Notulen gemeenteraadsvergadering gemeente Heerlen, 1 en 2 november 2023

Waarom? Is dat omdat u er pas achteraf achter bent gekomen dat het onderzoek niet past in uw ideologische straat? De heer Jacobs, Forum voor Democratie Wat moet ik hiervan zeggen? Ik sta achter het klimaatverhaal waar mijn partij achter staat. Ik sta achter het stikstofverhaal waar mijn partij achter staat. U beroept zich altijd op de wetenschap. Dat is het IPCC. Ik denk dat u eens moet gaan kijken welke wetenschappers worden toegelaten tot het IPCC. Als u een keer een andere mening wilt horen, wil ik u verwijzen naar de heer Marcel Crok die jarenlang onderzoek doet naar de invloed van de mens op klimaatverandering. Misschien dat uw eenzijdige beeld dan een beetje kantelt. De voorzitter Ik ga even een rondje maken. Er zijn zes vragen en we hebben drie minuten. We gaan dus weer uitlopen. Meneer Verreck. De heer Verreck, PvdA (interruptie) Ik heb een heel korte vraag die de heer Jacobs met ja of nee kan beantwoorden. Marktwerking in de zorg heeft als effect dat het ziekenhuis uit Heerlen verdwijnt. Is hij het daar wel of niet mee eens? De heer Jacobs, Forum voor Democratie Daar ben ik het niet mee eens, omdat dit wat mij betreft een stuk gecompliceerder is. De heer Reijnders, SP (interruptie) Kennelijk is de heer Jacobs groot fan van de paus of de groot ayatollah van het neoliberalisme, Milton Friedman. Dat we allemaal even weten wie deze man is.

Ik hoor de FVD hier zeggen dat de gemeente zich eigenlijk moet focussen op infrastructuur en veiligheid. Dus puur op die basistaken. Ik concludeer daaruit dat we niet meer moeten investeren in onderwijs, dat we de gemeentelijke zorg maar zo snel mogelijk aan de markt moeten geven, dat we moeten stoppen met de vergroening van onze stad, niet meer investeren in cultuur en ik kan nog wel even doorgaan. Ik heb dus eigenlijk de volgende vraag: wat voor soort samenleving staat de FVD in hemelsnaam voor voor onze stad Heerlen? De heer Jacobs, Forum voor Democratie Zo zwart-wit als u het stelt, is het natuurlijk niet. Ik geloof in de individuele vrijheid van mensen. Dat is een van de redenen waarom ik hier zit, waarom ik in de politiek ben gegaan. Ik zie een overheid, ook op gemeentelijk niveau, die zich met alle facetten van ons leven wil bemoeien. Daar zal ik mij met hand en

Pagina 35 van 146

tand tegen verzetten. Ik heb het net ook aangegeven. Je ziet het in de begroting. Je hoeft maar een blik te werpen op die begroting en je kijkt van de jaren 2017 tot en met 2024, dan zie je dat het apparaat alleen maar groeit. De invloed die ze willen uitoefenen op ons als individuele mensen wordt steeds groter. Ik geloof voor een groot deel in zelf verantwoordelijkheid. Mevrouw Heine-van Dartel, CDA (interruptie) Meneer Jacobs heeft het erover dat gesubsidieerde banen niet goed zouden zijn. Maar u bent het toch met mij eens dat het voor een heleboel mensen die niet tot de gewone arbeidsmarkt kunnen toetreden heel belangrijk is dat ze misschien een gesubsidieerde baan krijgen en dat ze zich toch heel belangrijk voelen in de samenleving? De heer Jacobs, Forum voor Democratie Ik denk dat dit ook allemaal wat gecompliceerder is. Als ik bijvoorbeeld kijk naar het minimumloon van € 14 dat we binnen de gemeente zouden moeten geven. Ik denk niet dat dit bijdraagt aan werkgelegenheid voor mensen die het echt nodig hebben. De voorzitter Tot slot de heer De Groot. De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen (interruptie) Ik hoor de heer Jacobs een pleidooi houden voor marktwerking en individuele keuzes die moeten worden gemaakt. Hij spreekt ook zijn zorgen uit over problemen die met name onze jeugd heeft.

Kan de heer Jacobs zich ook voorstellen dat juist door die marktwerking en mensen enkel en alleen maar individuele keuzes te laten maken in die keiharde maatschappij van overleven of afhaken, juist de afhakers die dat niet willen maar wellicht niet de mogelijkheden of capaciteiten hebben en toch maatschappelijk mee willen doen, baat hebben bij een overheid die hun daarin begeleidt, ondersteunt en maatregelen treft? Hoe ziet de heer Jacobs dat? De heer Jacobs, Forum voor Democratie Dat zou je kunnen zeggen voor een bepaalde kwetsbare groep, maar dat staat volgens mij los van de marktwerking die ik pretendeer in de jeugdzorg met betrekking tot JENS en XONAR. Ik denk dat we hier bepaalde monopolieposities hebben gecreëerd. Dat zou veel beter uitpakken met een stukje echte marktwerking. De voorzitter Dank u wel. Dan gaan we naar de heer Dragstra van D66. De heer Dragstra, D66 Beste voorzitter. Midden in een wereld waar op dit moment zoveel gebeurt, voelt het toch wat gek om onze focus alleen op Heerlen te houden. In Oekraïne, Palestina, Israël, Syrië, Jemen en op zoveel andere plekken in de wereld is er sprake van geweld, oorlog en groot verdriet. Groot verdriet was er ook bij de verwoestende aardbevingen in Marokko, Turkije en Syrië, waar familieleden en vrienden van veel Heerlenaren bij betrokken waren. Een diepe emotionele krater achterlatend.

Collega-raadslid Amine vertelde er eerder al aangrijpende verhalen over. Voorzitter. Hoewel we vanuit Heerlen maar weinig kunnen bijdragen om dit leed te verzachten, hebben deze verschrikkelijke gebeurtenissen toch veel impact op een deel van de inwoners in onze stad. D66 is blij dat het college, namens onze gemeente, haar verantwoordelijkheid genomen heeft en neemt. Of het nu is in de financiële bijdrage voor noodhulp aan Marokko, Turkije en Syrië, de opvang van Oekraïense vluchtelingen of asielzoekers. Als stad nemen we onze verantwoordelijkheid. Sociaal en medemenselijk waar we kunnen.

Pagina 36 van 146

Dat alles wat in de wereld gebeurt, grote invloed kan hebben op onze stad, hebben we in de energiecrisis gezien. Die effecten van elders brengen risico’s in onze financiën met zich mee. Daar kom ik later in ons betoog op terug. Voorzitter. Maar eerst: het Willemskwartier. De driehoek Spoorsingel, Kempkensweg, Willemstraat waarover we vaak in deze én de vorige raadzaal, in de Bernardinuskapel, gesproken hebben. De poort naar Heerlen-Noord, die een grote impuls aan kwaliteit moet krijgen. Een betere verbinding met het Maankwartier en het centrum moet maken. Waarbij de schoonheid van het centrum doorgetrokken wordt. En gelukkig, er worden voortvarend stappen gemaakt. Zo ligt er nu een visiedocument en is WLA op dit moment bezig met het ontwerpen van de bouwplannen van de herstructurering van het Willemskwartier. Met D66 gaan we voor het hoge ambitieniveau zoals dat in de visie staat. Graag horen we van het college hoe realistisch zij dit achten. Over de gebiedsontwikkeling van het Willemskwartier. Wanneer verwacht u dit plan aan de raad voor te kunnen leggen? En is er een begroting voor de gebiedsontwikkeling beschikbaar? Met ook de bijdrage van andere partners. Voorzitter. In de begroting staat een bedrag van 300.000 euro opgenomen om de openbare ruimte van het Willemskwartier op een kwalitatief hoog niveau te brengen, zoals in de begroting staat.

Wij vragen ons af of dit budget toereikend is om de hele openbare ruimte in het Willemskwartier naar het gewenste niveau te krijgen. Wat gebeurt er als de kosten alsnog boven de 300.000 euro uitkomen? Voorzitter. Zoals u weet, is de intercity naar Aken een belangrijk speerpunt voor ons. Het is een langlopend traject, maar er worden stappen in de juiste richting gezet. Afgelopen oktober is er in Eindhoven een door D66 geïnitieerde motie overgenomen om de provincie Noord-Brabant op te roepen om financieel bij te dragen aan de realisatie van de verbinding, zoals de provincie Limburg en regio Aachen ook bereid zijn om te doen. Wederom een mooie steun aan de inzet die we hier vanuit Heerlen hebben om dit van de grond te krijgen. Toch zouden wij nogmaals een kritische kanttekening willen plaatsen. In onze begroting lezen we weer dat de intercity vanuit de Randstad via Eindhoven naar Aken nog altijd de hoogste prioriteit heeft, terwijl uit onderzoek blijkt dat deze volledige verbinding tot de Randstad op dit moment ingewikkeld is. Waarom laten we deze lijn niet wat meer los en richten we ons in eerste instantie op Aken-Heerlen-Eindhoven en vervolgens pas op de verbinding naar de Randstad? Dat vergroot de slagingskans wat ons betreft. Voorzitter. De afstand tot de inwoners in onze stad verkleinen, dat is een van de belangrijkste opgaves die we hebben.

Het vertrouwen terugwinnen, dat proberen we stapje voor stapje. En daarmee experimenteren we ook. Dat doen we voorzichtig, weloverwogen en met kennis van zaken. Zo zijn we in het afgelopen jaar ook tot de pilot Burgerberaad gekomen, waarvoor we de pilot en het plan van aanpak recentelijk met breed draagvlak in de raad vastgesteld hebben. Met betrokken inwoners, ambtenaren en vertegenwoordiging uit onze raad, dat was een fijn proces hebben we geconcludeerd. In ons coalitieakkoord hebben we afgesproken dat we in deze periode ook een andere stap in democratische vernieuwing gaan onderzoeken: de Burgerbegroting. D66 wil graag het proces van het Burgerberaad volgen en in het komende jaar ook weer samen met een klankbordgroep met inwoners, ambtenaren en politieke vertegenwoordigers aan de slag gaan om te onderzoeken welke vorm en aanpak van de Burgerbegroting voor Heerlen past. Er zijn op dit moment veel initiatieven elders in het land, zoals in Maastricht. Daar kunnen we veel van leren. Hiertoe dienen wij samen met de PvdA en de VVD de motie ‘Aan de slag met de Burgerbegroting’ in. Voorzitter. Naast verbinding met onze inwoners, is ook verbinding in de regio belangrijk. Wij dienen daartoe een motie in om de Tripoolsamenwerking met Sittard-Geleen en Maastricht te activeren en in te zetten voor een verdere versterking van deze samenwerking.

Ook zouden we graag een gezamenlijke visie en strategie willen zien voor de verdere ontwikkeling van de regio Zuid-Limburg. Voorzitter. Inzake de herontwikkeling van Hoensbroek-Centrum sluiten wij graag aan bij de inbreng van Partij Hoensbroeks Belang. Dit hadden wij niet beter kunnen verwoorden, dus ik heb deze tekst kunnen schrappen. Wel vinden wij het belangrijk dat er tempo wordt gemaakt met de aanpak van Hoensbroek Centrum.

Pagina 37 van 146

Voorzitter. Het volgende punt. De financiën. D66 is blij met de stappen die het college heeft gezet in de financiële huishouding. Het weerstandsvermogen krijgt op één honderdste na nét geen voldoende. Daar zitten we dus heel dicht tegenaan. Het herstelplan verloopt goed en we voldoen ruimschoots aan de weerstandscapaciteit van 2%. Toch maken we ons zorgen over onze schuldpositie, met het oog op al onze ambities zoals Willemskwartier, Hoensbroek Centrum, Royal en heel veel andere projecten. In de begroting wordt de schuldrato een hoge mate van financiering van vreemd vermogen, 88,2%, als kwetsbaar geduid. Hoe kijkt het college aan tegen deze kwetsbare schuldrato? En is het aankomende ravijnjaar een aanvullend risico hierop? Voorzitter. Wij zullen een deel van onze tweede termijn besteden aan het kernthema duurzaamheid. Daarop vooruitlopend hebben we alvast één vraag, die we misschien kunnen meenemen in onze tweede termijn. Wij missen de Klimaatbegroting in deze begroting, waar D66 een aantal jaar geleden voor gepleit heeft. Is het alsnog mogelijk om dit overzicht te verstrekken? Het is kort dag, maar misschien is dit alsnog snel te produceren. Voorzitter, weet u hoever ik in de tijd zit? De voorzitter U heeft nog tijd. De griffier U heeft nog drie minuten. Maar het hoeft niet. De heer Dragstra, D66 Voorzitter.

20% van de inwoners van Heerlen-Noord, 1 op de 5, heeft moeite met lezen, schrijven, rekenen en digitale vaardigheden, en is dus laaggeletterd. Veel partijen zijn met het stimuleren van taalontwikkeling en geletterdheid bezig, zoals het Nationaal Programma Heerlen-Noord, de bibliotheken, zorg- en welzijnsinstellingen, maar toch concludeerde Pointer eerder dit jaar dat er soms te veel naast elkaar en langs elkaar heen wordt gewerkt. D66 vraagt zich af hoe we deze samenwerking kunnen versterken. Wij zouden een actieplan laaggeletterdheid willen opstellen en een verbinder laaggeletterdheid willen aanstellen. Wij overwegen daartoe een motie, maar we horen graag eerst hoe het college tegen deze constatering aankijkt. Voorzitter. Tot slot, onderwijs naar het centrum. Afgelopen jaar zijn er veel ontwikkelingen geweest over het onderwijs naar het centrum. Zo is de RWTH al met een masteropleiding naar het voormalige pand van de Boerenleenbank gekomen, waarmee we de eerste Nederlandse stad zijn waarin een buitenlandse universiteit onderwijs verzorgt. Een heel mooie primeur voor onze stad. Daarnaast lopen gesprekken met Maastricht University om een gevarieerder aanbod van onderwijs aan te bieden, wat we natuurlijk ook van harte toejuichen.

Vraag aan het college: kan meer geconcretiseerd worden wat UM nu precies wil? Wil UM ook een of meerdere opleidingen in Heerlen gaan aanbieden, waarover ook al eerder is gesproken in de media? Ten aanzien van de gang van de Open Universiteit naar het Maankwartier, wat is de actuele status over vestiging van de OU in het Maankwartier? Tijdens de Algemene Beschouwingen van vorig jaar hebben wij per motie opgeroepen om een brede visie op onderwijs naar het centrum te laten opstellen. Hier stond een termijn van uiterlijk Q4 2023, daar zitten we nu in. We willen graag vandaag al vragen of het college een update kan geven over de stand van zaken en wanneer we de visie precies kunnen verwachten. Nu echt het laatste deel. Later deze maand gaan we nog uitgebreid over het verwervingsplan Promenade I spreken. Toch wil D66 al vooruitlopen op deze discussie. Het werd vandaag ook al eerder benoemd. Het verwervingskrediet is veel geld en natuurlijk zijn er veel risico’s. Het is goed om daar kritische vragen over te stellen. Die zullen wij ook naar voren gaan brengen op een later moment. Een dergelijke operatie kost nu eenmaal tijd en is natuurlijk nooit zonder risico’s. Wij willen vooral oproepen om het hoofd koel houden en ons geduld in dit proces te bewaren.

Pagina 38 van 146

Voorzitter, tot zover in eerste termijn. De voorzitter Dank u wel. De heer Janssen. De heer Janssen, Jongerenpartij Heerlen (interruptie) Het is een duidelijk verhaal van de heer Dragstra. Maar wat mij opviel, zo ken ik de heer Dragstra helemaal niet als rechtgeaarde sportman en verenigingsman, ik heb helemaal niets van u over sport gehoord. Dat stelt mij wel een beetje teleur. Herkent u net zoals de Jongerenpartij dat de deelname aan verenigingen, het lidmaatschap loopt terug. We hadden gisteren een prachtig voorbeeld van wat sport in Heerlen kan doen. Bent u het met ons eens dat dit college even goed moet kijken hoe het sporten, en zeker voor jongeren en jeugd, al dan niet binnen verenigingen kan bevorderen? Ik nodig u ook uit om naar onze moties te kijken en te kijken wat u daaraan kunt bijdragen. De heer Dragstra, D66 Meneer Janssen, ik kan aansluiten bij uw betoog. Ik zal zeker naar uw moties kijken. Het is inderdaad heel belangrijk dat in Heerlen gesport wordt, zeker voor jeugd en jongeren. Daar kan ik alleen maar op aansluiten. De voorzitter Dank u wel, meneer Dragstra. Dan ga ik naar de heer Leers van de fractie Hart-Leers. De heer Leers, Hart-Leers Uit alle, tot zeer onlangs nog, nagestuurde informatie blijkt niet dat Heerlen een nieuwe gemeentesecretaris heeft. Vanessa Gosselink-Schouterden staat echter op pagina 17. De gemeentesecretaris is er niet.

Misschien zegt dat iets. Ook de hoogste gemeentelijk ambtenaar hebben we zeer waarschijnlijk hard nodig, omdat het er vanaf 2026 op lijkt dat lokale overheden, ook de gemeente Heerlen dus, in totaliteit 3,4 miljard minder aan Rijksgelden lijken te gaan ontvangen. Daarover volgt echter pas meer duidelijkheid in 2025. Ondertussen komen de aanstaande twee begrotingen van onze stad op nul uit en de beide jaren nadien op ruim 20 miljoen negatief en in 2027 nagenoeg op 21 miljoen negatief. Een enorm tekort dus. Ondanks dat we - de raad met u - afspraken dat externe inhuur ‘medewerkers van buiten’ niet boven 10% uitkomen zou, werd dat vorig jaar 12,7 %. Waarom afspraken maken en je nadien er niet aan houden? Het aantal doorverwijzingen naar HALT ligt in onze stad 75% hoger dan het landelijk gemiddelde. Het aantal winkeldiefstallen en geweldsmisdrijven in onze stad nadert bijna het dubbele van het landelijke cijfer. We kennen 35% meer diefstal uit woningen en het aantal vernielingen nadert een factor 2 ten opzichte van het landelijke cijfer. Stuk voor stuk geen resultaten om trots op te zijn, terwijl onze politie zwaar onder bemenst is en het Rijk zegt dat we moeten roeien met de riemen die we hebben. Als dan volgend jaar ook het coffeeshop experiment in onze stad start, verwacht u, zeer logisch overigens, een toename van de straathandel.

U wilt dit samen met de politie voorkomen en indien nodig snel de kop indrukken. Waar haalt u de agenten daarvoor nodig dan vandaan? Worden andere problemen in onze stad dan nog groter en krijgen we de grotere straathandel daar nog bovenop, mede omdat de politie het nu al allemaal niet meer aankan? Nadat Aldi Zeswegen sloot, vernamen we er niets meer over. Met de Jan Linders aan de rand van het centrum, vlak bij ons gemeentehuis, gebeurde onlangs hetzelfde. Hoe zit het met het ‘pinnen, post en basisboodschappen’ idee waarover u al enige tijd denkt. Komt er een ‘SRV achtige’ bus die plekken in onze stad gaat aandoen waar al deze voorzieningen verdwenen? Zo ja, hoe en met en door wie? U weet nog niet of het begrote krediet toereikend is voor het beoogde buitenskatepark. Hoe zat het met de optie om mogelijk aan de bestaande binnenbaan ‘The Promise’ buiten, bij de voormalige tennisbanen,

Pagina 39 van 146

iets op poten te zetten? Is die mogelijkheid verkend en zo ja, kan daar het een en ander elkaar niet simpelweg versterken waarbij de som der delen meer dan 1 is? Daar waar u met een buitenskatepark nog niet weet of u met het geld zal uitkomen, stelt u zich voor 150.000 euro garant voor een door Schunck geplande tentoonstelling omtrent Andy Warhol. Daar waar van de expositie rondom Basquiat veel verwacht werd, bleef de dynamiek uit en beperkte het zich tot een ‘intern feestje’ en vooral iets waar vele leerlingen naartoe gebracht werden - en zelfs de raad - om bezoekersaantallen mee te genereren. Hebt u trouwens al eens gekeken naar hoe de bezoekersaantallen rondom het filmhuis in de Royal zich ontwikkelen? Zijn deze dusdanig om er vele miljoenen tegenaan te gooien of is een herbezinning op z’n plaats? Nog wat cijfers. In onze stad komen meer dan het dubbele aantal jongeren voor de rechter, terwijl, als je ook dat vergelijkt met het landelijk cijfer, meer dan tweemaal zoveel kinderen in een uitkeringsgezin wonen. In Heerlen zijn tweemaal zoveel jongeren werkeloos ten opzichte van het landelijke cijfer en is het aantal bijstandsuitkeringen 67% hoger. Het aantal jeugdigen in jeugdhulp bijna 75% meer en het aantal jeugdigen in jeugdbescherming meer dan het dubbele ten opzichte van het landelijke cijfer. De jeugdreclassering piekt nagenoeg 67% hoger. Iets positiefs.

De historische stadsbegraafplaats heeft u ondertussen goed op diens grote waarde geschat. Niet enkel een laatste rustplaats, een plek om te herdenken, maar ook een mooi park midden in de stad waar onze geschiedenis letterlijk aan je voorbij trekt. Hoe u met ons erfgoed aldaar omgaat verdient een compliment en waardering. Niet alleen van achter het bureau, maar met name ter plekke verdienen de medewerkers lof. Een luisterend oor voor velen die daar om verlegen zitten en daadkrachtige aanpak daar waar nodig. Ondanks dat in onze stad bijna een factor 4 minder nieuwbouw plaatsvindt dan in de rest van het land, lijkt Heerlen toch behoorlijk in beweging. Waarom nu pas de zes woningen boven de voormalige Rabobank te koop aanbieden, is me een raadsel. Deze waren toch al eerder casco klaar? U wil van Park Romana een definitief Raadhuispark maken. Zijn daarmee de plannen voor een Romeins theater verleden tijd? Verklaar u nader over wat u hier voor ons raadhuis daadwerkelijk van plan bent en hoe dit strookt met eerder gepresenteerde plannen. Voor de stad als speeltuin wilt u nog een grote, interactieve installatie opleveren. Een idee: in plaats van de ietwat aparte klanken uit de dance walk voert u er Heerlense hits uit het genre van Wiel Knipa in, zodat er echte Heelesje muziek klinkt midden in onze stad.

Overigens: welke keiharde afspraken hebt u met de hogeschool Zuyd gemaakt over diens beoogde komst naar de binnenstad? Wat staat er keihard - en zeer duidelijk - zwart op wit? Eerst dit voordat u voor miljoenen panden aankoopt en er later zeer wellicht mee opgescheept zit. Het blijkt dat u het Maankwartier evalueerde en daar 39.000 euro aan uitgaf. Wat waren de conclusies en hoe en wanneer deelde u deze met de gemeenteraad? Alhoewel de hondenbelasting een dalende lijn kent - enkel voor de eerste hond overigens - is het nog steeds de bedoeling deze in het geheel af te schaffen. Per wanneer zal dit praktijk zijn? Daar waar het ondernemersfonds een miljoen zou gaan bedragen, is dit inmiddels 50.000 euro meer. Met uitgaven, zoals meer dan 20.000 euro aan het vegetarisch food festival, vraag ik me af hoe allen die aan dit fonds bijdragen erover denken. Weten zij hoe - en op basis waarvan - het fonds de gelden verdeelt? Op welke wijze vindt hierover publieke terugkoppeling plaats? Levert het fonds genoeg op om ondernemers in het algemeen te versterken in hun doen of blijkt het enkel een verzwaring van lasten waarmee anderen de slingers ophangen? Als in amper vijf jaar de vaste schulden van onze stad met bijna 100 miljoen toenemen, is dat geen fraai vooruitzicht voor 2027.

Hoe valt te verkopen – daar werd eerder ook al aan gerefereerd - dat de schuld van onze gemeente per inwoner met 4.826 euro meer dan het dubbele van het landelijk gemiddelde van 1970 euro is? Bijna 20 miljoen hebben we nog tegoed vanwege de verkoop van Mijnwater BV. Hoe zeker is het dat we deze ooit terugkrijgen, terwijl deze ondertussen als hele grote vordering op de begroting prijkt?

Pagina 40 van 146

Kunt u tevens aangeven waarom de jaarrekening over 2022 van de stichting Werk voor Heerlen nog niet ontvangen is? Hoe staan zij er op dit moment voor? Voor het Maankwartier, waarvan ondertussen grote delen voor kennelijk zo’n 84% onder de bouwprijs verkocht werden - en waarin leegstand nog steeds welig tiert - reserveert u voor het onderhoud van de roltrappen. Tussen de 30.000 tot 60.000 euro denkt u er per jaar aan uit te geven. Wat verderop staat de Heliostaat in doeken gehuld en vinden er werkzaamheden plaats. Maakt u er de defecten in orde en zo ja, hoeveel en welke kosten gaan hiermee gemoeid? Afsluitend. Is het tevens correct dat Heerlen 4 miljoen terugontvangt - zeg tegoed heeft - vanwege de staatssteunzaak Maankantoor? Hoe zit die vork in de steel? Dank u wel. De voorzitter Dank u wel. Mevrouw Heine. Mevrouw Heine-van Dartel, CDA (interruptie) De heer Leers komt met een hele hoop constateringen: een hoop criminaliteit, een hoop jeugdoverlast en te weinig politie. Als de heer Leers burgemeester of wethouder in dit college was, hoe zou hij dat dan oplossen? De heer Leers, Hart-Leers Ik neem aan dat ik hiervoor meer dan drie minuten krijg. Niet? Je moet een stad bij de basis op orde hebben. Wij hangen hier eerst de slingers op, voordat we de basis op orde hebben.

Daarom zeg ik: wat minder slingers, wat minder grootschalig bioscopen, wat minder projecten zoals het Maankwartier waar 200 miljoen aan is opgegaan, wat minder fiasco's zoals de Mijnwater BV, noem maar op. Het geld dat we hebben laten liggen met het CBS. Het aankomende debacle zoals de Hogeschool Zuyd als we daarmee gaan instemmen. Als we die voorkomen en van tevoren goed beredeneren, dan kijken we wat meer naar de basis in plaats van naar allerlei gekkigheden. Dan wil ik het zwembad in een kerk en dat soort zaken niet eens benoemen. Mensen - sommige mensen noemen dat de normale Heerlenaar of de man van de straat - hebben behoefte aan werk, veiligheid en een schone omgeving. Als we dat nu al niet kunnen garanderen, waarom dan wel de gekkigheden en niet de normale dingen die men van ons verwacht? En dat binnen deze zeer beperkte tijd. Mevrouw Heine-van Dartel, CDA (interruptie) Maar daarmee krijgen we nog steeds niet meer politie. De heer Leers, Hart-Leers Daarmee leg je wel prioriteiten. Politie is het feit dat we dat gewoon niet kunnen. Andere zaken, zoals een stad op orde houden, schoonhouden en noem maar op, kunnen we wel door extra handjes en door er meer geld voor vrij te maken. Politie, dat weet u zelf. Ik heb gevraagd om agenten in België en Duitsland te werven. Dat kan en mag helaas niet. Als dat had gekund, waren we op dat vlak wat verder geweest.

Maar u begrijpt ook dat daar centen voor moeten zijn. Ik zie die centen liever naar veiligheid verdwijnen dan naar projecten zoals het Mijnwaterproject en Maankwartier. De voorzitter Tot slot, meneer Reijnders. De heer Reijnders, SP (interruptie) Heeft de heer Leers terugkijkend dan toch een beetje spijt dat hij in 2009 voor het Maankwartier heeft gestemd?

Pagina 41 van 146

De heer Leers, Hart-Leers Hebt u ooit de notulen erop nageslagen? Destijds was ik lid van de fractie van de VVD. De VVD was voor. Ik heb toen een slimmigheidje uitgehaald en gezegd als lid van de VVD: ik wil er best mee instemmen, maar dat betekent dat er geen cent meer bij mag komen. Weet u hoeveel centen er ondertussen meer bij zijn gekomen? Dat zijn geen centen geweest, maar vele tientallen miljoenen. Ik zou u willen vragen om de notulen erop na te slaan. Als raadslid van de VVD was ik daar zeer duidelijk over. Op uw website vallen nog allerlei dingen te zien waar u schrijft: de heer Leers schrijft dit en dat kan helemaal niet, hoe kan hij nu over het Maankwartier dat en zus en zo. Vanuit de fractie Hart-Leers hebben wij altijd gewaarschuwd en tegen gestemd. Wat het resultaat is, zien we met zijn allen. Een zieltogend geheel waar miljoenen aan zijn opgegaan. Miljoenen die in uw woningen van die woningcorporaties geïnvesteerd hadden kunnen worden. Dan hadden mensen geïsoleerde woningen gehad, nieuwe keukens, badkamers en toiletten en minder huurverhoging. Ik denk dat daar meer prioriteit ligt dan bij een mega wanstaltig project zoals het Maankwartier is en blijkt te zijn en we allemaal kunnen zien. Dus wat dat betreft kaats ik die bal graag naar u terug. Ik zou u ook het volgende willen meegeven.

Pas op met de plannen van de hogeschool naar het centrum halen, want ook dat gaat een ongekend debacle worden. Niets is daar zeker. Dat is het volgende dat ons gaat overkomen. De voorzitter Laatste interruptie. De heer Reijnders, SP (interruptie) Kennelijk heb ik een gevoelige snaar geraakt. Ik was er overigens niet in 2009. Ik heb ook niet voor gestemd. Ik sta wel voor de vooruitgang van deze stad. Dat betekent dat we ook investeren in het centrum. Ik ben blij dat we niet allemaal partijen van de achteruitgang hebben, maar dat er veel partijen zijn die daar ook voor staan. De heer Leers, Hart-Leers Als u het hebt over de vooruitgang van de stad, de leegstand is ongekend. Als u dan vraagt wat we hiermee hebben bereikt: alleen het vergroten van het probleem en het kapot slaan van nog meer geld. Dus als u dat successen noemt, dan denk ik anders over successen zoals u die nu benoemt. De voorzitter Dank u wel, meneer Leers. Ik ga naar mevrouw Géron van de Partij van de Dieren. Mevrouw Géron, Partij voor de Dieren Goedemiddag allemaal. We hebben al heel wat voor de boeg gehad, maar we moeten nog even door. Ik dank alle collega's die ervoor hebben gezorgd dat de begroting tot stand is gekomen. Ik dank ook al mijn collega's hier in de raad voor de punten die zij oppakken. Zo tackelen we waarschijnlijk de hele begroting. Waarschijnlijk zijn het ook punten die ik niet oppak.

Ik ga van start. Uit liefde voor de stad, uit liefde voor de komende generaties, uit liefde voor de planeet en al het leven op deze planeet. Tegen het eind van dit agendapunt zullen er naar schatting 15 à 18 soorten zijn uitgestorven. Het verdwijnen van planten- en diersoorten is een natuurlijk proces, maar momenteel gaat dat 100 tot 1.000 keer sneller. De oorzaak is een samenleving met als basis een enorme hoeveelheid fossiele energie. Hiermee hebben we een economie opgetuigd die uitgaat van voortdurende groei zonder rekening te houden met de basis van het leven, namelijk de natuur: bodem, ecosystemen, water en lucht. De westerse mens heeft een dubbele oogziekte ontwikkeld: energieblindheid en ecologieblindheid. De VN en ook de Europese Commissie onderstrepen hoe afhankelijk mensen zijn van de natuur. De Commissie beschouwt het verlies aan biodiversiteit en de instorting van ecosystemen als een van de grootste bedreigingen voor de mensheid in het komende decennium – ook economisch gezien.

Pagina 42 van 146

In Heerlen weten we dat biodiversiteit van groot belang is, alhoewel vaak als gevolg van genoemde oogziektes, wordt tegengesputterd: het mag vooral niet te veel kosten. Maar de kosten van niet-handelen zullen op middellange termijn veel hoger zijn en naar verwachting voortdurend stijgen. Dit is een winstwaarschuwing. De uitdaging bij biodiversiteit en stadsnatuur is om leefgebieden van dieren en planten te beschermen, uit te breiden en met elkaar te verbinden in Heerlen, maar laten we dat ook Parkstadbreed oppakken. Beleid dient gestoeld te zijn op basis van adviezen van ecologen en dus moeten we anders gaan denken over vergroening: niet de beeldkwaliteit, meestal op basis van een andere veelvoorkomende ziekte: het zogenaamde netheidssyndroom, moet leidend zijn, maar de kennis die de ecologische wetenschap ons biedt. De belangrijkste oorzaak van de afname van biodiversiteit is onze industriële voedselproductie, met name de bio-industrie. Dus een gemeente die beweert duurzaamheid hoog in het vaandel te hebben, is daarom als vanzelfsprekend voorstander van een eetpatroon met vooral plantaardige eiwitten. Dus het motto “carnivoor geef het door” is Heerlen op het lijf geschreven. Daar komen we later op terug.

Klimaatverandering is een symptoom van een desastreus economisch systeem dat we hebben kunnen optuigen in een korte, historisch gezien zeer abnormale periode in de menselijke historie. Een periode waarbij een enorme hoeveelheid zeer geconcentreerde en goedkope fossiele energie ter beschikking kwam. Wij zijn bovendien de laatste eeuw opgeleid tot hyperconsumenten en ervaren dat nu als de normale toestand met als gevolg onder andere overbevolking, vervuiling, verwoesting van biotopen, overbevissing, landdegradatie, sociale ongelijkheid en momenteel het meest urgent: klimaatverandering. Gebieden waar de gemiddelde temperatuur 29 graden C of hoger is, zijn voor de mens onleefbaar. Op dit moment is dat 0.8 % van het landoppervlak. Bij een temperatuurstijging van 1.5 graad wordt dat binnen 50 jaar 9 %. Daar wonen dan ongeveer 1.5 miljard mensen. Hoezo is immigratie een belangrijk thema bij de komende verkiezingen? En Parijs halen we helaas niet meer, maar iedere tiende graad minder voorkomt heel veel extra ellende en kosten. Met deze kennis, maar ook onder druk van verhoogde energieprijzen zijn we begonnen met het versneld isoleren van huizen. Dat levert uiteindelijk minder uitstoot op van broeikasgassen. In Heerlen maken we werk van een sociale energietransitie, waarin duurzaamheid en solidariteit als belangrijkste waarden samengaan.

Dat betekent zowel een lagere energierekening als een kleinere ecologische voetafdruk. We doen dat via de woningcorporaties. Voor woningeigenaren is onder andere het energierechtvaardigheidsfonds gecreëerd, speciaal gericht op bewoners die niet of onvoldoende gebruik kunnen maken van bestaande financieringsmogelijkheden en de baatbelasting. Voor iedereen is uitgebreid advies te verkrijgen bij de WoonWijzerWinkel. De huurders van de circa 7.900 particuliere woningen hebben de mogelijkheid om de verhuurder te vragen de woning te verduurzamen. Maar dat is een moeilijk traject en de verhuurder staat niet te popelen om de huurders daarin tegemoet te komen. Die huurders kunnen hulp gebruiken. In een motie vragen we het college te bekijken hoe en of we die huurders kunnen ondersteunen bij de uitoefening van het initiatiefrecht tot woningverduurzaming. Dierenzaken. Om alles wat in de Dierenwelzijnsnota beschreven staat, ook te effectueren, stellen wij voor om een Commissie Dierenwelzijn in het leven te roepen. Dat moet een onafhankelijk en deskundig adviesorgaan zijn dat gevraagd en ongevraagd advies kan geven in dieraangelegenheden. De vorm kan nader worden gedefinieerd. In het nieuw op te stellen integraal Beleidsplan Veiligheid en Leefbaarheid wil de Partij voor de Dieren dat dierenmishandeling opgenomen wordt in het aandachtsveld.

Dierenmishandeling heeft vaak een relatie met ander afwijkend menselijk gedrag. Het is dus een signaal dat we niet mogen verwaarlozen. Daarover hebben wij vragen gesteld en wij hopen zeer op een positieve reactie. Dierenwelzijn en mensen met beperkte middelen. We vragen om hulp bij dierenartskosten. Zo veel mensen die in deze tijden vaak buiten hun schuld in penibele financiële omstandigheden verkeren, daar mogen dieren niet de dupe van zijn. We dienen een motie in.

Pagina 43 van 146

Een volledig circulaire economie. De voorbije honderden jaren hebben we een systeem ontwikkeld dat totaal geen waarde toekent aan ecosystemen als basis van al het leven, ook het onze. Wat is circulair? Circulaire economie is een model van productie en consumptie, waarbij materialen en producten zo lang mogelijk worden gedeeld, verhuurd, hersteld, opgeknapt en gerecycleerd om meer waarde te creëren. Op deze manier wordt de levenscyclus van producten uitgebreid. In de praktijk betekent dit dat afval tot een minimum wordt beperkt. Wanneer een product het einde van zijn levensduur bereikt, worden de materialen zo veel mogelijk binnen de economie gehouden dankzij recycling. Deze kunnen vaker productief worden gebruikt, waardoor meer waarde wordt gecreëerd. Waarom moeten we eigenlijk circulair worden? Afzien van onnodige consumptie voorkomt extractie van kostbare grondstoffen en dus vernietiging van ecosystemen, meestal in het arme globale zuiden. Minder grondstoffen, minder aantasting van ecosystemen en minder broeikasgassen. Daar moeten we naartoe. Alles wat we niet kopen, hoeven we nooit te recyclen. Deze genoemde aspecten moeten vooral duidelijk naar voren komen in de circulaireagenda die in voorbereiding is. Voorzitter, nog een heel klein stukje. Een Circulair Ambachtscentrum, daar willen we naartoe.

Zo’n centrum moet naast milieueffecten en kostenbesparing ook een fors sociaal-maatschappelijk vormend centrum zijn waar bestaande en nieuwe initiatieven onderdak vinden. Het betrekken van de kunsten gekoppeld aan ambacht, het opdoen van werkervaring, opleidingen, een plek waar mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt of schoolmijders, een ontmoetingsplek voor taallessen en ga zo maar door. Kortom, het moet een doe-, ontmoetings-, opbouw- en inspiratiecentrum worden. Tot zover. De voorzitter Dank u, mevrouw Géron. De heer Jacobs. De heer Jacobs, Forum voor Democratie (interruptie) Ik vind het altijd leuk om met mevrouw Géron te discussiëren over het klimaat. Ik heb drie vragen aan mevrouw Géron. Weet mevrouw Géron hoeveel de temperatuur op aarde in de afgelopen 150 jaar is gestegen? Mevrouw Géron, Partij voor de Dieren Ik heb het niet bij de hand, maar in ieder geval te veel om het leefbaar te houden. Laten we dat zeggen. Ik kan het altijd opzoeken en het u alsnog doen toekomen. De heer Jacobs, Forum voor Democratie (interruptie) Dat hoeft u niet op te zoeken. Ik heb het paraat. In de afgelopen 150 jaar is de temperatuur op aarde met maar liefst 1 graad gestegen. Mevrouw Géron, Partij voor de Dieren De wetenschappers zijn het erover eens dat elke tiende graad boven de voorgenomen grens van 1,5 graden die we in Parijs hebben bepaald, fataal kan zijn.

1 graad, zegt u zo slordig weg. Maar zelfs eentiende graad wereldwijde verhoging van de temperatuur is funest. De voorzitter De volgende vraag. De heer Jacobs, Forum voor Democratie (interruptie) Satellieten tonen blijkbaar aan - dat is ook een feit - dat de aarde nog nooit zo groen is geweest als op dit moment. Mijn wetenschappers zeggen dat dit komt door de toename van de CO₂ in de lucht. Zij zeggen dat CO₂ juist gezond is, omdat we daardoor meer groen krijgen. Hoe staat u daar tegenover?

Pagina 44 van 146

Mevrouw Géron, Partij voor de Dieren Meneer Jacobs, echte wetenschappers zeggen dat dit geen gezond groen is. Ik raad u aan om ook eens andere wetenschappers en ecologen te raadplegen om uw kennis uit te breiden.

De voorzitter De laatste vraag. De heer Jacobs, Forum voor Democratie (interruptie) De allerlaatste vraag. Als je kijkt naar het klimaat en naar de afgelopen miljoenen jaren, dan zie je eigenlijk dat wij uit kou komen, dan gaat het naar warm, kou, warm. In de middeleeuwen zaten we ook in een periode dat het heel warm was. Volgens mij hadden we in de middeleeuwen nog geen fossiele brandstoffen. Hoe verklaart u dat? Mevrouw Géron, Partij voor de Dieren Dit is niet de plek om wetenschappelijke verhandelingen te houden. Dat kan ik ook niet. Maar ik weet wel - daar is de wetenschap het over eens - dat de huidige temperatuurstijging veroorzaakt is door toedoen van de mens. Met name de fossiele brandstoffen die ons sinds de 18e eeuw ter beschikking staan, hebben dit explosief doen stijgen. De voorzitter Dank u wel. Ik ben het nu met mezelf eens dat ik het woord geef aan de heer Nefjodov van GroenLinks. De heer Nefjodov, GroenLinks Geachte voorzitter, gewaardeerde collega’s en betrokken inwoners van Heerlen. Stelt u zich eens voor: een stad waarin schone lucht geen zeldzaamheid, maar een vanzelfsprekendheid is. Een stad waarin energie geen luxe is, maar een recht voor eenieder, ongeacht hun financiële situatie. Een stad waarin jongeren lachend rondrijden op elektrische voertuigen, wetende dat ze niet alleen het milieu sparen, maar ook hun eigen portemonnee.

Een stad waarin cultuur niet alleen in theaters en musea te vinden is, maar ook op straat, in parken en op urban sportparken waar de gemeenschap samenkomt en opbloeit. Beste aanwezigen, dit is niet slechts een droom, maar een visie die binnen handbereik ligt. Het is een visie waarvoor wij ons als GroenLinks onvermoeibaar inzetten. Vandaag wil ik u meenemen in een korte reis door deze visie. Een reis waarin klimaatbeleid, sociaal beleid en cultuurbeleid met elkaar verweven zijn, als de draden van een onbreekbare band. Het begint met klimaatbeleid, een van de belangrijkste pijlers van onze visie op een duurzame toekomst. Klimaatverandering is een uitdaging die onze hele planeet treft, en Heerlen is daarop geen uitzondering. We hebben immers met eigen ogen kunnen zien, dat je er niks aan hebt om de sociaalste stad van Nederland te zijn, als diezelfde stad ook onder water staat. Het is onze plicht, als vertegenwoordigers van onze stad, om concrete stappen te zetten richting een groenere veiligere toekomst. Dit brengt mij er dan ook toe om een motie in te dienen voor een onderzoek naar een subsidieregeling voor elektrische scooters. Deze regeling zou niet alleen degenen met diepe zakken moeten dienen, zoals vaak wordt gezegd over een subsidieregeling voor elektrische auto’s, maar ook jongeren en de werkende klasse, nu een scooter over het algemeen, altijd, goedkoper is.

Daarom roep ik hiermee het college op om te onderzoeken in hoeverre bijvoorbeeld een subsidie kan worden ingevoerd ter bekostiging van een elektrische scooter en voor mij betreft voor iedere maatregel die gericht is op duurzame mobiliteit. Door op deze manier op zijn minst een poging te doen elektrisch rijden toegankelijk te maken voor iedereen, verminderen we namelijk niet alleen de CO₂-uitstoot, maar doen we dit ook op een solidaire manier. Dat onze inspanningen op het gebied van klimaatbeleid hand in hand moeten gaan met onze inspanningen op armoedebeleid benadruk ik. Zo kunnen we niet werken aan een duurzame toekomst zonder rekening te

Pagina 45 van 146

houden met de kwetsbaarsten in onze samenleving. Groen kan niet zonder rood, en rood kan niet zonder groen. Energiearmoede is hier hét schoolvoorbeeld van. Het is een schrijnende realiteit voor velen in onze stad. Zo is het niet alleen een kwestie van het betalen van rekeningen; het gaat ook om het behouden van waardigheid en een fatsoenlijke levensstandaard. Het sociaal energiebedrijf voorziet hierin. Daarom wil ik een motie indienen genaamd "Sociaal lokaal bedrijventerrein". In deze motie roep ik het college op om niet alleen te onderzoeken hoe we zelf groene energie kunnen opwekken voor het sociaal energiebedrijf, maar ook om het extra energieoverschot dat op bedrijventerreinen geproduceerd wordt te benutten voor het sociaal energiebedrijf, voor zover dat er is. We roepen op om hier actief achteraan te gaan. Niet alleen in onderzoek of in beleid, maar vooral ook in de praktijk. Verzamel ieder bedrijventerrein waar sprake is van een energieoverschot, en benader proactief de exploitanten ter bespreking van de mogelijkheden. Niet alleen tussen bedrijven onderling, maar juist gericht naar dat sociaal energiebedrijf. Wacht niet af totdat het energiebedrijf er over zoveel jaren staat, maar stel die energie die we misschien kunnen bereiken met dat overschot in de tussentijd ter beschikking aan energiecoöperaties.

Immers, het zal in onze dichtbebouwde stad mogelijk een uitdaging kunnen zijn om voldoende plek te vinden voor eigen opwek, waarbij iedere bron meer dan welkom is. Des te meer reden geeft dit ons om out-of-the-box te denken. Door niet alleen het energiebedrijf, maar ieder bedrijventerrein sociaal en duurzaam te maken, doen we er in ieder geval alles aan om de slagingskans van dit ambitieuze grote, groene project te vergroten. Resulterend in een groen én links beleid ter bestrijding van de energiearmoede. Laten we het tot slot hebben over ons cultuurbeleid. Cultuur is de lijm die onze gemeenschap bijeenhoudt. Het is essentieel voor ons welzijn en onze identiteit. Zodoende wil ik vandaag de belofte van ons langverwachte urban sportpark benadrukken. Dit park is niet alleen een plek voor fysieke activiteit, maar ook een broedplaats voor talent, een ontmoetingsplaats voor jongeren en een symbool van onze erkenning en toewijding aan een actieve en gezonde levensstijl. Het is daarom ook goed dat het college reeds een halve ton heeft begroot voor de voorbereidingen voor komend jaar in aanloop naar dat urban sportpark. Echter, onduidelijk blijft het tijdspad waarin de bouw gaat plaatsvinden. We moeten het college immers kunnen controleren op niet alleen het vlak van financiën, maar ook op het vlak van tijdigheid.

Onze gemeenschap snakt al jaren naar deze plek, en het is dan ook hoog tijd dat we concrete stappen ondernemen in de daadwerkelijke verwezenlijking. Daarom roep ik het college op om duidelijkheid te verschaffen: Wanneer kunnen we verwachten dat dit park daadwerkelijk gerealiseerd wordt? Daarbij vraag ik niet om overhaaste spoed – want dat is zelden goed - maar om duidelijkheid, zodat al die skaters eindelijk een moment hebben om naar uit te kijken. Laten we hier niet langer mee wachten, maar samen bouwen aan een levendige en bloeiende stad, waarin cultuur niet alleen gewaardeerd wordt, maar ook actief beleefd wordt door iedereen. Onze visie voor Heerlen is gebouwd op deze pijlers van duurzaamheid, solidariteit en cultuur. Deze drie elementen vormen de bouwstenen van onze gezamenlijke droom voor een betere toekomst. Duurzaamheid is niet slechts een modewoord, maar het is een levenswijze die respect toont voor onze planeet en de generaties die na ons komen. Solidariteit gaat verder dan enkel medeleven. Het is een daad van verbondenheid, waarin we elkaars lasten verlichten en elkaars vreugde vermenigvuldigen. Cultuur, in al haar vormen, is de ziel van onze gemeenschap.Het weerspiegelt onze geschiedenis, onze identiteit en onze dromen voor de toekomst.

De moties die ik vandaag voorstel, zijn geen geïsoleerde stappen in de duisternis, maar eerder de lichtbakens die de weg wijzen naar een hoopvolle toekomst. Ze zijn het bewijs van ons geloof in een betere wereld. Een wereld waarin schone lucht, gelijke kansen en culturele bloei geen luxe zijn, maar fundamentele rechten voor eenieder. Ongeacht je inkomen, leeftijd, woonplaats, of wat dan ook. Laten we deze droom koesteren. Niet als een vage hoop, maar als een concrete mogelijkheid die binnen ons handbereik ligt. Laten we onze stad dan ook transformeren tot een oase waarin niet alleen woorden, maar ook daden de kracht van verandering tonen. Dank u wel.

Pagina 46 van 146

De voorzitter Dank u wel. De heer Pauwels. De heer Pauwels, CDA (interruptie) U houdt een warm pleidooi voor het realiseren van een scootersubsidie, maar waarom scooters? Waarom geen elektrische fietsen? Een van de prominente leden van uw partij is, als voorzitter van de fietsersbond, warm voorstander van het promoten van het gebruik van de fiets. Dat lijkt me trouwens ook een stuk gezonder. Dus waarom scooters? De heer Nefjodov, GroenLinks Dat is een goede vraag. In de motie is ook voorzien in elektrische fietsen, dus dat is wel gedekt. Ik heb hier een specifiek voorbeeld van een elektrische scooter gepakt. Sterker nog, in de motie roepen we specifiek op om een onderzoek te doen naar alle mogelijkheden van duurzame mobiliteit. Het is dus veel breder dan dat. Ik verwees specifiek naar het elektrische scooterverhaal, omdat je met een scooter over het algemeen wat verder komt dan met een fiets. Dat ligt dan weer wat dichter bij de auto. De heer Reijnders, SP (interruptie) Ik hoor de heer Nefjodov zeggen dat groen en rood niet zonder elkaar kunnen, oftewel groen en links. Het zit in de naam. Maar ik krijg ook wel een beetje de indruk dat het heel veel groen is en dat links dan wel ten dienste moet van groen. Ik heb de volgende vraag rondom die motie.

Is het verstandig om heel veel geld te steken in een fonds voor het geven van korting op elektrische scooters en fietsen of zouden we iets meer moeten stilstaan bij welke behoefte er leeft bij mensen met een kleine beurs? Zou het dan niet veel beter zijn om te onderzoeken of je dat geld ten goede kan laten komen aan serieuze verduurzamingsmaatregelen, zodat mensen snel veel minder geld hoeven uit te geven aan energie? De heer Nefjodov, GroenLinks Des te meer reden om juist een onderzoek te verrichten naar het bredere concept van duurzame mobiliteit. De heer Jacobs, Forum voor Democratie (interruptie) Ik hoor de heer Nefjodov praten over elektrische scooters, elektrische auto's, alles moet tegenwoordig blijkbaar elektrisch. De overige Jongerenpartij en volgens mij de VVD hebben het net ook benoemd. Je ziet nu al dat ondernemers in de knel raken, omdat het netwerk het niet meer aankan. Mijn vraag aan de heer Nefjodov is: hoe ziet hij dat in combinatie met nog meer zaken op elektrisch. Gaat dat elkaar niet bijten? De heer Nefjodov, GroenLinks Ik ken al die onderzoeken natuurlijk niet uit mijn hoofd, maar het is des te meer reden om op zijn minst een oriëntatie te verrichten naar de mogelijkheden. De voorzitter Meneer Jacobs, nog eentje en dan ga ik verder. De heer Jacobs, Forum voor Democratie (interruptie) Het is geen onderzoek. Het zijn feiten.

Wij hebben nu een ondernemer op de Woonboulevard gehad die een loods wilde bouwen. Die zorgt voor werkgelegenheid. Die ondernemer durft het niet aan, omdat de elektriciteitsmaatschappij zegt: wij kunnen niet verzekeren dat u binnen nu en vijf jaar na de bouw elektriciteit heeft. Ik hoef daar geen onderzoek voor. Dat zijn feiten. De heer Nefjodov, GroenLinks

Pagina 47 van 146

Des te meer reden om te kijken naar wat wel mogelijk is. De voorzitter Dank u wel. Ik ga naar de heer Verreck van de PvdA. De heer Verreck, PvdA Geachte voorzitter, college, mede raadsleden, toehoorders op de tribune en vooral mensen via de livestream. Het coalitieakkoord draagt de titel “Uit liefde voor onze stad.” De eensgezindheid die deze titel uitspreekt, hebben we dit jaar als volledige raad laten zien in het ziekenhuisdossier. Dat geeft mij en de PvdA een trots gevoel. Niet alleen binnen deze raad heeft de heer Jongen heeft iets bereikt dat zelden of nooit vertoond is. Zelfs in de regio zijn we met z’n allen pal gaan staan tegen een eventuele afbouw van het ziekenhuis. Deze eensgezindheid hebben we ook naar de Tweede Kamer laten zien. Dat heeft geresulteerd in een aantal moties die zijn aangenomen en die ons in onze strijd steunen. Wat volgens de PvdA, ons nog weleens parten speelt, is dat we niet altijd een vuist kunnen maken, omdat we nog steeds uit zeven losse gemeenten bestaan. We kunnen onvoldoende gebruik maken van de getalsmatige kracht van het aantal inwoners. Dat zie je bijvoorbeeld ook terug in de aanpak van het Nationaal Programma Heerlen Noord. In de optiek van de PvdA is deze focus, gebiedsmatig, te smal en zou het een Parkstadbreed programma moeten zijn.

Of op zijn minst de vier stedelijke gemeenten met 200.000 inwoners waar de opeenhoping van problemen het grootst en van nationale orde zijn. En met voldoende middelen in plaats van de huidige zoethoudertjes. Het is niet uit te leggen dat Rotterdam-Zuid met evenveel inwoners dat allemaal wel heeft. We weten niet wat de komende verkiezingen gaan brengen, maar nieuwe ronde nieuw kansen zeg ik dan maar. Hoe dan ook. Het trotse gevoel dat wij krijgen door de samenwerking in de raad wordt een aantal weken later weer volledig de grond in geboord door de handelswijze van collega-raadsleden in een volstrekt ander dossier. Ik heb in deze raadszaal geleerd dat als er zaken onder de rechter zijn, we daar geen verdere uitspraken over doen. Dat doe ik dan ook maar niet. Ik wil het verder in mijn bijdrage hebben over het Gezond en Aktief Leven Akkoord (gala) en Integraal Zorg Akkoord (iza), verzuim en verzuimbeleid, Wmo en nog een aantal kleinere onderwerpen. Het GALA/IZA is een van de grote transformatie mogelijkheden binnen gemeenten met als doel: “gezondere inwoners in 2040”. Het GALA is de uitwerking van het IZA. Binnen het IZA zijn afspraken gemaakt over een duurzaam preventief gezondheidsbeleid. In de begroting is daarom ook aandacht voor deze onderwerpen, omdat ze een stevige impact hebben op het gemeentelijk beleid, zeker ook omdat ze domein overstijgend zijn.

Dat is wat ons betreft ook logisch, omdat gezondheid te maken heeft met alle portefeuilles. Waar staan we als gemeente in het maken van het regiobeeld? Als fractie hebben we begrepen dat dit onder de verantwoordelijkheid van de zorgverzekeraars is gebeurd. We gaan ervan uit dat dit in samenwerking met de gemeente is gebeurd. Kan het college ons informeren over het regiobeeld? Op pagina 109 van de begroting is beschreven dat er een plan van aanpak is gemaakt voor de jaren 2024 t/m 2026. Nu hebben we het als PvdA misschien gemist, maar wanneer heeft u dit aan de raad voorgelegd ter informatie of misschien ter besluitvorming? Kunt u een toelichting geven op welke wijze de GGD als procesregisseur het beleid van de gemeente gaat beïnvloeden? Als raad en hebben we een afspraak met het college gemaakt dat het verzuim onder 5% zou gaan blijven. Wat gaan we doen als we dit getal niet halen? Gaat de voorzitter dan een haka doen of iets dergelijks? Dat lijkt me heel goed.Nu weten we ook dat verzuim, zeker langdurig verzuim moeilijk te sturen is. Moet ik uitleggen wat een haka is? De voorzitter Nee.

Pagina 48 van 146

De heer Verreck, PvdA Meneer de voorzitter, u kijkt zo vragend. Ik zie het ook al helemaal voor me. Nu weten we ook dat verzuim, zeker langdurig verzuim moeilijk te sturen is. Het verzuimpercentage van 2022 was 7.53%. Dat is nog ruim boven de 5%. Het gemiddelde verzuim landelijk voor gemeenten lag op 6,7%. Dus eigenlijk zouden we dadelijk na de pauze moeten beginnen met een haka over 2022. Waar we als fractie wel benieuwd naar zijn, liggen we op dit moment op koers met betrekking tot het halen van de norm van dit jaar of lopen we uit de pas? Als de 5% niet reëel is, moeten we dan niet naar een ander percentage dat misschien wel haalbaar is voor de organisatie? Kan er tevens een toelichting komen op de verzuimfrequentie en het percentage 0 verzuim? Voorzitter. Als fractie maken we ons grote zorgen over de uitvoering van de Wmo. Zo kennen we voorbeelden van inwoners van Heerlen waar het bijna 12 maanden duurt voordat een voorziening die niet meer nodig is opgehaald wordt. De gemeente betaalt wel elke maand keurig de huurprijs van pakweg € 350,--. Dat lijkt de PvdA niet de bedoeling dat we zo met voorzieningen omgaan.

Kan het college inzichtelijk maken hoeveel ongebruikte voorzieningen bij inwoners thuis staan, die nog opgehaald moeten worden en wat dat per maand gemiddeld kost? Op pagina 84 schrijft u dat de kosten voor wmo-voorzieningen steeds verder oplopen, omdat het een openeinde regeling is. Als verklaring geeft u aan dat dit het gevolg is van de aanzuigende werking van het abonnementstarief. De tekst veronderstelt dat deze mensen geen recht zouden hebben op een Wmovoorziening. Ik noem ze voor het gemak “niet reële klanten”. Kunt u onderscheid maken tussen het aantal reële klanten en “niet reële klanten” in getalsmatige zin? Kunt u aangeven om welk bedrag het dan per jaar gaat dat we uitgeven aan Wmo-voorzieningen met graag een uitsplitsing tussen de huishoudelijk hulp en de materialen, de rolstoelen, de elektrische rolstoelen, trapliften et cetera? Wij hebben begrepen dat we de voorzieningen huren bij Medipoint. Hierbij ontstaat volgens de PvdA het risico dat wij meer betalen dan de economische waarde van de voorziening. Klopt deze aanname, en is de gebruikte werkwijze de beste voor Heerlen? Binnen het sociaal domein organiseren we via de Wmo beschermd wonen vanaf 2023 dit jaar en de Wmobegeleiding, vanaf volgend jaar, via een subsidietender. Wij financieren dit via een lumpsumbijdrage.

Wij zien erop toe dat we binnen de subsidievoorwaarden blijven – dat schrijft u zelf - en daarmee fiscale gevolgen voorkomen. Kan er een toelichting komen op het financiële risico dat we lopen als het niet lukt om ons aan de subsidievoorwaarden te houden? Ik heb nog twee korte vragen met betrekking tot het Wmo-beleid. Kan de inwoner van Heerlen zijn eigen dossier inzien en eventueel corrigeren als er foutieve informatie in staat? Hoeveel Wmo-procedures heeft de gemeente dit jaar gevoerd en hoeveel heeft dat bespaard op het gebied van de Wmo-uitgaven? We hebben als PvdA vorig jaar een motie ingediend met betrekking tot acquisitiebeleid. Hierop heeft het college een antwoord gegeven op 11 juli 2023 middels een raadsinformatiebrief. In het antwoord heeft u het over een plan van aanpak met betrekking tot nieuwe bedrijven met een aantal fte’s boven de 350 medewerkers. In bijlage uitgangspunten integrale aanpak arbeidsmigranten (vastgesteld in de raad van 28-06-2023) is vastgelegd dat de effectrapportage wordt opgemaakt bij de komst van een werkgever met meer dan 250 fte. Kan het college helderheid verschaffen wat nu het juiste getal is? Als dat 250 is, kan het college dan een toelichting geven waarom foutieve informatie in de raadsinformatiebrief staat? Afrondend, voorzitter. We hebben we nog een vraag over de toename van de rentelast kortlopende schulden.

Als fractie maken we ons daar zorgen over. Daar hebben we het vorig jaar ook over gehad. In 2023 betalen we zo’n 4,5 miljoen euro en in 2024 betalen we verwacht 7,1 miljoen euro. Dat is een verhoging van een kleine 3 miljoen euro. Met dat geld hadden we als gemeente veel andere noodzakelijke dingen mee kunnen doen. Hoe gaat het college erop sturen dat dit in de komende jaren niet verder oploopt? Dank u wel. De voorzitter Dank u wel. De heer Janssen en de heer Reijnders.

Pagina 49 van 146

De heer Janssen, Jongerenpartij Heerlen (interruptie) Meneer Verreck, het is een duidelijk verhaal. Ik had eerlijk gezegd gedacht dat ik meer de rode kant van het verhaal zou horen, arbeiders, maar goed, Wmo is ook erg belangrijk. De Wmo. Ik heb persoonlijk aan den lijve ondervonden dat zo'n aanvraag om een douchevoorziening op orde te maken niet zo eenvoudig is. Je hebt ook de keuze om zelf naar de bouwmarkt te rijden, de spullen te kopen en te installeren. Als je dan de vergelijking maakt tussen de kosten die een gemeente betaalt voor een externe partij om dat voor iemand op orde te maken, versus als iemand het eigen initiatief neemt om dat gewoon te doen, dan is dat vaak factor 4-5. Ik was voor € 100 klaar. Op het moment dat externe bedrijven worden ingehuurd, kost het serieus geld. Bent u het met ons eens dat het zeker vanwege de oplopende kosten zou kunnen helpen dat mensen worden gefaciliteerd bij initiatieven waarbij ze het echt zelf oplossen, om het veel laagdrempeliger en kostenefficiënt te maken? Dat is een. Twee. U hebt het een hele tijd gehad over zorg en de druk die erop zit en de problematiek. We weten ook dat er onder andere in de zorg behoorlijk veel parttime wordt gewerkt. Om aan de oplopende vraag tegemoet te komen, zou het heel erg menselijk zijn dat wat meer mensen een paar uurtjes extra gaan werken.

Echter, we weten ook dat meer werken voor heel veel mensen tot problemen leidt. Onder de streep blijft er netto amper iets extra's of zelfs minder over. De voorzitter Meneer Janssen, komt u tot een vraag? De heer Janssen, Jongerenpartij Heerlen (interruptie) Bent u het met ons eens dat we alles op alles moeten zetten om meer werken en extra uren te maken echt lonend te maken en ook een signaal uit te stralen naar Den Haag, onder andere naar uw partijvoorzitter, om dat eens even goed aan de kaak te stellen? De heer Verreck, PvdA Ik zal de tweede vraag beantwoorden: ja. Dan zijn wij snel klaar. Uw betoog is volstrekt helder. Het is natuurlijk heel raar als mensen in plaats van 28 uur, 36 gaan werken en vervolgens buiten alle regelingen vallen, waardoor zij effectief veel minder overhouden dan dat als ze 28 uur zouden werken met zorgtoeslag, huurtoeslag et cetera. Dat ben ik helemaal met u eens. Het is natuurlijk iets heel raars wat er gebeurt. We moeten kijken welke oplossing we daar kunnen vinden. Dat kunnen we hier niet, dus daar gaan we ook niet over. Daar gaan we misschien op 22 november over, maar vandaag niet. Ik ben het wel helemaal met u eens. Ik zal de groeten overbrengen aan de heer Timmermans met deze boodschap. De tweede vraag is veel lastiger. Je wil natuurlijk wel dat er materiaal van kwaliteit wordt neergezet.

Als het bedrijf komt dat die beugel of stoel ophangt, dan weet ik niet of dit van dezelfde kwaliteit is als van de GAMMA. Ik doe niets af aan de GAMMA. Ik heb ik bij de bouwmarkt nog nooit een douchestoel die je aan de muur kan hangen gezien. Die zie ik wel terug in voorzieningen via de Wmo. Ik heb daar dus geen beeld van. Ik denk dat ik die vraag liever doorgeleid aan de wethouder, die daar beter antwoord op kan geven. Dan zou ze die vraag wat mij betreft kunnen meenemen. De heer Reijnders, SP (interruptie) Het Nationaal Programma Heerlen-Noord. In 25 jaar willen we de achterstanden wegwerken. Dat vraagt volgens mij ontzettend veel focus en doorzettingsvermogen. De opmerking van de heer Verreck van de PvdA baart me een beetje zorgen. Hij zegt eigenlijk: laten we dit maar verbreden naar heel Parkstad. Maakt de heer Verreck zich geen zorgen dat we het dan enorm gaan verdunnen en dat die langdurige focus die zo keihard nodig is, verloren gaat? De heer Verreck, PvdA Nee, volstrekt niet. Ik kan het uitleggen. We hebben van begin af aan gestreefd naar een Parkstadbreed programma, niet alleen Heerlen-Noord, maar een veel breder programma. Dat stond twee jaar geleden

Pagina 50 van 146

zelfs in ons verkiezingsprogramma van de Partij van de Arbeid. De problemen die we in Brunssum-Noord zien, zijn dezelfde problemen als we in Heerlen-Noord zien. Je pakt niet Parkstad totaal aan, maar je hebt een aantal kerngebieden uit Parkstad in één programma. Dat gebeurt ook in Rotterdam-Zuid. In die zin is het kopieerbaar naar heel Parkstad. Denk niet dat ik niet blij ben dat we Heerlen-Noord doen. Daar ben ik zeer blij en tevreden mee, ook over de effecten die dit heeft op Heerlen-Noord. Alleen vind ik het een te smalle focus. In die zin zou dat een bredere focus moeten zijn. Daar doe ik een beroep op. Dat is een mening die wij als Partij van de Arbeid al een aantal jaar uitdragen. Zodoende. De voorzitter Meneer Reijnders, heel snel. De heer Reijnders, SP (interruptie) Ik ben blij met uw laatste woorden. Dus u bent het ook wel met mij eens dat dit programma nu gebaat is bij stabiliteit, focus, doorzettingsvermogen, oog op de bal en keihard werken. En dat het wellicht ook niet verstandig is om steeds de panelen te verschuiven, terwijl je met de wedstrijd bezig bent. De heer Verreck, PvdA Ik probeer even te bedenken wat u zegt. Het programma Heerlen-Noord is van groot belang.