WEB Programmabegroting 2024
Tekst van het document
- 5.160 - 519 - 246 - 1.470 - 416 - 564 - 1.280 - 1.637 - 1.541 - 605 - 2.034 - 18 -6 -8 - 25 - 1.771 - 41 - 17.340
- 2.059 - 519 - 247 - 1.440 - 416 - 542 - 1.303 - 1.792 - 1.637 - 608 - 2.023 - 18 -6 -8 - 25 - 1.812 - 41 - 14.496
- 2.003 - 519 - 246 - 1.441 - 416 - 526 - 1.298 - 1.782 - 1.356 - 606 - 2.011 - 18 -6 -8 - 25 - 1.796 - 41 - 14.097
- 1.955 - 518 - 245 - 1.441 - 415 - 325 - 1.307 - 1.775 - 1.349 - 605 - 2.008 - 18 -6 -8 - 25 - 1.793 - 41 - 13.835
Baten 42000 Onderwijshuisvesting 43000 Algemeen voorschools- en onderwijsbeleid 43010 Gemeenschappelijke onderwijsvoorzieningen 43020 Leerlingenvervoer 51000 Algemeen sportbeleid 51010 Het Ravijn-zwem sport zorg - sport technisch 52000 exploitatie sportaccommodaties 52010 Het Ravijn - zwem sport zorg - onderhoud accommodatie 52020 Onderhoud sport accommodaties 53000 Kunst en Cultuur 54000 Musea / expositieruimten 55010 Beheer monumentaal vastgoed 56000 Bibliotheek 56010 Lokale omroep Totaal Baten
30 231 21 5 553 1.099 829 57 10 812 10 616 22 4.294
30 231 21 5 553 1.099 829 59 15 812 10 616 22 4.302
30 231 21 5 540 1.099 829 59 15 812 10 616 22 4.289
30 231 21 5 341 1.099 829 59 15 812 10 616 22 4.090
- 13.045
- 10.195
- 9.808
- 9.745
Mutatie reserves Toevoegingen
-
-
-
-
Onttrekkingen
3.310
-
-
-
Mutatie reserves
3.310
-
-
-
Resultaat
- 9.735
- 10.195
- 9.808
- 9.745
Saldo van baten en lasten
INHOUDSOPGAVE
52
Belangrijkste financiële ontwikkelingen
Reggesteyn In de begroting 2024 is ook het besluit verwerkt van 4
Schaduwkant specifieke uitkeringen
april 2023 om extra bij te dragen aan eenmalige kosten
Voor de periode 2023 – 2026 ontvangen we veel geld
van de nieuwbouw van Regggesteyn. Deze niet af te
vanuit de brede SPUK-GALA. Voor 2024 en 2025 is het
schrijven kosten bedragen eenmalig € 3,3 miljoen en
bedrag € 613.000,-- en voor 2026 ruim € 485.000,--. Met
worden gedekt uit de Vrij Aanwendbare Reserve.
deze middelen zijn we in staat om te investeren in sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurpartici-
Kunstgrasvelden
patie en het versterken van de sociale basis. De stip op
In 2024 worden de toplagen van vier kunstgrasvelden
de horizon is een gezonde generatie in 2040. Het is een
gerenoveerd. Het gaat om kunstgras sport- en spelvoor-
specifieke uitkering die dus niet structureel is veran-
ziening De Plakke in Haarle, twee kunstgras voetbalvel-
kerd richting gemeenten. Dit brengt onzekerheden met
den op sportpark De Voordam in Hellendoorn en één
zich mee als het gaat om budgetsubsidies richting onze
hockeyveld op sportpark Gagelman in Nijverdal. Hier-
grootste (welzijns)partners. Zij kunnen op basis van
mee voldoen de velden (weer) aan de sporttechnische
incidentele middelen geen structurele capaciteit bekosti-
en veiligheidseisen van NOC*NSF en de sportbonden.
gen. In combinatie met de schaarste aan goed personeel is dit een risico voor de continuïteit en kwaliteit van de
Gemeentelijk beleid is dat kunstgrasvelden worden aan-
zorg voor onze inwoners. Voor de gemeente is voor 2027
gelegd bij aangetoonde noodzaak en behoefte; lees: een
zelfs al een duidelijk risico te benoemen De (tijdelijke)
tekort aan veldcapaciteit. Er zijn vijf voetbalverenigin-
middelen in de SPUK-GALA voor de Brede Regeling
gen in onze gemeente die nu niet beschikken over een
Combinatiefuncties worden bekostigd door een (structu-
kunstgrasveld. Zij hebben de afgelopen jaren in meer
rele) verlaging van het gemeentefonds. Structureel is er
of mindere mate de wens geuit voor een kunstgrasveld.
dus vanaf 2027 een tekort van € 172.000,--.
In 2018 heeft de gemeenteraad een motie ‘onderzoek kunstgras’ aangenomen om breder dan het huidige be-
Integraal Huisvestingsplan Onderwijs
leid te kijken naar criteria voor aanleg kunstgrasvelden.
Het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs wordt mo-
Dit onderzoek was nog niet uitgevoerd vanwege o.a.
menteel opgesteld in samenwerking met de school-
financiële taakstelling, capaciteitstekort en COVID-19. We
besturen. Ervaring leert dat aanpassingen in onder-
gaan dit onderzoek in 2024 uitvoeren. Uit de onderzoeks-
wijshuisvesting gepaard gaan met grote (investerings)
resultaten moet blijken of heroverweging van huidig
bedragen die een substantieel effect kunnen hebben op
beleid gewenst of noodzakelijk is.
de raming van de gemeentebegroting. Op dit moment is nog niet helder welke (financiële) effecten dit plan gaat
In het voorjaar van 2023 zijn de voorstellen voor nieuw
hebben; daarom is dit opgenomen als PM post.
beleid besproken met de Bestuurscommissie voor de Lichamelijke Opvoeding en de Sport (BLOS). Binnen het
CAO-consequenties
nieuwe beleid waren investeringen met betrekking tot
Voor de beroepsmatig werkende instellingen hebben we
nieuwe kunstgrasvelden opgenomen. De BLOS heeft dit
uitgevraagd welke CAO-stijgingen zij voor 2024 ver-
voorstel aangenomen. Bij de integrale afweging van alle
wachten. Die verwachte stijgingen zijn nu opgenomen
voorstellen voor nieuw beleid (gemeentebreed) heeft
in deze programmabegroting. De kosten bedragen bijna
het college de beslissing genomen om de voorgestelde
€ 245.000,--. Aangetekend moet worden dat de begro-
investeringen niet mee te nemen in de meerjarenbe-
tingen en subsidieaanvragen van de instellingen nog
groting 2024 t/m 2027, maar eerst het onderzoek uit te
niet zijn ingediend en dus ook nog niet zijn beoordeeld.
voeren.
De instellingen geven aan dat de arbeidsmarktontwikkelingen op dit moment lastig zijn in te schatten. Mocht
Verduurzaming Het Ravijn
er bijstelling van de gemeentebegroting nodig zijn, dan
De verduurzaming van Het Ravijn staat voor 2024 op de
doen we dat via de reguliere P&C-cyclus in de bestuurs-
planning. De investeringskosten blijken hoger uit te val-
rapportage.
len en dat leidt tot een stijging van € 225.000,--. In totaal is er een budget beschikbaar van € 1.725.000,--.
INHOUDSOPGAVE
53
Vervangingsinvesteringen sport
Uitbreiding beregeningsinstallatie en herstel ligweide
Voor Swim2Play materiaal is in deze begroting een ver-
De ligweide heeft de laatste jaren veel hinder/schade
vangingsbudget opgenomen dat verdeeld is over twee
ondervonden van droogte. Daarnaast heeft de ligweide
jaren. De investering voor 2024 is € 15.000,-- en voor
momenteel te weinig sproeipunten. De werkzaamheden
2025 komt er nog eens € 10.000,-- op de begroting.
aan het gazon worden gekoppeld aan het uitbreiden van de sproei installatie. De kosten voor uitbreiding zullen
Daarnaast zijn investeringsbudgetten opgenomen voor
€ 30.000,-- bedragen.
het jaar 2027 voor renovatie van een natuurgrasveld 2027 (€ 40.000,--), inventaris binnensportaccommodatie
Collegeprogramma
2027 (€ 30.000,--) en voor de vervanging van de zwem-
In dit programma is het volgende financiële budget
badlift voor mindervaliden in Het Ravijn (€ 30.000,--).
opgenomen uit het collegeprogramma.
Nieuw beleid sport
29. Cultuurmakelaar: € 15.000,-- (S)
Zwemlesconcept vierjarigen We willen het zwemlesplan door ontwikkelen. Het
De onderwerpen die vanuit lopende exploitatie worden
lessysteem wordt specifieker ingericht voor kinderen
gedekt zijn niet opgenomen.
in de leeftijdscategorie van 4 jaar. Voor het opzetten en ontwikkelen van dit zwemlesconcept wordt een budget gereserveerd van € 20.000,-- . Kunstschildering eerste verdieping en uitkijktoren ligweide Sinds twee jaar is de gehele eerste verdieping van Het Ravijn verhuurd. Deze verhuur zorgt voor meer gebruik van de algemene ruimten waardoor de wanden, kozijnen en deuren beschadigd zijn en opgeknapt dienen te worden. Verder heeft het weer grote invloed op de uitkijktoren van de ligweide en deze is aan een opknapbeurt toe. Het idee is om in plaats van de wanden conform huidige situatie te herstellen, deze door een kunstenaar te laten beschilderen in de stijl van Het Ravijn en passend in de omgeving. De kosten hiervoor worden geraamd op een bedrag van € 8.000,--.
INHOUDSOPGAVE
54
Programma 4: Mobiliteit en bereikbaarheid Bestuurlijk verantwoordelijk: Egbert Nijenbanning en Annemarie Dubbink
INHOUDSOPGAVE
55
Inleiding
Verduurzaming van de leefomgeving
Voor de vitaliteit van de regio en onze kernen is een goe-
Onze bruggen en tunnels zijn onmisbaar voor de toe-
de mobiliteit en bereikbaarheid van cruciaal belang. Ook
gankelijkheid van onze gemeente. Het in stand houden
in 2024 streven we ernaar onze inwoners, ondernemers
hiervan doen we op een duurzame manier. We zetten
en bezoekers op een veilige en efficiënte manier naar
vanaf 2024 stappen naar IFD bouwen. Industrieel,
hun bestemming te laten reizen. Om dit te bereiken,
Flexibel en Demontabel, we werken met gestandaardi-
richten we ons op het optimaliseren van de infrastruc-
seerde interfaces die fabrieksmatig zijn geproduceerd en
tuur, waarbij duurzaamheid en verduurzaming centraal
daardoor economisch voordelig zijn, snel aangebracht
staan.
kunnen worden en geschikt zijn voor hergebruik. Het principe ‘werk met werk’ wordt gehanteerd om verduur-
Verkeer en verkeersveiligheid
zaming te bevorderen en efficiënt te werken.
Achter de statistieken van verkeersongevallen schuilt een wereld van leed. Daarom blijven we in 2024 krachtige impulsen geven aan verkeersveiligheid, waarbij specifieke aandacht uitgaat naar de meest kwetsbare groepen, zoals jonge automobilisten, schoolgaande kinderen en ouderen. Bovendien pakken we locaties waar veel ongelukken gebeuren of waar een gevoel van onveiligheid heerst aan. Een veilig gebruik van de openbare ruimte moet voor iedereen gewaarborgd zijn.
Duurzame mobiliteit en milieubewustzijn In lijn met ons streven naar een groenere en duurzamere leefomgeving willen we dat er meer wordt gefietst, meer gebruik wordt gemaakt van het openbaar vervoer en willen we de laadinfrastructuur uitbreiden. Hierbij leggen we niet alleen de nadruk op het verbeteren van de fysieke leefomgeving, maar ook op het bevorderen van de luchtkwaliteit, het verminderen van geluidsoverlast en CO2-uitstoot. Daarnaast leggen we de focus op het stimuleren van energiebesparing.
INHOUDSOPGAVE
56
4.1 Mobiliteit
Nr.
4.1.1
Nr. Col-
Wat willen we
legepro-
bereiken
gramma
(resultaten)
54
Onze wegen zijn veilig door iedereen te gebruiken
54 54
Wat gaan we daarvoor doen (acties)
h h h h
h h
4.1.2
52
Er wordt 10% meer gefietst
h
52
h
52 52 52
h h h h
4.1.3
49 52
Openbaar vervoer wordt een volwaardiger alternatief voor autogebruik
48
h h h
h h
4.1.4
Parkeren kan snel en comfortabel
h
h
4.1.5
Stimuleren van duurzame mobiliteit
h h h h
INHOUDSOPGAVE
Planning
We maken de rotonde op de Helmkruidlaan veiliger door de aanleg van een fietspad langs de Helmkruidlaan. We brengen schoolroutes in beeld en richten wegen in volgens de eisen van duurzaam veilig. We verlagen de snelheid van autoverkeer op oversteekplaatsen. We verwijderen ongewenste obstakels en objecten en leggen voldoende op- en afritjes in het trottoir aan. Ontwerpen worden in een vroeg stadium in het regulier overleg met de diverse betrokkenen besproken. We verminderen het aantal gevaarlijke punten voor voetgangers en verbeteren routes. We bieden weggebruikers, van jong tot oud, voorlichting en cursussen aan om veilig aan het verkeer deel te kunnen nemen.
2024
We gaan door met het uitvoeren van maatregelen uit de Fietsvisie 2019-2030. Die maatregelen richten zich op het volledig maken van het fietsnetwerk door ontbrekende schakels aan te leggen. We verbeteren de bewegwijzering. We voeren het fietsstimuleringsplan uit. We verzamelen fietsdata voor het monitoren van beleid en het aanbieden van fietslessen. We onderhouden onze fietspaden zodat er veilig en comfortabel gefietst kan worden.
Continu
We zetten in op een intercityfrequentie van 2x per uur op het spoor in zowel de richting van Zwolle als van Enschede. We nemen het initiatief om het aantal OV-fietsen uit te breiden en gaan hierover in overleg met de NS. We starten samen met de provincie en Arriva met een onderzoek naar de haalbaarheid van Twents Flex (vorm van buurtbus op bestelling zonder vaste route van halte naar halte). We starten met de planvorming om een hub (mobiliteitsknoop) te realiseren op station Nijverdal. We onderzoeken de haalbaarheid van integratie van doelgroepenvervoer in het regulier openbaar vervoer.
2024
We besteden de garageapparatuur (betaalapparatuur, slagbomen, terminals) aan. Door deze aanbesteding willen we het aantal parkeerproducten (abonnementen, op rekening parkeren) in de parkeergarage uitbreiden en het parkeren hier bevorderen door nieuwe technieken te gebruiken. We besteden de dienstverlening en meldkamer van de parkeergarage opnieuw aan.
2024
We stimuleren elektrisch rijden door meer laadpalen te plaatsen voor auto’s en e-bikes. We zoeken naar locaties voor laadpalen voor de logistieke sector. We voeren een onderzoek uit naar bewaakte fietsenstallingen voor e-bikes. We zoeken kansen om het aantal deelfietsen uit te breiden, zodat gebruikers sneller voor het openbaar vervoer kiezen dan voor de auto. Daarvoor zullen we op een aantal plekken zogenaamde ‘hubs’ gaan realiseren.
Continu
57
Continu 2024 2024
Continu 2024
2024 Continu 2024 2024 Continu
2024 2024
2024 2024
2024
2024 2024 2024
4.2 Riolering Nr.
Nr. Col-
Wat willen we
legepro-
bereiken
gramma
(resultaten)
4.2.1
We beschermen de volksgezondheid door ons rioleringssysteem te vernieuwen waar nodig
Wat gaan we daarvoor doen (acties)
h h h
h h 4.2.2
INHOUDSOPGAVE
Vernieuwing en renovatie van ons rioolstelsel
h h h
Planning
We vervangen riolen aan de Holterweg, Korenweg en Bergleidingweg. We verbeteren het rioleringsstelsel in de omgeving van het gemaal Kerkstraat. Wij maken inzichtelijk hoe we de afvalwaterstroom vanaf Lemele en het buitengebied ten noorden van het dorp Hellendoorn kunnen verbeteren. We renoveren op ongeveer 30 locaties het rioolstelsel. We vernieuwen 65 besturingskasten van de drukriolering.
2024
Jaarlijks wordt een deel van ons rioolstelsel op verschillende locaties van binnenuit gerepareerd. Aanbesteding project rioolrenovatie 2023-2025. De technische besturing van 65 drukrioolgemalen wordt vernieuwd.
2023
58
2024 2024
2024 2024
2023 2023
4.3 Bereikbaarheid
Nr.
Nr. Col-
Wat willen we
legepro-
bereiken
gramma
(resultaten)
4.3.1
We verbeteren de bereikbaarheid van de gemeente
Wat gaan we daarvoor doen (acties)
h h
h
h h
Planning
We leggen tracédelen Hulsen en Hellendoorn in 2023/2024 aan en maken hiermee de Noordzuidverbinding af. We gaan werken aan de verbreding van de N35 Nijverdal - Wierden naar 2x2 rijstroken en de aanleg van ongelijkvloerse kruisingen. Om de bereikbaarheid vanuit het westen te garanderen leveren we een bijdrage aan de verkenning van N35 tussen Wijthmen en Nijverdal door het Rijk. Wanneer de uitvoering plaatsvindt is onbekend in verband met het terugtrekken van gelden door het Rijk. We bouwen twee fietsbruggen over de N35 ter hoogte van Nationaal Park Sallandse Heuvelrug. We bouwen een ongelijkvloerse aansluiting op de N35 ter hoogte van de Stationsweg.
2024 20242027 2024
2024 2024
4.3.2
We zorgen voor een veilige openbare ruimte o.a. door goede openbare verlichting
h
In de komende jaren wordt de openbare verlichting verder verduurzaamd. Vanwege de steeds stijgende energieprijzen onderzoeken we of versneld vervangen van de verlichting door energiezuinige led-systemen (inmiddels zitten we op ca. 63%) de energiekosten kunnen verminderen.
20242026
4.3.3
In de gemeente Hellendoorn is het fijn wonen, leven en werken waarbij de gemeente, haar inwoners en ondernemers zich met elkaar verantwoordelijk voelen voor onze mooie gemeente
h
Samen met onze inwoners maken we een plan voor het onderhoud en beheer van de woonomgeving. In welke vorm wordt nog nader bepaald. Om het woon- en verblijfsklimaat op deze plekken te verbeteren worden de Willem-Alexanderstraat, de Máximastraat en het Keizerserf opnieuw ingericht. Daarbij vergroten we de biodiversiteit door de aanleg van groen en wadi’s en gaan we hittestress tegen. Tevens wordt door de aanplant van meerstammige bomen de windhinder verminderd. De speelruimtevisie is vastgesteld door de gemeenteraad. Deze visie vraagt een ander speelplaatsenbeleid waar, naast aandacht voor de speelaanleidingen, ook aandacht is voor groene ontmoetingsplekken, bewegen en sporten. Dit vraagt intern om een brede afstemming. De visie werken we uit tot een uitvoeringsplan waarvoor nu een inventarisatie wordt opgesteld. Bij de uitwerking van het uitvoeringsplan zullen omwonenden betrokken worden om een zo goed mogelijk en breed gedragen plan te creëren.
20242026
Het beheer en onderhoud van onze openbare ruimte voeren we planmatig uit waarbij ruimte blijft voor actuele ontwikkelingen
h
Wij stellen beheerplannen voor de openbare ruimte op. Hiermee geven we antwoord op de vragen wat we beheren, wat de huidige kwaliteit is, wat we willen bereiken en wat we hiervoor nodig hebben. Concreet gaat het om beheerplannen voor bomen, wegverharding, openbare verlichting, spelen, sloten & bermen en riolering.
2024
4.3.4
INHOUDSOPGAVE
h
h
59
20242025
2024
Wat kost het bedragen x € 1.000 04 Mobiliteit en bereikbaarheid Wat mag het kosten?
Begroting 2024
MJR 2025
MJR 2026
MJR 2027
Saldo van baten en lasten Lasten 21000 Aanleg en reconstructie wegen 21010 Wegbeheer algemeen 21020 Onderhoud verhardingen 21030 Bermen en sloten 21040 Straatreiniging 21050 Gladheidsbestrijding 21060 Straatmeubilair 21070 Verkeer 21080 Verkeerseducatie 22000 Parkeren 25000 Openbaar vervoer 72000 Ontwikkeling GRP 72010 Aanleg, beheer en onderhoud riolering 72030 Inkomsten rioolheffing Totaal Lasten
- 1.454 - 1.673 - 2.189 - 708 - 636 - 130 - 205 - 305 - 73 - 752 - 201 - 1.736 - 1.526 -8 - 11.597
- 1.914 - 1.345 - 2.190 - 731 - 637 - 138 - 205 - 306 - 73 - 789 - 204 - 1.951 - 1.544 -8 - 12.034
- 1.908 - 1.353 - 2.191 - 732 - 572 - 133 - 205 - 321 - 73 - 784 - 202 - 1.956 - 1.547 -8 - 11.985
- 2.420 - 1.357 - 2.191 - 737 - 627 - 135 - 206 - 343 - 73 - 716 - 197 - 1.969 - 1.551 -8 - 12.530
Baten 21010 Wegbeheer algemeen 21020 Onderhoud verhardingen 21040 Straatreiniging 21050 Gladheidsbestrijding 21060 Straatmeubilair 21080 Verkeerseducatie 22000 Parkeren 25000 Openbaar vervoer 72000 Ontwikkeling GRP 72010 Aanleg, beheer en onderhoud riolering 72030 Inkomsten rioolheffing Totaal Baten
35 1 3 37 92 41 176 37 4.708 5.129
35 1 3 37 92 41 366 38 4.757 5.370
35 1 3 37 92 41 353 38 4.757 5.356
35 1 3 37 92 41 397 38 4.757 5.401
Saldo van baten en lasten
- 6.468
- 6.664
- 6.628
- 7.129
Mutatie reserves Toevoegingen
- 58
- 58
- 58
- 58
Onttrekkingen
1
-
-
500
Mutatie reserves
- 57
- 58
- 58
442
- 6.525
- 6.722
- 6.686
- 6.687
Resultaat
INHOUDSOPGAVE
60
Belangrijkste financiële ontwikkelingen
Investeringsprogramma wegen:
Jaarlijks worden de vervangingsinvesteringen voor het
Bij het vaststellen van het beleidsplan wegen heeft het
gemeentelijk rioleringsplan ‘Samen leven met water
college van B en W ingestemd met het opstellen van
2021-2025’ (GRP5) opgenomen voor in totaal
een nieuw meerjaren investeringsprogramma wegen.
€ 1.735.000,--, evenals de structurele vervangingsin-
We verwachten een forse vervangingsbehoefte van het
vesteringen voor het huidige investeringsprogramma
wegenareaal op basis van de technische levensduur.
wegen (€ 460.000,--), de uitvoering mobiliteitsvisie
Hiervoor is te weinig investeringsbudget beschikbaar.
(€ 400.000,--) en de vervanging armaturen openbare
Hoe groot de investeringen worden, is nog niet geheel
verlichting (€ 125.000,--).
duidelijk, maar mogelijk is dit een gemiddelde vervangingsinvestering van € 3,2 miljoen per jaar in de eerste
De inspectie in 2023 laat zien dat de jaarlijkse storting in
vijf jaren. Dit heeft fors effect op de structurele doorkijk
de voorziening civiele kunstwerken moet worden ver-
in het gemeentelijk perspectief. In afwachting van nade-
hoogd als gevolg van de staat van het areaal en kosten-
re uitwerking ramen we deze post vooralsnog als PM.
stijgingen. Voor 2024 is er daarom een eenmalige extra storting van € 380.000,-- begroot. Bovendien wordt er
Afsluiting Grotestraat door plaatsen van bollards
structureel € 59.000,-- extra gestort in de voorziening.
(€ 350.000,-- investering): De Grotestraat is getransformeerd van een verkeersader
Nieuw beleid
in een fijne plek om te verblijven. Hoewel de inrichting
Extra formatie voor het uitvoeren van gemeentelijke
fraai is met veel bomen en waterbergende plantvakken
watertaken (€ 110.000,--):
voelen fietsers en voetgangers zich in het deel tussen
Het door de raad in 2020 vastgestelde beleidsplan
Meyboomstraat en Maximastraat onveilig. Daarom is
‘Samen leven met water’ laat zien dat het tekort aan
de straat op drukke momenten afgesloten voor gemo-
capaciteit voor het uitvoeren van watertaken vooral
toriseerd verkeer. De afsluiting, die met borden wordt
voelbaar is in het waterbeheer. Dit heeft te maken met
aangegeven, wordt echter met voeten getreden. Het
de sterke veroudering en de groei van het aantal te
aanvankelijke plan om te handhaven met camera’s is
beheren (mini)-gemalen, riolering, wateropslagtanks
door het Openbaar Ministerie afgewezen. We nemen
en andere rioleringsconstructies. Verdere digitalisering
budget op om de Grotestraat te kunnen afsluiten met
en automatische besturingssystemen zorgen ervoor dat
bollards.
meer en andere competenties gevraagd worden. Om het water- en rioleringssysteem bedrijfszeker te laten functi-
Collegeprogramma
oneren is uitbreiding van capaciteit noodzakelijk.
In het collegeprogramma zijn geen aanvullende budget-
Ook de woningbouwopgave, het provinciaal program-
ten opgenomen die binnen dit programma vallen.
ma landelijk gebied (PPLG) en het principe dat water en bodem sturend worden bij de inrichting van nieuwe woon- en werkgebieden zorgen voor een toename en uitbreiding van gemeentelijke watertaken. Daarnaast vraagt de ambitie voor het klimaatadaptief inrichten van onze leefomgeving meer ambtelijke inzet. De huidige formatie is niet voldoende om deze taken uit te kunnen voeren.
INHOUDSOPGAVE
61
Programma 5: Woon- en leefomgeving Bestuurlijk verantwoordelijk: Egbert Nijenbanning, Peter Lage Venterink en Annemarie Dubbink
INHOUDSOPGAVE
62
Inleiding
Omgevingsvisie
Door de stijgende hypotheekrente en de hogere bouw-
In 2023 zijn we gestart met het proces van het actuali-
kosten is de woningmarkt wat verder afgekoeld. Deson-
seren van onze gemeentelijke Omgevingsvisie ‘Natuur-
danks is er veel belangstelling voor de kavels die we als
lijk-Avontuurlijk’. In 2024 geven we hier verder invulling
gemeente verkopen. Er zijn in onze gemeente relatief
aan. Sinds de vaststelling van deze visie (in 2014) is
veel starters. Er wordt volop gewerkt aan de ambitie om
er een aantal ontwikkelingen waar aanvullend naar
in tien jaar tijd 1.000 woningen te realiseren. Er zijn veel
gekeken moet worden. Hierbij kunnen we bijvoorbeeld
plannen in ontwikkeling die hopelijk de komende jaren
denken aan de energietransitie, de ontwikkelingen in
worden gerealiseerd. De meeste plannen worden door
het landelijk gebied en de gewijzigde woningmarkt. Ook
marktpartijen opgepakt, maar ook de woningcorporatie
is het belangrijk dat sociale thema’s zoals gezondheid
en wij zelf als gemeente leveren we een stevige bijdra-
een plek krijgen. Dat actualiseren doen we in overleg
ge. Voorbeelden zijn de herontwikkeling van de voor-
met de samenleving en alle belangrijke stakeholders.
malige Blenkeschool locatie, de laatste fase van Hellen-
Er zijn veel nieuwe ontwikkelingen (wonen, industrie,
doorn Noord en de uitbreiding van het dorp Haarle in
agrarische bedrijven en natuur) die allemaal een beroep
het plan ‘De Grave’. Bij de planontwikkeling proberen
doen op de (schaarse) ruimte die we in onze gemeente
we de omgeving zoveel mogelijk klimaatadaptief in te
hebben. Dat betekent dat in de visie keuzes gemaakt
richten. Het behoud van gezond en schoon water, net
moeten worden en prioriteiten moeten worden gesteld.
als het voorkomen van wateroverlast, heeft ook in 2024
Ook moet de Omgevingsvisie passen binnen het kader
onze volle aandacht. We zetten meer in om water vast
van de Omgevingswet.
te houden, op particulier en openbaar terrein. In 2023 is met het opstellen van een investeringsprogramma kli-
Doelgroepenbeleid
maatadaptatie (MIKA) de basis gelegd voor een maatre-
Het doelgroepenbeleid is inmiddels vastgesteld en
gelenpakket om wateroverlast, hittestress en verdroging
wordt als leidraad gehanteerd bij nieuwe woningbouw-
tegen te gaan. In 2024 worden hiervoor verschillende
ontwikkelingen. Er wordt scherp op gelet dat er bij nieu-
maatregelen genomen.
we ontwikkelingen een goede balans bestaat tussen het goedkopere, middeldure en dure segment. Ook sociale
Omgevingswet
woningbouw krijgt hierbij de aandacht.
Per 1 januari 2024 treedt de Omgevingswet definitief in werking. Met deze wet wil de landelijke overheid de
Leefbaar platteland
regels voor de fysieke leefomgeving vereenvoudigen en
Het buitengebied gaat de komende jaren veranderen.
samenvoegen (van 26 wetten naar één wet). Dat heeft
Dit zal forse impact hebben op iedereen die hier woont,
forse impact op onze manier van werken. De verwach-
werkt en verblijft. De discussie rondom de stikstofpro-
ting is dat niet iedereen deze transitie als eenvoudiger
blematiek is nog steeds onvoldoende uitgekristalliseerd.
zal beleven en dat we onze inwoners en bedrijven meer
Dit zorgt voor onzekerheid bij vele agrarische onderne-
dan gemiddeld bij nieuwe initiatieven moeten onder-
mers. Wij zullen agrarische ondernemers actief blijven
steunen.
faciliteren en helpen bij deze transitie. Daarnaast zal ook het provinciaal programma landelijk gebied (PPLG) verder worden uitgevoerd. De thema’s bodem en water worden leidend voor nieuwe ontwikkelingen. Hoe dit uitwerkt, zal de komende periode duidelijker worden.
INHOUDSOPGAVE
63
5.1 Openbare ruimte Nr.
5.1.1
5.1.2
Nr. Col-
Wat willen we
legepro-
bereiken
gramma
(resultaten)
7 en 9
Een schone en ‘afvalloze’ samenleving in 2030
h
Ondanks het veranderende klimaat is het ook in 2050 fijn wonen en werken in de gemeente Hellendoorn
h
6 en 8
Wat gaan we daarvoor doen (acties)
h
h h h
h h
5.1.3
6 en 7
Een groene omgeving met aandacht voor biodiversiteit
h h h
5.1.4
INHOUDSOPGAVE
Onderzoek begraafbeleid
h
Planning
We geven uitvoering aan het vastgestelde ‘Grondstoffenbeleidsplan 2022-2025'. Hierin is vastgelegd hoe wij afval in de toekomst willen inzamelen (waaronder de mogelijke implementatie van diftar). We stellen een beleidsplan ‘afvalbakken in de openbare ruimte’ vast. Hierin leggen we regels vast over wanneer en op welk locatie we (g) een afvalbak van welk type plaatsen.
2024
We streven naar meer vergroening bij projecten, daarbij kijken we kritisch naar verharding en waar mogelijk vervangen wij dit door groen. We vergroten het bereik van de gemeentelijke subsidie ‘vergroenen & afkoppelen’ voor bewoners, bedrijven, stichtingen en verenigingen. Tuincoaches geven inwoners tips bij het vergroenen van hun tuinen. Op basis van de beleidsnotitie MIKA (meerjaren investeringsprogramma Klimaatadaptatie) worden projecten ontwikkeld om onder meer hittestress tegen te gaan en droogte- en wateroverlast aan te pakken. We richten het Kuperserf klimaatbestendig in, wat leidt tot een prettige openbare ruimte. Wij zetten verschillende communicatiemiddelen in om bewustwording bij inwoners te vergroten en ze aan te zetten tot verduurzaming en klimaatadaptatie.
2024
We stellen een groenbeleidsplan op; het versterken van de biodiversiteit wordt hierin expliciet als doelstelling gehanteerd. We stellen een uitvoeringsprogramma op om de in het groenbeleid geformuleerde doelen concreet te maken. We zorgen ervoor dat er in de gemeente meer bomen en hagen worden geplant en gaan door met deelname aan de provinciale boomdeeldagen.
2024
We laten het huidige begraafbeleid onderzoeken door een externe partij en gaan aan de slag met de resultaten. Dit onderzoek helpt ons om een duidelijkheid te geven over het beleid, de tarieven en waar we naartoe willen in de komende jaren met onze begraafplaatsen.
2024
64
2024
20242027 2024 20242027
2024 2024
2024 2024
5.2 Leefbaar platteland Nr.
Nr. Col-
Wat willen we
legepro-
bereiken
gramma
(resultaten)
5.2.1
3
Agrarische ondernemers ondersteunen en faciliteren zodat een vitaal platteland behouden blijft
h
Uitvoering van het agrarisch actieplan en verdere ondersteuning en facilitering van onze Hellendoornse agrariërs.
Continu
5.2.2
3
We ondersteunen erfeigenaren in tal van hulpvragen rondom hun erf
h
Met financiële bijdrage continueren we het project Toekomstgerichte Erven, met inzet van erfcoaches die past bij de hulpvraag van agrariërs en erfeigenaren. Samenwerking met erfcoaches en bekendheid organiseren met hun diensten blijven speerpunten.
Begin 2024
5.2.3
1 t/m 5
Vraagstukken en (dreigende) knelpunten met betrekking tot het toekomstperspectief van de landbouw en een vitaal buitengebied helpen oplossen
h
Wanneer agrariërs, uit eigen beweging, een gebiedsproces willen starten, ondersteunen en faciliteren wij daarin. Een gebiedsproces houdt een integrale aanpak van diverse thema’s in. De thema’s zijn afhankelijk van de eigenschappen en kenmerken van het gebied. Te denken valt aan bijvoorbeeld water- en grondbeschikbaarheid, stikstof, sociale maatschappelijke thema’s etc. Het beleid Nieuw Buitengebied zal zo nodig worden aangepast aan de actuele ontwikkelingen.
2024
Een aantrekkelijk landschap voor mens en dier
h
We stimuleren de biodiversiteit door de aanplant van akkerranden. Een pilot (eerste helft 2023) voor subsidie aan agrariërs was succesvol. Samenwerking met andere partijen en lokale inwoners wordt gezocht om het project een meer structureel karakter te geven en een nieuw beleidsplan op te stellen.
Q1 2024
5.2.4
3 en 6
INHOUDSOPGAVE
Wat gaan we daarvoor doen (acties)
h
65
Planning
Q1 2024
5.3 Wonen Nr.
Nr. Col-
Wat willen we
legepro-
bereiken
Wat gaan we daarvoor doen (acties)
gramma
(resultaten)
5.3.1
14 en 16
Passende huisvesting in alle kernen en het buitengebied
h
Een actief grondbeleid in de kleine kernen. De potentiële uitbreidingslocaties voor woningbouw in de kleine kernen zijn bekend. In Hellendoorn gaan de nieuwe kaveleigenaren hun woning bouwen in 2023/2024. De Blenke locatie is in 2024 in aanbouw met Reggewoon als ontwikkelende partij. Het bestemmingsplan De Grave in Haarle is vastgesteld. Bouwrijp maken start in 2024 en de levering van de kavels zal zijn in 2024. Daarle en Daarlerveen volgen. In Nijverdal blijven we werken aan verschillende planontwikkelingen. Het plan op de hoek Rijssensestraat/Koeveenweg komt in 2024 tot ontwikkeling.
2024
5.3.2
16
Stimuleren van bouwprojecten voor die groepen waar de grootste behoefte bestaat
h
Bij de planontwikkeling wordt actief gezocht naar kansen voor met name starters, sociale huur/koopwoningen, senioren en spoedzoekers. Het door de raad vastgestelde doelgroepenbeleid ondersteunt ons daarbij.
2024
5.3.3
19
Participatieve projecten
h
We stimuleren relevante projecten voor collectief particulier opdrachtgeverschap. Om op korte termijn woningen voor verschillende doelgroepen te realiseren zijn we bezig met de realisatie van (flex)woningen. Ook in 2024 besteden we hier volop aandacht aan. We hebben de aandacht voor de mogelijkheden van conceptueel en modulair bouwen.
2024
Samen met de woningcorporatie zorgen we ervoor dat statushouders verspreid over de gemeente duurzaam worden gehuisvest. Door in te zetten op het realiseren van flexwoningen zorgen we voor een verruiming van het aanbod aan sociale huurwoningen. Dat draagt eraan bij dat spoedzoekers, daaronder begrepen statushouders, soepeler kunnen worden gehuisvest in onze gemeente. We leveren een inspanning om de taakstelling te realiseren die ons door de provincie wordt opgelegd voor het huisvesten van statushouders. Hierbij streven we naar zo veel mogelijk duurzame huisvesting. In 2023 ontstond de vraag naar ruimte voor huisvesting van asielzoekers. We zorgen voor uitvoering in 2024.
2024
h
h
5.3.4
15
Huisvesting statushouders en asielzoekers
h
h
h
INHOUDSOPGAVE
66
Planning
2024
2024
2024
2024
5.4 Omgevingswet Nr.
Nr. Col-
Wat willen we
legepro-
bereiken
gramma
(resultaten)
5.4.1
Implementatie van de Omgevingswet, die 1-1-2024 definitief in werking treedt
Wat gaan we daarvoor doen (acties)
h
h
h
h
h
INHOUDSOPGAVE
Actualiseren van de omgevingsvisie. Zodra de voorbereidingen zijn afgerond gaan we vanaf begin 2024 bezig met het actualiseren van de huidige Omgevingsvisie 'Natuurlijk-Avontuurlijk'. In deze visie wordt het ruimtelijk beleid voor de korte en middellange termijn nader uitgewerkt. Het vormt daarmee een belangrijke onderlegger voor nieuwe ontwikkelingen. In overleg met de raad gaan we de mate van participatie bepalen. De Omgevingswet gaat definitief in op 1-1-2024. Voor omgevingsvisie en omgevingsplan zijn er weliswaar overgangstermijnen, maar we zullen nieuwe ruimtelijke plannen, vergunningaanvragen e.d. met het nieuwe instrumentarium moeten behandelen, vragen aan front- & backoffice moeten kunnen beantwoorden en aanvragers moeten helpen bij de ingewikkelde manier om digitaal een aanvraag te kunnen doen. Het wordt met de nieuwe wet zeker in de beginperiode niet eenvoudiger en ook niet beter. Het jaar 2024 zal dan ook in het teken staan van de dienstverlening op niveau krijgen/houden. Daarnaast zetten we in op het wegwerken van de eerder ingediende plannen/aanvragen onder oud recht én het behandelen van nieuwe plannen onder nieuw recht. Hierbij is het optimaliseren van werkprocessen/ICT, interne en externe communicatie en het managen van verwachtingen belangrijk. Opstellen eerste (onderdelen van het) omgevingsplan.
Het tijdelijk omgevingsplan van rechtswege, dat er per 1-1-2024 is, moet vóór 1-1-2032 volledig zijn omgebouwd naar een omgevingsplan nieuwe stijl als onder de Omgevingswet bedoeld. Dit is een complexe opgave maar we doen het stap voor stap. Dit wordt een meerjarig traject en zal veel tijd en geld vragen. Om de dienstverlening te verbeteren maken we digitale checklisten en vragenbomen, waardoor duidelijker wordt welke regels voor allerlei activiteiten en locaties gelden. De diverse onderdelen van het programma Omgevingswet zullen als reguliere uitvoering vorm krijgen en terug in de lijn worden gebracht.
67
Planning
20232024
2024 e.v.
20242032
2024 e.v.
2024
Wat kost het bedragen x € 1.000 05 Woon en leefomgeving Wat mag het kosten?
Begroting 2024
MJR 2025
MJR 2026
MJR 2027
Saldo van baten en lasten Lasten 32000 Bedrijventerreinen 57000 Openbaar groen 57010 Natuur en landschap 57020 Speelplaatsen 73000 Huishoudelijk afval 73010 Inkomsten afvalstoffenheffing 73020 Verwerking Bedrijfsafval 74000 Milieu algemeen 74010 Milieubeheer bedrijven 74020 Uitvoering Wet geluidhinder 74030 Dierplaagbestrijding 75000 Begraafplaatsen 81000 Structuurplannen 81010 Bestemmingsplannen 82000 Bouwgrondexploitatie 83000 Wonen 83010 Herinrichting woonomgeving 83020 Vergunningen volkshuisvesting 83030 Grondzaken 83050 Woonwagens Totaal Lasten
- 361 - 2.660 - 179 - 239 - 3.716 -8 - 140 - 1.176 - 1.250 - 58 -6 - 411 - 11 - 1.018 - 3.017 - 559 - 23 - 1.468 - 305 -6 - 16.611
- 362 - 2.660 - 178 - 219 - 3.767 -8 - 140 - 1.186 - 1.246 - 59 -6 - 417 - 11 - 938 - 2.460 - 561 - 23 - 1.212 - 310 -6 - 15.769
- 28 - 2.663 - 178 - 230 - 3.775 -8 - 141 - 644 - 1.248 - 59 -6 - 422 - 11 - 922 - 1.440 - 562 - 23 - 1.216 - 312 -6 - 13.892
- 28 - 2.668 - 178 - 241 - 3.786 -8 - 141 - 646 - 1.249 - 59 -6 - 423 - 11 - 926 - 1.439 - 563 - 23 - 1.222 - 313 -6 - 13.934
Baten 32000 Bedrijventerreinen 57000 Openbaar groen 73000 Huishoudelijk afval 73010 Inkomsten afvalstoffenheffing 73020 Verwerking Bedrijfsafval 74000 Milieu algemeen 74020 Uitvoering Wet geluidhinder 75000 Begraafplaatsen 81010 Bestemmingsplannen 82000 Bouwgrondexploitatie 83020 Vergunningen volkshuisvesting 83030 Grondzaken 83050 Woonwagens Totaal Baten
427 56 867 4.371 83 640 3 482 70 3.007 840 40 24 10.910
427 57 871 4.371 83 646 3 482 70 2.450 840 40 24 10.364
93 57 874 4.371 83 3 3 482 49 1.440 840 40 24 8.359
93 57 874 4.371 83 3 3 482 49 1.438 840 40 24 8.358
Saldo van baten en lasten
- 5.701
- 5.404
- 5.533
- 5.577
Mutatie reserves Toevoegingen
- 160
- 160
- 160
- 160
Onttrekkingen
204
104
103
102
Mutatie reserves
44
- 56
- 57
- 58
- 5.657
- 5.460
- 5.590
- 5.635
Resultaat
INHOUDSOPGAVE
68
Belangrijkste financiële ontwikkelingen
Nieuw beleid
De inkomsten en uitgaven die verband houden met de
In navolging van het bloemrijke akkerranden project
huisvesting van een asielzoekerscentrum door het COA
in Haarle, zijn er voor 2023 incidenteel middelen be-
zijn niet verwerkt in deze begroting. Daarvoor zijn nog
schikbaar gesteld voor de aanleg en het onderhoud van
onvoldoende gegevens beschikbaar.
streekeigen bloemrijke akkerranden. Dit doen wij om de biodiversiteit in het buitengebied te vergroten. Met
De hogere bijdrage Omgevingsdienst Twente (ODT) is
ingang van 2024 stellen wij hiervoor structureel
verwerkt in deze begroting. De bijdrage van de deel-
€ 30.000,-- beschikbaar.
nemers wordt vanaf 2024 op een andere manier opgebouwd. Tot de begroting van 2024 was de bijdrage
Collegeprogramma
gebaseerd op de inbreng van fte en uren bij de oprich-
In dit programma zijn de volgende financiële budgetten
ting van de ODT. Nu wordt de bijdrage gebaseerd op de
opgenomen uit het collegeprogramma.
verwachte afname van uren per deelnemer. Na afloop van het boekjaar wordt het gerealiseerde aantal uren
01. Instellen programma landelijk gebied –
per deelnemer afgerekend. Daarnaast zijn de indexaties
ondersteuning en projectleider: € 160.000,-- (S)
van de budgetten verwerkt conform het advies vanuit de
02. We stellen vanuit onze impactanalyse een nieuwe
Twentse gemeenten voor loon- en prijsontwikkelingen.
omgevingsvisie op: € 100.000,-- in 2024 (I) 06. Extra bomen en heggen en het onderhoud:
De precieze financiële gevolgen van de invoering van de
€ 86.000,-- (S)
Omgevingswet met de daaraan gekoppelde invoering
06. Inhuur ecoloog: € 40.000,-- (S)
van de Wet kwaliteitsborging voor bouwen (Wkb) zijn
11. Extra inspanning ambitie duurzame energie:
nog onduidelijk. Er zullen nog veel kosten moeten wor-
€ 90.000,-- (S)
den gemaakt voor de invoering van de nieuwe werkwij-
14. Beleidsmedewerker wonen: € 90.000,-- (S)
ze, het opstellen van een omgevingsvisie en het komen
14. Juridische ondersteuning: € 81.000,-- (S)
tot een integraal omgevingsplan (uiterlijk 2032). Hier-
14. Projectvoorbereiding groen, civiel en toezicht:
voor is ook in 2024 extra budget beschikbaar. Het deel
€ 202.000,-- (S)
van het budget voor de Omgevingswet dat in voorgaan-
14. Strategische capaciteit bij planologie/grondzaken:
de jaren niet is uitgegeven, is opgenomen in een reserve
€ 95.000,-- (S)
en beschikbaar voor de kosten in komende jaren. Voor de omgevingsvisie is specifiek € 200.000,-- (2023-2024)
De onderwerpen die vanuit lopende exploitatie worden
beschikbaar gesteld vanuit deze reserve. Daarnaast zal
gedekt zijn niet opgenomen.
de invoering een negatief effect hebben op de leges, met name vanwege de bijbehorende invoering van de Wkb. De verwachting is dat dit effect kan worden opgevangen binnen de begroting. Voor de uitvoering van het klimaat- en energiebeleid ontvangen wij vanuit het Rijk middelen om personeel aan te trekken, kennis te vergroten en externe expertise aan ons te verbinden. Wij ontvangen over de periode van 2023 tot en met 2025, ieder jaar ruim € 600.000,--. In de paragraaf Duurzaamheid worden de gelden en de bijbehorende doelstellingen verder toegelicht. Voor de vervanging van huisvuilauto’s en bijbehorende containers zijn investeringen opgenomen (€ 1.315.000,--). Daarnaast is er een vervangingsinvestering voor tractie groenvoorziening (€ 150.000,--).
INHOUDSOPGAVE
69
Programma 6: Bestuur, veiligheid en dienstverlening
Hellendoorn
Bestuurlijk verantwoordelijk: Jorrit Eijbersen en Annemarie Dubbink
INHOUDSOPGAVE
70
Inleiding
Communicatievisie Met de nieuwe communicatievisie die we in 2024 vast-
Bestuurlijke vernieuwing
stellen professionaliseren we de communicatie van de
Participatie
gemeente. We willen adequaat reageren op ontwikke-
In het collegeprogramma 2023 – 2026 is opgenomen
lingen in de samenleving en in duidelijke taal commu-
dat we meer vanuit inhoudelijke samenhang en meer
niceren. De communicatievisie geldt voor iedereen die
samen met inwoners, ondernemers en maatschappelijke
namens de gemeente communiceert. Na vaststelling
organisaties werken. Door de Rekenkamercommissie is
door het college wordt de communicatievisie geïmple-
vastgesteld dat de Hellendoornse participatiecode op dit
menteerd.
moment onvoldoende is verankerd in de organisatie. De nieuw geworven participatieadviseur haalt de ambi-
Vervanging website
ties en kaders op het gebied van participatie op bij de
De website van de gemeente Hellendoorn is sterk verou-
gemeenteraad en herijkt op basis daarvan de bestaande
derd en sluit niet aan bij de behoefte van onze inwoners
inspraakverordening en participatiecode. Daarnaast
en de gewenste dienstverlening. Daarnaast heeft de
wordt een concreet actieplan opgesteld om de opge-
leverancier aangegeven dat het huidige Content Ma-
haalde ambities waar te kunnen maken. Ook adviseert,
nagement Systeem niet verder wordt doorontwikkeld.
coacht en ondersteunt de adviseur collega’s wanneer
Een direct gevolg daarvan is dat de huidige website,
en in welke vorm participatie een bijdrage levert aan de
die niet aan digitale toegankelijkheidseisen (WCAG 2.1)
maatschappelijke opgaven waar we voor staan.
voldoet, daar technisch ook nooit aan kan voldoen. We implementeren daarom een nieuwe website in 2024.
Sustainable Development Goals (SDG’s) In onze manier van werken tot dusver kijken we naar
Veiligheid
bestaand en activiteiten en ‘plakken’ daar de betreffende
Hellendoorn is nog steeds een relatief veilige gemeente,
SDG’s bij. Daarbij richten we ons op de zeventien SDG’s.
waarin inwoners en ondernemers zich over het alge-
We merken dat de SDG’s onvoldoende leven en onvol-
meen ook veilig voelen. De ontwikkelingen rond de
doende impact hebben. Voor de komende jaren kiezen
verkoop en het gebruik van drugs en ook de toename
we daarom een andere werkwijze. We brengen focus
van overlast van jongeren verdienen echter constant
aan op een aantal SDG’s, die goed aansluiten bij onze
onze aandacht. De online criminaliteit neemt toe. De
beleidsdoelen. We maken dus een keuze op welke SDG’s
zelfredzaamheid en weerbaarheid van onze inwoners
we ons richten. Gekoppeld aan deze SDG’s benoemen
wordt vaak op de proef gesteld. Zorg en veiligheid voor
we concrete acties en activiteiten. In de reguliere plan-
kwetsbare inwoners staat onder druk. Buiten het zicht
ning- en controlcyclus rapporteren we over de voort-
van de overheid en van de meeste inwoners en onder-
gang.
nemers speelt de georganiseerde criminaliteit een grote rol. Dit kan in toenemende mate een ondermijnend
Dienstverlening
effect hebben op de samenleving. Ook de verdergaande
Klanttevredenheidsonderzoek
polarisering in de samenleving zou in diverse vormen
In 2024 worden klanttevredenheidsonderzoeken gehou-
van extremisme tot een aantasting van onze veiligheid
den met betrekking tot verschillende onderwerpen waar
kunnen leiden.
de inwoners, ondernemers en partners mee te maken hebben. Daarnaast wordt structureel de tevredenheid op de afhandeling van MOR-meldingen gemonitord.
INHOUDSOPGAVE
71
6.1 Bestuurlijke vernieuwing Nr.
6.1.1
Nr. Col-
Wat willen we
legepro-
bereiken
gramma
(resultaten)
55
Participatie stimuleren
Wat gaan we daarvoor doen (acties)
h h h h h
6.1.2
INHOUDSOPGAVE
We verankeren een drie- of viertal SDG's in onze organisatie
h h
Planning
Vaststellen handreiking participatie. Herijken bestaande inspraakverordening en participatiecode. Vaststellen participatieverordening. Uniforme werkwijze en procesbeschrijving maken op basis van de participatieverordening. Implementatie van de participatieverordening.
Q1 - Q4
Vaststellen welke SDG's we kiezen. Formuleren van acties en activiteiten die bijdragen aan de gekozen SDG's.
Q1 Q2
72
6.2 Dienstverlening Nr.
Nr. Col-
Wat willen we
legepro-
bereiken
gramma
(resultaten)
Wat gaan we daarvoor doen (acties)
Planning
6.2.1
Heldere afspraken met onze inwoners, bedrijven en organisaties
h
Vastleggen servicenormen en communiceren via de website.
Q2
6.2.2
Beter inzicht in de behoefte van onze klanten en waardering van onze diensten
h
Actieplan opstellen n.a.v. het breed uitgevoerde klanttevredenheidsonderzoek. Uitvoeren acties Actieplan klanttevredenheidsonderzoek.
Q1-Q4
6.2.3
Digitale dienstverlening continu verbeteren (inclusie)
h h
Digitale toegankelijkheid verbeteren en auditen. Investeren in een nieuw kassa-, reservering-, en verhuursysteem bij zwembad Het Ravijn.
Q1-Q4 Q1-Q4
6.2.4
Voldoen aan wettelijke taken archivering en verbetering dienstverlening
In de periode 2024 – 2026 worden de volgende acties uitgevoerd. h Inhalen achterstanden (vernietiging/overbrenging) (digitale) archieven. h Restauratie schade fysieke archiefcollectie. h Inventarisatie overgebrachte archieven. h Digitaliseren bouwvergunningen tot 2010. h Business case regionale samenwerking informatie- en archiefbeheer. h Opruimactie fysieke archief.
20242026
Professionalisering communicatie en daardoor de relatie tussen gemeente, inwoners en ondernemers verder verbeteren
h h h
Strategische communicatievisie ontwikkelen en implementeren. Adequaat reageren op ontwikkelingen in de samenleving. Uitgaande correspondentie in duidelijke taal voeren, afgestemd op de doelgroep. ‘Ja, tenzij’ is de basis voor onze dienstverlening.
Q1-Q3
Verbeteren c.q. optimaliseren van de inzet van medewerkers en efficiënt gebruik van voorzieningen door plaats- en tijdsonafhankelijk werken
h
Herinrichting van het HvCB en faciliteren van de organisatie om het gebruik van het HvCB door onze klanten, gebruikers en medewerkers te optimaliseren.
Q1-Q4
6.2.5
22,58 en 60
6.2.6
INHOUDSOPGAVE
h
h
73
6.3 Veiligheid Nr.
6.3.1
Nr. Col-
Wat willen we
legepro-
bereiken
gramma
(resultaten)
38
Het terugdringen van ondermijning en de lokale weerbaarheid hiertegen vergroten
h
We voldoen aan de taakstelling wet Verplaatsing bevolking, door het huisvesten van ontheemde Oekraïners en statushouders
h
Versterken digitale veiligheid
h
6.3.2
6.3.3
39
Wat gaan we daarvoor doen (acties)
h
h
h
h h
h
6.3.4
De aanpak van jeugdoverlast
h h
6.3.5
Planning
Wij werken samen met partners om de georganiseerde criminaliteit aan te pakken door preventie en handhaving. Wij versterken de weerbaarheid en integriteit van het lokale bestuur en de ambtelijke organisatie (leidraad hierin zijn de aanbevelingen vanuit de in 2022 uitgevoerde weerbaarheidsscan). De Wet Bibob wordt breder toegepast in de gemeente Hellendoorn volgens het nieuwe beleid. Hiermee worden witwaspraktijken en fraude zoveel mogelijk tegengegaan.
Continu
Wij huisvesten op een humane, veilige en efficiënte manier vluchtelingen en statushouders en voldoen hiermee aan onze taakstellingen. In het volkshuisvestingsbeleid wordt rekening gehouden met de lange termijneffecten van de opvang van ontheemde Oekraïners, statushouders en asielzoekers.
Continu
Wij maken een voorlichtings- en preventieplan ter voorkoming van digitale criminaliteit en nemen daar de regionale ontwikkelingen in mee. Wij richten ons op drie doelgroepen; jeugd, ouderen en ondernemers. Wij zetten het cybersecurity game HackShield in. HackShield leert kinderen zich spelenderwijs te wapenen tegen cybercriminaliteit. Kinderen worden gestimuleerd het geleerde ook over te brengen op hun (groot)ouders. Voor ouderen en ondernemers organiseren wij preventieve activiteiten (voorlichting en bewustwording).
Q1
Wij verstevigen het project integrale jeugdaanpak gemeente Hellendoorn in samenwerking met jeugdconsulenten, Halt en politie. Wij werken aan een veilig uitgaansklimaat, door afspraken te maken over de aanpak van drugs in het horecaconvenant.
Q1-Q4
Wij pakken de meldingen op die binnenkomen bij het meldpunt niet-acute zorg. Sinds 2023 kunnen politiemedewerkers hier digitaal een melding doen. Wij investeren in veilige wijken/buurten door buurtbemiddeling in te zetten.
Continu
Q1-Q2
Q1-Q4
Q1-Q4 Q1-Q2
Q3-Q4
Q1-Q4
Waarborgen Zorg & Veiligheid van kwetsbare personen
h
6.3.6
Flexibele inzet op maatschappelijke ontwikkelingen
h
Wij zijn voorbereid en kunnen inspelen op maatschappelijke ontwikkelingen (bijvoorbeeld polarisatie, vluchtelingen, pandemie).
Continu
6.3.7
High impact crimes (HIC) voorkomen en terugdringen
h
Wij zetten in op het voorkomen van (woning)inbraken door preventieve activiteiten uit te voeren. Voor het aanpakken van high impact crimes en jeugdoverlast zetten wij cameratoezicht in.
Continu
Het versterken en het behouden van een veilig buitengebied en bedrijventerreinen
h
Wij verlengen het keurmerk veilig ondernemen voor de bedrijventerreinen. Wij zetten in op kwetsbare plekken in het buitengebied, door aandacht te besteden aan preventieve maatregelen en beveiliging. Zulke plekken vormen een aantrekkelijke omgeving voor criminelen.
Continu
6.3.8
INHOUDSOPGAVE
h
h
h
74
Continu
Continu
Continu
6.4 Vergunningen toezicht en handhaving Nr.
Nr. Col-
Wat willen we
legepro-
bereiken
gramma
(resultaten)
Wat gaan we daarvoor doen (acties)
Planning
6.4.1
Optreden tegen permanente bewoning recreatiewoningen
h
Toezicht en controles uitvoeren bij recreatiewoningen en waar nodig handhavingsprocedures opstarten.
Q1-Q4
6.4.2
Optreden tegen illegale bouwwerken bij recreatiewoningen
h
Toezicht en controles uitvoeren op illegale bouwwerken bij recreatiewoningen en waar nodig handhavingsprocedures opstarten.
Q1-Q4
6.4.3
Actuele APV
h
Updaten en Omgevingswet-proof maken van de APV.
Q4
INHOUDSOPGAVE
75
Wat kost het bedragen x € 1.000 06 Bestuur, veiligheid en dienstverlening Wat mag het kosten?
Begroting 2024
MJR 2025
MJR 2026
MJR 2027
Saldo van baten en lasten Lasten 10100 Gemeenteraad 10110 College van B&W 10120 Bestuurlijke samenwerking en deelnemingen 10130 Internationale contacten 10200 Verkiezingen 10210 Burgerlijke stand 10220 Rijbewijzen 10230 Reisdocumenten 10240 Overige burgerzaken 10300 Beheer overige gebouwen en gronden 10500 Treasury 10611 Uitvoering Wet WOZ 10620 Onroerende-zaakbelastingen 10640 Hondenbelasting 10800 Algemene baten en lasten 10810 Openbare orde 10820 Handhaving Openbare orde 10830 Ondersteuning veiligheidsketen 10840 Rampenbestrijding 10850 Brandkranen Totaal Lasten
- 751 - 1.032 - 616 -9 - 99 - 262 - 180 - 374 - 140 - 215 - 616 - 507 -1 - 1.275 - 340 - 576 - 2.595 - 78 - 24 - 9.691
- 756 - 1.032 - 616 -9 - 100 - 262 - 179 - 380 - 140 - 236 - 42 - 514 -1 - 1.088 - 342 - 582 - 2.595 - 79 - 24 - 8.977
- 756 - 1.032 - 616 -9 - 100 - 263 - 183 - 399 - 86 - 235 - 11 - 516 -1 - 1.533 - 339 - 586 - 2.595 - 78 - 24 - 9.362
- 756 - 1.032 - 616 -9 - 100 - 263 - 184 - 400 - 86 - 234 31 - 517 -1 - 1.995 - 338 - 589 - 2.595 - 78 - 24 - 9.786
Baten 10110 College van B&W 10130 Internationale contacten 10210 Burgerlijke stand 10220 Rijbewijzen 10230 Reisdocumenten 10240 Overige burgerzaken 10300 Beheer overige gebouwen en gronden 10500 Treasury 10610 Onroerende-zaakbelastingen 10611 Uitvoering Wet WOZ 10620 Onroerende-zaakbelastingen 10640 Hondenbelasting 10700 Uitkering gemeentefonds 10710 Integratie-uitkering sociaal domein 10800 Algemene baten en lasten 10810 Openbare orde 10820 Handhaving Openbare orde Totaal Baten
0 69 157 444 24 309 1.158 6.052 12 3.456 69.118 3.626 267 73 84.764
0 69 152 450 24 309 1.090 6.052 12 3.456 70.073 3.473 267 73 85.499
0 69 165 505 24 309 785 6.052 12 3.456 64.226 3.206 357 73 79.238
0 69 165 505 24 309 779 6.052 12 3.456 63.301 3.009 357 73 78.111
Saldo van baten en lasten
75.074
76.523
69.876
68.325
Mutatie reserves Toevoegingen
- 998
- 1.007
- 940
- 750
Onttrekkingen
843
52
8
-
Mutatie reserves
- 155
- 956
- 932
- 750
74.919
75.567
68.944
67.575
Resultaat
INHOUDSOPGAVE
76
Belangrijkste financiële ontwikkelingen
Nieuw beleid
Gemeentefondsuitkering
Er zijn geen nieuw beleidsvoorstellen opgenomen in dit
De uitkering uit het gemeentefonds laat voor de jaren
programma.
2024 en 2025 nog steeds een positieve ontwikkeling zien. In 2022 heeft het (nu demissionaire) kabinet hogere
Collegeprogramma
accressen toegekend voor deze jaren. Helaas geldt dit
In dit programma zijn de volgende financiële budgetten
niet voor 2026 en de jaren erna. Er zijn bij de meicirculai-
opgenomen uit het collegeprogramma.
re 2023 wel (incidentele) tegemoetkomingen toegezegd, maar nu het Rijk tekorten verwacht om armoede op te
22. We communiceren in eenvoudig Nederlands:
lossen, kunnen we hier in de toekomst zeker extra bezui-
€ 50.000,-- (2024 en 2025)
nigingen verwachten in plaats van extra middelen in het
39. Voorkomen digitale criminaliteit: € 5.000,-- (S)
gemeentefonds. We wachten in spanning de voorstellen
55. Uitvoeren geactualiseerde participatiebeleid:
in de septembercirculaire 2023 af en de voorstellen van
€ 60.000,-- De financiële verantwoording vindt
een nieuw kabinet. Het huidige inzicht laat een totale
plaats in programma Overhead (S)
gemeentefondsuitkering zien van € 72,7 miljoen in 2024,
58. Ja, tenzij is de basis van onze dienstverlening:
€ 73,5 miljoen in 2025, € 67,4 miljoen in 2026 en € 66,3
€ 25.000,-- (S)
miljoen in 2027. Een daling van meer dan € 6 miljoen.
99. Ondersteuning vanuit overhead: € 272.000,--
Voor een uitgebreide toelichting verwijzen we u naar Hoofdstuk 2 Financieel meerjarenbeeld 2024-2027, 2.2
De onderwerpen die vanuit lopende exploitatie worden
Meerjarenperspectief.
gedekt zijn niet opgenomen.
Onroerende zaak belasting Bij de OZB-woningen hebben we de opbrengst voor 2024 verhoogd met 4% inflatiecorrectie. Op 31 januari 2024 worden de nieuwe tarieven vastgesteld naar aanleiding van de taxatiewaarden per waardepeildatum 1-1-2023. Op dat moment gaan we ook kijken naar de mogelijkheden om de tarieven verder aan te passen. Aanvragen reisdocumenten De komende jaren wordt er een piek verwacht in de aanvraag en de uitreiking van reisdocumenten. In 2014 is de termijn van geldigheid van een reisdocument gewijzigd, waardoor de geldigheid van veel documenten afloopt in 2024. Daarnaast zijn veel reisdocumenten verlopen tijdens de Coronapandemie, maar niet opnieuw aangevraagd. De verwachting is dat in de komende jaren deze aanvragen alsnog worden gedaan. Dit betekent een forse toename in de opbrengsten.
INHOUDSOPGAVE
77
Programma: Overhead Bestuurlijk verantwoordelijk: Jorrit Eijbersen en Egbert Nijenbanning
INHOUDSOPGAVE
78
Inleiding In dit programma presenteren wij de kosten van overhead. In programma 6 Bestuur, veiligheid en dienstverlening zijn de doelstellingen verwerkt. In de paragraaf Bedrijfsvoering lichten wij de activiteiten over de overhead nader toe.
Wat kost het bedragen x € 1.000 99 Overhead Wat mag het kosten?
Begroting 2024
MJR 2025
MJR 2026
MJR 2027
Saldo van baten en lasten Lasten 10400 Personeel 10410 Personeel en organisatie 10420 Organisatieaangelegenheden 10430 Financien en belastingen 10440 Huisvesting 10450 Automatisering 10460 Communicatie 10470 Juridische zaken 10480 Facilitaire zaken 10490 Overige ondersteuning Totaal Lasten
- 10.090 - 917 - 61 - 483 - 1.007 - 1.789 - 168 - 32 - 661 - 189 - 15.397
- 10.209 - 929 - 61 - 483 - 1.077 - 1.848 - 168 - 32 - 661 - 94 - 15.560
- 10.239 - 929 - 61 - 483 - 1.062 - 1.885 - 168 - 32 - 661 - 149 - 15.667
- 10.327 - 918 - 61 - 483 - 1.042 - 1.900 - 168 - 32 - 661 - 147 - 15.739
4 2 1 32 11 50
4 2 2 32 11 51
4 2 2 32 11 51
4 2 2 32 11 51
Saldo van baten en lasten
- 15.347
- 15.510
- 15.617
- 15.688
Resultaat
- 15.347
- 15.510
- 15.617
- 15.688
Baten 10400 Personeel 10410 Personeel en organisatie 10430 Financien en belastingen 10440 Huisvesting 10450 Automatisering 10460 Communicatie 10480 Facilitaire zaken 10490 Overige ondersteuning Totaal Baten
Belangrijkste financiële ontwikkelingen
Nieuw beleid
In 2024 blijven wij nadeel ondervinden van stijgende
Flexibele schil publieksbalie
prijzen. Het investeringsbudget voor het gasloos maken
Om de dienstverlening te bieden zoals de gemeente
van het Huis voor Cultuur en Bestuur is niet toereikend
Hellendoorn dit wenst, wordt vanaf 2024 een flexibele
en daarvoor wordt € 150.000,-- bijgeraamd. Verder zien
schil gecreëerd. Mede door ziekte, opname van verlof en
wij ook dat de prijzen van externe inhuur en materialen
piekmomenten rondom vakanties is er de noodzaak om
blijven stijgen.
zo’n structurele flexibele schil te realiseren.
De vervangingsinvesteringen voor ICT komen ieder jaar terug. Dit jaar ligt de nadruk op de inrichting van de
Daarnaast wordt een piekbelasting verwacht tussen de
(thuis)werkplekken, parallel aan de herinrichting van het
periode van 2024 en 2028 met betrekking tot de aan-
Huis voor Cultuur en Bestuur.
vraag en uitreiking van reisdocumenten. Deze piekbelas-
Verder zijn er vervangingsinvesteringen voor tractiemid-
ting wordt veroorzaakt doordat in 2014 de termijn van
delen (€ 375.000,--) en landmeetapparatuur (€ 48.000,--).
geldigheid van een reisdocument van vijf naar tien jaar is gegaan. Daar komt nog bij dat tijdens de Coronapandemie veel inwoners niet op vakantie konden gaan en hierdoor geen nieuwe reisdocumenten hebben aange-
INHOUDSOPGAVE
79
vraagd. De verwachting is dat de aanvragen de komende jaren alsnog worden gedaan.
Collegeprogramma In dit programma zijn de volgende financiële budgetten opgenomen uit het collegeprogramma. 04. Investeren in een duurzame voorzieningenstructuur: € 65.000,-- (I) 38. Ondermijning: Bredere inzet Bibob-toets: € 23.000,--(S) 61. Strategisch HR beleid opstellen: € 100.000,-- (S) De onderwerpen die vanuit lopende exploitatie worden gedekt zijn niet opgenomen.
INHOUDSOPGAVE
80
Paragraaf 1: Lokale heffingen
INHOUDSOPGAVE
81
In deze paragraaf geven we een uiteenzetting van het beleid voor 2024 met betrekking tot de gemeentelijke belastingen en tot welke belastingdruk dit voor burgers leidt.
Inleiding Het is gebruikelijk om in zijn algemeenheid de tarieven jaarlijks te verhogen met een inflatiecorrectie. Op basis van de laatste prognoses van het CPB gaan wij voor 2024 uit van een gewogen gemiddelde van 7,5 procent inflatie. Overwegingen om hiervan af te wijken zijn bijvoorbeeld wettelijk vastgestelde tarieven, omvang van de voorzieningen, de mate waarin een bepaald tarief kostendekkend is of de afronding van de tarieven. Voor 2024 is er bij de afvalstoffenheffing en de riool- en waterzorgheffing alleen sprake van een inflatiecorrectie van 7,5 procent, bij de OZB rekenen wij met 4,0 procent. Belastingdruk woningen Door de tariefmaatregelen stijgt de belastingdruk (het totaal aan OZB, afvalstoffenheffing en riool- en waterzorgheffing) voor een gemiddelde woningeigenaar (die tevens gebruiker is van zijn woning) met 5,9 procent. De gemiddelde huurder ziet in 2024 zijn gemeentelijke belastingen met 4,5 procent stijgen. In bedragen betekent dit dat voor 2024 de woonlasten voor een gemiddelde woningeigenaar met € 4,36 per maand stijgen en voor een huurder met € 3,08 per maand.
Woonlasten eigenaar en gebruiker
2023
2024
Lastenstijging (€)
Lastenstijging (%)
Eigenaar en gebruiker OZB eigenaar *1) Afvalstoffenheffing *2) Riool- en waterzorgheffing *3) Woonlasten eigenaar en gebruiker
€ 388,23 € 249,00 € 244,44 € 881,67
€ 403,61 € 267,60 € 262,80 € 934,01
€ 15,39 € 18,60 € 18,36 € 52,35
4,0% 7,5% 7,5% 5,9%
Gebruiker Afvalstoffenheffing *2) Riool- en waterzorgheffing *3) Woonlasten gebruiker
€ 249,00 € 244,44 € 493,44
€ 267,60 € 262,80 € 530,40
€ 18,60 € 18,36 € 36,96
7,5% 7,5% 7,5%
*1) Voor het eigendom van een gemiddelde woning met een woningwaarde van € 357.814 *2) Standaardcombinatie: basisheffing met een 140 liter restafval *3) Uitgaande van 0-500 m3 waterverbruik
Belastingdruk bedrijven Bij de bepaling van de belastingdruk voor bedrijven spelen slechts twee belastingsoorten een rol, te weten de OZB en de riool- en waterzorgheffing. De afvalstoffenheffing is namelijk alleen maar voor huishoudens. Hieronder ziet u de ontwikkeling in de belastingdruk voor een fictief bedrijf dat in 2010 een WOZ-waarde had van € 1,0 miljoen (sindsdien verhoogd met de jaarlijkse gemiddelde marktontwikkeling voor niet-woningen) en een jaarlijks waterverbruik van 1.000 m3. De WOZ-waarden voor 2024 zijn nog niet bekend, daarom gaan we uit van de WOZ-waarde in 2023. In 2022 was het bewuste bedrijf nog € 912.277,-- waard en die waarde is in 2023 met 0,8 procent gestegen naar € 919.575,--.
INHOUDSOPGAVE
82
2023
2024
Lastenstijging (€)
Lastenstijging (%)
€ 2.718,26 € 2.217,10 € 338,16 € 5.273,52
€ 2.826,77 € 2.305,37 € 363,48 € 5.495,63
€ 108,51 € 88,28 € 25,32 € 222,11
4,0% 4,0% 7,5% 4,2%
Lastenstijging (€) € 88,28 € 25,32 € 113,60
Lastenstijging (%) 4,0% 7,5% 4,4%
Belastingdruk bedrijven OZB eigendom *1) OZB gebruik *1) Riool- en waterzorgheffing *2) Belastingdruk eigenaar/gebruiker
*1) Voor het eigendom van een fictief bedrijf dat in 2010 een WOZ-waarde had van € 1,0 miljoen. *2) Uitgaande van 1.000 m3 waterverbruik
Belastingdruk bedrijven OZB gebruik *1) Riool- en waterzorgheffing *2) Belastingdruk gebruiker
2023
2024
€ 2.217,10 € 338,16 € 2.555,26
€ 2.305,37 € 363,48 € 2.668,85
*1) Voor het eigendom van een fictief bedrijf dat in 2010 een WOZ-waarde had van € 1,0 miljoen. *2) Uitgaande van 1.000 m3 waterverbruik
Voorlopige tarieven OZB, afvalstoffenheffing en riool- en waterzorgheffing In de raadsvergadering van 19 december 2023 zullen de belastingverordeningen worden vastgesteld. Evenals in voorgaande jaren zullen we dan voor de afvalstoffenheffing, OZB en riool- en waterzorgheffing fictief te hoge tarieven (+25 procent) vaststellen. In de raadsvergadering van 30 januari 2024 zullen de tarieven op hun definitieve lagere niveau worden vastgesteld met terugwerkende kracht per 1 januari 2024. Op deze manier kunnen de meest recente taxatiewaarden, de uitgezette afvalcontainers en informatie over het waterverbruik nog verwerkt worden in de tariefberekening. Uiteraard is daarbij de 7,5 procent stijging met de inflatiecorrectie vanuit de begroting leidend voor de afvalstoffenheffing en de rioolen waterzorgheffing. Overeenkomstig de begroting rekenen we bij de OZB met een stijging van 4 procent.