbij rekening is gehouden met de
huishoudelijke ondersteuning als het doelgroepenvervoer.
effecten van de Hervormingsagenda Jeugd. Deze progno-
In de begroting is rekening gehouden met geactualiseer-
se heeft geen budgettair effect tot gevolg.
de prognoses inzake te verwachten cliëntenaantallen Wmo waarbij de vergrijzing een nadrukkelijke rol speelt,
Om de houdbaarheid van de Wet maatschappelijke on-
in combinatie met de te verwachten effecten van inzet op
dersteuning (Wmo 2015) te verbeteren, heeft het kabinet
preventie. Daarnaast is een inschatting gemaakt van de
besloten om voor alle Wmo-voorzieningen waar nu het
INHOUDSOPGAVE
44
abonnementstarief voor geldt, een inkomensafhankelijke
Vanwege de bewezen meerwaarde vinden we het nodig
eigen bijdrage in te voeren. Deze wijziging gaat per 1 janu-
om de inzet van de SZO (die er nu is op de zes scholen)
ari 2026 in. Hoe de nieuwe inkomensafhankelijke bijdrage
voort te zetten in 2024. Daarnaast gaan we vier uur extra
er precies uit komt te zien wordt in de komende periode
per week inzetten voor de Reggewinde. Dit betekent dat
verder door het Rijk uitgewerkt.
de uren van de schoolzorgondersteuner van 24 naar 28
Hierop vooruitlopend heeft het Rijk reeds een uitname
uur per week uitgebreid worden.
ter hoogte van de verwachte extra eigen bijdrage uit het gemeentefonds gedaan vanaf 2026.
Gezinswerker De inzet richt zich op rust en stabiliteit brengen in en
Op het moment dat we deze begroting opstellen wordt
ondersteunen van kwetsbare gezinnen en het zo vroegtij-
er op regionaal niveau onderzoek gedaan naar de mate
dig en snel mogelijk hulp en oplossingen aandragen om
waarin de gehanteerde tarieven voor Jeugdzorg en Wmo
escalatie en complicering waar mogelijk te voorkomen.
reëel zijn. Het uitvoeren van een dergelijk onderzoek is
Vanwege de tot nu toe behaalde positieve resultaten
een wettelijke verplichting; de gemeente moet namelijk
wordt deze werkwijze in 2024 voortgezet.
reële tarieven vergoeden aan de zorgaanbieders. De voorlopige uitkomsten van dit onderzoek zijn dusdanig
Consulent Leerlingenvervoer
dat we in deze begroting rekening hebben gehouden met
Het doel is om voldoende ingericht te zijn op de toegeno-
forse meerkosten (€ 700.000,--) omdat de huidige tarieven
men complexiteit van casussen en de noodzakelijk door-
onder het reële niveau lijken te liggen.
ontwikkeling in het leerlingenvervoer. Op deze manier kunnen we de zelfstandigheid en zelfredzaamheid van
Om te zorgen dat de meest kwetsbare jeugdigen eerder,
leerlingen zo goed mogelijk ontwikkelen en stimuleren.
sneller en beter passende hulp krijgen, is transformatie
Om de pilots te kunnen continueren is in 2024 incidenteel
van jeugdhulp noodzakelijk, waarbij verblijf, scholing en
extra budget nodig. Op basis van te houden evaluaties
vrijetijdsbesteding op één terrein aangeboden wordt. Eén
wordt daarna gekeken of we de werkzaamheden structu-
van de doelstellingen is om de jeugdigen ‘zo thuis moge-
reel willen/moeten maken.
lijk’ op te laten groeien. Het is daarom een breed gedeelde wens en belangrijke opgave om te komen tot meer
Collegeprogramma
kleinschalige en gezinsgerichte voorzieningen. Kleinscha-
In dit programma zijn de volgende financiële budgetten
ligheid draagt bij aan een veilig en positief leefklimaat.
opgenomen uit het collegeprogramma.
Kleinschaligheid brengt echter wel extra kosten met zich mee (hogere personeelskosten bijvoorbeeld).
05. Sociale structuren versterken: € 65.000,-- (S)
Voorgaande jaren was in programma 2 ook een overzicht
21. Opstellen werkagenda inclusie – werkbudget:
van de verschillende deelbudgetten in het sociaal domein
€ 10.000,-- (S)
te vinden. In deze tabel werden de onderdelen weerge-
21. Opstellen werkagenda inclusie – structureel maken
geven die volgens de landelijke informatie voor derden
beleidsmedewerkers inclusie: € 82.000,-- (S)
systematiek behoren tot het sociaal domein. Vanaf de be-
23. Introduceren sociale kaart: € 50.000,-- (vanaf 2025)
groting 2024 is het echter wettelijk verplicht om de nieuwe
24. Vermindering van aantal mensen dat digitale
gespecificeerde taakvelden te hanteren. Deze taakvelden
basisvaardigheden niet beheerst: € 25.000,-- (2024
zijn meer gedetailleerd dan de oude. In de bijlagen is de
en 2025)
tabel op taakveldniveau te vinden.
27. Bestrijding eenzaamheid: € 33.000,-- (2024 en 2025) 31. SD/MD inrichten conform Positieve gezondheid:
Nieuw beleid
€ 25.000,-- (I)
Schoolzorgondersteuners
32. Voorkomen overmatig alcohol- en drugsgebruik:
De inzet van de schoolzorgondersteuners (SZO) beoogt
€ 10.000,-- (S)
het bieden van kwalitatief goede, laagdrempelige hulp
35. Dementievriendelijke gemeente: € 25.000,-- (I/S)
(signalering, diagnostiek en behandeling) binnen de basisschool aan kinderen en hun directe omgeving. Hierbij is
De onderwerpen die vanuit lopende exploitatie worden
het gewenste en ook verwachte effect dat doorverwijzing
gedekt zijn niet opgenomen.
naar jeugdhulp af zal nemen. INHOUDSOPGAVE
45
Programma 3: Cultuur, onderwijs en sport Bestuurlijk verantwoordelijk: Peter Lage Venterink
INHOUDSOPGAVE
46
Inleiding
De komende jaren leggen wij de focus op het behoud
We beleven momenteel turbulente tijden op maatschap-
en het versterken van Hellendoorns unieke karakter. In
pelijk gebied. Dit alles wordt gevoed door een samen-
tijden van schaarste wordt creativiteit essentieel, vooral
spel van diverse factoren. Veranderingen in technologie,
onder jongeren die met respect voor mens en natuur
economie, cultuur en politiek hebben geleid tot een
werken aan onze toekomst. Goed onderwijs, culturele
sfeer van onzekerheid en verandering. Sociale onge-
rijkdom en sport zijn de fundamenten die sociale cohe-
lijkheid, mondiale gebeurtenissen en conflicten beïn-
sie versterken en de basis vormen voor een levendig
vloeden het dagelijks leven. Als gevolg hiervan ervaren
Hellendoorn. Hierbij spelen gezondheid, preventie en
we uitdagingen om stabiliteit en sociale samenhang te
de toegankelijkheid van culturele en sportieve activi-
behouden en zoeken we naar manieren om een nieuw
teiten een cruciale rol. Samen streven we ernaar om
evenwicht te vinden te midden van deze dynamiek.
basisvaardigheden te vergroten en laaggeletterdheid te verminderen, terwijl we sport als een middel blijven gebruiken om onze gemeenschap te verbinden en veerkrachtig te houden.
INHOUDSOPGAVE
47
3.1 Jeugd en onderwijs
Nr.
Nr. Col-
Wat willen we
legepro-
bereiken
gramma
(resultaten)
3.1.1
Inlopen van onderwijsachterstanden
Wat gaan we daarvoor doen (acties)
h
h
h
h
3.1.2
37 en 40
Planning
Wij subsidiëren peuteropvang voor peuters van ouders die geen kinderopvangtoeslag krijgen. Op deze manier worden zij acht uur per week op een speelse manier voorbereid op de basisschool. De jeugdverpleegkundige constateert bij sommige peuters een (taal) achterstand. Voor deze peuters subsidiëren wij voorschoolse educatie. Op deze manier kunnen deze kinderen hun achterstand inlopen. Wij vinden het belangrijk dat ouders de taalontwikkeling van hun peuter stimuleren. Zeker voor kinderen die een taalachterstand hebben. Daarom subsidiëren we ‘Voorschoolse educatie Thuis’. We maken het mogelijk dat kinderen met een vluchtgeschiedenis extra begeleiding krijgen. Dat doen we in samenwerking met de kinderopvang en schoolbesturen.
20242026
Toekomstbestendige onderwijsvoorzieningen door Integraal Huisvestingsplan (IHP)
h
Wij werken aan een langetermijnvisie op het Hellendoornse onderwijsbeleid en de schoolgebouwen. We ontwikkelen samen met het onderwijs en kinderopvang deze visie. Op basis hiervan wordt voor de verschillende onderwijsgebouwen het perspectief voor de komende jaren geschetst, net als de noodzakelijke investeringen. Onderdeel van het Hellendoorns IHP is een concreet uitvoeringsplan voor de komende vier jaar. Bij het ontwikkelen van het IHP bespreken we met onze netwerkpartners hoe wij nabijheid van en samenwerking met voorschoolse voorzieningen kunnen borgen.
Q4 2023Q1 2024
3.1.3
Jongeren behalen een startkwalificatie
h
Wij zetten in om voortijdig schoolverlaten te voorkomen. Ambities en interventies -zoals de inzet van trajectbegeleiders- hebben wij, samen met de andere Twentse gemeenten, vastgelegd in de Twentse Belofte.
2024
3.1.4
Voorkomen en terugdringen van laaggeletterdheid
h
We zetten in op preventie en bestrijding van laaggeletterdheid en het ontwikkelen van digitale basisvaardigheden. Dit gebeurt onder andere door nauwe samenwerking met bibliotheken, scholen en kinderopvang via programma's zoals BoekStart en Bibliotheek op School en door initiatieven gericht op gezinnen, zoals de Voorleesexpres en Bureau Leesplezier.
20222024
3.1.5
Toekomstbestendig leerlingenvervoer bieden
h
Wij geven uitvoering aan de geactualiseerde verordening leerlingenvervoer. Het schrijven van vervoersontwikkelingsplannen per leerling krijgt een structureel karakter.
2024
INHOUDSOPGAVE
h
48
3.2 Cultuur Nr.
3.2.1
Nr. Col-
Wat willen we
legepro-
bereiken
Wat gaan we daarvoor doen (acties)
gramma
(resultaten)
29
Sociale cohesie door brede inzet op sportieve en culturele activiteiten
h h
Planning
Sport en cultuur dient toegankelijk te zijn voor kwetsbare doelgroepen. Hiervoor zetten we een beweegcoach in. We werken samen met ZINiN bij de inzet van een cultuurmakelaar die o.a. in de kernen initiatieven aanjaagt, samenbrengt en ondersteunt bij de uitvoering. Deze Cultuurmakelaar Hellendoorn gaat aan de slag als verbinder, adviseur, ontwikkelaar, scout en voorlichter.
Q1 Q1
3.2.2
33
Integrale aanpak door verbinding tussen cultuur en het sport- en preventieakkoord
h
De Coördinator Sport en Preventie, die sinds het tweede kwartaal van 2023 actief is, zal volgend jaar de initiërende en begeleidende rol bij de uitvoering van het lokaal sportakkoord verder uitbreiden. Als kartrekker (aanspreekpunt en aanjager van de uitvoering) van het lokaal sportakkoord en verbinder (haal- en brengfunctie) voor sport naar het aanpalende beleidsvelden van cultuur en publieke gezondheid (preventieakkoord), overkoepelend gesprek van deze bredere ambities. Zowel richting cultuur als het lokaal preventieakkoord.
2024
3.2.3
34
Toegankelijke sport en cultuurvoorzieningen
h
Nieuwe activiteiten komen o.a. voort uit het Lokaal Sportakkoord (bijv. Inclusief Sporten & Bewegen). Activiteiten worden hierdoor toegankelijk(er) voor diverse doelgroepen. Eind 2023 wordt de SPUK lokale bibliotheek voorziening aangevraagd. Wanneer deze SPUK wordt toegekend zal in 2024 de herhuisvesting in Daarle aangepakt worden. Daarnaast wordt er een planning gemaakt voor de bibliotheken in: Haarle, Daarlerveen, Hellendoorn en Nijverdal. In 2024 zetten wij in op een doorontwikkeling van het gedachtegoed van de CultuurCaravaan.
2024
h
h
INHOUDSOPGAVE
49
Q1 - Q3
2024
3.3 Sport Nr.
Nr. Col-
Wat willen we
legepro-
bereiken
gramma
(resultaten)
Wat gaan we daarvoor doen (acties)
Planning
3.3.1
Sociaal Sportcafé
h
De exploitatie van de horeca in Het Ravijn – zwem, sport, zorg – richten wij op een maatschappelijk verantwoorde manier in, door samen te werken met mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. In januari 2023 is gestart met de pilot sociaal sportcafé. Eind 2023 evalueren we de pilot om te leren en te ontwikkelen. Op basis van de huidige gegevens bestaat de wens om de samenwerking met o.a. Stichting Noest, Philadelphia en Aveleijn te continueren en in 2024 toe te werken naar een volwaardig leerbedrijf. Daarnaast willen wij de verenigingen, die gehuisvest zijn binnen Het Ravijn, betrekken bij de exploitatie van het sociaal sportcafé.
20232024
3.3.2
Optimalisering van de bedrijfsvoering van het Ravijn
h
Afronding en uitvoering geven aan de aanbevelingen uit het onderzoek naar een toekomstbestendig Het Ravijn. Het Ravijn behaalt het keurmerk Veilig & Schoon en kan aantonen de belangrijkste zaken op het gebied van veiligheid en hygiëne op orde te hebben. We stellen een communicatie en marketingplan op, om heldere richtlijnen te krijgen voor interne en externe communicatie. Doorvoeren digitalisering en vernieuwen kassasysteem.
Q2
h
h h
Q3 - Q4
Q4 Q1 -Q2
3.3.3
Verduurzaming Het Ravijn
h
Uitvoering geven aan de uitkomsten van het onderzoek met betrekking tot de vervanging van de warmteopwekking door het vervangen van de twee houtgestookte ketels door lucht/water warmtepompen met energieopslag en een zonnecarport. Voor de werkzaamheden wordt een (DUMAVA) subsidie aangevraagd.
20232024
3.3.4
Stimulering, continuering en optimalisering van de sport- en beweegmogelijkheden voor alle inwoners van de gemeente Hellendoorn
h
Buurtsportcoaches, combinatiefunctionarissen en cultuurcoaches maken onderdeel uit van de Brede Regeling Combinatiefuncties (BRC). Deze regeling wordt in 2024 herzien, waarna de regeling tot 2026 zal worden vastgesteld. De BRC is daarmee een middel om o.a. de doelen vanuit de SPUK-GALA en het lokale sportakkoord te bereiken.
Q4
INHOUDSOPGAVE
50
3.4 Nr.
Overige taakvelden Nr. Col-
Wat willen we
legepro-
bereiken
gramma
(resultaten)
3.4.1
28
Pilotvoorstel maatschappelijke stage.
h
De huidige stand van zaken is dat de aangevraagde subsidie (€ 50.000,--) is toegekend door ZonMW. Samen met Reggesteyn geven we in 2024 uitvoering aan de pilot.
Q3 -Q4
3.4.2
30
Jong en oud leven in verbinding met elkaar
h
Binnen de SPUK-GALA is verbinding een belangrijke voorwaarde om de sociale basis in wijken en buurten te versterken. Met ingang van Q4 2023 zal vanuit de gemeente een medewerker gericht aan de slag gaan met dit thema. De medewerker speelt een cruciale rol in het bevorderen van de leefbaarheid en het welzijn van bewoners in diverse wijken en buurten en zal daarbij de verbinding tussen wonen, zorg en welzijn versterken.
2024 en verder
3.4.3
5
We werken met gebiedsambtenaren
h
Om de sociale structuren te versterken, investeren we in de relatie met inwoners. Hierbij gaan we gericht in gesprek, waarbij we ons focussen op de zelfredzaamheid van wijken, dorpen en buurtschappen. Dit wordt ondersteund en gefaciliteerd door de inzet van gebiedsambtenaren. In 2024 gaan wij de mogelijkheden voor gebiedsambtenaren verkennen en schrijven we een voorstel hoe we de ambities op dit gebied werkelijkheid kunnen laten worden.
Q3
INHOUDSOPGAVE
Wat gaan we daarvoor doen (acties)
51
Planning
Wat kost het bedragen x € 1.000 03 Onderwijs Cultuur en sport Wat mag het kosten?
Begroting 2024
MJR 2025
MJR 2026
MJR 2027
Saldo van baten en lasten Lasten 42000 Onderwijshuisvesting 43000 Algemeen voorschools- en onderwijsbeleid 43010 Gemeenschappelijke onderwijsvoorzieningen 43020 Leerlingenvervoer 43030 Peuteropvang 51000 Algemeen sportbeleid 51010 Het Ravijn-zwem sport zorg - sport technisch 52000 exploitatie sportaccommodaties 52010 Het Ravijn - zwem sport zorg - onderhoud accommodatie 52020 Onderhoud sport accommodaties 53000 Kunst en Cultuur 53020 Evenementen 54000 Musea / expositieruimten 55000 Monumentenzorg 55010 Beheer monumentaal vastgoed 56000 Bibliotheek 56010 Lokale omroep Totaal Lasten