Bijlage 1. Programmabegroting 2026 (definitief)
Tekst van het document
MJR 2027
MJR 2028
MJR 2029
- 130.658 129.679 - 978
- 128.841 127.326 - 1.515
- 123.765 121.081 - 2.684
- 123.954 121.251 - 2.703
- 5.713 5.443 - 270
- 4.948 4.591 - 357
- 84 101 17
- 83 13 - 70
Bij: structurele toevoegingen en onttrekkingen Structurele toevoegingen / egalisatie Structurele onttrekkingen Bij: structurele toevoegingen en onttrekkingen
- 32 244 212
- 34 246 212
- 35 247 212
- 41 253 212
Totaal structureel resultaat
- 496
- 946
- 2.489
- 2.421
Structureel resultaat Saldo van baten en lasten Lasten Baten Saldo van baten en lasten Af: incidentele baten en lasten Incidentele lasten Incidentele baten Af: incidentele baten en lasten
26
EMU-Saldo In de gemeentebegroting moet het EMU-saldo voor vijf jaar worden opgenomen: van één jaar terug (t-1) tot drie jaar vooruit (t+3). Dit is nodig om te controleren of Nederland zich houdt aan Europese afspraken. In de onderstaande tabel staat het verwachte EMU-saldo van de gemeente Hellendoorn voor de jaren 2025 tot en met 2029. Bij deze cijfers is al rekening gehouden met het feit dat sommige investeringen later worden gedaan dan eerder gepland. Uit de tabel blijkt dat we in al deze jaren een negatief EMU-saldo hebben. Dat betekent dat wij meer uitgeven dan er binnenkomt. Dit negatieve saldo telt mee in het totale EMU-saldo van de Rijksoverheid. De reden voor het negatieve saldo is dat investeringen die eerst in eerdere jaren zouden gebeuren, zijn uitgesteld. Hierdoor moeten wij in de komende jaren veel tegelijk investeren. De komende jaren zal dit door investeringen in nieuwe grondexploitaties verder oplopen. bedragen x € 1.000 Berekening EMU-saldo via exploitatie en balans (volgens EMU-enquête) 1.
(+)
2. 3. 4.
(-) (+) (-)
Exploitatiesaldo vóór toevoeging aan c.q. onttrekking uit reserves (zie BBV, artikel 17c). Mutatie (im)materiële vaste activa Mutatie voorzieningen Mutatie voorraden (incl. bouwgronden in exploitatie)
5.
(-)
Boekwinst bij verkoop effecten en (im)materiële vaste activa
Berekend EMU-saldo
Begroting 2025
Begroting 2026
MJR 2027
MJR 2028
MJR 2029
- 4.514
- 978
- 1.515
- 2.684
- 2.703
10.890 - 949 - 302
9.698 288 - 901
8.321 - 4.874 616
4.598 - 118 103
3.655 - 137 - 183
75
75
25
25
25
- 16.126
- 9.562
- 15.351
- 7.529
- 6.336
EMU-saldo 10.000 5.000 EMU-saldo is negatief en onder referentiewaarde
0 -5.000 -10.000 -15.000
- 6.336
- 7.529
- 9.562
EMU-saldo is positief
- 15.351
- 16.126
-20.000 -25.000
Begroting 2025
Begroting 2026
MJR 2027
EMU-saldo is negatief maar boven referentiewaarde
MJR 2028
MJR 2029
27
EMU-saldo referentiewaarde
EMU-saldo volgens berekening EMU-saldo referentiewaarde
Begroting 2025 - 16.126 - 5.293
Begroting 2026 - 9.562 - 6.492
MJR 2027 - 15.351 - 6.492
bedragen x € 1.000 MJR MJR 2028 2029 - 7.529 - 6.336 - 6.492 - 6.492
EMU-saldo blijft onder referentiewaarde EMU-saldo overschrijdt referentiewaarde
- 10.833
- 3.070
- 8.859
- 1.037
EMU-saldo referentiewaarde
156
In december 2024 zijn de landelijke richtlijnen (referentiewaarden) voor het EMU-saldo van gemeenten in 2025 bekendgemaakt. Deze waarden worden gebruikt om te kijken of gemeenten binnen de afgesproken grenzen blijven. Voor de jaren 2025 tot en met 2029 verwachten we dat de eigen EMU-saldi hoger (negatiever) zijn dan deze richtlijn. Dit komt doordat er in die jaren een inhaalslag aan investeringen is gepland. Die investeringen hadden eigenlijk al in eerdere jaren moeten plaatsvinden, maar zijn toen niet doorgegaan. In de jaren 2019 tot en met 2024 hielden wij per saldo zelfs geld over. Dat het EMU-saldo van de gemeente de norm overschrijdt, betekent nog niet dat er op landelijk niveau problemen zijn. Voor nu heeft de Rijksoverheid nog geen boetes of strengere maatregelen ingesteld. Zolang er grootse plannen worden uitgevoerd verwachten we boven de norm uit te komen.
28
Programma 1: Werk, economie en inkomen
29
Inleiding Het aankomende jaar staan wij, evenals andere gemeenten, voor maatschappelijke en economische veranderingen. Ontwikkelingen zoals de energietransitie, krapte op de arbeidsmarkt, digitalisering en migratie hebben directe gevolgen voor onze lokale gemeenschap en economie. Deze ontwikkelingen vragen om een koers: de brede omgevingsvisie Hellendoorn 2040.
1.1 Economie De economie staat voor de uitdaging van energietransitie en verduurzaming, terwijl ondernemers kampen met krapte op de arbeidsmarkt en netcongestie. We richten ons op het creëren van ruimte voor groei en innovatie, door bedrijventerreinen te herontwikkelen en uit te breiden (‘t Lochter I & IV) en tegelijkertijd slim in te spelen op de energieopgave met oplossingen zoals accu’s, zonnepanelen en flexibele energievoorzieningen. Onder andere met het Masterplan Centrum Nijverdal werken we aan een aantrekkelijk vestigingsklimaat, zodat wij concurrerend blijven ten opzichte van andere gemeenten en leegstand wordt tegengegaan.
1.2 Vrijetijdseconomie en toerisme De vrijetijdseconomie is in beweging door landelijke trends als behoefte aan korte vakanties dichtbij huis, vergroening van de sector en toenemende aandacht voor gezondheid en beleving. We spelen hierop in door de toeristische kracht van de gemeente Hellendoorn verder uit te bouwen, op een manier die zowel de leefkwaliteit van inwoners vergroot als economische waarde toevoegt. De uitvoering van de Visie VrijeTijdsEconomie 2030 en de samenwerking rond vitale vakantieparken geven hieraan richting. Samen met partners werken we aan een toekomstbestendig Nationaal Park Sallandse Heuvelrug & Twents Reggedal en ontwikkelen we nieuwe routes en verbindingen tussen kernen, natuur en erfgoed.
1.3 Werk en inkomen De arbeidsmarkt verandert door krapte en toenemende flexibilisering. Deze dynamiek vraagt om een gerichte aanpak waarin inclusie, talentontwikkeling en wendbaarheid centraal staan. We zetten daarom in op het versterken van de toegang tot werk en ontwikkeling, met bijzondere aandacht voor inwoners die extra ondersteuning nodig hebben. Via het werk- en ontwikkelbedrijf Noest en het Regionaal Werk Centrum Twente stimuleren we deelname aan werk en leertrajecten. Succesvolle initiatieven, zoals Simpel Switchen, willen we structureel borgen. Zo bouwen we samen met regionale partners aan een arbeidsmarkt die perspectief biedt en aansluit bij landelijke hervormingen zoals de Participatiewet in balans.
1.4 Armoedebeleid en schuldhulpverlening Armoede en schulden hebben grote impact op het dagelijks leven van inwoners en op de samenleving als geheel. Waar landelijk een stijgende trend zichtbaar is, willen wij juist voorkomen dat mensen in armoede moeten leven. Dat doen we door te investeren in bestaanszekerheid, vroegtijdige signalering en een sterke samenwerking met maatschappelijke partners. Onze inzet is erop gericht dat inwoners niet pas aankloppen bij problemen, maar dat we hen eerder bereiken en ondersteunen. Met toegankelijke voorzieningen en duidelijke communicatie zorgen we ervoor dat mensen sneller de juiste hulp vinden en zo perspectief behouden op een stabiele toekomst.
1.5 Oekraïense ontheemden en statushouders De opvang van statushouders en Oekraïense ontheemden blijft de komende jaren een belangrijk thema. We zorgen voor voldoende opvangplekken, maar richten ons tegelijk ook op taal, werk en sociale verbinding. Zo voorkomen we afhankelijkheid en dragen we bij aan integratie vanaf het eerste moment. De Spreidingswet, die gemeenten verplicht tot het realiseren van een evenwichtige verdeling van asielopvangplaatsen over Nederland, stelt ons hierbij voor een extra opgave. Op dit moment voldoen wij als gemeente Hellendoorn nog niet aan de wettelijke norm. Het vraagt van ons dat we extra stappen zetten om structureel voldoende opvangplekken te realiseren en daarmee onze verantwoordelijkheid binnen het landelijke systeem waar te maken. Daarnaast anticiperen we op de nieuwe Europese Richtlijn Tijdelijke Bescherming (RTB), die naar verwachting in 2027 in werking treedt. Door nu al in te zetten op duurzame opvang en vroege integratie, bereiden we ons voor op de wettelijke kaders die straks gaan gelden. 30
1.1 Economie Nr.
Wat willen we bereiken (doelen) en wat gaan we daarvoor doen (acties)
1.1.1.
We creëren een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor ondernemers
Planning
We stimuleren de herinrichting van oudere delen van het bedrijventerrein 't Lochter en onderzoeken of 't Lochter I in de toekomst goed kan blijven functioneren (42). We geven uitvoering aan het Masterplan Centrum Nijverdal.
Q1 - Q4
We stellen een detailhandelsbeleid op.
Q1 - Q4
We onderzoeken of er een klein bedrijventerrein kan komen in het dorp Hellendoorn.
Q1 - Q4
We onderzoeken of bedrijventerrein 't Lochter nog kan worden uitgebreid.
Q1 - Q4
We werken aan een gebiedsontwikkeling rondom Ten Cate.
Q1 - Q4
We onderzoeken samen met ondernemers naar oplossingen voor netcongestie.
Q1 - Q4
We stellen een analyse op om de mogelijkheden te onderzoeken voor de herontwikkeling van 't Lochter I en II ter vebetering van de aantrekkingskracht en het vestigingsklimaat.
Q1 - Q2
Q1 - Q4
1.2 Vrijetijdseconomie en toerisme Nr.
Wat willen we bereiken (doelen) en wat gaan we daarvoor doen (acties)
1.2.1
We bouwen de toeristische kracht van Hellendoorn uit
1.2.2
We onderzoeken of het mogelijk is om een Toeristisch Overstappunt Noetselerberg te realiseren.
Q1 - Q2
We stellen in overleg met betrokken VVE's en eigenaren een plan van aanpak op voor minder vitale vakantieparken.
Q1 - Q4
We hebben een toekomstbestendig Nationaal Park We geven samen met de betrokken partners uitvoering aan het "gebiedsprogramma Sallandse Heuvelrug & Twents Reggedal 2025 2027" .
1.2.3
Planning
Q1 - Q4
We zorgen voor meer verbinding tussen de toeristische kernen, de Reggestreek, Sallandse Heuvelrug en het plattelandstoerisme We zorgen voor meer veilige routes tussen dag- en verblijfsrecreatieve trekkers. We ontwikkelen nieuwe fietsroutes die cultureel erfgoed, natuur, platteland en dorpen verbinden.
Q1 - Q4 Q3
1.3 Werk en inkomen Nr.
Wat willen we bereiken (doelen) en wat gaan we daarvoor doen (acties)
1.3.1
We stimuleren inwoners om deel te nemen aan activiteiten op het gebied van (vrijwilligers)werk of ondersteunende trajecten
Planning
We werken samen met bedrijfsleven en maatschappelijke partners aan een werk- en ontwikkelbedrijf (Noest) waarin we een bredere doelgroep bedienen, ontwikkelpaden vormgeven en een voorbeeldrol van de gemeente als werkgever vervullen (25).
Q1 - Q4
We verbeteren de toegang tot werk voor inwoners via het Regionaal Werk Centrum Twente (RWC).
Q1 - Q4
We evalueren de pilot ‘Simpel Switchen’ en onderzoeken wat er nodig is om dit te borgen in onze reguliere uitvoering.
Q1 - Q4
We bereiden ons voor op de invoering van de Participatiewet in balans.
Q1 - Q4
1.4 Armoedebeleid, schuldhulpverlening Nr.
Wat willen we bereiken (doelen) en wat gaan we daarvoor doen (acties)
1.4.1
We zetten ons in om problemen op het gebied van armoede en schulden te voorkomen of te verminderen
Planning
We verhogen het budget van de meedoenregeling.
Q1 - Q2
We evalueren de verhoging van de individuele inkomenstoeslag, met het oog op structurele financiering vanaf 2027.
Q1
We implementeren samen met onze partners de adviezen van de VNG uit de klantreis inwonersperspectief op schuldhulpverlening.
Q3 - Q4 Q3
We stellen een communicatieplan op rondom armoede en schulden. We zetten een Centraal ondersteuningspunt op voor inwoners met vragen rondom administratie, financiën, armoede en schulden.
31
Q1 - Q4
1.5 Oekraïense ontheemden en statushouders Nr. 1.5.1
1.5.2
Wat willen we bereiken (doelen) en wat gaan we daarvoor doen (acties)
Planning
We bieden opvang aan Oekraïense ontheemden We realiseren opvangplekken om gedurende de looptijd van de Richtlijn Tijdelijke Bescherming (RTB) over voldoende opvangplekken te beschikken. We anticiperen op de situatie na de Richtlijn Tijdelijke Bescherming (RTB).
Q1 - Q4
We stellen een beleidsplan opvang OekraÏense ontheemden op
Q1 - Q4
Q1 - Q4
We vergroten de zelfredzaamheid van statushouders en Oekraïense ontheemden We werken aan de doorontwikkeling van maatschappelijke en sociale ondersteuning voor statushouders en Oekraïense ontheemden in samenwerking met externe organisaties.
Q1 - Q4
bedragen x € 1.000 01 Werk, Economie en Inkomen Wat mag het kosten?
Begroting 2026
MJR 2027
MJR 2028
MJR 2029
Saldo van baten en lasten Lasten 31000 Economische aangelegenheden 33000 Markten 33010 Agrarische zaken 34000 Recreatie en Toerisme 34010 Toeristenbelasting 61050 Opvang en huisvesting nieuwkomers 63000 Bijstandsverlening en inkomensvoorzieningen 63010 Bijzondere bijstandsverlening 63020 Schuldhulpverlening 63030 Fraudebestrijding 63040 Kwijtschelding gemeentelijke belastingen 64000 Sociale werkvoorziening 65000 Participatie en re-integratie Totaal Lasten
- 407 - 70 - 220 - 503 -8 - 5.750 - 9.089 - 1.944 - 507 - 103 - 268 - 4.129 - 1.417 - 24.415
- 413 - 70 - 227 - 503 -8 - 5.605 - 9.137 - 1.835 - 510 - 104 - 268 - 3.941 - 1.510 - 24.132
- 413 - 70 - 229 - 448 -8 - 1.326 - 8.862 - 1.838 - 511 - 99 - 268 - 3.805 - 1.609 - 19.487
- 413 - 71 - 229 - 449 -8 - 1.323 - 8.869 - 1.841 - 479 - 99 - 268 - 3.655 - 1.727 - 19.430
Baten 31000 Economische aangelegenheden 33000 Markten 34000 Recreatie en Toerisme 34010 Toeristenbelasting 61050 Opvang en huisvesting nieuwkomers 63000 Bijstandsverlening en inkomensvoorzieningen 63010 Bijzondere bijstandsverlening 63020 Schuldhulpverlening 63040 Kwijtschelding gemeentelijke belastingen 64000 Sociale werkvoorziening 65000 Participatie en re-integratie Totaal Baten
31 61 662 5.038 8.389 39 634 140 14.994
31 62 662 5.038 8.390 39 634 153 15.009
31 62 662 750 8.106 39 621 167 10.438
31 62 662 750 8.106 39 611 181 10.442
- 9.422
- 9.123
- 9.049
- 8.989
Mutatie reserves Toevoegingen
-
-
-
-
Onttrekkingen
241
58
50
8
Mutatie reserves
241
58
50
8
- 9.181
- 9.065
- 8.999
- 8.981
Saldo van baten en lasten
Resultaat
32
Belangrijkste financiële ontwikkelingen Doorrekening WSW We hebben een financiële berekening gemaakt van de verwachte kosten voor medewerkers met een WSW-indicatie. Daarbij is rekening gehouden met het nieuwe cao-loonpeil per 1 januari 2025. Ook is gekeken naar de verwachte uitstroom van medewerkers die met pensioen gaan en een schatting gemaakt van andere vormen van uitstroom. De veranderingen hebben niet alleen invloed op de loonkosten, maar ook op de vergoedingen die we als gemeente ontvangen voor het uitlenen van WSW’ers aan bedrijven en (overheids)instellingen. Het effect is verwerkt in de programmabegroting. Oekraïneopvang De inkomsten en uitgaven voor de opvang van Oekraïners in de gemeente Hellendoorn zijn budgettair neutraal in deze begroting verwerkt voor de jaren 2026 en 2027. Mochten er zich financiële risico’s voordoen dan kan er een beroep worden gedaan op de bestemmingsreserve Statushouders en ontheemden (Oekraïne).
Nieuw beleid Centraal Ondersteuningspunt inkomen, armoede en schulden - nieuw beleid We stellen voor om een centraal punt op te richten waar inwoners terecht kunnen met sociaal-juridische en financiële vragen. Vrijwilligers en een sociaal raadslid zorgen voor coördinatie en hulp bij complexe kwesties. Het doel is preventie van financiële problemen en betere toegang tot voorzieningen. De kosten hiervoor bedragen jaarlijks € 30.000,--. Verlenging pilot verruiming lokale bijverdienregeling Participatiewet tot 1-1-27 We stellen voor om de pilot voor de lokale bijverdienregeling Participatiewet in onze gemeente met één jaar te verlengen, hierdoor werken we toe naar een naadloze aansluiting op de landelijke bijverdienregeling in de Participatiewet in balans per 1-1-2027. De éenmalige kosten van € 27.000,-- kunnen gedekt worden uit de te verwachten besparing op de uitkeringslasten Participatiewet.
Verbonden partijen die bijdragen aan programma 1: - Euregio; - Recreatieschap Twente; - Stadsbank Oost-Nederland; - Stichting Noest; - Twenteboard; - Wadinko N.V. Een uitgebreide toelichting van deze verbonden partijen is te vinden in paragraaf 6 Verbonden partijen.
33
Programma 2: Jeugd en Wmo
34
Inleiding We staan als gemeente, maar ook landelijk, voor grote veranderingen in het sociaal domein. De vergrijzing en een toenemende zorgvraag zetten voorzieningen onder druk, terwijl de beschikbaarheid van zorgpersoneel afneemt. Ook groeit de aandacht voor mentale gezondheid, sociale verbondenheid en de rol van preventie. Landelijke akkoorden, zoals het huidige GALA en het aankomende Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA), vragen gemeenten nadrukkelijk om de omslag te maken van zorg achteraf naar gezondheid en preventie vooraf. Voor ons betekent dit dat wij onze inzet op gezondheid, ondersteuning en participatie stevig moeten verankeren. Dit doen wij door uitvoering te geven aan de vier beleidsplannen Kansrijk Opgroeien, Maatschappelijke Ondersteuning, Sociale Basis en Publieke Gezondheid, die samen voortkomen uit de visie “Samen bouwen aan een kansrijke, gezonde en leefbare toekomst”. Vanuit dit fundament bouwen wij aan een samenleving waarin iedereen kan meedoen en zich gezond en prettig kan ontwikkelen. Daarbij zetten we nadrukkelijk in op preventie en vroegsignalering. We realiseren ons dat preventie investeringen vraagt die niet altijd direct een gemeentelijke besparing opleveren, maar wel maatschappelijke baten genereren in de vorm van meer welzijn, minder uitval en meer kwaliteit van leven.
2.1 Welzijn en zorg De stijgende zorgvraag en de beperkte beschikbaarheid van professionals maken het noodzakelijk om voorzieningen anders te organiseren. Wij zetten daarom in op laagdrempelige toegang tot ondersteuning, zodat inwoners sneller de juiste hulp vinden. Tegelijkertijd investeren we in maatwerkvoorzieningen die effectief, betaalbaar en beschikbaar blijven. Regionaal werken we aan vernieuwing van het zorgaanbod, bijvoorbeeld via reablement (herstelgerichte zorg) en door mantelzorgers beter te ondersteunen.
2.2 Jeugd De druk op de jeugdzorg neemt landelijk toe door complexere problematiek en een groeiende vraag naar specialistische zorg. Wij willen hierop anticiperen door in te zetten op preventie en vroegsignalering. We versterken de samenwerking tussen zorg en onderwijs en verbeteren de informatievoorziening richting jongeren. Daarmee ondersteunen we niet alleen hun ontwikkeling, maar maken we ook de overgang van 18- naar 18+ soepeler en beter begeleid. Voor kinderen met extra zorgbehoeften maken we jeugdzorg toegankelijker. Daarbij zoeken we steeds naar een balans tussen kwaliteit en betaalbaarheid, zodat de zorg voor jongeren ook in de toekomst houdbaar blijft.
2.3 Gezond en veilig samenleven Een gezonde leefomgeving vraagt om meer dan alleen goede zorg: preventie, weerbaarheid en sociale verbondenheid zijn minstens zo belangrijk. Daarom bevorderen wij gezond gedrag en leefstijl, onder meer via het preventieakkoord en de inzet van JOGG (Gezonde Jeugd, Gezonde Toekomst). Daarmee richten we ons op thema’s als bewegen, gezonde voeding en mentale veerkracht van onze inwoners. Inclusie vormt daarbij een rode draad: voorzieningen moeten toegankelijk zijn voor iedereen, sociale structuren worden versterkt en verschillen in gezondheid en welzijn willen we zoveel mogelijk verkleinen.
35
2.1 Welzijn en zorg Nr.
Wat willen we bereiken (doelen) en wat gaan we daarvoor doen (acties)
2.1.1
We zijn een toegankelijke gemeente
Planning
Q1 - Q2 We onderzoeken in 2026 hoe we de vindbaarheid van de gemeente kunnen verbeteren. Daarbij betrekken we voorbeelden uit de regio en voeren we gesprekken met gebruikers en partners om te bepalen welke vorm het meest effectief is voor onze gemeente, bijvoorbeeld een sociale kaart (23). We implementeren de E-diensten en het Inwonerportaal van Centric voor aanvragen vanuit het sociaal domein. 2.1.2
2.1.3
We waarborgen effectieve, beschikbare en betaalbare maatwerkvoorzieningen We herijken de Centrumgemeenteregeling voor beschermd wonen en maatschappelijke opvang.
Q1
We ronden de regionale aanbestedingsprocedure voor Wmo-hulpmiddelen af.
Q1 - Q2
We hebben een samenhangend en toekomstigbestendig aanbod van preventie, welzijn en zorg We onderzoeken hoe een reablement-programma en technologische hulpmiddelen inwoners kunnen ondersteunen bij het zo lang mogelijk zelfstandig en zelfredzaam blijven. We versterken het aanbod van mantelzorgondersteuning, met daarbij extra aandacht voor jonge mantelzorgers.
2.1.4
Q1 - Q4
Q2 - Q4 Q1 - Q4
We versterken de mentale gezondheid van onze inwoners Q1 - Q4
We borgen activiteiten op het gebied van aanpak eenzaamheid. We onderzoeken of we een inloop voor mensen met een psychische kwetsbaarheid kunnen vormgeven.
Q1
We starten met de uitvoering van het regionale transformatieplan ‘Mentaal Gezond Twente’.
Q1 - Q4
We geven uitvoering aan het project mentale gezondheid jongeren, waaronder implementatie van de nieuwe wet met betrekking tot suïcidepreventie.
Q1 - Q4
2.2 Jeugd Nr.
Wat willen we bereiken (doelen) en wat gaan we daarvoor doen (acties)
2.2.1
We bevorderen preventie en vroegsignalering met betrekking tot jeugdhulp
2.2.2
We evalueren onze lokale aanpak kansrijke start.
Q1
We optimaliseren de aanpak van complexe echtscheidingen.
Q1 - Q4
We realiseren een toegankelijke, integrale en stevige toegang tot de jeugdhulp We intensiveren de deelname in (sub)regionale samenwerking rondom collectieve zorg-onderwijsarrangementen. We onderzoeken de mogelijkheid van subregionale inkoop met betrekking tot collectieve zorg-onderwijsarrangementen. We intensiveren onze communicatie aan bijna 18-jarigen over noodzakelijke stappen bij het wettelijk volwassen worden. We monitoren de inzet van de gezinswerker en schoolzorgondersteuner en breiden op basis van de resultaten mogelijk uit.
2.2.3
Q1 - Q4 Q1 - Q4 Q1 Q1 - Q4
We bieden vrij toegankelijke en passende hulp en ondersteuning We starten met een project om kinderopvang voor kinderen met een extra zorgbehoefte passend te maken.
2.2.4
Planning
Q3 - Q4
We waarborgen effectieve, beschikbare en betaalbare geïndiceerde jeugdzorg Q1 - Q4
We participeren in de regionale aanpak wachttijden.
2.3 Gezond en veilig samenleven Nr.
Wat willen we bereiken (doelen) en wat gaan we daarvoor doen (acties)
2.3.1
We zetten in op gezondheidsbevordering en - bescherming zodat inwoners weten hoe ze gezond kunnen leven en daarin hun verantwoordelijkheid nemen We geven uitvoering aan de lokale JOGG aanpak binnen onze gemeente.
Q1 - Q4
We geven uitvoering aan de jaarkalender van het Lokaal Preventieakkoord.
Q1 - Q4
We voeren interventies uit voor de aanpak van middelengebruik: overmatig alcoholgebruik, rook- en vapevrije generatie en preventie van drugsgebruik. We zorgen voor borging na 2026 (32).
Q1 - Q4
We treffen voorbereidingen om het nieuwe landelijke zorg en welzijnsakkoord (AZWA) te kunnen uitvoeren. 2.3.2
Planning
Q1 - Q4
We zetten in op veerkrachtige inwoners, vanuit een brede kijk op gezondheid We implementeren het gedachtegoed van Positieve Gezondheid en belang van waardigheid. Daarmee willen we de eigen kracht en vitaliteit van onze inwoners versterken (31).
36
Q1 - Q4
2.3.3
We bevorderen gelijke kansen op gezondheid en geluk voor alle inwoners Q1 - Q4
We bieden kwetsbare inwoners de mogelijkheid om deel te nemen aan Welzijn op Recept. 2.3.4
We hebben een inclusieve samenleving met sterke sociale structuren waarin inwoners naar elkaar omkijken en elkaar accepteren We inventariseren samen met dorps- en/of wijkraden wat de behoefte is aan dorpsondersteuners of andere vormen van ondersteuning in kernen en wijken.
Q1
We onderzoeken de behoefte van veteranen en dienstslachtoffers als het aankomt op erkenning, waardering en zorg.
Q2 - Q3
We evaluren en herijken het actieplan inclusie. 2.3.5
Q1
Bevorderen van fysieke sociale en digitale toegankeijkheid We zorgen dat minimaal 5 grotere evenementen voor alle inwoners toegankelijk zijn.
Q1 - Q4
We sturen op minimaal 2 LHBTQI+ evenementen in onze gemeente.
Q1 - Q4
bedragen x € 1.000 02 Jeugd en WMO Wat mag het kosten?
Begroting 2026
MJR 2027
MJR 2028
MJR 2029
Saldo van baten en lasten Lasten 61000 Sociaal en cultureel werk 61010 Buurt en clubhuizen 61020 Maatschappelijk werk/slachtofferhulp 61030 Jeugd en gezin 61040 Hygienebegeleiding Kinderopvang 62000 Preventie en clientondersteuning 62010 Toegang tot eerste en tweede lijnsvoorziening 62210 Regionale voorzieningen jeugd 66000 Verstrekking Hulpmiddelen 67100 Begeleiding en dagbesteding WMO (OB 1 en 2) 67110 Verblijf en woonvoorziening 67120 Huishoudelijke ondersteuning 67130 Vervoer 18+ 67200 Jeugdzorg - specialistische zorg 68100 Inloop GGZ 68200 Jeugdbescherming en Jeugdreclassering 71000 Volksgezondheid Totaal Lasten
- 2.292 - 285 - 515 - 48 - 101 - 715 - 2.357 - 187 - 1.553 - 5.834 -7 - 5.745 - 629 - 10.504 - 801 - 478 - 2.356 - 34.407
- 2.226 - 285 - 515 - 48 - 101 - 606 - 2.291 - 213 - 1.572 - 5.847 -7 - 5.765 - 630 - 10.504 - 801 - 478 - 2.207 - 34.094
- 2.202 - 286 - 515 - 48 - 101 - 609 - 1.630 - 213 - 1.528 - 5.820 -7 - 5.707 - 630 - 10.504 - 801 - 478 - 2.208 - 33.287
- 2.204 - 288 - 515 - 48 - 101 - 612 - 1.705 - 213 - 1.529 - 5.820 -7 - 5.708 - 630 - 10.504 - 801 - 478 - 2.209 - 33.373
Baten 61000 Sociaal en cultureel werk 61010 Buurt en clubhuizen 61020 Maatschappelijk werk/slachtofferhulp 61040 Hygienebegeleiding Kinderopvang 62000 Preventie en clientondersteuning 62010 Toegang tot eerste en tweede lijnsvoorziening 66000 Verstrekking Hulpmiddelen 67100 Begeleiding en dagbesteding WMO (OB 1 en 2) 67130 Vervoer 18+ 71000 Volksgezondheid Totaal Baten
54 293 27 164 63 671 36 86 1.395
6 293 27 63 767 36 1.193
6 293 27 484 63 767 36 1.677
6 293 27 485 63 767 36 1.678
- 33.011
- 32.901
- 31.610
- 31.695
Mutatie reserves Toevoegingen
- 50
- 50
- 50
- 50
Onttrekkingen
-
-
-
-
Mutatie reserves
- 50
- 50
- 50
- 50
- 33.061
- 32.951
- 31.660
- 31.745
Saldo van baten en lasten
Resultaat
37
Belangrijkste financiële ontwikkelingen Begin 2025 heeft de Commissie Van Ark een rapport uitgebracht over de haalbaarheid van de Hervormingsagenda Jeugd. Dit advies is door het Rijk als zwaarwegend beschouwd en grotendeels overgenomen. De gevolgen hiervan zijn verwerkt in de meicirculaire 2025. In 2025 is de nieuwe inkoop van jeugdhulp ingegaan. Hierin zijn ook maatregelen uit de Hervormingsagenda verwerkt, zoals tariefdifferentiatie en ambulantisering. Met tariefdifferentiatie worden de vergoedingen beter afgestemd op de zwaarte en complexiteit van de geboden zorg. Ambulantisering betekent dat waar mogelijk zorg dichter bij huis en minder in (dure) residentiële instellingen wordt geboden, wat beter is voor het kind. Door deze maatregelen verwachten we de komende jaren een deel van de taakstelling te realiseren.
Nieuw beleid Continueren Welzijn op recept Dit programma ondersteunt inwoners met psychosociale problemen, eenzaamheid en overgewicht via welzijnstrajecten. Het voorkomt zorgkosten en verlicht de druk op huisartsen. Na 2026 vervalt de financiering, daarom stellen we voor om het programma voort te zetten en uit te breiden. Dit kost jaarlijks € 30.000,--.
Lokaal Preventieakkoord en JOGG 2026 Met het preventieakkoord en JOGG wordt ingezet op een gezonde leefstijl en het verkleinen van gezondheidsachterstanden. Voor de uitvoering is in 2026 € 53.000,-- extra nodig naast GALA-middelen, om coördinatie en uitvoering van activiteiten te borgen. Zonder deze bijdrage is voortgang van de programma’s onzeker. Uitbreiding E-diensten Sociaal domein We willen digitale dienstverlening verbeteren via E-diensten en het Inwonerportaal van Centric. Dit verhoogt snelheid, veiligheid en efficiëntie. De structurele kosten gaan we dekken door besparing op onze personeelsinzet. Eén tegen eenzaamheid We stellen voor om de lokale aanpak tegen eenzaamheid in 2026 te continueren. We voegen € 20.000,-- toe aan reeds beschikbaar budget van € 8.500,--. Dit voorkomt terugval van initiatieven en behoudt samenwerking tussen partners, in afwachting van structurele financiering na 2026.
Verbonden partijen die bijdragen aan programma 2: - Samen Twente. Een uitgebreide toelichting van deze verbonden partij is te vinden in paragraaf 6 Verbonden partijen.
38
Programma 3: Onderwijs, cultuur en sport
39
Inleiding Het aankomende jaar geven we uitvoering aan onze visie “Samen bouwen aan een kansrijke, gezonde en leefbare toekomst”, waarbij we investeren in toekomstbestendige voorzieningen. Deze voorzieningen vormen de basis voor een kansrijke, gezonde en leefbare samenleving. Ontwikkelingen zoals de groeiende aandacht voor basisvaardigheden en de toenemende druk op gelijke kansen maken duidelijk hoe belangrijk het is dat iedereen kan meedoen en toegang heeft tot goede voorzieningen.
3.1 Onderwijs Het onderwijs staat landelijk onder druk door hoge verwachtingen en toenemende verschillen in ontwikkelkansen. Voor de gemeente Hellendoorn betekent dit dat wij onze verantwoordelijkheid nemen voor toekomstbestendige en toegankelijke onderwijshuisvesting, zodat scholen in staat worden gesteld om hun onderwijs goed vorm te geven. Daarnaast nemen wij verantwoordelijkheid voor taken die direct samenhangen met onze wettelijke rol, zoals leerlingenvervoer en het tegengaan van voortijdig schoolverlaten. Voor bredere thema’s, zoals basis- en digitale vaardigheden, sluiten we aan bij initiatieven van onderwijs- en maatschappelijke partners.
3.2 Cultuur Cultuur is geen doel op zichzelf, maar een middel om participatie, ontmoeting en leefbaarheid te versterken. Het biedt ruimte om talent te ontwikkelen, verhalen te delen en elkaar te ontmoeten. Daarmee draagt cultuur bij aan inclusie, gezondheid en sociale cohesie. Landelijk groeit de aandacht voor de rol van cultuur in het bevorderen van gelijke kansen en sociale samenhang. We sluiten hierbij aan door cultuur breed toegankelijk te maken en in te zetten als instrument voor maatschappelijke ontwikkeling. Met het nieuwe cultuurbeleidsplan geven we hier in 2026 uitvoering aan, waarbij we borgen dat cultuur een blijvende bijdrage levert aan een levendige en verbonden gemeente.
3.3 Sport Sport en bewegen spelen een steeds grotere rol in het bevorderen van gezondheid, preventie en sociale verbondenheid. Waar sport vroeger vooral werd gezien als vrijetijdsbesteding, is het nu ook een belangrijk middel om inwoners vitaal te houden, ontmoeting te stimuleren en inclusie te versterken. Wij investeren daarom in sportvoorzieningen die toegankelijk en toekomstbestendig zijn. We benutten sportaccommodaties zo breed mogelijk en zorgen dat ze bijdragen aan zowel prestaties als participatie. Dit doen we in samenwerking met verenigingen, scholen en maatschappelijke partners.
40
3.1 Onderwijs Nr.
Wat willen we bereiken (doelen) en wat gaan we daarvoor doen (acties)
3.1.1
We hebben toekomstbestendige onderwijshuisvesting
3.1.2
We treffen voorbereidingen en gaan van start met de bouw van de nieuwe VSO De Elimschool.
Q1 - Q4
We breiden basisschool De Es in Hellendoorn uit.
Q1 - Q4
We starten met de nieuwbouw van de basisschool Prinses Marijke in Nijverdal.
Q1 - Q4
Het nieuwe schoolgebouw van basisschool de Veenbrug in Daarlerveen wordt in gebruik genomen.
Q4
We bieden toekomstbestendig leerlingenvervoer We evalueren de uitvoering van de verordening bekostiging leerlingenvervoer. We onderzoeken de mogelijkheden voor aanvullende ondersteuningsfuncties voor het zelfstandig leren reizen door leerlingen.
3.1.3
Planning
We verminderen het aantal voortijdig schoolverlaters in onze gemeente. We implementeren de Wet van school naar duurzaam werk en we intensiveren onze inzet (beleidsmatig en uitvoerend) op het Doorstroompunt.
Q1 Q1 - Q4
Q1
3.2 Cultuur Nr.
Wat willen we bereiken (doelen) en wat gaan we daarvoor doen (acties)
3.2.1
We vergroten en verbteteren de cultuurdeelname waar mogelijk We stellen een beleidsplan cultuur op met uitvoeringsagenda, waarin het gedachtengoed met betrekking tot het vergroten van de toegankelijkheid van sport en cultuur (met name voor niet vanzelfsprekende groepen) en de bijdrage aan de brede maatschappelijke opgave wordt meegenomen (3.3.1) (34).
3.2.2
Planning Q1 - Q2
We versterken de sociale cohesie door brede inzet op culturele activiteiten We voegen meer aanbod op het gebied van cultuur toe aan de Meedoenregeling.
Q3
3.3 Sport Nr.
Wat willen we bereiken (doelen) en wat gaan we daarvoor doen (acties)
3.3.1
We stimuleren, continueren en optimaliseren de sport- en beweegmogelijkheden voor alle inwoners van de gemeente Hellendoorn
3.3.2
We onderzoeken hoe we meer mensen kunnen bereiken met "Kennismaken met Sport".
Q3 - Q4
We stellen een sport-en beweegnota 2026-2029 op, waarin het gedachtengoed met betrekking tot het vergroten van de toegankelijkheid van sport en cultuur (met name voor niet vanzelfsprekende groepen), wordt meegenomen (3.2.1) (34).
Q1 - Q4
We intensiveren het multi-gebruik van de buitensportaccommodaties Q1 - Q4
We realiseren vier kunstgrasvelden. We actualiseren de gebruiksvoorwaarden om een intensievere en bredere benutting van het kunstgras mogelijk te maken. 3.3.3
Planning
Q1 - Q4
We optimaliseren de bedrijfsvoering van het Ravijn We geven uitvoering aan de acties uit het onderzoek naar de toekomstbestendigheid van het Ravijn.
Q1 - Q4
We ontwikkelen het sociaal sportcafé door.
Q3 - Q4
We onderzoeken hoe we de positie van het Ravijn als uitvoerend partner op het gebied van preventie, welzijn en zorg verder kunnen versterken.
Q1 - Q4
41
bedragen x € 1.000 03 Onderwijs Cultuur en sport Wat mag het kosten?
Begroting 2026
MJR 2027
MJR 2028
MJR 2029
Saldo van baten en lasten Lasten 42000 Onderwijshuisvesting 43000 Algemeen voorschools- en onderwijsbeleid 43010 Gemeenschappelijke onderwijsvoorzieningen 43020 Leerlingenvervoer 43030 Peuteropvang 51000 Algemeen sportbeleid 51010 Het Ravijn-zwem sport zorg - sport technisch 52000 Exploitatie sportaccommodaties 52010 Het Ravijn - zwem sport zorg - onderhoud accommodatie 52020 Onderhoud sportaccommodaties 53000 Kunst en Cultuur 53020 Evenementen 54000 Musea / expositieruimten 55010 Beheer monumentaal vastgoed 56000 Bibliotheek 56010 Lokale omroep Totaal Lasten
- 1.765 - 589 - 231 - 1.202 - 624 - 522 - 1.799 - 1.813 - 1.510 - 593 - 2.105 - 15 -8 - 80 - 1.958 - 28 - 14.842
- 1.869 - 591 - 238 - 1.202 - 626 - 322 - 1.847 - 1.818 - 1.448 - 595 - 2.157 - 15 -8 - 80 - 1.964 - 28 - 14.807
- 2.266 - 591 - 240 - 1.203 - 626 - 326 - 1.854 - 1.820 - 1.448 - 607 - 2.187 - 15 -8 - 80 - 1.966 - 28 - 15.265
- 2.369 - 592 - 242 - 1.203 - 634 - 330 - 1.857 - 1.813 - 1.469 - 614 - 2.205 - 15 -8 - 80 - 1.977 - 28 - 15.437
Baten 42000 Onderwijshuisvesting 43000 Algemeen voorschools- en onderwijsbeleid 43010 Gemeenschappelijke onderwijsvoorzieningen 43020 Leerlingenvervoer 51000 Algemeen sportbeleid 51010 Het Ravijn-zwem sport zorg - sport technisch 52000 Exploitatie sportaccommodaties 52010 Het Ravijn - zwem sport zorg - onderhoud accommodatie 52020 Onderhoud sportaccommodaties 53000 Kunst en Cultuur 54000 Musea / expositieruimten 55010 Beheer monumentaal vastgoed 56000 Bibliotheek 56010 Lokale omroep Totaal Baten
24 256 1 559 1.137 823 78 36 811 4 15 641 4.386
24 256 1 352 1.137 823 78 36 811 4 15 641 4.179
24 256 1 352 1.137 823 78 36 811 4 15 641 4.179
24 256 1 352 1.137 823 78 36 811 4 15 641 4.179
- 10.456
- 10.628
- 11.086
- 11.258
Mutatie reserves Toevoegingen
-
-
-
-
Onttrekkingen
-
-
-
-
Mutatie reserves
-
-
-
-
- 10.456
- 10.628
- 11.086
- 11.258
Saldo van baten en lasten
Resultaat
Belangrijkste financiële ontwikkelingen CAO-ontwikkelingen gesubsidieerde instellingen De gesubsidieerde instellingen hebben te maken met CAO-ontwikkelingen, dat betekent dat bij gelijkblijvende subsidie-afspraken er extra subsidie moet worden verstrekt. Deze verhoging van deze subsidies hebben we meegenomen in de programmabegroting.
Nieuw beleid Voor dit programma is er geen nieuw beleid opgenomen. 42
Programma 4: Mobiliteit en bereikbaarheid
43
Inleiding Een goed bereikbare, veilige en klimaatbestendige leefomgeving is onmisbaar voor de vitaliteit van onze gemeente. Landelijk zien we grote transities die ook lokaal voelbaar zijn: de omslag naar duurzame mobiliteit, de toenemende druk op infrastructuur, en de gevolgen van klimaatverandering zoals hevige regenval, droogte en hittestress. Voor onze gemeente betekent dit dat we investeren in een leefomgeving die toegankelijk, veilig en duurzaam is. We stimuleren inwoners en bezoekers om te kiezen voor gezonde en groene vormen van mobiliteit, versterken onze regionale verbindingen en bereiden ons watersysteem en de openbare ruimte voor op de effecten van klimaatverandering.
4.1 Mobiliteit Mobiliteit is een voorwaarde voor maatschappelijke deelname en economische ontwikkeling. In lijn met landelijke trends zetten wij in op duurzame en slimme mobiliteit: het stimuleren van de fiets, deelmobiliteit en schonere vervoersmiddelen. Daarbij is het uitgangspunt dat inwoners en bezoekers vlot, veilig en eenvoudig kunnen reizen, met keuzevrijheid tussen vervoersopties. Tegelijkertijd hebben we oog voor mobiliteit van specifieke doelgroepen. Basismobiliteit vormt hiervoor het vertrekpunt: iedereen moet de mogelijkheid hebben om deel te nemen aan de samenleving, ongeacht leeftijd, beperking of woonlocatie.
4.2 Water en riolering De gevolgen van klimaatverandering vragen om een toekomstbestendig watersysteem. Voor ons betekent dit dat we inzetten op het vasthouden, bergen en benutten van water, en het beter scheiden van schoon en vuil water. Met een nieuw water- en rioleringsplan vanaf 2026 koppelen we waterbeheer aan klimaatadaptief en natuurinclusief bouwen. Daarmee versterken we de bodem- en waterkwaliteit en vergroten we de biodiversiteit.
4.5 Bereikbaarheid Goede bereikbaarheid binnen onze gemeente en naar de regio is belangrijk voor de leefbaarheid van dorpen en kernen. Maar ook voor de aantrekkelijkheid van onze gemeente als vestigingsplaats. We zetten daarom in op het versterken van station Nijverdal als mobiliteitsknoop, het behouden van station Daarlerveen, en betere spoorverbindingen zoals de intercity Zwolle–Enschede en de Nedersaksenlijn. Tegelijkertijd investeren we in een veilige en toegankelijke infrastructuur, met aandacht voor verkeersveiligheid en onderhoud van kunstwerken.
44
4.1 Mobiliteit Nr. 4.1.1
4.1.2
4.1.3 4.1.4
Wat willen we bereiken (doelen) en wat gaan we daarvoor doen (acties)
Planning
We investeren in veilige en toekomstbestendige bereikbaarheid We bevorderen groene mobiliteit en stimuleren het gebruik van deelmobiliteit (10).
Q1 - Q4
We starten een promotiecampagne voor het gebruik van aanwezige deelauto's. We onderzoeken samen met de provincie Overijssel en gemeenten hoe we een vervolg geven aan de concessie voor het plaatsen van laadpalen in de openbare ruimte (53).
Q1 - Q4 Q1 - Q4
We zetten in op het versterken van station Nijverdal als mobiliteitsknoop (48).
Q1 - Q4
We stimuleren het gebruik van de fiets We geven uitvoering aan het project Doortrappen.
Q1 - Q4
We nemen deel aan de Europese mobliteitsweek.
Q1 - Q4
We gaan de Schaapskooiweg inrichten als fietsstraat.
Q1 - Q4
We continueren het project om schoolroutes veiliger te maken.
Q1 - Q4
We zorgen ervoor dat parkeren snel en comfortabel kan We stellen een parkeernota op voor het Masterplan centrum Nijverdal.
Q2 - Q4
We zetten openbaar vervoer in als een volwaardig alternatief voor autogebruik We onderzoeken samen met de gemeenten Twenterand en Wierden en de provincie Overijssel hoe we vanuit het principe van basismobiliteit vervoer voor geïndiceerden en regulier openbaar vervoer kunnen integreren.
Q2
4.2 Riolering en water Nr.
Wat willen we bereiken (doelen) en wat gaan we daarvoor doen (acties)
4.2.1
We hebben onze afval-, hemel- en grondwatervoorzieningen op orde en toekomstgericht ingericht
4.2.2
Planning
We geven uitvoering aan het beleidsplan IBOR.
Q1 - Q4
We stellen een strategische vervangingsprognose op voor onze riolering op basis van actuele rioolinspecties.
Q3 - Q4
We spannen ons in voor een gezonde en toekomstbestendige leefomgeving We stimuleren duurzame initatieven met betrekking tot een waterrobuuste omgeving.
Q1 - Q4
We stellen een nieuw beleidsplan op voor water en riolering.
Q1 - Q2
4.3 Bereikbaarheid Nr.
Wat willen we bereiken (doelen) en wat gaan we daarvoor doen (acties)
4.3.1
We investeren in een goede en veilige bereikbaarheid
Planning
We zetten ons actief in voor een sterke spoorverbinding tussen Zwolle en Münster. Ons doel is het realiseren van een intercityverbinding Q1 - Q4 die tweemaal per uur rijdt richting zowel Enschede als Zwolle, met een vaste stop in Nijverdal. Daarnaast volgen wij de voortgang rondom de Nedersaksenlijn nauwlettend, nu het Rijk hiervoor financiële middelen heeft vrijgemaakt (49). 4.3.2.
We zetten ons in voor het behoud van het station Daarlerveen (50).
Q1 - Q4
We zetten ons in voor een veilige en beschikbare infrastructuur We herijken het beheerplan civiele kunstwerken.
Q4
Belangrijkste financiële ontwikkelingen Er zijn geen belangrijke financiële ontwikkelingen binnen dit programma die gemeld moeten worden.
Nieuw beleid Er is voor dit programma geen nieuw beleid opgenomen.
45
bedragen x € 1.000 04 Mobiliteit en bereikbaarheid Wat mag het kosten?
Begroting 2026
MJR 2027
MJR 2028
MJR 2029
Saldo van baten en lasten Lasten 21000 Aanleg en reconstructie wegen 21010 Wegbeheer algemeen 21020 Onderhoud verhardingen 21030 Bermen en sloten 21040 Straatreiniging 21050 Gladheidsbestrijding 21070 Verkeer 21080 Verkeerseducatie 22000 Parkeren 25000 Openbaar vervoer 72000 Ontwikkeling GRP 72010 Aanleg, beheer en onderhoud riolering 72030 Inkomsten rioolheffing Totaal Lasten
- 1.634 - 1.620 - 2.522 - 551 - 665 - 149 - 317 - 56 - 723 - 170 - 1.746 - 1.818 -8 - 11.979
- 1.765 - 1.637 - 2.535 - 562 - 712 - 152 - 322 - 75 - 665 - 171 - 1.699 - 1.847 -8 - 12.149
- 1.729 - 1.632 - 2.540 - 565 - 712 - 153 - 303 - 87 - 669 - 172 - 1.645 - 1.851 -8 - 12.065
- 1.821 - 1.633 - 2.543 - 569 - 759 - 155 - 304 - 89 - 683 - 177 - 1.710 - 1.847 -8 - 12.298
Baten 21000 Aanleg en reconstructie wegen 21010 Wegbeheer algemeen 21020 Onderhoud verhardingen 21040 Straatreiniging 21080 Verkeerseducatie 22000 Parkeren 25000 Openbaar vervoer 72000 Ontwikkeling GRP 72010 Aanleg, beheer en onderhoud riolering 72030 Inkomsten rioolheffing Totaal Baten
24 103 34 38 97 41 40 4.988 5.364
24 103 34 38 97 41 40 4.988 5.364
24 103 34 38 97 41 40 4.988 5.364
24 103 34 38 97 41 40 4.988 5.364
- 6.615
- 6.785
- 6.701
- 6.934
Mutatie reserves Toevoegingen
-
-
-
-
Onttrekkingen
-
-
-
-
Mutatie reserves
-
-
-
-
- 6.615
- 6.785
- 6.701
- 6.934
Saldo van baten en lasten
Resultaat
46
Programma 5: Woon- en leefomgeving
47
Inleiding De komende jaren werken we aan een duurzame, leefbare en toekomstbestendige gemeente. Daarbij nemen we landelijke en regionale trends nadrukkelijk mee, zoals verstedelijking, de transitie in de landbouw, biodiversiteitsverlies, energievraagstukken en de groeiende behoefte aan woningen. Al deze thema’s komen samen in de Brede Omgevingsvisie Hellendoorn 2040, die dit jaar wordt vastgesteld. Deze visie beschrijft het integrale toekomstbeeld van onze gemeente, zowel voor de fysieke leef omgeving, als voor onze maatschappelijke en economische opgaven. Deze visie vormt het kompas voor keuzes in de komende decennia.
5.1 Openbare ruimte De openbare ruimte krijgt steeds meer functies: het is niet alleen de plek voor verkeer en voorzieningen, maar ook voor ontmoeting, gezondheid en klimaatadaptatie. Landelijk groeit de aandacht voor groene steden en dorpen en de rol van de leefomgeving bij welzijn. Voor ons betekent dit dat we inzetten op het behoud en de versterking van onze groene leefomgeving, het vergroten van biodiversiteit en het toekomstbestendig maken van voorzieningen zoals speelplekken, begraafplaatsen en bedrijventerreinen. Daarbij voeren we vanaf 1 januari 2026 diftar in. Deze overgang naar een nieuw afvaltariefsysteem is een essentiële stap richting een duurzamer en bewuster gebruik van grondstoffen en vraagt om zorgvuldige invoering en brede communicatie. Ook zetten we de speelruimtevisie om in concrete acties, waarbij de inclusieve inrichting van speelplekken centraal staat: plekken die uitnodigen tot ontmoeting en beweging voor zowel kinderen als ouderen. Daarnaast pakken we de uitvoering van de gebiedsaanpak Daarlerveen op, waarbij maatwerk en participatie centraal staan. In Daarle werken we (afhankelijk van de besluitvorming over de haalbaarheid in september 2025) aan een vervolg voor de multifunctionele accommodatie (MFA).
5.2 Leefbaar platteland Het platteland staat onder druk door landelijke opgaven rondom stikstof, natuurherstel, klimaat en energietransitie. De onzekerheid over het landelijke beleid en de toekomst van de landbouw zorgt voor vragen bij agrarische ondernemers en inwoners, en zet de leefbaarheid in het buitengebied onder druk. Wij zetten ons daarom in voor een vitaal en toekomstbestendig platteland, in balans met natuur, landschap en leefbaarheid. Dat doen we door het Agrarisch Actieplan te evalueren en de inventarisatie buitengebied te gebruiken om scherp te krijgen waar we nu staan en wat dat betekent voor onze visie op de toekomst. We betrekken agrariërs, erfeigenaren en buurtschappen actief bij dit proces, onder meer via bijeenkomsten en gebiedsgerichte samenwerking. Daarnaast nemen we deel aan de toekomstverkenning van de provincie Overijssel en werken we in West-Twente-verband aan een gezamenlijke visie en uitvoeringskracht. Zo verbinden we lokale kracht met regionale en landelijke ontwikkelingen.
5.3 Wonen Wonen is één van de grootste maatschappelijke opgaven van de komende jaren. De druk op de woningmarkt vraagt niet alleen om meer woningen, maar ook om woningen die aansluiten bij de behoeften van verschillende doelgroepen en bijdragen aan een gezonde bevolkingsopbouw. Onze ambitie is het realiseren van 1.000 extra woningen tot 2033. Daarbij gaat het nadrukkelijk om meer dan aantallen alleen: woningen moeten bijdragen aan vitale dorpen en wijken, het behoud van voorzieningen en een gezonde bevolkingsopbouw. De Routekaart Wonen en het volkshuisvestingsprogramma zijn hiervoor richtinggevend.
48
We houden rekening met de vergrijzing en het langer zelfstandig thuis wonen, wat vraagt om levensloopbestendige woningen en zorg dichtbij. Daarnaast zetten we in op flexibele woonvormen en nieuwe concepten voor jongeren, starters, ouderen en bijzondere doelgroepen. Ook de huisvesting van statushouders maakt integraal onderdeel uit van onze opgave, binnen de kaders van de Spreidingswet.
5.4 Omgevingswet Met de invoering van de Omgevingswet krijgen we de mogelijkheid om de vele opgaven waar we voor staan in samenhang te benaderen. In 2026 stellen wij de Brede Omgevingsvisie Hellendoorn 2040 vast. Deze visie gaat nadrukkelijk verder dan de fysieke leefomgeving: zij beschrijft het brede toekomstbeeld van onze gemeente en legt de langetermijnkoers vast voor alle domeinen. Vanuit dit fundament werken we aan het eerste deel van het omgevingsplan, waarmee we deze keuzes vertalen naar de praktijk.
5.5 Duurzaamheid We staan voor de uitdaging om de gemeente Hellendoorn duurzaam en toekomstbestendig te maken. De opgaven rond energietransitie, klimaatadaptatie, biodiversiteit en circulariteit vragen om een integrale aanpak waarin economie, leefomgeving en samenleving in balans blijven. Onze inzet richt zich daarom op het versnellen van de verduurzaming van de gebouwde omgeving, het klimaatbestendig inrichten van de openbare ruimte en het versterken van natuur en biodiversiteit. Daarbij stimuleren we circulair gebruik van grondstoffen en bevorderen we een manier van bouwen en ontwikkelen die natuurinclusief en toekomstgericht is. In 2026 stellen we het warmteprogramma vast.
49
5.1 Openbare ruimte Nr. 5.1.1
Wat willen we bereiken (doelen) en wat gaan we daarvoor doen (acties)
Planning
We focussen op het behouden, beschermen en versterken van de groene leefomgeving en het bevorderen van biodiversiteit We planten in het kader van het collegeprogramma "4000 bomen en 2 km hagen" 60 toekomstbomen extra binnen de kom. In het buitengebied planten we zo'n 800 bomen en 500 m1 hagen via de boomdeeldag (6). We ontwikkelen een bomenleidraad en passen de kapverordening hierop aan.
Q1 en Q4
We inventariseren ons groen en bomen en stellen een meerjarenrenovatieplan op.
Q1 - Q4
We zorgen voor een vitaal boombestand door groeiplaatsverbetering van bomen.
Q1 - Q4
We starten met een nulmeting biodiversiteit om ontwikkelingen te kunnen volgen.
Q1 - Q4
We stellen een plan op om de hoofdgroenstructuren te versterken.
Q1 - Q4
We monitoren in samenwerking met IVN de biodiversiteit op voormalige gazons.
Q1 - Q4
We starten met een plan van aanpak voor vergroening in twee woonwijken.
Q1 - Q4
We voeren een pilot uit op Bedrijventerrein ’t Lochter
Q1 - Q4
We stellen een initiatieven- en participatiebegeleider, toezichthouder groen en een operationeel beheerder aan.
Q1 - Q4
We ontwikkelen een strategie voor bewonersinitiatieven in de vorm van een “menukaart”.
Q1 - Q4
We zetten onze inzet voort voor het vergroenen van straten en tuinen door middel van voorlichting, campagnes en de inzet van Tuincoaches. We besteden het groenonderhoud in de wijken opnieuw aan.
Q1 - Q4
Q1 - Q4
Ondanks het veranderende klimaat is het ook in 2050 fijn wonen en werken in de gemeente Hellendoorn
5.1.2
We maken samen met ondernemers een plan en voeren we een eerste deelproject uit om het bedrijventerrein t'Lochter toekomstbestendig in te richten. We scheiden in 2030 90% van het huishoudelijk afval en er blijft 50 kg restafval per persoon per jaar over We monitoren en evalueren de effecten van het nieuw ingezette afvalinzamelsysteem - diftar - op milieudruk, kosten en dienstverlening. We stellen een nieuw grondstoffenbeleidsplan 2026-2030 op.
5.1.3
Q1 - Q4
Q1 - Q4 Q4
We creeëren een openbare ruimte die uitnodigt tot bewegen We renoveren of omvormen 10 tot 15 speelplekken.
Q1 - Q4
5.2 Leefbaar platteland Nr.
Wat willen we bereiken (doelen) en wat gaan we daarvoor doen (acties)
5.2.1
We zorgen ervoor dat het vitaal platteland behouden blijft We evalueren het agrarisch actieplan en bepalen welke ondersteuning nodig blijft in relatie tot de uitkomsten van de inventarisatie buitengebied. We informeren en betrekken agrarisch ondernemers bij de uitkomsten van de inventarisatie buitengebied en het vervolgproces.
5.2.3
5.2.4
Planning Q1 - Q4 Q1
We ondersteunen erfeigenaren in tal van hulpvragen rondom hun erf We organiseren buurtschapbijeenkomsten om op laagdrempelige manier signalen op te vangen vanuit het erf en geven informatie over beleidsprocessen. Vraagstukken en (dreigende) knelpunten met betrekking tot het toekomstperspectief van de landbouw en een vitaal buitengebied helpen oplossen We zetten ons in West-Twente verband in om de opgaven concreter te krijgen, o.a. door de gemeentelijke inventarisaties op vergelijkbare manier uit te voeren en samen te voegen tot een inventarisatie buitengebied West-Twente en te komen tot een WestTwentse Visie en evt. uitvoeringsprogramma. We ondersteunen het gebiedsproces Noaboerschap Haarle en betrekken hen bij het proces van de inventarisatie buitengebied.
Q3 - Q4
Q1 - Q4 Q1 - Q4
5.3 Wonen Nr.
Wat willen we bereiken (doelen) en wat gaan we daarvoor doen (acties)
5.3.1
We zorgen voor voldoende, betaalbare en geschikte woningen voor alle inwoners
5.3.2
Planning
We stellen een huisvestingsverordening met urgentieverordening voor aandachtsgroepen op.
Q1 - Q4
We bereiden de ontwikkeling van centrumgebied voor en brengen deze in procedure.
Q1 - Q4
We bereiden de ontwikkeling van Nijverdal Zuid voor en brengen deze in procedure.
Q1 - Q4
We realiseren extra woonwagenstandplaatsen.
Q1 - Q4
We stellen een leegstandverordening op.
Q1 - Q4
We houden onze dorpen en kernen leefbaar We voeren samen met Stec groep een behoefteonderzoek uit in onze dorpen en kernen.
50
Q1 - Q4
5.4 Omgevingswet Nr.
Wat willen we bereiken (doelen) en wat gaan we daarvoor doen (acties)
5.4.1
We sturen op integrale en toekomstbestendige doelstellingen
Planning
We stellen de brede Omgevingsvisie Hellendoorn 2040 op.
Q2
We stellen het eerste deel van het Hellendoornse omgevingsplan op.
Q1 - Q4
5.5 Duurzaamheid Nr.
Wat willen we bereiken (doelen) en wat gaan we daarvoor doen (acties)
5.5.1
We besparen meer energie en we wekken meer duurzame en betaalbare energie op
Planning
We zetten in op het energiezuiniger maken van woningen, bedrijventerreinen en de gemeentelijke organisatie (gebouwen en vervoer). We stellen een CO2 prestatieladder op (voor inzicht in uitstoot en vermindering, zowel binnen de eigen organisatie als de keten).
Q2
We stellen een Warmteprogramma op en werken de wijkuitvoeringsplannen uit. 5.5.2
Q2
We zijn beter bestand tegen extreme weersomstandigheden We actualiseren de subsidieregeling afkoppelen regenwater en vergroenen.
Q4
We richten de openbare ruimte klimaatadaptief in.
Q1 - Q4
We informeren inwoners, bedrijven en organisaties over hoe te handelen bij hitte, droogte en wateroverlast.
Q1 - Q4
We integreren klimaatadaptatie-eisen in nieuwe gebiedsontwikkelingen, herinrichtingen en bij aanpassing gemeentelijke gebouwen. 5.5.3
5.5.4
Q1 - Q4
Q1 - Q4
We vergroten de biodiversiteit en maken het groen in de gemeente robuuster We stellen kaders op voor natuurinclusief bouwen en passen dit toe bij nieuwe projecten.
Q4
We stellen een soortenmanagementplan op.
Q2
We gaan verantwoord en efficiënt om met grondstoffen door te werken aan een circulaire economie We werken de ambities en doelen voor circulariteit verder uit.
Q4
We integreren circulariteitscriteria in gemeentelijke inkoop en aanbesteding.
Q1 - Q4
We geven voorlichting aan bedrijven en inwoners over circulair gebruik van grondstoffen.
Q1 - Q4
bedragen x € 1.000 05 Woon en leefomgeving Wat mag het kosten?
Begroting 2026
MJR 2027
MJR 2028
MJR 2029
Saldo van baten en lasten Lasten 32000 Bedrijventerreinen 57000 Openbaar groen 57010 Groene en biodiverse leefomgeving 57020 Speelplaatsen 73000 Huishoudelijk afval 73010 Inkomsten afvalstoffenheffing 73020 Verwerking Bedrijfsafval 74000 Milieu algemeen 74030 Dierplaagbestrijding 74040 Duurzaamheid 75000 Begraafplaatsen 81000 Structuurplannen 81010 Bestemmingsplannen 82000 Bouwgrondexploitatie 83000 Wonen 83020 Vergunningen 83030 Grondzaken Totaal Lasten
- 284 - 3.656 - 224 - 515 - 3.899 -8 - 146 - 1.894 -6 - 185 - 474 - 1.197 - 3.002 - 147 - 1.348 - 158 - 17.144
- 286 - 3.667 - 253 - 536 - 3.882 -8 - 148 - 1.920 -6 - 185 - 485 - 1.203 - 1.348 - 152 - 1.298 - 167 - 15.546
- 17 - 3.699 - 256 - 553 - 3.843 -8 - 149 - 1.925 -6 - 116 - 503 - 1.167 - 1.954 - 152 - 1.290 - 173 - 15.812
- 19 - 3.730 - 258 - 573 - 3.848 -8 - 149 - 1.928 -6 - 116 - 514 - 1.138 - 1.333 - 152 - 1.279 - 186 - 15.236
353 93 763 4.547 83 5 526 99 2.996 -
355 100 766 4.547 83 5 526 99 1.342 -
86 108 768 4.547 83 5 526 99 1.947 -
86 116 769 4.547 83 5 526 99 1.325 -
Baten 32000 Bedrijventerreinen 57000 Openbaar groen 73000 Huishoudelijk afval 73010 Inkomsten afvalstoffenheffing 73020 Verwerking Bedrijfsafval 74000 Milieu algemeen 74040 Duurzaamheid 75000 Begraafplaatsen 81010 Bestemmingsplannen 82000 Bouwgrondexploitatie 83000 Wonen
51
73010 Inkomsten afvalstoffenheffing 73020 Verwerking Bedrijfsafval 74000 Milieu algemeen 74040 Duurzaamheid 75000 Begraafplaatsen 81010 Bestemmingsplannen 82000 Bouwgrondexploitatie 83000 Wonen 83020 Vergunningen 83030 Grondzaken Totaal Baten
4.547 83 5 526 99 2.996 910 98 10.472
4.547 83 5 526 99 1.342 910 98 8.831
4.547 83 5 526 99 1.947 910 98 9.176
4.547 83 5 526 99 1.325 910 98 8.564
- 6.671
- 6.715
- 6.636
- 6.672
Mutatie reserves Toevoegingen
- 21
-
-
-
Onttrekkingen
331
283
270
270
Mutatie reserves
310
283
270
270
- 6.361
- 6.432
- 6.366
- 6.402
Saldo van baten en lasten
Resultaat
Belangrijkste financiële ontwikkelingen Hogere gemeentelijke bijdrage Omgevingsdienst (ODT) De ODT is belast met het uitvoeren van diverse taken op het gebied van vergunningverlening, toezicht, handhaving van en advisering over het omgevingsrecht, in het bijzonder op het gebied van milieu. Landelijk zijn er diverse ontwikkelingen zoals de professionalisering van omgevingsdiensten en landelijke eisen aan robuustheid van omgevingsdiensten. Ook ODT kampt met forse loon- en prijsstijgingen, deze leiden tot een hogere bijdrage aan de ODT de komende jaren. De verhoging is verwerkt in onze programmabegroting.
Nieuw beleid Licentie planningstool Planning.nl Openbare ruimte Wij stellen voor om in het team Openbare Ruimte de tool Planning.nl in te voeren, zodat de planning efficiënter en foutlozer verloopt. De tool vervangt het huidige gebruik van Excel, biedt real-time inzicht en vermindert daarmee de werkdruk. De structurele kosten bedragen € 20.000 per jaar. Doordat de inzet van de tool leidt tot een verlaging van de personeelskosten, verwachten wij dat deze kosten vanaf 2027 volledig kunnen worden gedekt. Nieuwe woonwagenstandplaatsen We stellen voor om op basis van ons woonwagenstandplaatsenbeleid vijf extra standplaatsen te realiseren. In 2026-2027 wordt €235.000,-- geïnvesteerd in aanleg en voorzieningen. De structurele lasten bedragen vanaf 2028 € 11.000,-- per jaar. Uitvoering Groenbeleidsplan 2025-2035 Op 8 juli 2025 is door uw raad het groenbeleidsplan vastgesteld. De uitvoeringskosten van het basis-scenario en van het plusscenario 4 ‘Groen doen we samen’ zijn meegenomen in deze programmabegroting. De bedragen zijn voor 2026: € 381.000,--, voor 2027: € 418.000,--, voor 2028: € 403.000,-- en voor 2029 en verder: € 430.000,--. Uitbreiding formatie 1 fte Coördinerend projectleider OR We stellen voor om wegens toename van projecten binnen Openbare Ruimte een coördinerende projectleider aan te stellen.
De kosten van €102.000,-- worden voor de helft gedekt uit investeringsprojecten. De functie ondersteunt woningbouw, civiele techniek en herinrichting.
Verbonden partijen die bijdragen aan programma 5: - Twence Holding B.V. Een uitgebreide toelichting van deze verbonden partij is te vinden in paragraaf 6 Verbonden partijen.
52
Programma 6: Bestuur, veiligheid en dienstverlening Hellendoorn
53
Inleiding Een betrouwbaar bestuur, toegankelijke dienstverlening en een veilige leefomgeving vormen de pijlers van het vertrouwen dat inwoners in de gemeente stellen. Dat vertrouwen staat onder druk door bredere maatschappelijke ontwikkelingen. Steeds meer inwoners willen invloed uitoefenen op besluiten die hen raken, verwachten een overheid die digitaal en persoonlijk tegelijk is, en leven in een samenleving waar veiligheidsvraagstukken complexer en onvoorspelbaarder worden. Voor ons betekent dit dat wij het komende jaar investeren in democratische vernieuwing, toekomstgerichte dienstverlening en een robuuste veiligheidsaanpak. Daarmee sluiten we aan bij landelijke en internationale trends, maar geven we er een eigen lokale invulling aan: dichtbij inwoners, met oog voor de menselijke maat en met samenwerking als uitgangspunt.
6.1 Bestuurlijke vernieuwing De representatieve democratie staat onder druk door dalende opkomstcijfers en een groeiende roep om directe betrokkenheid van inwoners. Ook in onze gemeente zien we dat inwoners meer invloed willen op besluiten die hun leefomgeving raken. Met de nieuwe participatievisie en - verordening leggen we een stevige basis voor duidelijke kaders en invloed. De gemeenteraadsverkiezingen zijn in dit verband niet alleen een belangrijk moment van lokale democratie, maar ook een kans om nieuwe groepen (zoals jongeren) actief bij de lokale democratie te betrekken.
6.2 Dienstverlening De digitale samenleving verandert de manier waarop inwoners communiceren met de overheid. Inwoners verwachten snelle, toegankelijke en persoonlijke dienstverlening, terwijl landelijke wetgeving zoals de Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer (WMEBV) en de Wet open overheid (Woo) meer transparantie en digitale rechtszekerheid vraagt. We ontwikkelen daarom een nieuwe visie op digitale dienstverlening, waarin gebruiksgemak en betrouwbaarheid centraal staan. We kijken daarbij niet alleen naar digitalisering van bestaande processen, maar ook naar vernieuwing en innovatie, zoals het slim inzetten van data en kunstmatige intelligentie, om onze dienstverlening toekomstbestendig te maken.
6.3 Veiligheid De manier waarop we veiligheid ervaren, verandert onder invloed van bredere maatschappelijke ontwikkelingen. Landelijk neemt de aandacht voor ondermijning, digitale criminaliteit en maatschappelijke onrust toe. Om in deze snel veranderende omgeving veilig te kunnen werken en zorgvuldig met data op te gaan, is er meer aandacht nodig voor cyberveiligheid en digitale weerbaarheid van gemeenten. Ook lokaal spelen thema’s als leefbaarheid in de wijken, verkeersveiligheid en het tegengaan van overlast. Daarnaast zien we dat polarisatie en kwetsbaarheid in de samenleving de behoefte aan een sterke sociale basis vergroten. Voor ons betekent dit dat wij inzetten op een Integraal Veiligheidsbeleid dat verder gaat dan handhaving alleen. Preventie, samenwerking in de veiligheidsketen en het vergroten van bewustzijn en weerbaarheid bij inwoners en ondernemers staan centraal. Daarnaast intensiveren wij toezicht en investeren wij in gerichte voorlichting onze inwoners en ondernemers beter te informeren over risico’s en weerbaarheid. Door vroegtijdige signalering en gezamenlijke aanpak willen we risico’s verkleinen en zorgen we ervoor dat onze inwoners zich beschermd en veilig voelen in hun eigen leefomgeving. We gebruiken de AVE-werkwijze (Aanpak ter Voorkoming van Escalatie) om integraal te werken binnen het zorg- en veiligheidsdomein.