Programmabegroting 2025

49

I N HOU D S O P GAV E

Programma 3: Cultuur, onderwijs en sport Bestuurlijk verantwoordelijk: Lia de Waard - Oudesluijs en Annemarie Dubbink

I N HOU D S O P GAV E

50

Inleiding

Sport

Samen bouwen aan een kansrijke, gezonde en leefbare

Vanuit sport leggen we de focus op de gebonden en

toekomst. Dat is wat we in Hellendoorn de komende

ongebonden sporter, dus op inwoners die lid zijn van een

jaren gaan doen. We doen dit vanuit onze vier leidende

sportvereniging en inwoners die zelfstandig sporten. We

principes;

zijn daarom samen met inwoners en verenigingen gestart

1. De kracht van inwoner en samenleving.

met de opbouw van een nieuw adviesorgaan voor sport.

2. Focus op preventie.

Hoe dat precies vorm krijgt en welke stappen gezet wor-

3. Dichtbij en laagdrempelig.

den, werken we samen met onze inwoners en de sportver-

4. Verbonden en integraal.

enigingen uit.

Belangrijke thema’s

Het stimuleren van sport doen we op meer manieren. Zo

Aan de hand van onze strategische visie sociaal en maat-

wordt onderzocht of we meer kunstgrasvelden kunnen

schappelijk domein werken we aan vier thema’s. De the-

aanleggen om de drempel naar structureel bewegen en

ma’s binnen de strategische visie zijn; Kansrijk Opgroeien,

sporten verder te verlagen.

Gezondheid nu en later, Meedoen en Leefbaarheid. We starten met het thema Meedoen. De uitwerking hiervan is terug te vinden in programma 1. Dit is een mooi voorbeeld van hoe onze strategische visie aan verschillende beleidsvelden raakt.

Leefbaarheid in dorpen, wijken en buurten Een tweede thema is de sociale basis en verstevigen van sociale structuren. Als gemeente zetten we verder in op samenredzaamheid van onze dorpen, buurten, wijken en verenigingen. Toekomstbestendige accommodaties die multifunctioneel gebruikt worden, vormen hiervoor een belangrijke pijler. De accommodatievisie, die in 2025 wordt vastgesteld, geeft richting voor de toekomst. Vrijwilligers zijn onmisbaar als het gaat om de leefbaarheid. Het hebben en houden van voldoende vrijwilligers is een uitdaging. We gaan daarom op zoek naar andere manieren om vraag en aanbod op elkaar af te stemmen en om invulling te geven aan een eigentijdse manier van vrijwilligerswerk. Verder werken we aan de verbinding met dorpen, wijken en buurten met gebiedsambtenaren. De gebiedsambtenaar is de accountmanager en het vaste aanspreekpunt voor een gebied. Om hier goed invulling aan te geven en de verwachtingen te managen, stellen we een uitvoeringsplan op en gaan we in gesprek met onze inwoners.

51

I N HOU D S O P GAV E

3.1

Welzijn en onderwijs

Nr.

Wat willen we bereiken (doelen) en wat gaan we daarvoor doen (acties)

3.1.1

Toekomstbestendige onderwijsvoorzieningen door Integraal Huisvestingsplan (IHP) In 2025 starten we met een onderzoek naar een toekomstbestendige voorziening voor (V)SO De Elimschool. Ook Q1 SBO De Brug wordt bij dit onderzoek betrokken. In 2025 start de voorbereiding van de uitbreiding van basisschool De Es in Hellendoorn. Q2 In 2025 start de voorbereiding van de nieuwbouw basisschool pr. Marijke in Nijverdal. Q2

3.1.2

3.1.3

In 2025 zal de nieuwbouw voor basisschool De Veenbrug worden afgerond. Incidentele investering gedaan in Q3 nieuwe huisvesting, dan wel de verbetering van bestaande huisvesting. Inlopen van onderwijsachterstanden In 2025 verstrekken we subsidie om kinderen in de leeftijd tussen 2,5-4 jaar voorschoolse educatie aan te bieden. Wij geven de GGD opdracht jonge kinderen met een (dreigende) achterstand te indiceren voor voorschoolse educatie. Met schoolbesturen en kinderopvang investeren we in een goede overdracht naar de vroegschool en de 2025 doorlopende leerlijn. we monitoren het bereik door middel van een voorschoolse eductiemonitor. Toekomstbestendig leerlingenvervoer bieden Vanaf Q1 2025 is de verordening 'bekostiging leerlingenvervoer' van kracht en zetten we aan de hand daarvan in 2025 op een passende vorm van leerlingenvervoer voor iedere leerling. De kwaliteit houden we in de gaten. We onderzoeken de mogelijkheden voor aanvullende ondersteuningsfuncties voor het zelfstandig leren reizen door leerlingen.

3.1.4

3.1.5

Jongeren behalen een startkwalificatie Een startkwalificatie vergroot de kans op zelfstandige deelname van een jongere aan de samenleving. We verstevigen daarom onze inzet (beleidsmatig en uitvoerend) op het Doorstroompunt. Deze actie pakken we op met de andere gemeenten in de sub-regio Almelo. Voorkomen en terugdringen van laaggeletterdheid We stellen per 2025 een taalhuiscoördinator aan bij ZINiN We dringen de laaggeletterdheid terug door de aanwezigheid en acties van de taalhuiscoördinator

3.2

Planning

2025

Q1

Q1 2025

Cultuur

Nr.

Wat willen we bereiken (doelen) en wat gaan we daarvoor doen (acties)

3.2.1

Sport- en cultuurdeelname op niveau houden en waar mogelijk vergroten en verbeteren We stellen een plan op met het volgende doel: 'het vergroten van de sociale cohesie door middel van sport en Q4 cultuur' We vergroten de toegankelijkheid van sport en cultuur, met name voor groepen die niet vanzelfsprekend bereikt Q3 worden, zoals ouderen, nieuwe Nederlanders en mensen met een beperking (34).

3.2.2

Sociale cohesie bevorderen door brede inzet op sportieve en culturele activiteiten Wij ondersteunen ZINiN door de inzet van de cultuurmakelaar, die onder andere nieuwe initiatieven stimuleert, verbindingen legt en de uitvoering van deze initiatieven ondersteunt. Wij ondersteunen muziekverenigingen om cultuurparticipatie te bevorderen. Wij ondersteunen twee evenementen met een bovenregionale uitstraling (Zunnewende & Heksendoorn).

I N HOU D S O P GAV E

52

Planning

Q1 2025 2025

3.3 Nr. 3.3.2

3.3.3

3.3.4

3.3.5

3.4 Nr. 3.4.1

Sport Wat willen we bereiken (doelen) en wat gaan we daarvoor doen (acties)

Planning

Stimuleren, continuering en optimalisering van de sport- en beweegmogelijkheden voor alle inwoners van de gemeente Hellendoorn. We zetten middels "Kennismaken met Sport" in op verdere stimulering van sport en beweegmogelijkheden 2025 Verduurzaming Het Ravijn Bij de toezegging van de netbeheerder om de aansluiting te verhogen, starten we met de verduurzaming van het Q4 Ravijn. Behouden van een kostenneutraal Sociaal Sportcafé We gaan de activiteiten in het sportcafé uit breiden. De doelstelling blijft om kostenneutraal uit te komen. 2025 Optimalisering van de bedrijfsvoering van het Ravijn Uitvoering geven aan de acties uit het onderzoek naar het Ravijn, om de bedrijfsvoering van het Ravijn te optimaliseren.

Q3

Overige taakvelden Wat willen we bereiken (doelen) en wat gaan we daarvoor doen (acties)

Planning

Een inclusieve samenleving door het versterken van sociale structuren waarin inwoners naar elkaar omkijken en elkaar accepteren. We maken een werkagenda inclusie. Een onderdeel hiervan is de toegankelijkheid van de openbare ruimte (21). 2025 We communiceren in eenvoudig Nederlands met onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners 2025 (22). We streven ernaar om het aantal mensen met onvoldoende (digitale) basisvaardigheden in vier jaar tijd met 25% Q1 te verminderen, van 8% naar 6%. Hiervoor stellen we een actieplan op (24). In 2025 is het uitvoeringsplan gereed. De aanpak voor verbetering hangt samen met de taalcoördinator bij ZINiN. We stellen een beleidsplan en uitvoeringsplan 'Sociale basis' op.

53

Q2

I N HOU D S O P GAV E

Wat kost het

bedragen x € 1.000

03 Onderwijs Cultuur en sport Wat mag het kosten?

Begroting 2025

MJR 2026

MJR 2027

MJR 2028

Saldo van baten en lasten Lasten 42000 Onderwijshuisvesting 43000 Algemeen voorschools- en onderwijsbeleid 43010 Gemeenschappelijke onderwijsvoorzieningen 43020 Leerlingenvervoer 43030 Peuteropvang 51000 Algemeen sportbeleid 51010 Het Ravijn-zwem sport zorg - sport technisch 52000 Exploitatie sportaccommodaties 52010 Het Ravijn - zwem sport zorg - onderhoud accommodatie 52020 Onderhoud sportaccommodaties 53000 Kunst en Cultuur 53020 Evenementen 54000 Musea / expositieruimten 55010 Beheer monumentaal vastgoed 56000 Bibliotheek 56010 Lokale omroep Totaal Lasten

- 1.800 - 567 - 227 - 1.458 - 503 - 509 - 1.623 - 1.764 - 1.542 - 591 - 2.074 - 15 -8 - 79 - 1.914 - 26 - 14.702

- 1.757 - 557 - 214 - 1.457 - 503 - 496 - 1.656 - 1.780 - 1.418 - 598 - 2.070 - 15 -8 - 79 - 1.911 - 26 - 14.547

- 1.873 - 556 - 214 - 1.453 - 503 - 295 - 1.672 - 1.796 - 1.374 - 605 - 2.087 - 15 -8 - 79 - 1.913 - 26 - 14.470

- 2.213 - 557 - 214 - 1.453 - 503 - 297 - 1.674 - 1.796 - 1.364 - 614 - 2.086 - 15 -8 - 79 - 1.913 - 26 - 14.812

Baten 42000 Onderwijshuisvesting 43000 Algemeen voorschools- en onderwijsbeleid 43010 Gemeenschappelijke onderwijsvoorzieningen 43020 Leerlingenvervoer 51000 Algemeen sportbeleid 51010 Het Ravijn-zwem sport zorg - sport technisch 52000 Exploitatie sportaccommodaties 52010 Het Ravijn - zwem sport zorg - onderhoud accommodatie 52020 Onderhoud sportaccommodaties 53000 Kunst en Cultuur 54000 Musea / expositieruimten 55010 Beheer monumentaal vastgoed 56000 Bibliotheek 56010 Lokale omroep Totaal Baten

24 231 1 564 1.097 780 61 22 789 4 15 625 4.213

24 231 1 552 1.097 780 61 22 789 4 15 625 4.200

24 231 1 352 1.097 780 61 22 789 4 15 625 4.001

24 231 1 352 1.097 780 61 22 789 4 15 625 4.000

- 10.490

- 10.347

- 10.469

- 10.812

Mutatie reserves Toevoegingen

-

-

-

-

Onttrekkingen

-

-

-

-

Mutatie reserves

-

-

-

-

- 10.490

- 10.347

- 10.469

- 10.812

Saldo van baten en lasten

Resultaat

I N HOU D S O P GAV E

54

Belangrijkste financiële ontwikkelingen

Nieuw beleid

Reggesteyn

Onderwijshuisvesting

In de begroting 2024 was een eenmalige bijdrage van

In de begroting 2025 hebben we meerjarig het Integraal

€ 3,3 miljoen euro verwerkt die ten laste ging van de

Huisvestings Plan (IHP) financieel vertaald en opgeno-

Vrij Aanwendbare Reserve. Die bijdrage komt uiteraard

men. Dit Integraal Huisvestingsplan is in juni 2024 door

niet meer voor in de begroting 2025. De vaste bijdrage

de gemeenteraad vastgesteld, We hebben daarbij een

aan Reggesteyn van € 0,78 miljoen voor de door hen te

inschatting gemaakt op basis van een voorlopige beoor-

betalen rente en aflossing van een geldlening zit vanaf

deling van de aanvragen zoals die door de schoolbestu-

2025 structureel in onze begroting.

ren zijn ingediend. Over het algemeen gaat het hier om investeringen, dat betekent dat de (kapitaal)lasten pas in

Het Ravijn zwem sport zorg

latere jaren vallen. We starten namelijk met afschrijven

Zwembad Het Ravijn wordt verwarmd door twee

van een jaar ná ingebruikname. In bijlage 3 staan de

houtgestookte ketels. De houtsnippers hiervoor komen

verschillende budgetten nader benoemd.

in principe uit onze eigen gemeente. Het slechte weer met hevige regenval de afgelopen periode maakt dat

Nieuwbouw gymlokaal Daarlerveen

we onze eigen snippers onvoldoende kunnen drogen

In de kern Daarlerveen spelen meerdere ontwikkelingen

waardoor ze niet geschikt zijn (te vochtig) om te worden

die invloed hebben op de leefomgeving. Hiervoor wordt

gebruikt voor onze houtketels. We zijn dan ook genood-

samen met inwoners van Daarlerveen een integrale ge-

zaakt om de komende tijd (vanaf nu) gedroogde hout-

biedsaanpak opgesteld die aansluit op de gemeentelijke

snippers te kopen. Naar verwachting duurt dit uiterlijk

beleidsvelden. In de gebiedsaanpak worden samenhan-

tot en met 2026, aangezien we plannen hebben om onze

gende keuze gemaakt die betrekking hebben op verschil-

houtketels te vervangen door warmtepompen. We heb-

lende ontwikkelingen in het dorp Daarlerveen. Eén van

ben daarvoor € 65.000,-- voor 2025 en 2026 begroot.

de ontwikkelingen is de nieuwbouw van het gymlokaal Daarlerveen. Het gymlokaal is 40 jaar oud en moet verduurzaamd worden. Het voorstel is om in de begroting 2025 een structurele stelpost ‘Kapitaallasten nieuwbouw gymlokaal Daarlerveen’ van € 70.000,-- op te nemen vanaf 2027. Hierbij gaan we ervan uit dat de investering in 2026 is. We doen dit in plaats van het beschikbaar stellen van een investeringsbudget. Natuurlijk hangt dit samen met de politieke afweging van de ‘Gebiedsaanpak Daarlerveen’.

55

I N HOU D S O P GAV E

I N HOU D S O P GAV E

56

Programma 4: Mobiliteit en bereikbaarheid Bestuurlijk verantwoordelijk: Egbert Nijenbanning

57

I N HOU D S O P GAV E

Inleiding

Groene mobiliteit en deelmobiliteit

In 2025 blijven we ons inzetten voor een goede mobiliteit

We bevorderen groene mobiliteit door het gebruik van

en bereikbaarheid binnen onze gemeente, inclusief alle

deelvervoer te stimuleren, zoals deelauto’s bij grotere

kernen. We willen ervoor zorgen dat inwoners, onderne-

ruimtelijke ontwikkelingen. Dit draagt bij aan efficiënter

mers en bezoekers veilig en efficiënt hun bestemming

ruimtegebruik en minder uitstoot.

kunnen bereiken. Daarom richten we ons op het verbeteren van de infrastructuur, met duurzaamheid als leidend

Fietsstimulering

principe.

Om het fietsen te bevorderen, voeren we ons fietsstimuleringsplan uit. Dit plan richt zich op het verbeteren van

Verkeer en verkeersveiligheid

fietsinfrastructuur en het aantrekkelijker maken van de

Achter elke verkeersongeval schuilt persoonlijk leed.

fiets als vervoersmiddel.

Daarom blijven we actief werken aan het verbeteren van de verkeersveiligheid. We besteden daarbij bijzondere

Met deze gezamenlijke inspanningen werken we aan een

aandacht aan kwetsbare groepen zoals jonge automobilis-

toekomst waarin iedereen veilig en duurzaam kan reizen

ten, schoolgaande kinderen en ouderen. Daarnaast pakken

binnen onze gemeente.

we gevaarlijke verkeerslocaties aan waar veel ongelukken plaatsvinden of waar mensen zich onveilig voelen. Ons doel is dat iedereen de openbare ruimte veilig kan gebruiken.

Duurzame mobiliteit en milieubewustzijn Een groenere en duurzamere leefomgeving blijft een van onze speerpunten. We stimuleren het gebruik van de fiets en moedigen het openbaar vervoer aan. Ook breiden we de laadinfrastructuur voor elektrische voertuigen verder uit. Naast verbeteringen in de fysieke omgeving, richten we ons op het verminderen van luchtvervuiling, geluidsoverlast en CO2-uitstoot, met extra aandacht voor energiebesparing.

Riolering De bescherming van de volksgezondheid staat voorop. Daarom blijven we ons rioleringssysteem goed onderhouden en vernieuwen we het waar dat nodig is. De vervanging van de riolering aan de Holterweg, Korenweg en Bergleidingweg worden door capaciteitsproblemen bij de nutsbedrijven en de effecten van netcongestie noodgedwongen uitgesteld. Het project Bergleidingweg wordt op z’n vroegst in 2026 verwacht. Hierna volgt het project Holterweg-Korenweg.

I N HOU D S O P GAV E

58

4.1 Nr. 4.1.1

4.1.2

4.1.3

4.1.4

4.1.5

4.2 Nr. 4.2.1

4.2.2

Mobiliteit Wat willen we bereiken (doelen) en wat gaan we daarvoor doen (acties)

Planning

Doelen stellen, bijstellen en uitvoeren op het gebied van klimaatadaptatie, circulariteit, hitte, biodiversiteit, water, luchtkwaliteit en netcongestie We bevorderen groene mobiliteit en stimuleren het gebruik van deelmobiliteit (10). Door in te zetten op het Q1-Q4 plaatsen van deelauto's bij grote ruimtelijke ontwikkelingen zoals het Hoge Dijkje. Investeren in een goede en veilige bereikbaarheid We zetten in op een mobiliteitsknooppunt bij station Nijverdal (48) door samen met de provincie Overijssel en Koninklijke ten Cate (locatie Van der Muelenweg) tot een goed ontwerp te komen voor de stationsomgeving. Een Q1-Q4 ontwerp dat aansluit op het centrum van Nijverdal en op de stedenbouwkundige opzet van de nieuwe KTC locatie. We stimuleren het gebruik van de fiets. Dit doen we door uitvoering te geven aan het fietsstimuleringsplan, het compleet maken van ons fietsnetwerk door aanleg van ontbrekende schakels, het stimuleren van het gebruik van de OV-fiets en het uitvoeren van een proef met deelmobiliteit voor recreatieve doeleinden (52). In 2025 leggen Q1-Q4 we fietsstroken aan op de Van Alphenstraat in Nijverdal en geven we uitvoering aan het Fietsstimuleringsplan. Welke projecten uit het Fietsstimuleringsplan in 2025 worden uitgevoerd is op dit moment nog niet duidelijk.

Onze wegen zijn veilig door iedereen te gebruiken We voeren planmatig onderhoud uit aan onze infrastuctuur en waar nodig vervangen we deze. Het onderhoud voeren we uit binnen de vastgestelde beleidskaders. Parkeren kan snel en comfortabel In Q2 van 2025 zal de Parkeernota centrum Nijverdal ter besluitvorming worden aangeboden. Hierin worden verschillende acties opgenomen. Welke dat zijn is op dit moment nog niet duidelijk. Openbaar vervoer wordt een volwaardig alternatief voor autogebruik In 2025 wordt samen met de gemeenten Twenterand en Wierden en de provincie Overijssel onderzocht hoe we vervoer voor geindiceerden (aangewezenen) en regulier openbaar vervoer kunnen integreren. Dat moet leiden tot de implementatie van RRFlex (flexibel openbaar vervoer dat voor iedereen toegankelijk is).

Q1-Q4

Q2-Q4

Q1-Q4

Riolering Wat willen we bereiken (doelen) en wat gaan we daarvoor doen (acties)

Planning

We beschermen de volksgezondheid door ons rioleringssysteem te vernieuwen waar nodig - planmatig uitvoeren van levenduurverlengende maatregelen In samenwerking met het Waterschap Vechtstromen wordt gewerkt aan planuitwerking voor de vervanging van Q3 de persleiding Lemele-Hellendoorn. De fysieke uitvoering volgt in 2029-2030. De verbetering van de riolering en de vervanging van het gemaal aan de Kerkstraat worden in bouwteam Q1 - Q3 voorbereid en in combinatie met de werkzaamheden van de vervanging van de brug aan de Kerkstraat uitgevoerd. Vernieuwing en renovatie van ons rioolstelsel Op basis van een technische inventarisatie wordt bepaald welke rioolgemalen (of onderdelen hiervan) op termijn vervangen dienen te worden. Op basis van deze technische inventarisatie worden de onderdelen begroot en Q3 en Q4 gepland en ondergebracht in een meerjarig contract met een externe partij. Hiermee wordt de bedrijfszekerheid van de rioolgemalen in de toekomst geborgd. Diverse riolen staan op het uitvoeringsprogramma 2025 voor renovatie (relining). Hiervoor is een Q2 - Q3 raamovereenkomst 2024 t/m 2027 afgesloten. De riolering in de Van Alphenstraat moet worden vervangen en de rijbaan wordt uitgevoerd in asfalt ten Q2 - Q3 behoeve van veiligheid en comfort voor de fietser. Groot onderhoud vindt plaats aan de Nicolaas Beetsstraat (tussen Portlandweg en Tollenstraat).

59

I N HOU D S O P GAV E

4.3 Nr. 4.3.1

Bereikbaarheid Wat willen we bereiken (doelen) en wat gaan we daarvoor doen (acties)

Planning

Investeren in een goede en veilige bereikbaarheid We blijven werken aan de verbinding van de N35 naar 2x2 rijstroken. Zolang dit nog niet is gerealiseerd, zetten Q3 en Q4 we in op ongelijkvloerse kruisingen met andere wegen (46). We lobbyen voor een goede spoorverbinding Zwolle-Munster en streven daarbij naar een intercityverbinding van 2x per uur naar zowel Enschede als Zwolle, met halteplaats Nijverdal. Daarnaast loopt er ook een lobby voor de Q3 en Q4 Nedersaksenlijn (49). Wij zetten ons in voor het behoud van het station Daarlerveen (50). Q3 en Q4

4.3.2

4.3.3

4.3.4

We verbeteren de bereikbaarheid van de gemeente Rijksweg N35 is in eigendom en beheer bij Rijkswaterstaat en is van belang voor de bereikbaarheid van onze gemeente. De gemeente Hellendoorn is als aanliggende gemeente betrokken bij verschillende projecten van Rijkswaterstaat op de N35. We zijn als stakeholder betrokken bij de opwaardering N35 Nijverdal – Wierden en Verkenning N35 Wijthmen Nijverdal. Vanwege de stikstofproblematiek is bij beide projecten de uitvoeringsplanning onbekend.

2025 Q1-Q4

We zijn als stakeholder betrokken bij N35 Wijthmen – Nijverdal, Meer Veilig 3 maatregelen. Daarnaast voeren we binnen dit project en in opdracht van Rijkswaterstaat twee maatregelen uit: Maatregel 22 kruispunt Stationsweg bestaat uit de aanleg van een circulair ongelijkvloers viaduct bij het kruispunt. Op dit moment Q1-Q4 wordt gewerkt aan de voorbereiding van het project. En maatregel 24 wegvak Haarle - Nijverdal, ook bekend als De Nieuwe Verbindingen, bestaat uit 3 fases. Op dit moment wordt gewerkt aan de voorbereiding van fase 2, de aanleg van 2 bruggen over de Rijksweg. Het beheer en onderhoud van onze openbare ruimte voeren we planmatig uit waarbij ruimte blijft voor actuele ontwikkelingen. Op basis van weginspecties voeren we onderhoudsmaatregelen uit aan onze infrastuctuur. Q1-Q4 We zorgen voor een veilige openbare ruimte onder andere door goede openbare verlichting Het restant van de traditionele verlichting wordt vervangen door ledverlichting. Hierdoor is de verlichting in de komende jaren weer in optimale conditie. Dit draagt bij aan de sociale en verkeersveiligheid van het openbaar gebied.

I N HOU D S O P GAV E

60

Q1 en Q2

Wat kost het bedragen x € 1.000 04 Mobiliteit en bereikbaarheid Wat mag het kosten?

Begroting 2025

MJR 2026

MJR 2027

MJR 2028

Saldo van baten en lasten Lasten 21000 Aanleg en reconstructie wegen 21010 Wegbeheer algemeen 21020 Onderhoud verhardingen 21030 Bermen en sloten 21040 Straatreiniging 21050 Gladheidsbestrijding 21070 Verkeer 21080 Verkeerseducatie 22000 Parkeren 25000 Openbaar vervoer 72000 Ontwikkeling GRP 72010 Aanleg, beheer en onderhoud riolering 72030 Inkomsten rioolheffing Totaal Lasten

- 1.899 - 1.399 - 2.453 - 513 - 659 - 135 - 324 - 55 - 716 - 160 - 1.593 - 1.627 -8 - 11.541

- 1.951 - 1.436 - 2.460 - 533 - 644 - 142 - 334 - 84 - 732 - 166 - 1.772 - 1.649 -8 - 11.911

- 2.011 - 1.455 - 2.462 - 538 - 683 - 144 - 344 - 85 - 681 - 171 - 1.877 - 1.664 -8 - 12.123

- 1.866 - 1.454 - 2.462 - 540 - 682 - 145 - 349 - 85 - 678 - 170 - 1.915 - 1.668 -8 - 12.021

Baten 21000 Aanleg en reconstructie wegen 21010 Wegbeheer algemeen 21020 Onderhoud verhardingen 21040 Straatreiniging 21050 Gladheidsbestrijding 21080 Verkeerseducatie 22000 Parkeren 25000 Openbaar vervoer 72000 Ontwikkeling GRP 72010 Aanleg, beheer en onderhoud riolering 72030 Inkomsten rioolheffing Totaal Baten

24 99 33 38 93 40 66 39 4.852 5.285

24 99 33 38 93 40 288 39 4.852 5.507

24 99 33 38 93 40 408 39 4.852 5.627

24 99 33 38 93 40 458 39 4.852 5.677

Saldo van baten en lasten

- 6.256

- 6.403

- 6.496

- 6.343

Mutatie reserves Toevoegingen

-

-

-

-

Onttrekkingen

-

-

-

-

Mutatie reserves

-

-

-

-

- 6.256

- 6.403

- 6.496

- 6.343

Resultaat

61

I N HOU D S O P GAV E

Belangrijkste financiële ontwikkelingen Er zijn geen belangrijke financiële ontwikkelingen binnen dit programma die gemeld moeten worden.

Nieuw beleid Twee extra meetpunten gladheidsbestrijding Voor een preventief strooibeleid is een gladheidsmeldsysteem essentieel. Om bij naderende gladheid op tijd in actie te kunnen komen, maar ook om overbodige strooiacties zoveel mogelijk te beperken. Een gladheidsmeldsysteem levert beslissingsondersteunende informatie, op basis waarvan de coördinator gladheidbestrijding bepaalt of tot actie moet worden overgegaan. En zo ja, hoe snel. Bij deze afweging houdt de coördinator rekening met meteorologische adviezen en met de omstandigheden en eventuele acties in aangrenzende beheergebieden. Onderdeel van een gladheidsmeldsysteem zijn meetpunten. Een dergelijk meetpunt bevat een sensor in het wegdek die continu gegevens verzamelt over de temperatuur van het wegdek, de luchttemperatuur, neerslag, luchtvochtigheid en het zoutgehalte dat nog op het wegdek aanwezig is. Deze gegevens worden met behulp van een computerprogramma geanalyseerd en omgezet tot een lokale gladheidsverwachting. In de gemeente is sprake van geografische verschillen. Denk hierbij aan factoren zoals hoogteverschillen, bossen, veengebieden en stedelijke gebieden. De gemeente is uitgestrekt, van Haarle tot Daarlerveen. Daarom zijn er 2 extra meetpunten nodig om tot een goed totaalbeeld te komen. Voorgesteld wordt om in 2025 € 40.000,-- beschikbaar te stellen voor twee meetpunten.

De structurele kapitaallasten vanaf 2026 bedragen € 3.000,--.

I N HOU D S O P GAV E

62

Programma 5: Woon- en leefomgeving Bestuurlijk verantwoordelijk: Egbert Nijenbanning, Jan van den Bosch en Annemarie Dubbink

63

I N HOU D S O P GAV E

Inleiding De gemeente richt zich op het creëren van een goede woon- en leefomgeving als basis voor sociale en economische bloei, met aandacht voor voldoende woningen voor alle bevolkingsgroepen in een prettige openbare ruimte. In het buitengebied veel, vooral op het gebied van natuur, landbouw en het samenleven. De gemeente ondersteunt agrariërs bij de aanpassing aan nieuwe regelgevingen en zet zich in voor leefbare dorpskernen. Natuurbehoud in Natura 2000-gebieden, is eveneens een belangrijk aandachtsgebied. Op het gebied van woningbouw streeft de gemeente naar de bouw van 1.000 woningen tot 2033, met een focus op betaalbare woningen via een 30-40-30 verdeling (sociale, middeldure, en vrijesectorwoningen). Er staan grote projecten in Nijverdal en omliggende dorpen op de planning, maar ook op het platteland bouwen we woningen ter vervanging van vrijkomende agrarische panden. Duurzaamheid blijft een belangrijk thema. We gaan door met initiatieven rond energieopwekking en verduurzaming van gemeentelijk vastgoed. De gemeente besteedt ook aandacht aan het behoud van cultureel erfgoed bij nieuwe ontwikkelingen, zoals het Hoge Dijkje. Verder wordt er gewerkt aan een brede omgevingsvisie tot 2050 en het omzetten van de oude bestemmingsplannen naar een omgevingsplan volgens de nieuwe Omgevingswet.

Tot slot zet de gemeente de ontwikkeling van een asielzoekerscentrum door om bij te dragen aan de nationale opvangproblematiek.

I N HOU D S O P GAV E

64

5.1 Nr. 5.1.1

Openbare ruimte Wat willen we bereiken (doelen) en wat gaan we daarvoor doen (acties)

Planning

Doelen stellen, bijstellen en uitvoeren op het gebied van klimaatadaptatie, circulariteit, hitte, biodiversiteit, water luchtkwaliteit en netcongestie We actualiseren in samenhang met de nieuwe omgevingsvisie ons groen- en landschapsbeleid. Het versterken 2025 van de biodiversiteit wordt hierin expliciet als doelstelling gehanteerd. Als gemeente zijn we in 2023 gestart met het planten van 4.000 bomen en 2 km heggen extra. We nemen hiervoor de tijd tot 2026. 2025 We stellen binnen het programma duurzaamheid, kaders en randvoorwaarden op voor een klimaatadaptieve leefomgeving. In 2025 wordt het nieuwe groenbeleidsplan vastgesteld, versterking van de biodiversiteit is hier een doelstelling. Q1-Q2

5.1.2

5.1.3

5.1.4

5.1.5

5.1.6

We blijven zoeken naar ruimte om extra bomen en hagen te planten. We doen mee met de boomdeeldag, boomfeestdag en organiseren een boomdeeldag binnen de bebouwde kom. Een groene omgeving met aandacht voor biodiversiteit We continueren het extensieve maaibeleid, waarbij we enkele zichtlocaties versneld omvormen naar een bloemrijke weide om de beeldkwaliteit te verhogen. We zetten tuincoaches in om inwoners te inspireren tuinen te vergroenen en de biodiversiteit te verhogen.

2025

We monitoren de ontwikkeling van biodiversiteit op de voormalige gazons, dit doen we met een ecoloog en we verkennen hiervoor de samenwerking met IVN. We voeren een nulmeting uit van de biodiversiteit in de gehele gemeente als startpunt voor de monitoring en doelgerichte ontwikkeling door de jaren heen (vanuit het programma duurzaamheid). We geven uitvoering aan het groenbeleidsplan.

2025

Q1 2025

Q3-Q4 Q3-Q4

Ondanks het veranderende klimaat is het ook in 2050 fijn wonen en werken in de gemeente Hellendoorn Samen met ondernemers maken we een plan en voeren we een eerste deelproject uit om het bedrijventerrein 2025 t'Lochter toekomstbestendig in te richten. In 2030 scheiden onze inwoners 90% van het huishoudelijk afval en blijft 50 kg restafval per persoon per jaar over We implementeren diftar. 2025 We gaan luiers en incontinentiemateriaal apart inzamelen.

Q3

We gaan groente,- fruit-, tuinafval en etensresten overal in de hoogbouw apart inzamelen.

Q3

We plaatsen ondergrondse containers voor restafval voor de hoogbouw.

Q3

We schaffen een nieuw type inzamelauto aan waarmee we ondergrondse containers kunnen legen.

Q4

Onderzoek begraafbeleid We gaan aan de slag met de aanbevelingen uit het door een externe partij uitgevoerde onderzoek naar ons begraafbeleid. We onderzoeken met behulp van een gedetacheerde beleidsmedewerker begraafbeleid (8 uur p/w) wat we zelf op kunnen pakken en wat we extern gaan uitzetten. Uitvoering speelruimtevisie In 2022 is de Hellendoornse Speelruimtevisie vastgesteld. Deze visie is vertaald naar een kader voor de uitvoering. De uitvoering wordt gerealiseerd over de periode van 2025 t/m 2038.

65

Q1-Q2

2025 en verder

I N HOU D S O P GAV E

5.2

Leefbaar platteland

Nr.

Wat willen we bereiken (doelen) en wat gaan we daarvoor doen (acties)

5.2.1

Het bieden van een toekomstperspectief voor inwoners en (agrarische) ondernemers.

5.2.2

5.2.3 5.2.4

5.2.5

5.2.6

Planning

We stellen een impactanalyse op. Deze analyse biedt integraal inzicht in de sociale en ruimtelijke impact van de transities op het gebied van natuur, water, klimaat, wonen en (agragische) bedrijvigheid voor onze gemeente. Op basis hiervan maken we gericht keuzes over de invulling van ons gebied. Vanuit deze impactanalyse stellen we een omgevingsvisie op (1). Leefbare kernen behouden en versterken van agrarisch ondernemerschap, gemeenschapszin, voorzieningen en verenigingsleven. Om de sociale structuren te versterken, investeren we in de relatie met inwoners. Hierbij gaan we gericht in gesprek, waarbij we ons focussen op de zelfredzaamheid van wijken, dorpen en buurtschappen. Dit wordt ondersteund en gefaciliteerd door de inzet van gebiedsambtenaren (5). Agrarische ondernemers ondersteunen en faciliteren zodat een vitaal platteland behouden blijft We geven uitvoering aan de acties uit het agrarisch actieplan.

Q1-Q4

We ondersteunen erfeigenaren in tal van hulpvragen rondom hun erf. Op aanvraag voeren we keukentafelgesprekken, verduidelijken de hulpvraag en zetten acties uit.

Q1-Q4

We brengen de mogelijkheid van ondersteuning door erfcoaches en andere ondersteuners onder de aandacht.

Q1-Q4

De ondersteuning van agrarische bedrijfsbeëindigingen zetten we voort.

Q1-Q4

Q1-Q3

Q1-Q4

Vraagstukken en (dreigende) knelpunten met betrekking tot het toekomstperspectief van de landbouw en een vitaal buitengebied helpen oplossen We blijven als gebiedspartner betrokken bij het Provinciaal Programma Landelijk Gebied. Q1-Q4 We signaleren en adresseren signalen en knelpunten en zetten ons in om die in gezamenlijkheid met andere gebiedspartners op te lossen. We zetten ons in West-Twente verband in om de opgaven concreter te krijgen.

Q1-Q4

We nemen signalen vanuit de klankbordgroep Helders Boeren mee.

Q1-Q4

We ondersteunen het gebiedsproces Noaboerschap Haarle, daar waar gewenst en nodig.

Q1-Q4

Een aantrekkelijk landschap voor mens en dier We continueren het akkerranden project en de boomdeeldagen om het landschap te versterken.

Q1-Q4

I N HOU D S O P GAV E

66

Q1-Q2

5.3 Nr. 5.3.1

Wonen Wat willen we bereiken (doelen) en wat gaan we daarvoor doen (acties) Het bouwen van 1.000 woningen voor 2033 De komende tien jaar gaat de gemeente Hellendoorn 1.000 woningen bouwen. De nieuw op te stellen Woon(zorg)visie 2025-2030 (Q2), de nieuwe omgevingsvisie en het (pre)-mantelzorgbeleid vormen belangrijke kaders hiervoor (14). Wij geven uitvoering aan de routekaart naar 1000 woningen.

5.3.2

5.3.3

5.3.4

5.3.5

5.4

Planning

Het bouwen van voldoende woningen voor de juiste doelgroepen Wij nemen onze verantwoordelijkheid met betrekking tot de huisvesting van statushouders en wij nemen onze verantwoordelijkheid voor de opvang van asielzoekers (15). Wij ondersteunen en adviseren onze inwoners bij het anticiperen op toenemende fysieke en sociale kwetsbaarheid en een daarbij passende woonomgeving (17). Passende huisvesting in alle kernen en het buitengebied Op grond van uitnodigingsplanologie stimuleren wij particuliere initiatieven.

2025 en verder 2025 en verder 2025 en verder 2025 en verder

2025 en verder

Wij voeren eigentijds grondbeleid, daar waar de particuliere initiatieven niet voorzien in de woonbehoefte. Daarnaast actualiseren we de nota grondbeleid (Q1). Als nadere uitwerking van de omgevingsvisie, stellen wij een ruimtelijke visie op voor het dorp Hellendoorn.

2025 en verder

We ontwikkelen een Masterplan Centrum Nijverdal om een heldere visie op wonen en werken in het centrum te ontwikkelen, waarmee op nieuwe ontwikkelingen gestuurd kan worden. Stimuleren van bouwprojecten voor die groepen waar de grootste behoefte bestaat We maken plannen om meer woningbouw te realiseren, rekening houdend met de woningbehoefte uit het woningbehoefteonderzoek. We sturen op de betaalbaarheid door bij nieuwe initiatieven van minimaal 10 woningen, 30% sociaal, 40% middeldure- en 30% vrijesectorwoningen aan te houden. Participatieve projecten Voor onze eigen ontwikkelingen zetten we nadrukkelijk in op participatie met omwonenden en andere belanghebbenden. In het geval van initiatiefnemers stimuleren we ze om dit ook te doen.

Q1

Q3-Q4

2025 en verder 2025 en verder

2025 en verder

Omgevingswet

Nr.

Wat willen we bereiken (doelen) en wat gaan we daarvoor doen (acties)

Planning

5.4.2

Implementatie van de Omgevingswet, die 1-1-2024 definitief in werking is getreden We werken de Omgevingswet-instrumenten (visie, plan, programma) uit.

2025 en verder

Visies met raakvlaken met of in de fysieke leefomgeving op elkaar afstemmen.

2025 en verder

We formuleren outcome-doelen voor Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving (VTH) in de fysieke leefomgeving (gezonde en veilige leefomgeving)

Q4

67

I N HOU D S O P GAV E

5.5

Duurzaamheid

Nr.

Wat willen we bereiken (doelen) en wat gaan we daarvoor doen (acties)

5.5.1

Het bieden van een toekomstperspectief voor inwoners en (agrarische) ondernemers We investeren in een duurzame voorzieningenstructuur, passend bij de toekomstige vraag. Dat vormt de basis voor een accommodatievisie voor al het maatschappelijk vastgoed, zowel in gemeentelijk als in particulier eigendom. De versnelling van het verduurzamen van dit vastgoed maakt daarvan nadrukkelijk deel uit (4).

5.5.2

5.5.3

Planning Q1-Q4

Het inspireren van inwoners ten aanzien van gedragsverandering op het gebied van duurzaamheid We starten een bewustwordingscampagne op het gebied van duurzaamheid. In dit programma is aandacht voor Q1-Q4 circulariteit en afval, mobiliteit, energie en warmte, klimaatadaptatie en biodiversiteit. Een communicatieplan is een cruciaal onderdeel van dit programma (7). Wij nemen als gemeente Hellendoorn onze verantwoordelijkheid voor de eerste gevolgen van klimaatverandering We leveren een extra inspanning om de ambitie (afspraken RES 1.0) op het gebied van grootschalige 2025 en verder energieopwekking en overgang van het gebruik van fossiele energie naar duurzame energie te behalen (11). We verduurzamen ons gemeentelijk en maatschappelijk vastgoed. Hierbij hanteren wij een driesporenbeleid (12). 2025 en verder Bij nieuwe ontwikkelingen werken we met beeldkwaliteitseisen en we scherpen voorwaarden aan in verkoopcontracten waarbij verduurzamingsaspecten als circulariteit, biodiversiteit, klimaatadaptatie en hittestress worden meegenomen (13).

Verbonden partijen die bijdragen aan programma 5: •

Twence Holding B.V.

Een uitgebreide toelichting van deze verbonden partij is te vinden in paragraaf 6 Verbonden partijen.

I N HOU D S O P GAV E

68

Q1-Q4

Wat kost het bedragen x € 1.000 05 Woon en leefomgeving Wat mag het kosten?

Begroting 2025

MJR 2026

MJR 2027

MJR 2028

Saldo van baten en lasten Lasten 32000 Bedrijventerreinen 57000 Openbaar groen 57010 Groene en biodiverse leefomgeving 57020 Speelplaatsen 73000 Huishoudelijk afval 73010 Inkomsten afvalstoffenheffing 73020 Verwerking Bedrijfsafval 74000 Milieu algemeen 74030 Dierplaagbestrijding 74040 Duurzaamheid 75000 Begraafplaatsen 81000 Structuurplannen 81010 Bestemmingsplannen 82000 Bouwgrondexploitatie 83000 Wonen 83020 Vergunningen 83030 Grondzaken Totaal Lasten

- 352 - 2.964 - 189 - 436 - 3.899 -8 - 143 - 1.814 -6 - 735 - 443 - 951 - 2.519 - 198 - 1.240 - 333 - 16.232

- 356 - 3.006 - 214 - 449 - 3.856 -8 - 145 - 1.825 -6 - 182 - 455 - 830 - 1.537 - 202 - 1.335 - 348 - 14.753

- 23 - 2.942 - 221 - 460 - 3.812 -8 - 145 - 1.819 -6 - 182 - 458 - 812 - 1.601 - 205 - 1.336 - 359 - 14.389

- 23 - 2.961 - 222 - 470 - 3.886 -8 - 145 - 1.818 -6 - 182 - 458 - 815 - 1.586 - 207 - 1.340 - 368 - 14.493

Baten 32000 Bedrijventerreinen 57000 Openbaar groen 73000 Huishoudelijk afval 73010 Inkomsten afvalstoffenheffing 73020 Verwerking Bedrijfsafval 74000 Milieu algemeen 74040 Duurzaamheid 75000 Begraafplaatsen 81010 Bestemmingsplannen 82000 Bouwgrondexploitatie 83000 Wonen 83020 Vergunningen 83030 Grondzaken Totaal Baten

422 54 1.069 4.423 83 5 643 496 114 2.506 861 139 10.814

425 53 1.047 4.423 83 5 496 94 1.534 861 89 9.108

91 52 1.031 4.423 83 5 496 94 1.598 861 89 8.822

91 51 1.147 4.423 83 5 496 94 1.583 861 89 8.921

Saldo van baten en lasten

- 5.417

- 5.645

- 5.567

- 5.572

Mutatie reserves Toevoegingen

- 21

- 21

-

-

Onttrekkingen

50

-

-

-

Mutatie reserves

29

- 21

-

-

- 5.388

- 5.666

- 5.567

- 5.572

Resultaat

69

I N HOU D S O P GAV E

Belangrijkste financiële ontwikkelingen

Nieuw beleid

Inhuur Wijkaanpak verzwaring elektriciteitsnetwerk /

Uitbreiding formatie 0,2 fte

Opbrengst grondverkopen voor verdeelstations (Enexis)

Beleidsmedewerker begraafplaatsen

De netcongestie heeft ook voor Hellendoorn grote con-

Het onderzoek naar het begraafbeleid, uitgevoerd door

sequenties. Woningen en bedrijven worden mogelijk niet

een extern adviesbureau, leverde een gedetailleerde

meer aangesloten op het elektriciteitsnet. Enexis gaat

analyse van ons beleid en beheer op. Ook werd een

daarom in 2024 en 2025 het stroomnetwerk in meerdere

benchmarkonderzoek naar de begraaftarieven uitgevoerd.

wijken compleet verzwaren. Het gaat om Hulsen, Noetsele

Er is een maatregelenplan opgesteld waarin staat hoe we

I, II en III, Kruidenwijk Zuid, Kruidenwijk West, en het dorp

de grootste knelpunten geprioriteerd op kunnen pakken.

Daarle. In totaal gaat het om 30 km kabel en 25 nieuwe

Ook wordt geadviseerd om 0,2 fte beleidsmedewerker

verdeelstations. Dit loopt verder in 2026 - 2030. In die

begraafplaatsen in onze formatie op te nemen. Deze for-

periode gaat het om 290 km kabel en 170 verdeelstations.

matieruimte is nu niet aanwezig. De afgelopen jaren heeft

Het heeft een fors maatschappelijk effect en is ook van in-

dit beleidsveld dan ook onvoldoende aandacht gehad.

vloed op de planning van projecten in de openbare ruimte

De urgentie op dit onderwerp is echter groot. Daarom is,

voor de komende jaren. Om dit in goede banen te leiden

met tijdelijke middelen, in september 2024 gestart met

zal er een projectgroep geformeerd moeten worden. Voor

het detacheren van een medewerker met de benodigde

sommige taken kan dat wellicht met bestaande formatie,

expertise. Voorgesteld wordt om met ingang van 2025 0,2

maar er zal zeker capaciteit aangevuld moeten worden.

fte beleidsmedewerker begraafplaatsen toe te voegen aan

Daarbij gaat het om een projectvoorbereider en in eerste

de formatie. De structurele kosten bedragen € 18.500,--.

instantie 1 toezichthouder. Voor 2025 verwachten wij dat € 170.000,-- nodig zal zijn voor de inhuur van capaciteit.

Laadinfrastructuur in verband met

Daarnaast verwachten wij ook opbrengsten vanuit

verduurzaming dienstreizen

grondverkopen aan Enexis voor de verdeelstations.

In oktober 2023 heeft het college ingestemd met het

Voor 2025 verwachten wij € 50.000,-- aan opbrengsten.

verduurzamen van de dienstreizen van de gemeentelijke organisatie. Dit betekent dat er géén declaraties van privé

Hogere gemeentelijke bijdrage

gereden kilometers meer gedaan mogen worden. De

Omgevingsdienst Twente (ODT)

verduurzaming is gericht op het reduceren van (fossiele

De ODT is belast met het uitvoeren van diverse taken

brandstof) autokilometers door de inzet van (elektrische)

op het gebied van vergunningverlening, toezicht, hand-

fietsen, het openbaar vervoer, en elektrische auto’s. Voor

having van en advisering over het omgevingsrecht, in

de realisatie van ‘zero-emission’ dienstreizen moet geïn-

het bijzonder op het gebied van milieu. Landelijk zijn er

vesteerd worden in duurzame mobiliteit en de benodigde

diverse ontwikkelingen zoals de professionalisering van

laadinfrastructuur. Het vermijden van kilometerdeclara-

omgevingsdiensten en landelijke eisen aan robuustheid

ties draagt bij in de bekostiging. Het uitgangspunt is de

van omgevingsdiensten. Onder andere een verhoogde

duurzame mobiliteit en de benodigde laadinfrastructuur in

overhead in verband met groei van formatie in het primai-

2025 te realiseren. Hiervoor zal een werkgroep in samen-

re proces, hoger uurtarief en een benodigde verhoging

werking met Emodz een nieuwe situatie schetsen welke

van opleidingsbudget als onderdeel van die robuustheids-

gebruikt kan worden als bestek voor een aanbesteding. De

criteria, leiden tot een hogere bijdrage aan de ODT de

benodigde laadinfrastructuur kan gerealiseerd worden in

komende jaren. In de concept begroting 2025 van de ODT

de parkeergarage (eigendom van de gemeente). Hiervoor

is een verhoging van € 98.000,-- opgenomen voor 2025.

wordt een structurele stelpost opgenomen van € 28.500,-

Dit bedrag is hier opgenomen.

vanaf 2026. Nadere besluitvorming hierover volgt in 2025.

I N HOU D S O P GAV E

70

Onderhoud gemeentelijke monumenten

Speelruimtevisie

Een aantal jaar geleden is bij de ombuigingsvoorstel-

De Hellendoornse Speelruimtevisie is in 2022 vast-

len aan de raad voorgesteld om de verordening voor

gesteld. Uitgangspunt van deze speelvisie volgens

het toekennen van subsidie voor het onderhoud van

BOSS (Bewegen, ontmoeten, spelen en sporten) is een

gemeentelijke monumenten in te trekken. De raad heeft

integrale (ruimtelijke) aanpak van de speelplekken. Met

het advies niet overgenomen, maar heeft toen besloten

aandacht voor de uitgangspunten van het vastgestelde

om de verordening ‘slapend’ te maken door het sub-

klimaatbeleid, de sociale- en maatschappelijke functie

sidieplafond de laatste jaren telkens op € 0,00 vast te

en de fysieke gezondheid van inwoners. De visie is

stellen.

vertaald naar een kader voor de uitvoering en deze te

Om invulling te kunnen geven aan de op 7 november

realiseren over de periode van 2025 t/m 2038. Voorge-

2023 door de raad aangenomen motie, om in het sub-

steld wordt om:

sidiebeleid onder andere op te nemen dat voor het ver-

•

In de periode 2025-2038 jaarlijks een investerings-

lenen van subsidies voor monumenten (gedeeltelijke)

budget van € 166.000,-- beschikbaar te stellen voor

openstelling randvoorwaardelijk is, dient er een bedrag

de aanschaf van speelaanleidingen en speeltoestel-

beschikbaar te worden gesteld voor het onderhoud van

len. De structurele kapitaallasten per investerings-

gemeentelijke monumenten.

jaar bedragen € 10.000,--. De investeringen voor de

In het verleden werd het subsidieplafond voor het on-

jaren 2025 en 2026, en de daaruit voortvloeiende

derhoud van gemeentelijke monumenten jaarlijks vast-

kapitaallasten kunnen grotendeels worden gedekt

gesteld rond de € 25.000,--. Omdat het aantal gemeen-

uit eerder toegekende budgetten bij de begroting

telijke monumenten sinds 2018 is toegenomen, wordt

2023.

voorgesteld om ook het subsidieplafond te verhogen

•

In de periode 2025-2038 jaarlijks een exploitatiebud-

naar € 50.000,--.

get van € 101.000,-- beschikbaar te stellen voor de

Voorgesteld wordt om vanaf 2025 jaarlijks € 50.000,--

omvorming van de ondergrond van de speelplek-

beschikbaar te stellen voor subsidies onderhoud

ken.

gemeentelijke monumenten.

•

Het jaarlijks onderhoudsbudget speelvoorzieningen vanaf 2025 te verhogen met € 38.500,-- naar € 137.500,--.

•

Budget beschikbaar te stellen voor extra personele inzet van 0,3 fte voor werkvoorbereiding over de periode 2025 t/m 2038. Dit geeft een structurele jaarlast van € 25.000,--.

71

I N HOU D S O P GAV E

Programma 6: Bestuur, veiligheid en dienstverlening

Hellendoorn

Bestuurlijk verantwoordelijk: Jorrit Eijbersen, Annemarie Dubbink en Egbert Nijenbanning

I N HOU D S O P GAV E

72

Inleiding

Veiligheid Het waarborgen van de veiligheid is één van de belangrijkste taken van de overheid. Ook wij als gemeente nemen

Bestuurlijke vernieuwing

hierin onze verantwoordelijkheid. Wij zetten ons in voor een veilige en leefbare woon- en werkomgeving. Het gaat

Participatie

echter wel om een gedeelde verantwoordelijkheid. Ook

In het collegeprogramma 2023-2026 is opgenomen dat we

inwoners, ondernemers, maatschappelijke instellingen en

meer vanuit inhoudelijke samenhang en meer samen met

hulpverleningsorganisaties moeten hierin continue inves-

inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties

teren. Een integrale aanpak met onze (veiligheids)partners

werken. De visie op participatie, gemaakt op basis van

is van groot belang. In het Integraal veiligheidsbeleid

input van inwoners, raad, college en ambtelijke organisa-

2024-2026 is beschreven wat de prioriteiten zijn voor de

tie, wordt begin 2025 vastgesteld. Aansluitend wordt een

gemeente Hellendoorn op het gebied van veiligheid en

participatieverordening uitgewerkt.

wat we de komende jaren hieraan gaan doen. Uitvoering

In 2025 ontwikkelen we verder verschillende participatie-

geven aan dit beleid staat in 2025 centraal. Als gemeente

vormen en instrumenten, waaronder een online tool en

moeten wij echter in staat zijn om ons aan te passen aan

een uniforme werkmethode voor participatie.

de actuele maatschappelijke problemen die er spelen. We realiseren ons dat we flexibel moeten blijven in onze

Er is afstemming over participatie tussen de communica-

aanpak en uitvoering.

tieadviseurs en de participatieadviseur. De participatieadviseur adviseert, coacht en ondersteunt collega’s wanneer

Vergunningen, toezicht en handhaving

en in welke vorm participatie een bijdrage levert aan de

De Algemene Plaatselijke Verordening (APV) zal inhou-

maatschappelijke opgaven waar we voor staan.

delijk gewijzigd gaan worden. Daarbij wordt rekening gehouden met het integreren van bepaalde artikelen die

Dienstverlening

betrekking hebben op de fysieke leefomgeving in het

In de aankomende periode wordt er vanuit dienstverle-

Omgevingsplan. De APV zal duidelijker en leesbaarder

ning voornamelijk ingezet op de digitale dienstverlening.

worden en wordt jaarlijks tegen het licht gehouden.

Er wordt een visie op de digitale dienstverlening opgesteld en deze wordt ingebed in de organisatie. De insteek hierbij is: ‘digitaal waar kan’. De kernwaarden die daarvoor worden gebruikt zijn: toegankelijkheid, gebruiksvriendelijkheid, transparantie, betrouwbaarheid en innovatie.

73

I N HOU D S O P GAV E

6.1

Bestuurlijke vernieuwing

Nr.

Wat willen we bereiken (doelen) en wat gaan we daarvoor doen (acties)

6.1.1

We versterken de relatie tussen de overheid en onze inwoners We stellen begin 2025 een participatievisie vast. De participatieverordening wordt uitgewerkt en vastgesteld in 2025. Onderdeel hiervan is de rol die de gemeente in verschillende situaties aanneemt (55). We ontwikkelen een uniforme werkmethode en procesbeschrijving voor participatie en een toolbox met verschillende (online) instrumenten. Implementatie van de participatievisie en -verordening vindt plaats vanaf de tweede helft van 2025. We hebben een positieve benadering in onze interne en externe communicatie (57).

6.1.2

6.2 Nr. 6.2.1

6.2.2

We stellen een strategisch HR beleid op waarbij voldoende tijd en budget beschikbaar is voor de duurzame inzetbaarheid en ontwikkeling van de medewerkers in de organisatie (58). We verankeren een drie- of viertal SDG's (Sustainable Development Goals) in onze organisatie We bepalen welke SDG's goed passen bij onze uitdagingen. Die geven we een plek in de brede omgevingsvisie

Nr. 6.3.1

6.3.2

Q2-Q4 2025 Q1-Q4 2025 Q3 2025 Q4 2025

Dienstverlening Wat willen we bereiken (doelen) en wat gaan we daarvoor doen (acties)

Planning

Het bevorderen van de gemeentelijke digitale dienstverlening Opstellen visie digitale dienstverlening

Q1 2025

Implementatie visie digitale dienstverlening

Q2-Q4 2025

Voldoen aan wettelijke taken archivering en verbetering dienstverlening Digitaliseren van de bouwvergunningen

6.3

Q1-Q4 2025

We werken nadrukkelijk aan het versterken van de inhoudelijke samenhang Wij geven uitvoeren aan de organisatiewaarden als dragers voor houding, gedrag en dienstverlening (56).

6.1.4

Planning

Q1 2025-Q4 2027

Veiligheid Wat willen we bereiken (doelen) en wat gaan we daarvoor doen (acties) Het tegengaan van ondermijning door intensiever in te zetten op intergemeentelijke samenwerking om de veiligheid van onze inwoners blijvend te garanderen We zetten in op intergemeentelijke samenwerking en integrale aanpak op basis van visie om criminaliteit en ondermijning tegen te gaan. De Bibob-toets zetten we daarbij breder in (38). We maken een voorlichtings- en preventieplan ter voorkoming van digitale criminaliteit en nemen daar de regionale ontwikkelingen in mee (39). Het terugdringen van ondermijning en de lokale weerbaarheid hiertegen vergroten

Planning

2025 2025

We hebben periodieke afstemming met sleutelfiguren waarin signalen worden besproken en opgepakt (lokaal ondermijningsoverleg). We voeren meerdere keren per jaar integrale controles uit. Als gemeente werken we samen met publiek en private partners zoals het waterschap, land- en tuinbouworganisaties Doorlopend en natuurverenigingen om samen de criminaliteit in het buitengebied tegen te gaan. We zetten in 2025 vooral in op preventie en bewustwording in het buitengebied. De Wet Bibob wordt gericht ingezet. Daarnaast wordt de toepassing van de Wet Bibob onder de Omgevingswet verder onderzocht. 6.3.3

Het versterken van digitale veiligheid Samen met (interne en externe) partners organiseren we voorlichtingsessies om de bewustwording op digitale veiligheid en weerbaarheid van inwoners en ondernemers te vergroten. Voor het voorgezet onderwijs wordt het lesprogramma van de Risk factory aangeboden om de jeugd weerbaarder te maken tegen de risico's van de huidige tijd: jeugdcriminaliteit, sexting, brandveiligheid en groepsdruk.

6.3.4

Doorlopend

De aanpak van jeugdoverlast Aandacht voor de jeugd blijft belangrijk, vooral ten aanzien van onder andere alcohol- en drugsgebruik, vernielingen en geluidsoverlast. Daarom vindt er voorlichting plaats op basis- en voorgezet onderwijs op gebied van alcohol, drugs en groepsdruk. Wanneer er al sprake is van een overlastgevende en/of criminele jeugdige wordt er een persoons- of gezinsgerichte aanpak ingezet.

I N HOU D S O P GAV E

74

Doorlopend

6.4

Vergunningen, toezicht en handhaving

Nr.

Wat willen we bereiken (doelen) en wat gaan we daarvoor doen (acties)

6.4.1

Planning

Optreden tegen permanente bewoning recreatiewoningen In het najaar van 2023 zijn wij gestart met het project vitale vakantieparken. In juni 2024 is het inventariserend onderzoek naar de leefbaarheid, veiligheid en ondermijning op vakantieparken in de gemeente Hellendoorn opgeleverd. Uit het onderzoek is naar voren gekomen dat permanente bewoning en de gevolgen daarvan een groot probleem zijn op sommige vakantieparken. De volgende stap is om een onafhankelijke gebiedsvisie te laten opstellen. Hiermee willen we de toekomstmogelijkheden in kaart brengen. Het college van burgemeester en wethouders heeft besloten om zo’n vervolgonderzoek te laten uitvoeren.

2025

6.4.2

Optreden tegen illegale bouwwerken bij recreatiewoningen

6.4.3

Een inventarisatie van illegale bouwwerken op één vakantiepark heeft inmiddels plaatsgevonden waarmee de problematiek in kaart is gebracht. Beleidslijnen zijn bepaald (kunnen zaken nog worden gerealiseerd of moet handhavend worden opgetreden?). Het vervolg, namelijk het vaststellen van de beleidsuitgangspunten en de uitvoering zal in 2025 plaats vinden. Actuele APV

Doorlopend

6.4.4

Een eerste technische werksessie van de APV heeft inmiddels plaatsgevonden. Een aantal artikelen die betrekking hebben op de fysieke leefomgeving zullen uit de APV gehaald worden en zullen tzt worden geïntegreerd in het Omgevingsplan. Jaarlijks zal de APV tegen het licht gehouden worden. Het bevorderen van een veilige en prettige leefomgeving Door risicogericht te adviseren en informatiegestuurd te werken zorgen we voor veilige evenementen, veilige bouwwerken en gebruik in overeenstemming met wet- en regelgeving.

doorlopend

2025

Verbonden partijen die bijdragen aan programma 6: •

Enexis Holding N.V.

•

Omgevingsdienst Twente

•

Veiligheidsregio Twente

Een uitgebreide toelichting van deze verbonden partijen is te vinden in paragraaf 6 Verbonden partijen.

75

I N HOU D S O P GAV E

Wat kost het bedragen x € 1.000 06 Bestuur, veiligheid en dienstverlening Wat mag het kosten?

Begroting 2025

MJR 2026

MJR 2027

MJR 2028

Saldo van baten en lasten Lasten 10100 Gemeenteraad 10110 College van B&W 10120 Bestuurlijke samenwerking en deelnemingen 10130 Internationale contacten 10200 Verkiezingen 10210 Burgerlijke stand 10220 Rijbewijzen 10230 Reisdocumenten 10240 Overige burgerzaken 10300 Beheer overige gebouwen en gronden 10500 Treasury 10611 Uitvoering Wet WOZ 10620 Onroerende-zaakbelastingen 10800 Algemene baten en lasten 10810 Openbare orde 10820 Handhaving Openbare orde 10830 Ondersteuning veiligheidsketen Totaal Lasten

- 891 - 1.082 - 717 - 24 - 158 - 264 - 182 - 349 - 134 - 202 - 1.384 - 453 - 1.101 - 419 - 713 - 2.880 - 10.953

- 898 - 1.082 - 717 - 24 - 158 - 266 - 189 - 379 - 84 - 215 - 867 - 458 - 1.193 - 408 - 727 - 2.880 - 10.544

- 899 - 1.082 - 717 - 24 - 159 - 267 - 206 - 421 - 84 - 221 - 412 - 459 - 1.871 - 406 - 735 - 2.879 - 10.841

- 888 - 1.082 - 717 - 24 - 159 - 267 - 198 - 333 - 84 - 221 - 282 - 460 - 2.185 - 399 - 739 - 2.879 - 10.919

Baten 10110 College van B&W 10120 Bestuurlijke samenwerking en deelnemingen 10130 Internationale contacten 10210 Burgerlijke stand 10220 Rijbewijzen 10230 Reisdocumenten 10240 Overige burgerzaken 10300 Beheer overige gebouwen en gronden 10500 Treasury 10610 Onroerende-zaakbelastingen 10611 Uitvoering Wet WOZ 10620 Onroerende-zaakbelastingen 10640 Hondenbelasting 10700 Uitkering gemeentefonds 10710 Integratie-uitkering sociaal domein 10800 Algemene baten en lasten 10810 Openbare orde 10820 Handhaving Openbare orde Totaal Baten

77 162 490 21 332 2.071 6.352 10 3.667 73.158 3.764 242 13 47 90.405

77 176 551 21 332 1.473 6.352 10 3.667 68.328 3.464 332 13 47 84.843

77 239 639 21 332 948 6.352 10 3.667 68.857 3.292 332 13 47 84.827

77 205 440 21 332 942 6.352 10 3.667 69.473 3.138 332 13 47 85.050

Saldo van baten en lasten

79.452

74.299

73.987

74.131

Mutatie reserves Toevoegingen

- 1.437

- 1.387

- 796

- 848

Onttrekkingen

583

355

216

214

Mutatie reserves

- 854

- 1.032

- 581

- 634

78.598

73.268

73.406

73.497

Resultaat

I N HOU D S O P GAV E

76

Belangrijkste financiële ontwikkelingen

Voor het kiezen van een systeem kan het ICT-technisch

Gemeentefonds

en financieel interessant zijn om samen met meerdere

De uitkering uit het gemeentefonds laat voor het jaar

(buur)gemeenten op te trekken.

2025 nog steeds een positieve ontwikkeling zien ten opzichte van 2024. Dit is echter het laatste jaar waarin de

Voor de volgende vier investeringen nieuw beleid wor-

hogere toename die het vorige kabinet heeft toegezegd

den voor de kapitaallasten een stelpost ingesteld. Dit

te zien zijn. Helaas geldt dit niet voor 2026 en de jaren

betreft de volgende investeringen:

erna. Hoewel in de meicirculaire 2024 de opschalingskorting structureel is geschrapt, zien we nog steeds een

Realisatie kunstgrasveld

‘ravijn’ vanaf het jaar 2026. We wachten in spanning de

In de raad van 9 april 2024 is er een motie ingediend om

voorstellen van het nieuwe kabinet in de september-

in de begroting 2025 voor de komende 6 jaren middelen

circulaire 2024 af, ook voor het jaar 2025. Het huidige

te reserveren voor het realiseren van kunstgrasvelden

inzicht laat een totale gemeentefondsuitkering zien van

bij de 5 voetbalverenigingen in de gemeente die nog

€ 76,9 miljoen in 2025, € 71,8 miljoen in 2026, € 72,1

geen kunstgrasvelden hebben. Om uitvoer aan deze

miljoen in 2027 en € 72,6 miljoen in 2028. Een daling van

motie te geven worden er vast middelen gereserveerd

meer dan € 4 miljoen structureel vanaf 2026. Voor een

door een stelpost Kapitaallasten kunstgrasvelden

uitgebreide toelichting verwijzen we u naar het hoofd-

op te nemen van € 150.000,-- in 2026 en structureel

stuk Financieel meerjarenbeeld 2025-2028.

€ 300.000,-- vanaf 2027. Gebaseerd op een investering per veld van € 800.000,-- met een kapitaallast van

Onroerende zaakbelasting

€ 65.000,-- per jaar, Dat betekent overigens dat er nog

Bij de OZB-woningen hebben we de opbrengst voor

geen besluit is genomen over de aanleg van kunstgras-

2025 verhoogd met 2,9% inflatiecorrectie. Op 31 janu-

velden, dat is mede afhankelijk van twee externe onder-

ari 2025 worden de nieuwe tarieven vastgesteld naar

zoeken die nu nog niet zijn afgerond.

aanleiding van de taxatiewaarden per waardepeildatum 1-1-2024. Op dat moment gaan we ook kijken naar de

Nieuwbouw gymlokaal Daarlerveen (zie toelichting

mogelijkheden om de tarieven verder aan te passen.

onder programma 3) Voor de nieuwbouw van het gymlokaal Daarlerveen

Hogere opbrengsten reisdocumenten

wordt een structurele stelpost Kapitaallasten nieuw-

In 2025 verwachten we opnieuw een piek in aanvra-

bouw gymlokaal Daarlerveen van € 70.000,-- vanaf 2027

gen voor reisdocumenten. Om de kwaliteit van onze

opgenomen.

dienstverlening te waarborgen, zetten we gericht extra inhuurcapaciteit in.

Elektrificatie wegvoertuigen 2025 (zie toelichting onder programma Overhead) Voor het jaarlijkse investeringsbudget voor elektrifica-

Nieuw beleid

tie wegvoertuigen wordt voor elk investeringsjaar een

Informatie en registratiesysteem ondermijning

structurele stelpost Kapitaallasten elektrificatie wegvoer-

Informatie speelt een belangrijke rol binnen de onder-

tuigen van € 40.000,-- vanaf 2026 opgenomen.

mijningsaanpak. Binnen de ondermijningsaanpak van de gemeente Hellendoorn en andere Twentse gemeen-

Laadinfrastructuur in verband met verduurzaming

ten ontbreekt een goed aansluitend informatie- en

dienstreizen (zie toelichting onder programma 5)

registratiesysteem. Door te investeren in een effectief

Voor de investering laadinfrastructuur wordt voor de

systeem kunnen signalen conform de privacywetgeving

kapitaallasten een structurele stelpost Kapitaallasten

worden vastgelegd en efficiënt worden verrijkt. Zodoen-

laadinfrastructuur verduurzaming dienstreizen van

de kunnen we komen tot een doeltreffende aanpak op

€ 27.000,-- vanaf 2026 opgenomen.

het thema ondermijning.

77

I N HOU D S O P GAV E

I N HOU D S O P GAV E

78

Programma: Overhead Bestuurlijk verantwoordelijk: Jorrit Eijbersen en Egbert Nijenbanning

79

I N HOU D S O P GAV E

Inleiding

Verbonden partijen die bijdragen aan het programma Overhead:

In dit programma presenteren wij de kosten van over-

•

N.V. Bank Nederlandse gemeenten

head. In programma 6 Bestuur, veiligheid en dienstver-

•

CSV Amsterdam

lening zijn de doelstellingen verwerkt. In de paragraaf

•

Publiek Belang Elektriciteitsproductie

Bedrijfsvoering lichten wij de activiteiten over de over-

•

Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG)

head nader toe.

•

VNG Overijssel

Een uitgebreide toelichting van deze verbonden partijen is te vinden in Paragraaf 6 Verbonden partijen.

Wat kost het bedragen x € 1.000 99 Overhead Wat mag het kosten?

Begroting 2025

MJR 2026

MJR 2027

MJR 2028

Saldo van baten en lasten Lasten 10400 Personeel 10410 Personeel en organisatie 10420 Organisatieaangelegenheden 10430 Financien en belastingen 10440 Huisvesting 10450 Automatisering 10460 Communicatie 10470 Juridische zaken 10480 Facilitaire zaken 10490 Overige ondersteuning Totaal Lasten

- 10.452 - 837 - 56 - 454 - 930 - 2.126 - 79 - 41 - 633 82 - 15.525

- 10.515 - 814 - 56 - 454 - 990 - 2.153 - 79 - 41 - 644 122 - 15.623

- 10.576 - 794 - 56 - 454 - 999 - 2.174 - 79 - 41 - 635 109 - 15.699

- 10.496 - 803 - 56 - 454 - 988 - 2.146 - 79 - 41 - 618 83 - 15.597

1 27 28

1 27 28

1 27 28

1 0 27 28

Saldo van baten en lasten

- 15.497

- 15.595

- 15.671

- 15.569

Resultaat

- 15.497

- 15.595

- 15.671

- 15.569

Baten 10400 Personeel 10430 Financien en belastingen 10440 Huisvesting 10450 Automatisering 10460 Communicatie 10480 Facilitaire zaken 10490 Overige ondersteuning Totaal Baten

I N HOU D S O P GAV E

80

Belangrijkste financiële ontwikkelingen

Nieuw beleid

In 2025 blijven we nog steeds nadeel ondervinden

Elektrificatie wegvoertuigen 2025-2028

van stijgende prijzen, voornamelijk blijven de licentie-

Voor 31-12-2025 moeten voertuigen voldoen aan eisen

kosten stijgen. Er wordt een structureel bedrag van

op het gebied van CO2-uitstoot en luchtverontreinigende

€ 200.000,-- extra begroot. De vervangingsinvesteringen

emissies (regeling bevordering schone wegvoertuigen).

van ICT komen ieder jaar terug. Er wordt voornamelijk

Het betekent concreet dat als de gemeente personen-

geïnvesteerd in het vervangen van de werkplekken.

auto’s en bedrijfswagens koopt, 38,5% van die voertuigen elektrisch moet zijn. En dat wanneer de gemeente

In 2025 wordt het toegangscontrolesysteem van het

vrachtwagens inkoopt (waaronder vuilniswagens) 10%

Huis van Cultuur en Bestuur vervangen. Het huidige sys-

daarvan op alternatieve brandstoffen rijdt (zoals elektri-