Notulen gemeenteraadsvergadering gemeente Heerlen, 1 en 2 november 2023

We vragen ons namelijk af of we wel altijd goed zitten bij cultuur tussen vraag en aanbod. Is het huidige aanbod aan cultuur wel altijd de cultuur die gewenst is door de Heerlenaar? We zouden willen vragen te kijken naar de balans tussen cultuur en sport & bewegen en dan te kijken of deze balans niet meer in evenwicht gebracht kan worden. Onze verenigingen staan onder druk en de gezondheid is een groot aandachtspunt. Kunnen we niet wat meer in sport en bewegen investeren?

Pagina 19 van 146

Over jeugdzorg en zorg is het afgelopen jaar heel veel gezegd. Niet altijd waren we het eens met het huidige beleid, maar uiteindelijk zien we dat we allemaal hetzelfde doel nastreven: Alle goeds voor onze zorg. We moesten een besluit nemen waar eigenlijk geen keuze was, maar zagen wel een wethouder die zichtbaar niet gelukkig was met de situatie en er toch vol voor wou gaan. We hopen dat we geen spijt gaan krijgen van onze gemaakte keuze en blijven graag geïnformeerd over de voortgang. We zullen altijd kritisch blijven op de zorg en met extra aandacht naar de jeugdzorg in onze stad kijken. We constateren ook dat ondanks diverse wereldwijde economische uitdagingen er nog steeds veel werkgelegenheid is. Iedereen die wil en kan werken, heeft in principe voldoende mogelijkheden om dat te doen. We moeten dus kritisch kijken naar manieren om werken aantrekkelijker te maken zonder dat de kosten voor ondernemer en burger dusdanig stijgen zodat ze over de grens gaan ondernemen en winkelen. Het komende jaar zal niet gemakkelijk worden voor veel ondernemers en medewerkers in onder andere de retail, groothandel, horeca en dienstverlening vanwege oplopende kosten, coronaschulden, netcongestie, stikstofregels, verminderd consumentenvertrouwen en personeelstekorten. Dan de cijfers. De inkomsten en uitgaven nemen aanzienlijk toe ten opzichte van 2023.

De financiële situatie van de stad is de afgelopen jaren vooral verbeterd vanwege de lage rentestanden. Het college presenteert nu weliswaar een begroting die sluitend is, maar het zorgwekkende aspect is wellicht dat de schuld van de gemeente Heerlen stijgt en mogelijk blijft stijgen door de oplopende rente. Bovendien dreigt de omslagrente (de gemiddelde rente die de gemeente Heerlen betaalt op al haar lang- en kortlopende schulden) de komende jaren extra sterk te stijgen bij iedere nieuwe investering. Dit terwijl deze begroting nog geen rekening houdt met de impact van middelen voor onder andere diverse scholen naar de binnenstad, het centrum van Hoensbroek, het Willemskwartier en het skatepark. Het is duidelijk dat men zeer creatief moet zijn om dit alles de komende jaren financieel dekkend te houden. De Jongerenpartij Heerlen ziet dus toch nog ruimte voor wat verbetering en aanvulling in deze begroting. Daarom willen we graag naast alle al gestelde vragen en input van zojuist nog enkele vragen en moties onder de aandacht brengen, omdat we van mening zijn dat er accentverschuivingen mogelijk zijn, zodat we nog enthousiaster worden voor het komende jaar om verder mee te bouwen aan de toekomst van Heerlen. Onze vragen en moties spreken verder voor zich. De voorzitter Dank u wel. De heer Reijnders.

De heer Reijnders, SP (interruptie) Het ging net over wonen en over de woningen van de corporaties. Ik hoorde de heer Hendriks zeggen: "De corporatie draagt ook een steentje bij. Daar maken we afspraken mee en dat doen ze allemaal hartstikke goed." Ik was daar een beetje verbaasd over, want wij kijken daar heel anders naar. We zien juist dat er een woningvoorraad is ontstaan die er uiterst beroerd bij ligt. Het gaat zeker niet over alles, maar de slechte voorbeelden zijn wel zo slecht dat het echt schrikken is. Vanwaar het grote vertrouwen en de positieve toon over de woningcorporaties, terwijl wij denken dat er echt nog wel wat te verbeteren valt? De heer Hendriks, Jongerenpartij Heerlen Ze laten wel zien dat ze mee willen werken. We onderschrijven dat ook daar niet altijd de neuzen dezelfde kant uit staan. Maar zoals wij het ervaren, zien we dat ze wel welwillend zijn en mee willen praten. Wij denken dat ze wel mee willen werken aan de toekomst. Als je sec kijkt naar wat geweest is, zijn er natuurlijk dingen waar je tegenaan loopt en waar we regelmatig zeggen dat het niet kan. Maar als je naar de toekomst kijkt, hebben wij het idee dat ze mee willen werken. Dan hebben we echt naar de toekomst gekeken. De heer Reijnders, SP (interruptie) Laat ik dan de hoop uitspreken dat dit klopt. We zullen ze hard nodig hebben, want er moet een hoop gebeuren.

Pagina 20 van 146

De heer Leers, Hart-Leers (interruptie) Meneer Hendriks, u hebt net uw betoog gehouden. Het was een duidelijk betoog dat de hele stad omvat. U bent van de Jongerenpartij. Net als vorig jaar vroeg ik mij af hoe jongeren zich gekend voelen in dit betoog. Het is redelijk taaie kost. Het is vrij weinig jongeren en heel veel algemeen. Ik neem aan dat u in uw achterban met deze en gene hebt gepraat over wat u wil gaan zeggen. Hoe valt zoiets in uw doelgroep? Als taaie kost of zo van, nee dat begrijpen wij en zo moet dat. Dat benieuwt mij gewoon in het algemeen. De heer Hendriks, Jongerenpartij Heerlen In de afgelopen weken zijn wij begonnen met een citaat van mijzelf. Ik was hier vorig jaar niet aanwezig, omdat ik corona had. Ik hoorde u inderdaad zeggen: hoe zien de jongeren dit nu? Wij hebben daarvan geleerd. Wij hebben dit hele verhaal juist geschreven met jongeren. Uw opmerking is in de laatste weken regelmatig voorbij gekomen. Ik zei inderdaad: denken we aan de opmerking van de heer Leers over wat onze jongeren willen, dus laten we het bij de jongeren neerleggen. We hebben die vorig jaar echt ter harte genomen. De voorzitter Meneer Leers, kijk eens, u hebt op allerlei plekken invloed! Dat smaakt dus best lekker. Meneer Bayraktar nog en dan gaan we naar de volgende. De heer Bayraktar, SP (interruptie) De Jongerenpartij roept het college op om te investeren in veiligheid.

Ik ben benieuwd naar hun eigen voorstellen. Heeft de Jongerenpartij voorstellen in die richting? Kan de fractievoorzitter van de Jongerenpartij de highlights van hun programma inzake veiligheid opnoemen? De heer Hendriks, Jongerenpartij Heerlen Kunt u dit uitleggen? De heer Bayraktar, SP (interruptie) U vraagt het college om te investeren in veiligheid. Ik vraag aan u of u zelf als partij voorstellen in die richting heeft inzake veiligheid. Wat zijn de highlights daarvan? Kunt u die opnoemen? De heer Hendriks, Jongerenpartij Heerlen Volgens mij vraag ik het college niet specifiek om te investeren in veiligheid. Wij onderstrepen natuurlijk wel dat veiligheid voorop staat, maar volgens mij vraag ik nergens specifiek naar veiligheid. Dat zal dan verweven zitten in de totale dingen die wij doen. Ik wil best een keer uitleggen hoe wij veiligheid zien, maar volgens mij heb ik dat hier niet in meegenomen en ben ik al redelijk door mijn tijd heen. De heer Bayraktar, SP (interruptie) Ik had liever dat u dat nu deed. Over een week kunnen we wel een keer samen zitten. Dan zie ik het wel. Tot dan. De voorzitter Volgens mij is het antwoord gegeven. Ik had gezegd dat dit de laatste interruptie was, dus ik ga naar de heer Daamen van Partij Hoensbroeks Belang. Dank u wel, meneer Hendriks. De heer Daamen, Partij Hoensbroeks Belang Voorzitter. Voor ons ligt de Begroting 2024.

Het zal niemand verbazen dat wij als Partij Hoensbroeks Belang het uitgebreid gaan hebben over centrumplan Hoensbroek. Wij zijn trots te concluderen dat sinds PHB deelneemt aan de politiek in Heerlen, de investeringen in Hoensbroek flink zijn toegenomen. Voorbeelden hiervan zijn onder andere het voormalig gemeentehuis,

Pagina 21 van 146

de BMV’s Auvermoer en Aldenhof, het Aldenhofpark, de renovatie van Zwembad Hoensbroek, de aanpak van het St. Janscollege en dadelijk ook nog het Veiligheidshuis in het voormalige politiebureau. Maar Partij Hoensbroeks Belang heeft nog een streven, een droom: een mooi plan voor Hoensbroek centrum, zodat we dit stadsdeel, gelegen in het noordelijkste puntje van Heerlen-Noord, de aandacht geven die het verdient. Het moet een voorbeeld zijn dat als basis kan dienen voor een uitrol over heel Hoensbroek. Ook een Hoensbroekenaar moet trots kunnen zeggen: ”Wij zijn een inwoner van gemeente Heerlen”, en niet het gevoel hebben een stiefkindje te zijn. Als je door Hoensbroek loopt, moet het een sfeer van trots uitstralen. Je moet als het ware de historie en de verbondenheid voelen van mensen van en met deze plek. Tijdens de algemene beschouwingen van vorig jaar riepen we daarom op om voor 2024 een bedrag te oormerken ter voorbereiding van de aanpak van Hoensbroek Centrum. Wij zijn zeer content dat hier nu een voorstel van € 300.000 voorligt. Het investeringskrediet om te komen tot een visie is een heel mooie start, maar wat gaat het college precies doen? Een visie en ontwikkelplannen zijn de eerste stapjes. Belangrijk echter is dat het niet bij een visie blijft. Er zijn concrete uitvoeringsplannen nodig.

Laten we niet weer een kwartiermaker van buitenaf benoemen, die veel geld verdient met allerlei ideeën die niet passen bij het Hoensbroeks DNA. Wij dringen aan op een aanpak met en door inwoners van Hoensbroek. Een aanpak met aandacht voor “het kastelendorp Hoensbroek”. Een aanpak met betrokkenheid van de eigen inwoners en ondernemers. Aandacht die verdergaat dan alleen een vernislaagje, maar die ook kijkt naar alle aspecten, zoals wat er moet gebeuren om in de komende jaren plezierig te kunnen wonen en wat de woningvoorraad moet zijn. Wat moet de beeldkwaliteit van Hoensbroek zijn? Aandacht met betrekking tot cultuur, erfgoed, sport en onderwijs. Wat doen we met kasteel Hoensbroek? Aandacht voor de verbinding naar de oude st. Jan, de verbinding met het romeinse bungalow onder de Schuureikenweg. De verbinding met het mijnverleden over de parkstadroute naar staatsmijn Emma. De verbinding van de parkstadroute met het centrum. Hoe gaan we levendigheid vergroten? Hoe nodigen we passanten uit om te verblijven? Met welke evenementen wordt het dorp in Hoensbroek een dorp waar altijd iets te doen is voor jong en oud? Allemaal vragen die beantwoord moeten worden. We hebben veel problemen met het tijdsplan dat het college voorstelt. Tussentijds dienen financiële middelen te worden weggezet in de komende begrotingen.

We willen voorstellen om direct te starten met visievorming en het opstellen van een concreet plan van aanpak met begrotingsvoorstellen in 2024, zodat in 2025 de middelen voorhanden zijn om echt aan de slag te gaan. We roepen het college op om hierin mee te gaan. We kunnen niet wachten tot 2025 met de aanpak van een aantal grote problemen, met het excuus: “dat wordt later opgepakt”. Wat gaat het college nu al doen om meer aandacht te geven aan stadsdeel Hoensbroek? Overigens willen wij een dankjewel uiten naar de andere partijen in de raad, die ook steeds vaker oog hebben voor de problematieken in Hoensbroek. Wij vertrouwen er dan ook op dat zij ons zullen blijven steunen en samen het college blijven porren om acties te laten zien in dit mooie stadsdeel. Economie en Lokale heffingen. Ondanks het feit dat er voor 2024 een economische groei van 1.9% verwacht wordt, is de verwachting dat de armoede zal stijgen. Het is daarom goed om te zien dat het college ervoor kiest om de lokale heffingen alleen te verhogen met een 3,1% inflatiecorrectie en de hondenbelasting verder af te bouwen voor de eerste hond. Feitelijk stijgen de gemiddelde woonlasten voor meerpersoonshuishoudens echter met €34,22 oftewel een stijging van 3,8%. Dit wordt veroorzaakt doordat de OZB-belasting 12,7% stijgt en niet 3,1% zoals in de tekst van blz. 147 staat. Graag uitleg hierover. Heerlen – Noord.

Een belangrijke reden voor ons om in de coalitie zitting te nemen, is het Nationaal Programma Heerlen-Noord. Voortdurende investering hierin, door onze gemeente, is en blijft wat ons betreft een must. De eerste piketpalen zijn inmiddels uitgezet en het fundament voor de weg naar verbetering wordt gestort. Het programma is een aanpak van lange adem, maar wij zijn het aan al onze inwoners verplicht. We blijven ons hiervoor maximaal inzetten. Buurtgericht werken. De begroting vermeldt dat we in 2024 de positie van buurtgericht werken gaan versterken. De ambities zijn mooi en juichen wij ook van harte toe. Wij staan er 100% achter dat het vereenvoudigen van subsidieaanvragen en evenementenvergunningen in gang wordt gezet. Veel besturen

Pagina 22 van 146

bestaan uit oudere personen en nieuwe aanwas is moeilijk te vinden. Zo is onlangs het bestuur van Broich gestopt. Hoe gaat dit nu verder en hoe waarborgen we het buurtgericht werken voor de toekomst? Buurtconciërges. We lezen dat in 2024 uitvoering wordt gegeven aan de unaniem aangenomen motie. Er wordt gestart in twee buurten en inmiddels is duidelijk dat de wijken de Dem en Vrieheide de primeur hebben. Deze buurtconciërges zijn het directe aanspreekpunt voor bewoners op het terrein van fysieke leefbaarheid van de openbare ruimte. Welke eisen worden gesteld bij de selectie van deze functionarissen? Onderhoud. Het is belangrijk om een schone, leefbare en veilige woonomgeving te hebben. Als participant aan het project Heerlen Schoon zien we verbetering met betrekking tot de hoeveelheid zwerfvuil. Ook wat betreft afvaldumping zien wij verbetering, maar we zijn er nog lang niet. Het besluit om matrassen gratis te kunnen aanbieden, is een goede stap. Wat gaan we nog meer doen om afvaldumpingen verder terug te brengen? Opvallend is de hoeveelheid afval bij onder andere de op- en afritten van de snelwegen en toegangswegen. Bij buurtgemeenten zien we zogenaamde afvalvangers in de berm staan. We verzoeken deze mogelijkheid serieus in overweging te nemen en dienen hiervoor een motie in. Vorig jaar hebben we een motie “buurtplan groenonderhoud” ingediend deze werd unaniem aangenomen.

We stelden voor om een groenonderhoudoverzicht aan te bieden aan de burgers en deze te publiceren in de stadskrant en om bij onderhoud van groen direct de rommel op te ruimen. Wat is met deze motie gebeurd? Veiligheid. Wij willen allemaal meer blauw op straat zien. Feit is echter dat we hierin niet echt gesteund worden door de landelijke overheid. In 2021 hebben wij een motie ingediend om het oude politiebureau van Hoensbroek nieuw leven in te blazen. Deze motie werd unaniem aangenomen. Recentelijk is de financiering toegekend om er een sociaal veiligheidscentrum te realiseren en wordt het gebouw begin 2025 operatief. Uiteraard zijn wij hier heel blij mee. Wij maken ons wel veel zorgen over de veiligheid in Hoensbroek-Centrum en vragen de burgemeester wat hij concreet gaat doen om deze te verbeteren. Wordt bijvoorbeeld de pilot om beveiligers in Hoensbroek Centrum te patrouilleren voortgezet? Wonen. PHB heeft in het verleden al vaker aangegeven zich ernstig zorgen te maken over de overlast in onder andere de Hoofdstraat,de Harmoniestraat en de Hommerterweg. Recentelijk waren er nog insprekers met betrekking tot de overlast in de Mgr. Lebouillestraat. Veel woningen in Hoensbroek zijn gekocht door huisjesmelkers en nog steeds worden deze veelal volgestopt met arbeidsmigranten of andere personen met problemen, zoals drugs-/alcoholverslaving of psychische problemen.

De woonomstandigheden zijn vaak slecht en de overlast is groot. Recentelijk heeft u een update gegeven met betrekking tot de controles. Wat zij nu de vervolgstappen? In 2021 en 2022 hebben wij een motie ingediend over zelfbewoningsplicht. Hierin werd gevraagd naar een onderzoek om samen met andere gemeentes op te trekken. Recentelijk heeft de wethouder een update gegeven. We blijven de voortgang met belangstelling volgen. Een ander punt van zorg blijft het Loma-huis in Hoensbroek.Het monumentaal gebouw verloedert met de dag meer. Graag een reactie van de wethouder met betrekking tot de huidige stand van zaken. In het verleden hebben wij het al vaker gehad over de bijenpoepoverlast in Nieuw-Lotbroek. Wij dienen nu een motie in om de APV met betrekking tot bijen aan te passen, zodat gehandhaafd kan worden en de problematiek kan worden aangepakt. Basisvoorzieningen in de wijken. Al jaren hameren we erop om zo veel mogelijk basisvoorzieningen in de wijk te behouden. Vorig jaar hebben wij een motie ingediend om te onderzoeken welke basisvoorzieningen in een wijk minimaal aanwezig moeten zijn. Het is goed om te lezen dat het college uiterlijk in 2024 komt met een kader inzake een versterking van het totaalaanbod en dan met name waar het gaat om pinnen, post en basisboodschappen. Er wordt onderzocht aan welke voorzieningen behoefte is en er worden experimenten gefaciliteerd.

Zo wordt er onder andere gekeken naar vaste en mobiele (SRV-achtige) oplossingen. Aan de wethouder de vraag: 2024 is een ruim begrip, kan de wethouder wat concreter zijn? We lezen dat er voorbereidingen getroffen worden voor zaterdagopenstelling van publieksbalies in het gemeentehuis. PHB maakt zich al jaren sterk voor een volwaardig gemeentelijk steunpunt in Hoensbroek-

Pagina 23 van 146

Centrum. In het coalitieakkoord is de passage opgenomen: De dienstverlening moet zo dicht mogelijk bij mensen in de stadsdelen plaatsvinden Dit zou onderzocht worden. Wat is de status hiervan? In het Meerjarig Bestuurlijk Programma stond: “We creëren in elke buurt een buurtpunt/gemeenschapshuis”. De gevraagde analyse is gemaakt, maar hoe nu verder of blijft het bij alleen een analyse? Voorzitter, ik ga afronden. Helaas is het gevoel van mensen in de stadsdelen nog steeds een van afstand. De vele projecten in het centrum krijgen veel aandacht, maar er gebeurt ook veel in de overige stadsdelen. Als wij de kloof willen dichten, zullen wij meer aandacht moeten besteden aan de communicatie met de inwoners in de overige stadsdelen. Blijf hier aub aandacht aan schenken. Afsluitend enkele woorden met betrekking tot de Griffie. Wij hebben een kleine griffie die veel werk verzet. Wij hopen dat zij binnenkort versterkt worden met een extra raadsadviseur die momenteel geworven wordt. Via deze weg willen wij het zittende team wederom bedanken voor hun inzet en ondersteuning. Tot zover voor deze eerste termijn. De voorzitter Dank u wel. Zijn er nog vragen? De heer De Groot. De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen (interruptie) Ik heb een aantal vragen. Zal ik ze allemaal achter elkaar stellen? De heer Daamen heeft het over het belang van het buurtgericht werk.

Wij onderschrijven dat uiteraard. U geeft het voorbeeld van het bestuur dat weggaat bij Broich. U stelt ook meteen de vraag: hoe nu verder? Die vraag begrijp ik natuurlijk. Mijn vraag is dan ook: hoe denkt hij zelf over hoe nu verder? Ik neem aan dat hij dan ook wel een bepaald gevoel heeft voor de motie die wij hebben ingediend om toch in de breedte, dat geldt ook voor buurtorganisaties, meer mensen op de been te krijgen om een steentje bij te dragen aan de wijken en de buurten. Dus ook in die buurtorganisaties. Dat is vraag 1. Vraag 2. U zegt dat u achter de plannen van Heerlen-Noord staat. Vooral doorgaan. Maar ik ga er toch ook van uit dat dit niet betekent dat u een carte blanche geeft. U zult toch ook graag willen weten hoe de centen worden besteed. Worden ze op een goede manier besteed? Hebben ze ook effect? Ik neem aan dat u daar ook een mening over heeft, meneer Daamen. Een andere vraag heeft betrekking op het Lomahuis. U zegt dat dit verloedert. Ik heb het net ook als voorbeeld genoemd in mijn betoog. Kunt u zich ook voorstellen dat dit bijvoorbeeld omgetoverd zou worden tot een krasse knarrenhofje? Als laatste. U noemt het politiebureau Hoensbroek en het belang daarvan. Dat snappen wij natuurlijk qua locatie. Heeft u ook nog meer ideeën over hoe u meer blauw op straat zou kunnen krijgen? Dat waren de vragen. Ik wil ze dadelijk wel even herhalen.

De heer Daamen, Partij Hoensbroeks Belang Ik ga mijn best doen. Als eerste buurtgericht werken. De voorgenoemde besluiten om in ieder geval de vergunningen voor evenementen makkelijker te maken, zodat het laagdrempeliger wordt, zijn een goede stap. Als ik een advies mag geven richting het college: maak eens promotie voor buurtgericht werken op de scholen om ook de jongeren te betrekken bij het buurtgericht werken. Zoals al aangegeven in ons betoog zijn er voornamelijk veel oudere bestuursleden, terwijl wij ook jongere aanwas nodig hebben. Dat even met betrekking tot buurtgericht werken. Dan had u een vraag over het politiebureau. Ik pak maar even de omgekeerde volgorde. We hebben van het begin af aan geijverd dat het politiebureau weer een functie krijgt om toezicht en blauwbewegingen in het centrum te krijgen. Dat is daar hard nodig met de huidige problematiek. De oproep voor de motie voor de boa's en dergelijke, daar staan we natuurlijk 100% achter. Dan had u nog een vraag over.

Pagina 24 van 146

De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen (interruptie) Ik had nog een vraag over Heerlen-Noord. U staat achter de plannen, maar hoe kijkt u aan tegen de financiële verantwoording daarvan? De heer Daamen, Partij Hoensbroeks Belang U stelde die vraag vorig jaar ook tijdens de Algemene Beschouwingen. Ik gaf toen aan dat wij het initiatief Heerlen-Noord van harte steunen. We hebben vorig jaar ook aangegeven dat het een vliegwiel is dat wij nodig hebben om verdere subsidies los te krijgen. Je ziet nu al positieve effecten. Het begint heel klein. Het begint ook bij de scholen om de generatie lange aanpak vlot te trekken tot die situatie verbetert. Wat was uw laatste vraag? De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen (interruptie) Dat was mijn laatste vraag. U hebt het al gehad over het Lomahuis. De heer Daamen, Partij Hoensbroeks Belang Volgens mij had u er vier. Ik heb er nu drie beantwoord. De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen (interruptie) Buurtgericht werk, Heerlen-Noord, politiebureau en Lomahuis. De heer Daamen, Partij Hoensbroeks Belang Lomahuis, die hadden we nog niet gehad. U stelt voor om daar krasse knarren - dat zijn uw woorden - te plaatsen. Heel graag. Sterker nog, ik denk dat de buurt daar minder problemen mee heeft dan met een opvang voor verslavingsproblematiek in die buurt. Dat willen we sowieso absoluut niet in die buurt erbij hebben.

U bent bekend met de populatie daar. Er is pas een school gebouwd. Er wordt binnenkort gebouwd waar Stichting Radar plaats gaat nemen. Op de Heisterberg is de nodige problematiek. Dat zal elkaar alleen maar versterken. Als er een maatschappelijke opvang komt, dan svp goed kijken naar de invulling daarvan. De voorzitter De heer Reijnders nog en dan ga ik naar de volgende spreker. De heer Reijnders, SP (interruptie) Ik heb een heel praktische vraag aan de heer Daamen. Ik ben het vergeten om mijn glas water mee te brengen. Zou u dat dadelijk mee kunnen nemen? De heer Daamen, Partij Hoensbroeks Belang Ik ga mijn best doen. De heer Reijnders, SP (interruptie) Het tweede is wat serieuzer van aard. Ik ben blij met de reactie van de heer Daamen, maar ik hoor net voor de tweede keer de vraag of wij vinden dat het nationaal programma zich financieel zou moeten verantwoorden. Volgens mij is het niet het Heerlens programma Heerlen-Noord, maar het nationaal programma Heerlen-Noord. Gelden komen ook vandaar. Wij zijn niet de opdrachtgever, noch de baas over dat programma. Ik ben blij dat u in ieder geval op de inhoud focust en dat steunt en aanjaagt. Volgens mij zegt u daarmee impliciet dat zij zich niet financieel hoeven te verantwoorden aan ons. Dat zullen zij doen aan de geldverstrekkers die vanuit Den Haag de middelen verstrekken. De voorzitter Dan ga ik naar de heer Bosch van de PVV.

Ik ga echt door.

Pagina 25 van 146

De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen (interruptie) Mag ik niet meer interrumperen? De voorzitter Ja, mag interrumperen, Maar we hebben afgesproken maximaal 3 minuten. Ik probeer ons aan de tijd te houden, meneer De Groot. De heer Daamen, Partij Hoensbroeks Belang U mag de vraag aan mij doorsturen. De heer Bosch, PVV Voorzitter. Uit liefde voor onze stad met hetzelfde lef die ons jaren verder hebben gebracht. Dat lezen wij ook nu weer in het meerjarig bestuurlijk programma 2024-2027. Over de visie ‘hetzelfde lef en daadkracht van de afgelopen jaren dat ons ver heeft gebracht’ hebben wij als PVV natuurlijk een andere mening. Wat de PVV betreft is 2023 een zeer onrustig jaar geweest. Het besturen van de stad heeft veel invloeden gehad die van tevoren niet te bepalen waren, zoals de hoge inflatie, de stijging van de prijzen van de eerste levensbehoeften en niet te vergeten, de energiecrisis die door de Oekraïense oorlog verder aangewakkerd is. Dit alles heeft geleid dat wij als stad onze reserves hebben aangesproken. Waar, zoals het nu eruitziet, in 2024 niks meer van over is. De PVV concludeert uit de begroting dat het college de doorwerking hiervan niet heeft voorzien. Voorzitter. Volgens de PVV betekent besturen ook vooruitzien en gezien het huidige economisch klimaat zal de PVV zich beperken tot 2024.

De PVV gaf het net al aan, ook nu is er nog steeds een slecht economisch klimaat. De prijzen in de supermarkten zijn duur, rekeningen worden duurder en mensen kunnen hun huizen niet goed verwarmen. De PVV heeft al gewaarschuwd dat onze burgers in de kou komen te staan, vooral nu er geen energieplafond of compensatie van de overheid meer is. De PVV waarschuwt dat dit een ramp zal worden voor de meeste inwoners van Heerlen, maar vooral voor de inwoners die een modaal inkomen hebben of onder de armoedegrens leven. De oorlogen in Oekraïne en het Midden–Oosten en de aanhoudende recessie hebben invloed op onze economie. De PVV verneemt uit deze begroting dat de coalitie hier en in hun vooruitblik geen rekening mee houdt. Voorzitter. En toch voert het college het akkoord uit zonder enige aanpassing, want ook nu hebben wij een sluitende begroting voor 2024 en is ook afgesproken met de provincie deze in 2025 ook sluitend moet zijn. De PVV leest ook dat er zelfs een bedrag van 1,64 miljoen incidenteel heeft kunnen vrijmaken voor nieuwe impulsen, maar ook nu moeten wij als gemeente rekening houden met de bezuinigingen van het Rijk van in totaal 3,4 miljard in 2026. Dit betekent dat het een resultaat geeft in 2026 van een verlies van ongeveer 20 miljoen voor de gemeente Heerlen als het misgaat. De PVV mist wederom de vooruitziende blik en de slag om de arm. Voorzitter.

In deze begroting is de PVV iets opgevallen. De VNG heeft dit jaar de cijfers beoordeeld en geeft aan dat de schuldpositie, het vreemd vermogen, maar liefst 88,2% bedraagt. Dit is kwetsbaar, wij zijn kwetsbaar. De gemiddelde nettoschuld per inwoner in Nederland bedraagt 1.970 euro. De gemeente Heerlen heeft een schuld van 4.826 euro per inwoner. Hiermee scoort de gemeente Heerlen wederom het niveau ‘kwetsbaar’. Hoe gaat de gemeente Heerlen zich inzetten om de schuld per inwoner te verbeteren? Voorzitter. Dan komen wij weer terug op Heerlen-Noord. De PVV betreurt het dat na herhaaldelijke geluiden uit de raad er weinig tot geen terugkoppelingen zijn vanuit het Nationaal Programma Heerlen-Noord. Wij hebben nu pas, na een te lange periode radiostilte, over een week een terugkoppeling over Nationaal Programma Heerlen-Noord. Is er in het afgelopen jaar niks tot stand gekomen wat het mededelen aan de raad waard is? Welke meetbare resultaten zijn er nu beschikbaar na de start in 2021 in Heerlen-Noord? Graag vernemen wij hierop antwoord van de wethouder. Het doel in Heerlen-Noord is de borging en uitrol van de aanpak van de verbetering van de sociale veiligheid van onze inwoners. Hierbij wordt een verbinding gemaakt tussen zorg, veiligheid, preventie en repressie.

Pagina 26 van 146

In de begroting van 2023 is de inzet van deze aanpak voor de drie focuswijken, Vrieheide, GMS en de kasteel/Hoofdstraat-West-Hoensbroek structureel geworden. Men heeft de ambitie om deze intensieve aanpak uit te rollen over alle wijken in Heerlen-Noord en uiteindelijk over heel Heerlen. De PVV omarmt elke verbetering van sociale veiligheid voor onze inwoners, maar stelt wel de volgende vraag: wat als na 2024 de toekenning uit de regiodeal tegenvalt, dan komt de aanpak in de aanvullende buurten in Heerlen-Noord te vervallen. Dan is de uitrol van deze succesvolle methodiek over heel Heerlen niet mogelijk. Wij vragen ons dan ook af: wat is dan wel mogelijk? Veiligheid in onze buurten staat of valt door de inzet van onze gewaardeerde boa’s. De PVV vraagt bij deze aan het college of de boa’s nu eindelijk op sterkte zijn. Zijn er inmiddels 35 fte ingevuld? Heeft het college zicht op het verloop bij deze dienst? Is er onderzoek gedaan naar de tevredenheid van onze boa’s die zich inzetten voor de gemeente Heerlen? Voorzitter. De PVV is het niet ontgaan dat ook onze jeugdzorg in zwaar weer verkeerd. Onlangs hebben wij nog de klappen gevoeld van Xonar, maar ook in de begroting van 2024 springt die 4,3 miljoen extra kosten ten opzichte van 2023 eruit. Via deze weg voorzitter, de PVV verneemt dat er een streven is om preventief en zo kortdurend mogelijk jeugdzorg aan te bieden.

Welke daling in aantallen hebben nu plaatsgevonden in de residentiële jeugdhulp van 2022 naar 2023? Wat is de verwachting van de ingezette daling voor 2024? Voorzitter. Ook het vervoer in onze regio blijft in beweging. Wij hebben allen kunnen vernemen dat Arriva verkocht is. Heeft de verkoop van Arriva nog consequenties voor de samenwerking met de gemeente Heerlen? De PVV is van mening dat wij als gemeente staan voor een betrouwbaar en toegankelijk ovsysteem voor onze burgers. Is dit nog gegarandeerd in de toekomst? Voorzitter. Wij zijn als stad de verplichting aangegaan om 7.500 woningen te bouwen vóór 2030. Is dit nog altijd een realistisch doel? Moet het beeld bijgesteld worden, of ziet het college genoeg speelveld om het doel te behalen? Tot slot, voorzitter. Wij hebben van verschillende verbonden partijen niet de jaarcijfers ontvangen. Waarom hebben wij deze cijfers niet ontvangen? Hoe kunnen wij de samenwerking met de verbonden partijen voortzetten als de cijfers niet aan ons bekend worden gemaakt? Open en transparant, dat zijn toch de termen van samenwerken en besturen? Hebben de nog ontbrekende cijfers invloed op de begroting? Tot zover, voorzitter. De voorzitter Dank u wel. De heer Reijnders. De heer Reijnders, SP (interruptie) De heer Bosch begon zijn betoog met zorgen over de kosten van mensen met een modaal inkomen of lager.

Hij noemde daarbij ook terecht de energiekosten en de energietoeslag. Is de heer Bosch het met mij eens dat de grootschalige renovatie van de sociale huurwoningen die eraan zit te komen enorm belangrijk is dat we daar de kansen pakken om te zorgen dat die woningen heel goed worden zodat de energierekening uiteindelijk omlaag gaat en mensen dat direct in de beurs gaan voelen. De heer Bosch, PVV Meneer Reijnders, daar ben ik het gelijk mee eens. Daar hebben we ook geen discussie over. Daar lossen we nu op dit moment het probleem niet mee op. Het is dadelijk 2024. Nu begint het kouder te worden en nu hebben we helaas denk ik geen alternatief voor die mensen. De heer Reijnders, SP (interruptie) Dat zou mijn volgende vraag zijn. Wat stelt de PVV voor? Ik snap uw punt. Tegelijkertijd doet u een soort oproep, maar u maakt het niet concreet. Wat zou u willen doen om de mensen op dit moment de verlichten? De heer Bosch, PVV

Pagina 27 van 146

Die leg ik even terug bij de wethouder. Ons gaat het erom, wat kunnen we doen? Hebben we ruimte in de begroting? Kunnen we daar nog iets vrijmaken voor die mensen of gaan we keuzes maken wat in de begroting staat. Als we niets hebben of als we niet meer genoeg hebben, dan zullen we iets moeten doen. Wij vinden het belangrijk dat we die mensen niet in de kou laten zitten. Zeer belangrijk zelfs. De voorzitter De heer Pauwels en dan ga ik door naar de volgende spreker. De heer Pauwels, CDA (interruptie) De heer Bosch begint zijn betoog met de zorgen die hij heeft over de rijksbegroting en wat de rijksbezuinigingen straks voor ons gaan betekenen. Wie het VNG-blad leest, weet al over welke bedragen het gaat. Ikzelf heb gelezen 3 miljard. De heer Bosch, PVV 3,4 miljard. De heer Pauwels, CDA (interruptie) U noemt zelf 3,4 miljard. U weet dus schijnbaar meer dan ik. Als laatste stelt u dan: de PVV mist wederom de vooruitziende blik en houdt een slag om de arm. Is dat een vraag aan het college of een constatering? Als dat een vraag is, dan deel ik die met u. De heer Bosch, PVV Nee, dat is een vraag aan het college. Wij kunnen niet inschatten of die 3,4 miljard wordt doorgezet. De VNG en de gemeenten zijn het niet eens met de overheid over wat met die 3,4 miljard moet gebeuren. Het kan dus nog veranderen, maar dat weet ik niet. Die vooruitziende blik heb ik niet.

De voorzitter Dank u wel, meneer Bosch. Ik geef het woord aan de heer Van den Berg van de VVD. De heer Van den Berg, VVD Voorzitter. Ode aan de gewone Heerlenaar. De gewone Heerlenaar die betrokken is bij zijn stad. De gewone Heerlenaar die keurig zijn gemeentelijke belastingen betaalt. De gewone Heerlenaar die een prima baan heeft, van net, tot ruim boven 120% van het minimum. De gewone Heerlenaar die een mening heeft, maar wars is van doorgeslagen polariserende discussies over onder andere arm en zogenaamd rijk. De Heerlenaar die misschien niet met zijn neus vooraan staat bij Cultura Nova, maar wel betrokken is bij zijn lokale cluppie. De Heerlenaar die niet droomt van een zwembad in een kerk, maar wel wakker ligt van de overlast in de buurt. De Heerlenaar die vanuit een huurhuis naar een koopwoning wil kunnen verhuizen. Voorzitter. De focus in ons beleid ligt sterk op de mensen die een probleem hebben. Die het zelfstandig maar moeilijk redden. Daar gaat veel aandacht naar uit. Terecht. Maar ook de gewone Heerlenaar verdient meer aandacht. Voorzitter. Onze stad staat gelukkig niet stil. Of het nu gaat om het Rijksprogramma Heerlen-Noord of het versterken van het medisch logistieke cluster. Of het investeren in de onderwijshuisvesting in onze binnenstad. Heerlen is in beweging. De vestiging van Zuyd Hogeschool naar het centrum van onze stad is een cruciaal project.

Het gaat zorgen voor nog meer levendigheid en ook de vervanging van de niet allermooiste panden. Als Heerlen investeren we met het opleggen van een publiekrechtelijke beperking door de vestiging van een Wet voorkeursrecht gemeenten. Hiermee investeren we substantieel en nemen we een serieus risico. Wat ons tot op heden niet duidelijk is, is hoe u dat risico gaat afdekken. Behoudens een intentie zijn er geen harde garanties dat Zuyd Hogeschool naar de binnenstad komt. Of is de wens de vader van de gedachte? Hierover hebben wij de volgende vraag. Kennelijk is er wel al besloten om een

Pagina 28 van 146

budget vrij te maken van 12 miljoen euro ter verwerving van panden aan de Promenade. Mogen we hieruit concluderen dat het in kannen en kruiken is met Zuyd Hogeschool? Voorzitter. In maart van dit jaar is de Woondeal Limburg gesloten en in mei van dit jaar stonden we stil bij de regionale en lokale woonvisie met als subkop “kansrijk wonen voor iedereen, nu en in de toekomst”. Graag geef ik u het volgende mee: In onze gemeente worden op dit moment circa 360 bestaande woningen te koop aangeboden, 8 bouwkavels, 6 nieuwbouwprojecten waarvan 27 nieuwbouwwoningen startend vanaf €465.000,-- en 16 nieuwbouwappartementen waarvan de goedkoopste €216.000,-- voor slechts 60m2. Het thema wonen heeft in deze stad altijd een sterke focus op huur in het sociale domein. Begrijp me niet verkeerd, dat is ook belangrijk. Maar wat ook belangrijk is, zijn woningen, en wat ons betreft betaalbare koopwoningen, voor de gewone Heerlenaar. Simpelweg traditionele betaalbare grondgebonden koop-nieuwbouwwoningen, al dan niet levensloopbestendig, in de categorie starters en doorstromers. Daarnaast geef ik ook graag het volgende mee. We hebben een gezonde ambitie om de MEDTECH met 12.000 arbeidsplaatsen te laten groeien. Naast de arbeidsplaatsen komt ook wonen om de hoek kijken. En als je dan in de begroting onder de paragraaf wonen kijkt, dan zien we een reservering van €200.000,—. Dat lijkt ons erg mager.

Hierover hebben wij een paar vragen. Kan het college aangeven of zij op koers ligt met betrekking tot de opgave in de Woondeal? Kan het college aangeven of zij nog gronden gaat uitgeven voor woningbouw? Zo ja, wanneer? Kan het college aangeven hoeveel nieuwbouw-eigendomskoopwoningen er op de markt komen in 2024? En kan het college aangeven hoe u op koers bent met de nieuwe huisvesting van arbeidsmigranten? Voorzitter. Los van de antwoorden willen wij alvast een motie inbrengen waar we ons college aansporen om tot gronduitgifte over te gaan om het eigenwoningbezit te bevorderen. Voorzitter. Het thema duurzaamheid wordt steeds belangrijker. Sterker nog, ieder weldenkend mens, onderneming, instantie of organisatie is hier inmiddels mee bezig. Er is ook geen weg meer terug. Het belang dat op spel staat kan niet groter zijn dan het is, namelijk de toekomst van de volgende generaties. We zien dat steeds meer partijen meedoen. Sommigen maken kleine stapjes, anderen weer grote. We lopen echter ook tegen muren aan. En een belangrijke belemmering is dat het bestaande stroomnet in Nederland vol begint te raken. Het gaat hier om afname, maar ook om terugleveringen op het net. Maar hoe zit dat in Heerlen? We lezen dat bedrijven geen stroom kunnen krijgen.

Maar om hoeveel bedrijven gaat het? En welke gevolgen brengt dat met zich mee? Zijn er alternatieven? Zo is een van de gevolgen dat bedrijven jarenlang moeten wachten op stroom, terwijl ze wel al bijvoorbeeld substantiële kosten hebben moeten maken, ook aan de gemeente. Hierover heeft de VVD een motie: betalen van leges op het moment dat ze aangesloten worden op de nutsvoorzieningen. Voorzitter. Ten aanzien van de verduurzamingsopgave zien we -helaas- dat sommige groepen achterblijven. Soms geremd door beperkte financiële middelen, soms omdat de woningcorporatie er voorlopig geen prioriteit aan geeft, soms omdat men het nut en noodzaak (nog) niet inziet en soms ook omdat het gebouwelijk niet kan. Hierover een paar vragen: Hebt u in beeld waar we verder kunnen opschakelen als het om verduurzaming gaat? Staan er naast de renovatieplannen van bijvoorbeeld Slakhorst, Versiliënbosch en Meezenbroek nog in andere wijken verduurzamingsprojecten op het programma? En welke inspanningen heeft u inmiddels verricht op de bedrijventerreinen? Bent u met ondernemers in gesprek? En hoe is het gesteld met de plaatsing van openbare laadpalen? Gaat uw ambitie slagen om in 2023-2024 66 openbare laadpalen te plaatsen of heeft u een grotere ambitie? Voorzitter. In Heerlen zijn we sterk als het gaat om mensen van een uitkering naar werk te begeleiden, bijvoorbeeld via de Bovengrondse Vakschool.

Een initiatief dat wat ons betreft niet bij de grenzen van Heerlen eindigt. Om onze regio op de kaart te houden, moeten we alle zeilen bijzetten om mensen te laten deelnemen aan het arbeidsproces. Dat doen we op de eerste plaats voor de mensen zelf, maar kort daarachter doen we dat ook om werkgelegenheid te waarborgen voor onze regio. Werkgevers zitten hier én vestigen zich hier ook omdat er mogelijkheden zijn, ook voor arbeidspotentieel. Arbeidspotentieel uit de regio en de Euregio. Het vestigingsklimaat wordt dus mede bepaald door de beschikbaarheid van arbeidspotentieel. Daarbij is ook de huisvesting van bijvoorbeeld internationale werknemers van belang.

Pagina 29 van 146

Vraag: in hoeverre ligt er in deze een ambitie van het college om internationale werknemers, bijvoorbeeld kenniswerkers, aan te trekken en te huisvesten? Voorzitter. Nu we kort stilstaan bij ambities graag ook aandacht voor zeer recent gepresenteerde Contourennotitie Nota Ruimte. In Den Haag ziet men -eindelijk- in dat er een absolute noodzaak is om alle regio’s beter te benutten. Zuid-Limburg wordt expliciet benoemd als regio met kansen, onder andere gebaseerd op de al aanwezige krachten voor economische ontwikkelmogelijkheden voor grootschalige woningbouw en gebiedsontwikkeling en daarbij behorende voorzieningen. Voorzitter. Dit is een kans voor een groeiagenda voor onze regio, onze stad. De VVD roept dit college dan ook op actief in te zetten op deze groeistrategie. En om dat aan te sporen, brengen wij een motie in. Voorzitter. Als er iets is waar gewone Heerlenaren wel een mening over hebben, is het hun leefklimaat. De één heeft het over de verloedering, de ander over de leegstand en weer een ander over de criminaliteit. Agressie en intimidatie van overlastgevende groepen in de diverse stadsdelen is een doorn in het oog van de gewone Heerlenaar. De VVD is voorstander van een strakke hand, want ook dat zegt iets over het veiligheidsgevoel: wetende dat het gezag waar nodig uitgeoefend wordt. Dat is ook een belangrijk uitgangspunt in ons coalitieakkoord.

De VVD heeft hierover een aantal vragen. Waar staan we met betrekking tot de veiligheidsaanpak? Hoe staat het met het veiligheidsgevoel, uitgedrukt in een cijfer? En waar wilt u volgend jaar staan? Niet onbelangrijk hierbij ook de relatie met zorg. We betalen behoorlijk aan Xonar, JENS en andere jeugdzorginstellingen. Wat zegt ons de beleidsevaluatie over onze aanpak, ook in termen van preventie? Voorzitter. Het laatste thema, maar zeker niet het minst belangrijk is onze financiën. Die ogen nog redelijk, en gelukkig heeft u de lastenverhoging tot een minimum weten te beperken. De hondenbelasting gaat zelfs weer een stapje naar beneden. Maar er komen donkere wolken aan de horizon. Vanaf 2026 gaat het regenen boven het ravijn. Hoe kunnen we hierop anticiperen? Betekent dat de hand op de knip? Moeten we niet nu al gaan prioriteren? Gaan we voor een zwembad in een kerk of gaan we echt op zoek naar een normaal, functioneel doelgroepenbad in het centrum van onze stad? Voorzitter. Het lijkt erop dat Heerlen in de toekomst scherpere keuzes moet gaan maken. Wij weten waar voor ons de prioriteit ligt. Namelijk bij de gewone Heerlenaar. Die gewone Heerlenaar die geen abnormale lastenverhoging wil. Geen gekkigheid, maar een schone, veilige buurt. Ode aan die gewone Heerlenaar. Dank u wel. De voorzitter Dank u wel. Er zijn drie interrupties.

We houden het ook bij deze drie, want we zitten aardig krap in de tijd. De heer Reijnders. De heer Reijnders, SP (interruptie) Wij hadden hier al de partij voor ouderen, de partij voor jongeren en nu hebben we kennelijk ook de partij voor de gewone Heerlenaar. Mocht u zich afvragen wie die gewone Heerlenaar is, die woont in een huurwoning, die wil een koopwoning, die staat niet vooraan bij Cultura Nova en die houdt van rommel. Is de VVD zich ervan bewust dat heel veel gewone Heerlenaar, ook door de afgelopen 20 jaar aan liberaal beleid, in een slecht geïsoleerde huurwoning woont, wel werkt, maar toch moeilijk rondkomt door de absurde prijzen en dat die gewone Heerlenaar echt wel andere noden of, zoals u dat noemt, problemen heeft dan u hier net te berde brengt? De heer Van den Berg, VVD Meneer Reijnders, hier staat iemand van de VVD, de Volkspartij voor Vrijheid en Democratie en niet van de Partij voor de gewone Heerlenaar. Maar ik voel me wel een met de gewone Heerlenaar. Ik begrijp zeker wat u zegt. Er is veel meer dan hetgeen u schetst. Maar we zijn wel kampioen als het gaat om het vergaren van sociale middelen uit Den Haag. Van onze begroting van 506 miljoen komt 399 miljoen van de rijksmiddelen ten behoeve van de zorg van mensen in onze stad. Dat is ook goed. Het is belangrijk dat we daar waar nodig onze steen bijdragen.

Pagina 30 van 146

Het is ook maar de vraag of het expliciet en uitsluitend alleen komt als gevolg van het beleid van de VVD uit Den Haag. Dat waag ik te betwijfelen. Het gaat om alle Heerlenaren in onze stad. Daar zitten mensen tussen die het goed kunnen dragen en mensen die het niet goed kunnen dragen. De heer Reijnders, SP (interruptie) Kortom, veel van de inspanningen die wij doen, gaan natuurlijk niet naar mensen met problemen, maar zijn er om mensen te steunen en om te voorkomen dat ze problemen krijgen. Kunt u het daarmee eens zijn? De heer Van den Berg, VVD Nee, daar ben ik het niet mee eens. Veel middelen gaan echt naar mensen die heel veel problemen hebbenen die we al jarenlang helpen om uit die problemen te komen. Maar wij zien ook dat heel veel mensen, ondanks onze steun, maar niet uit de problemen komen.

De heer Janssen, Jongerenpartij Heerlen (interruptie) Ik heb een aantal korte vragen. Ik heb uw verhaal over gewone Heerlenaren gehoord. Wat ons betreft zijn gewone Heerlenaren ook gewoon mensen die bijvoorbeeld verpleegkundige zijn. Als je fulltime werkt, komen zij niet in aanmerking voor die sociale huurwoning waar de heer Reijnders op doelt, want die verdienen daar simpelweg te veel voor. Daar mist het wat ons betreft ook qua woningaanbod. Ziet u dat ook zo? Refereert u aan dat soort mensen als u graag zou zien dat die wat meer gefaciliteerd worden? Dat is een. Twee. U geeft zelf aan dat u erg tevreden bent met de bovengrondse vakschool. Daar zijn wij ook heel erg blij mee. Alleen zien wij ook dat er met betrekking tot het aantal plaatsingen vanuit de bovengrondse vakschool nog ruimte voor verbetering is. Welk minimum zou u graag willen meegeven als target voor volgend jaar? Hoeveel van de 4000 mensen die nu nog aan de zijlijn staan, zouden wat u betreft moeten worden geplaatst op de arbeidsmarkt als gevolg van de bovengrondse vakschool? Als laatste. U zegt: als ik moet kiezen tussen een zwembad in de kerk of de gewone Heerlenaar een stap vooruit helpen, dan kies ik voor de gewone Heerlenaar. Heb ik dat goed begrepen? De heer Van den Berg, VVD Voor een deel.

De gewone Heerlenaar - met alle respect, die spreek ik ook - vraagt zich soms af of dat zwembad in een kerk wel nodig is. Die zegt: hartstikke mooi, maar dat gaat ongetwijfeld veel geld kosten. Daar hebben we natuurlijk nog geen enkel beeld bij. Veel van de gewone Heerlenaren hebben daar wel een idee bij, namelijk: past dat wel in onze stad om een zwembad in een kerk te hebben? Uw tweede vraag. Via de Bovengrondse Vakschool kunnen we zo veel mogelijk mensen uit een sociaal isolement krijgen, via een training, via een opleiding van de Bovengrondse Vakschool. Wat ons betreft zou dat niet hoeven te eindigen voor alleen de mensen in Heerlen. Het zou ook veel groter kunnen voor mensen in Parkstad. Ik heb geen kijk op aantallen. U zegt: 4000. Ik kan me voorstellen dat de helft daarvan via de Bovengrondse Vakschool aan de slag zou moeten kunnen gaan. Uw laatste opmerking heeft te maken met de sociale huurwoningen. Juist in die sociale huurwoningen wonen ook politieagenten en verpleegkundigen. Die mensen willen graag naar een gewone, normale koopwoning in onze stad. Een koopwoning met een voortuintje, een achtertuin, misschien een garage, maar niet in een appartement. Daar pleit ik hier voor. De voorzitter Tot slot de heer De Groot.

De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen (interruptie) Ik ben blij om te horen dat de VVD ook voornemens is om verder te kijken dan de vijver hier in de regio Parkstad voor wat betreft het verwerven van personeel. Daar zijn we heel blij mee. Ik heb nog twee

Pagina 31 van 146

concrete vragen. Een heeft betrekking op het zwembad. U zegt dat het heel erg duur is in zo'n kerk. Kan de heer Van den Berg zich ook voorstellen dat het de bedoeling is dat de oorspronkelijke locatie voor het zwembad nu in plaats van gesloopt, verkocht gaat worden? Dat de gemeente juist daarmee veel geld bespaart? Natuurlijk kost het rijp maken voor een zwembad in een kerk het nodige geld, maar kan hij zich dan ook voorstellen dat je per saldo goedkoper uit bent en iets prachtigs rijk bent waar heel veel Heerlenaren en mensen uit de omstreken op af zullen komen? Dat is vraag een. De tweede vraag. U had het over de risico's rondom de realisatie van Hogeschool Zuyd op de Promenade. U roept op om die risico's in kaart te brengen. Tot nu toe hebben we die inderdaad nog steeds niet. Als we daar onvoldoende antwoord van het college op zouden krijgen, gaat de VVD dan toch akkoord met die investering van 12 miljoen? De heer Van den Berg, VVD U noemt twee elementen. Uw eerste vraag ging over het zwembad. Op basis van de stukken die ik heb gezien, is mijn kennis op dit moment onvoldoende om de juiste analyse en de juiste afweging te maken tussen sloop van het gebouw en verkoop van het gebouw.

Als je de gewone Heerlenaar vraagt naar een functioneel doelgroepenbad in het centrum van Heerlen, waar ooit het Sportfondsenbad was, en je zegt dat de gemeente de intentie heeft om het mogelijk in de kerk te gaan doen, dan zegt de gewone Heerlenaar: zijn we niet een beetje gek geworden in Heerlen? Wellicht wijzen de cijfers dat straks anders uit. De cijfers in enerzijds de realisatie, maar anderzijds in de exploitatie. Ik kan u zeggen: een vierkant blokje is goedkoper in de exploitatie dan de permanente exploitatie van een kerk. Uw tweede vraag. Wij zouden het fantastisch vinden om het onderwijs naar de binnenstad te krijgen. Ik denk dat we er als stad in zouden moeten investeren om dat ook te willen. Ik pleit hier ook om de risico's goed tegen elkaar af te wegen. Kunnen wij die investeringen wel dragen en is het ons dat uiteindelijk wel waard? Op dit moment zit ik aan de kant van de wip dat we het zeker zouden moeten doen om een boost te geven aan de binnenstad, maar niet ten koste van alles. U kent ons. Wij kijken ook kritisch naar de financiële analyse. Want vergeet niet, de gemeente haalt zich natuurlijk behoorlijk wat op de hals om op deze wijze aan de slag te gaan. De voorzitter Dank u wel. We lopen inmiddels 25 minuten achter op de tijd. De heer Van den Berg, VVD Ik vond het wel leuk.

De voorzitter Ja, ik vind het ook wel leuk, maar ik vind het ook leuk als we ons een beetje aan de tijd houden en het eten niet verpieterd is, zoals vorig jaar. Meneer Jacobs van Forum voor Democratie. Aan u het woord. De heer Jacobs, Forum voor Democratie Dank u wel, voorzitter. Wie stelt dat het financieel goed gaat met de gemeente Heerlen, adviseer ik een basiscursus Financiën te gaan volgen. Leg de begrotingen van 2017 t/m 2024 naast elkaar en je ziet het fenomeen waar de econoom en Nobelprijswinnaar Milton Friedman ons al in de jaren 70/80 voor waarschuwde: een steeds groter wordende overheid die in zekere zin steeds meer intervenieert in het leven van de gewone burger. Voor FVD een trieste en ontluisterende constatering. Bedroeg de begroting van onze gemeente in 2017 nog 387,9 miljoen. In 2024 bedraagt deze maar liefst €506 miljoen. In absolute getallen een stijging van € 118,1 miljoen, een procentuele stijging van 30,45%. Ervan overtuigd dat we zouden moeten streven naar een zo klein mogelijke overheid, die zich slechts zou moeten richten op een aantal kerntaken - zoals bijvoorbeeld veiligheid - is het vreemd te moeten

Pagina 32 van 146

constateren dat juist deze kerntaak, afgezet tegen de totale begroting in de periode 2017-2024, nauwelijks een procentuele stijging laat zien. Het wat ons betreft meest schokkende is echter dat de overheadkosten van het gemeentelijk apparaat in 2024 81,2 miljoen gaan bedragen. Dat is maar liefst 16% van onze totale begroting. Vergelijk dit eens met 2017: 48,1 miljoen. In absolute zin een stijging van 33 miljoen, procentueel derhalve bijna 70%. Ik denk dat Milton Friedman zich bij het zien van deze getallen in zijn graf omdraait, wetende dat zijn waarschuwingen aan dovemans oren bleken te zijn gericht. Gezien de gebezigde termen in deze begroting, kunnen we ervan uitgaan dat het gemeentelijk apparaat alleen nog maar gaat groeien. Brede welvaart, bestaanszekerheid, proactief verduurzaamheidsbeleid, circulaire economie, reduceren CO₂, inclusiviteit, gelijke kansen, versterken biodervisiteit, soorten managementplan, diversiteitsagenda, deelauto’s, deelfietsen, mentaal welbevinden en ga zo maar door. Allemaal termen die een nog groter gemeentelijk apparaat willen rechtvaardigen. Voorzitter. Laten we de term “Brede welvaart” eens nader bekijken. Een modewoord afkomstig van de Sustainable Development Goals die dit college zo sterk omarmt. Dit college borduurt voort op het wijdverspreide misverstand dat een overheidsinstantie verantwoordelijk is voor het bevorderen van brede welvaart.

Hoewel de gemeente wellicht een (kleine) rol kan spelen in het creëren van gunstige omstandigheden, is brede welvaart geen exclusieve taak van een overheid. Een cruciaal aspect van brede welvaart is namelijk dat het begint bij individuele verantwoordelijkheid. Ieder individu heeft een rol te vervullen in het streven naar een betere kwaliteit van leven voor zichzelf en anderen. Dit betekent dat we zelf keuzes moeten maken die bijdragen aan onze gezondheid, ons welzijn en onze persoonlijke groei. Als individuen kunnen we actief deelnemen aan lokale initiatieven, vrijwilligerswerk doen of ons inzetten voor maatschappelijke doelen. Met andere woorden: niet de overheid, maar de samenleving als geheel moet samenwerken om brede welvaart te bereiken. Voorzitter. Wat is er toch aan de hand met onze jeugd? Was de totale post voor jeugdzorg in 2017 nog 30,1 miljoen. In 2024 is hiervoor in de begroting een bedrag opgenomen van 57 miljoen. Een absolute stijging van bijna 27 miljoen, procentueel een stijging van ongeveer 90%. Voorzitter.

We kunnen ons steeds maar weer blijven verschuilen achter de steeds slechter wordende geestelijke gezondheid van onze jeugd, maar wordt het niet ook eens langzaam tijd om onze gemaakte keuzes voor organisaties zoals Jens en ook Xonar te gaan heroverwegen? Ik kan op basis van deze cijfers niet anders concluderen dan dat dergelijke inefficiënte organisaties alleen maar kunnen overleven met steeds meer gemeentelijke steun. Wordt het niet eens tijd de marktwerking weer in de jeugdzorg terug te brengen? Voorzitter. Een van de belangrijkste voordelen van marktwerking in de jeugdzorg is het stimuleren van efficiëntie en kostenbesparing. Door verschillende zorgaanbieders met elkaar te laten concurreren, ontstaat een prikkel om zo effectief mogelijk te werken en kosten te besparen. Dit kan leiden tot een betere allocatie van middelen en uiteindelijk tot meer waarde voor het geld dat wordt besteed aan jeugdzorg. Bovendien kan marktwerking leiden tot innovatie binnen de sector. Zorgaanbieders worden op die manier gestimuleerd om nieuwe methoden en benaderingen te ontwikkelen om zo concurrerend te blijven. Dit kan resulteren in betere behandelmethoden en meer gepersonaliseerde zorg voor jongeren die dit nodig hebben. Een ander belangrijk argument voor marktwerking in de jeugdzorg is de verbetering van de kwaliteit van zorg.

Concurrentie dwingt zorgaanbieders om te streven naar een hogere kwaliteit om zich te onderscheiden van hun concurrenten. Dit kan leiden tot meer focus op het bieden van effectieve en evidence-based interventies, wat uiteindelijk ten goede komt aan de jongeren die deze zorg ontvangen. Bovendien kan marktwerking leiden tot meer transparantie binnen de sector. Door het vergelijken van prestaties en resultaten tussen verschillende zorgaanbieders wordt het mogelijk om inzicht te krijgen in welke instellingen goed presteren en welke verbeteringen nodig hebben. Dit stelt beleidsmakers in staat om gerichte maatregelen te nemen om de kwaliteit verder te verbeteren. Een ander belangrijk aspect van marktwerking in de jeugdzorg is dat het jongeren en ouders meer keuzevrijheid geeft. Door verschillende zorgaanbieders met elkaar te laten concurreren, kunnen jongeren

Pagina 33 van 146

en hun ouders zelf bepalen welke instelling het beste aansluit bij hun behoeften en voorkeuren. Dit kan leiden tot een betere match tussen jongeren en hulpverleners, wat essentieel is voor een succesvolle behandeling. Voorzitter. Een van de opvallendste punten in deze begroting is het bedrag aan bijstandsuitkeringen. Voor 2024 is hiervoor een bedrag gereserveerd van 88,3 miljoen. Kan het college de explosieve stijging ten opzichte van 2023 verklaren? Ervan uitgaande dat deze explosieve toename kan worden verklaard, blijft opvallend dat ten opzichte van het jaar 2017 nauwelijks sprake is geweest van een afname van het totaalbedrag aan bijstandsuitkeringen. Dit terwijl er jaarlijks een bedrag van 37,5 miljoen wordt uitgegeven voor het creëren van werkgelegenheid. Mag ik daaruit concluderen dat dit gemeentelijke programma gefaald heeft? FVD is overigens van mening dat het creëren van banen en het stimuleren van economische groei primair een taak is voor ondernemers en bedrijven. Zij hebben de kennis, ervaring en middelen om nieuwe banen te creëren en innovatieve producten of diensten op de markt te brengen. De gemeente daarentegen heeft vaak beperkte expertise op dit gebied en kan zich om die reden beter focussen op haar kerntaken, zoals veiligheid en infrastructuur. Ten tweede kan overheidsbemoeienis met werkgelegenheid leiden tot inefficiëntie en marktverstoring.

Wanneer we banen gaan creëren door bijvoorbeeld subsidies te verstrekken aan bepaalde sectoren, kan dit leiden tot kunstmatige groei en oneerlijke concurrentie. Voorzitter. Gelukkig speelt het leven van overheden en daarmee ook van onze gemeente zich niet af in de echte wereld en leeft ze in haar eigen mooie sprookjeswereld waar alle dromen waarheid worden. Een fietsenstalling van 6 miljoen, het opkopen van panden in de binnenstad om de droom van dit college te kunnen realiseren, een jungle voor ons mooie stadhuis plaatsen, verplaatsen en vervolgens weer herplaatsen, ja zelfs een zwembad in een kerk behoort tot de mogelijkheden. Mocht dit laatste lukken, dan schaart Heerlen zich in een rijtje illustere zwembaden wereldwijd, welke opvallen door hun exotische ligging, deMalediven, fantasierijke ontwerp, Singapore, of door hun historische context, zoals Repton Park, het Gellert Hotel in Boedapest en het Stadtbad Charlottenburg in Berlijn. Wauw! Wie zich afvraagt waar al het geld voor deze projecten vandaan komt, verwijs ik overigens naar pagina 163 van de begroting van 2024. Hadden we als gemeente in 2022 nog een bedrag van € 288.792.000 aan vaste schulden. In 2024 zal dit bedrag € 375.808.000 bedragen. Een stijging van ruim € 87.000.000 en het bereiken van een schuldenplafond is naar alle waarschijnlijkheid nog lang niet in zicht.

Consequentie van deze sprookjes zal uiteraard zijn dat we de komende jaren de begroting, en daarmee de bureaucratie, nog verder zullen zien toenemen. En voor degenen die dit nog niet doorhebben, de steeds groter wordende overheden worden gefinancierd door monetair beleid in de vorm van geldcreatie, wat dan weer inflatie tot direct gevolg heeft, wat weer tot gevolg heeft dat we gemeentelijke programma’s moeten optuigen om de stijgende armoede ten gevolge van de inflatie te verzachten. Met andere woorden: een vicieuze cirkel waar we zonder gezond verstand nooit meer uit zullen komen. Concluderend, voorzitter. Net als dit college had ik graag een verhaal met optimisme en positiviteit willen vertellen. Dit is echter – gezien FVD niet in een sprookjeswereld leeft – voor ons niet mogelijk. Tot zover mijn bijdrage in de eerste termijn. Voor ik het vergeet, hartelijk dank aan de griffie voor de ondersteuning dit jaar. Jullie zijn in één woord geweldig. De voorzitter Ik zie vier mensen en daar houd ik het ook bij. Vijf. Met alle respect, we gaan niet lopen gebaren, want daar word ik echt ziek van. U mag zich wel melden, maar u mag niet zo naar mij gaan gebaren. Ik weet precies wat er wordt bedoeld. Ik begin hier. Korte vragen. Gaat uw gang, mevrouw Géron.

Mevrouw Géron, Partij voor de Dieren (interruptie) De bijdrage van Forum laat ons geloven dat de mensen die het beleid van de stad maken, geloven in sprookjes. Denk Forum dat degenen waar zij in geloven die de wereld besturen veel beter zou zijn? Waar

Pagina 34 van 146

klimaatverandering wordt ontkend, waar ontkend wordt dat we op de maan zijn geweest, dat 9-11 niet heeft plaatsgevonden, dat soort dingen. Graag even een kort antwoord. De heer Jacobs, Forum voor Democratie Wat moet ik hierop zeggen? Ik heb het in die zin over sprookjes dat we heel veel investeringen aangaan, terwijl we gigantische schulden hebben die steeds erger worden. Vervolgens moeten we ook bedenken dat we nu al te maken hebben met een hogere rente. Je ziet dat die overheadkosten alleen maar zullen oplopen. Wat het verhaal van 9-11 en de maanlanding betreft, ik denk niet dat het aan mij is om daarop te antwoorden. Dan moet ik mijn partijvoorzitter bellen. Ik zal u dadelijk zijn nummer geven. De heer Nefjodov, GroenLinks (interruptie) Precies een jaar geleden verwees de heer Jacobs naar het nationale bomeninventarisatieonderzoek van de Universiteit Nijmegen. Hij gebruikte dit onderzoek als een volgens hem geldige wetenschappelijke bron. Nu verraste dit mij, aangezien in dat onderzoek de grootste impact van de mens op het klimaat, de biodiversiteitscrisis en stikstofcrisis werd erkend, namelijk op pagina 13. Nu lijkt de heer Jacobs in zijn betoog terug te krabbelen op het wetenschappelijk onderzoek waar hij zelf naar verwees.