Notulen gemeenteraadsvergadering gemeente Heerlen, 1 en 2 november 2023

Notulen raadsvergadering 1 en 2 november 2023

Presentielijst Vergadering:

Gemeenteraad Heerlen Vergaderdatum:

1 en 2 november 2023 Tijdstip vergadering:

14.00 uur

Aanwezig: Leden: K. Adema, S. Bayraktar, M.M.M. van den Berg, J.P. Bertholet, M.T. Bosch, S. Bottenberg-Brylka, F.W.S. Daamen, A. Damen, T. Dragstra, J.L.M. Ermers, E.A.N.M. Géron, T.G.M.M. de Groot, J.A. Heine-van Dartel, J.T.M. Hendriks, A.M.G. HendriksBerg, P.E.J. Hoogers, S. Jacobs, A.L.B. Janssen, B. Karabacak, P.C.C. Kastrop, A.W.A. Keulen, R.H.F. Leers, T. Nefjodov, M. van Oosterhout, A. Oulad Lmaroudia, P.A. Pauwels, T. Reijnders, R.W.T.A. Rozestraten, A.A.W.G.M. Santegoeds, M.H. Schreurs, A.A.M. Stöcker-Bus, P.S.G.M. Vaessen-Stollman, I.J. VermeulenKlamerek, H.M.A.M. Verreck en P.M.A. van Zutphen Wethouders: M.E.E. De Beer, J.M.M. Clemens, C. Gelderblom, M.P.G.M. Peters en A.E.H.T. Vrusch Voorzitter: R. Wever Griffier: T.W. Zwemmer Verslaglegging: O.H.M.H. Toirkens-Geurts Afwezig: Leden: M.T.A. Butink en D.C. IJzerman

Pagina 2 van 146

Agenda 1. Opening en vaststellen agenda raadsvergadering

pag. 04

2. Begroting 2024 2a Bijdragen fracties eerste termijn -

SP OPH CDA Jongerenpartij Partij Hoensbroeks Belang PVV VVD Forum voor Democratie D66 Hart Leers Partij voor de Dieren Groen Links PvdA Fractie Damen

pag. 04 pag. 07 pag. 13 pag. 17 pag. 20 pag. 25 pag. 27 pag. 31 pag. 35 pag. 38 pag. 41 pag. 44 pag. 47 pag. 50

-

Wethouder De Beer Wethouder Clemens Wethouder Peters Wethouder Vrusch Wethouder Gelderblom Burgemeester Wever

pag. 52 pag. 60 pag. 67 pag. 77 pag. 82 pag. 89

2b. Bijdragen fracties tweede termijn -

SP OPH CDA Jongerenpartij Partij Hoensbroeks Belang PVV VVD Forum voor Democratie D66 Hart Leers Partij voor de Dieren Groen Links PvdA Fractie Damen

pag. 97 pag. 100 pag. 103 pag. 105 pag. 107 pag. 110 pag. 110 pag. 111 pag. 113 pag. 114 pag. 115 pag. 116 pag. 116 pag. 117

-

Burgemeester Wever Wethouder Gelderblom Wethouder Vrusch Wethouder Peters Wethouder Clemens Wethouder De Beer

pag. 118 pag. 120 pag. 123 pag. 126 pag. 130 pag. 133

Pagina 3 van 146

3. Moties en amendementen eerste en tweede termijn 4. Belastingverordeningen 2024

Pagina 4 van 146

1. Opening en vaststellen agenda raadsvergadering De voorzitter Dames en heren, ik open de vergadering. Van harte welkom allemaal, ook de mensen op de publieke tribune, bij de Algemene Beschouwingen. We gaan twee lange dagen in. Dat roept ook de plicht op ons allen om het zorgvuldig, secuur en vooral ook inhoudelijk te doen en elkaar tijd te gunnen en te kijken of we ons aan tijden kunnen houden. Daarom hebben we het er in het presidium over gehad. Bij de eerste termijn van de fracties interrumperen we elkaar niet tussendoor, maar pas aan het eind van de betogen. Ik denk dat dit helpt om in de tijd te blijven. We zitten met 14 fracties. Als je continu tussendoor blijft interrumperen, weet je één ding zeker: we gaan de tijden niet halen. Ik roep u ook op om straks na het eten bij de beantwoording van de vragen door de collegeleden niet meteen bij de eerste paar zinnen die interruptiemicrofoon te pakken, maar te wachten tot het einde. Doe het dan een beetje gegroepeerd. Daar wordt die vergadering een stuk gestructureerder door. U zult vaak zien dat de antwoorden van de wethouder niet in de eerste drie zinnen zitten, maar vaak in de laatste zinnen. We proberen echt alle antwoorden op de vragen die u stelt te geven. Als we op die manier met elkaar omgaan in de komende twee dagen, dan zullen we het vanavond waarschijnlijk ergens redden rond 20.15 uur.

Dat is ook goed voor iedereen, want u moet zich ook weer voorbereiden op morgen. U hebt ook even die rust met elkaar nodig. Dan hoef ik de Inspectie voor de Gezondheid niet op u los te laten. Dat zou al mooi zijn. Laten we vooral lekker gaan beginnen en er twee leuke dagen van maken. Afwezig zijn mevrouw Butink en de heer IJzerman. Wat later zijn de heer Bertholet, de heer Oulad en mevrouw Vaessen. Dan weet u dat. Voor de stemming zal er een aantal van 35 zijn als dat morgen ook zo is. Ik ga beginnen. De eerste die ik het woord mag geven, is de heer Reijnders van de SP. 2. Begroting 2024 2a Bijdragen fracties eerste termijn De heer Reijnders, SP Dank u wel, voorzitter. Goedemiddag allemaal. 23 september stonden meer dan 3.000 Parkstedelingen op voor het behoud van ons 24-uursziekenhuis. Een indrukwekkend vertoon van eendracht en saamhorigheid. Wat kunnen deze stad en deze regio knokken voor hun belangen als het echt nodig is. Ons geluid werd in heel het land gehoord en zeker ook in Den Haag, waar vorige week twee bemoedigende moties werden aangenomen. Ik ben ongelofelijk trots op wat wij – wij, dat zijn wij hier ook allemaal - hebben neergezet samen met de gemeenschap waar we onderdeel van zijn. De strijd is nog lang niet gestreden.

Waar we maar kunnen, moeten we invloed blijven uitoefenen om dit absurde plan, 24-uurs ziekenhuiszorg weghalen uit ’s lands vijfde stedelijke regio die het meeste ongezond het armst en het meest vergrijzend is, van tafel te krijgen. Lobbyen richting Den Haag, de eenheid binnen de gemeenten van de ziekenhuisalliantie versterken, Zuyderland en CZ het vuur aan de schenen blijven leggen om tot betere plannen te komen en voorstellen uitwerken om Zuyderland te helpen bij het aanpakken van het personeelstekort. Vasthouden, knokken en niet opgeven dus. Hoe gaat het college in de komende tijd schouder aan schouder staan met alle alliantiepartners en die duizenden mensen die deze strijd voor behoud van ons ziekenhuis voeren? Want voorzitter, Heerlen krijgt het nu eenmaal zelden cadeau, en dus zullen we moeten knokken voor de belangen van onze inwoners. Maar gelukkig heeft deze stad ook al vaak bewezen hier goed in te zijn. Knokken voor betere mijnwerkerspensioenen. Knokken om met operatie Hartslag de enorme drugs- en veiligheidsproblemen in onze binnenstad op te lossen. Knokken om dakloosheid tegen te gaan. Knokken om in Heerlen samenwerking boven marktwerking te laten gaan in de Wmo en de jeugdzorg. Maar ook op dit moment, knokken voor het behoud van ons 24-uurs ziekenhuis. Want Heerlen wil vooruit. Ook als dat tegen de stroom in roeien betekent.

Die wil om deze stad morgen beter te maken dan vandaag spreekt ook uit dit college en deze begroting. Tal van goede plannen worden momenteel in de praktijk gebracht. Er wordt lef en daadkracht getoond bij de verschillende initiatieven om

Pagina 5 van 146

het centrum te transformeren tot een plek waar het de komende decennia bruist van de levendigheid en waar het goed toeven is. Een stadscentrum met scholen en studenten, meer groen, meer wonen, meer cultuur en een centrumbad. Het centrum als motor voor vooruitgang. We blijven ons onverminderd inzetten op armoedebestrijding, waar het college de nek uitstak om de absurde energiekosten voor mensen met een kleine beurs te ondersteunen met een extra toeslag. Bovendien gaat dit college de strijd aan met de veel te lage lonen door bij externe opdrachten een uurloon van minimaal 14 euro te eisen. Met het nationaal programma Heerlen-Noord proberen we in 25 jaar achterstanden in te halen. Het college blijft volop investeren in het sociaal domein. Dat moet ook, omdat een sociaal vangnet en goede zorg cruciaal zijn. Er is net gestart met een pilot met buurtconciërges, want we willen dat die buurten netter en beter verzorgd zijn. En met onder meer de rijke schooldag en de familieschool wordt hard gewerkt aan het verbeteren van de kansen van onze kinderen. Tot slot mag zeker niet onvermeld blijven dat recent een regeling is gesloten voor de vergoeding van mijnschade. Dat is echt knap werk van het college. Complimenten aan dit college voor al deze resultaten en de plannen waaraan wordt gewerkt. Want ze zijn nodig voor deze stad en haar inwoners.

Juist ook in onzekere tijden zijn lef, daadkracht en de wil om vooruitgang te boeken essentieel. En dat is wat dit college doet. Maar weet ook dat als ook maar op één van deze punten verslapping optreedt, de SP jullie als eerste een schop onder de bips zal geven. Maar de SP heeft tegelijkertijd grote zorgen over de leefbaarheid en leefomstandigheden van Heerlenaren in de volksbuurten van onze stad. Ik neem jullie graag mee naar Hoensbroekse wijk de Dem. “Kijk die kozijnen en die dakgoten, jarenlang niks aan gedaan”, vertelt Ron Patelski me, terwijl we samen door zijn buurt de Dem wandelen. Ron is een indrukwekkende kerel, groot, sterk, tattoos op zijn armen, type ruwe bolster, blanke pit, maar ook open, eerlijk en heel erg betrokken bij zijn wijk. Jarenlang werken in de bouw en bij de RD4 hebben zijn rug zo beschadigd dat hij sinds kort volledig arbeidsongeschikt is. “10 jaar geleden zijn er inzetramen vervangen, maar verder is onze woning in de 17 jaar dat ik we er wonen opgeknapt”, weet Ron me te vertellen. Een even herkenbaar als pijnlijk beeld helaas als het gaat om de staat van de corporatiewoningen in onze stad. Ook de leefbaarheid staat onder druk in de wijk. De buurtsuper, een goed bezochte ALDI, sloot in oktober de deuren. Een aanslag op de zelfstandigheid van de vele ouderen die er wonen, maar ook het einde van een levendige ontmoetingsplek voor buurtbewoners.

Ook het onderhoud van het openbaar groen, zoals de vijver op het terrein van de voormalige basisschool Hoensbroek laat ernstig te wensen over. Het voedt allemaal de zorgen van buurtbewoners, zoals Ron Patelski. De SP vindt dat in wijken waar de leefbaarheid onder druk staat, de gemeente te allen tijde het goede voorbeeld moet geven. Dit moet echt beter, actie is nodig om de leefbaarheid van buurten ook in de toekomst te garanderen. Wat gaat het college concreet doen aan de leefbaarheid in die volksbuurten? Het verhaal van de Dem is namelijk ook het verhaal van veel mensen en buurten in Heerlen. Gemeenschappen die hun beste beentje voorzetten, maar die te maken krijgen met problemen waar ze simpelweg niet tegen op kunnen boksen. Slecht onderhouden woningen, verdwijnende buurtvoorzieningen, sociale samenhang die steeds meer onder druk staat door een te hoge concentratie van mensen in een kwetsbare positie. Want als ik naar de staat van de woningen kijk in de Dem, dan denk ik onwillekeurig ook aan Jackie uit Meezenbroek die in een woning van Vincio letterlijk voor de vogeltjes stookt, en die ondertussen terecht ten einde raad is na de zoveelste uitleg van Vincio waarom de woningen toch nog niet gerenoveerd gaan worden. Of ik denk aan Marion in Versiliënbosch, die zich ontzettend zorgen maakt over de aanstaande sloop van haar geliefde woning.

De Heerlense volksbuurten staan aan de vooravond van een grootschalige renovatie en nieuwbouwoperatie, om ervoor te zorgen dat alle huurwoningen tegen 2030 verduurzaamd zijn conform de wettelijke eis. Eindelijk, zou je kunnen denken, want de staat van veel sociale huurwoningen is ronduit slecht. Maar de impact op mensen, buurten en gemeenschappen zal groot zijn. In totaal moeten er namelijk ongeveer 3.100 woningen onder handen genomen worden. De SP beschouwt het echter ook als een grote kans voor Heerlen die we moeten grijpen. Als we behouden wat we kunnen, goed nieuwbouwen waar we moeten en vanuit een sterke visie sturen op kwaliteit in samenwerking met woningcorporaties, dan kunnen we zorgen dat buurten en bewoners hier sterker en beter uit komen. Hoe gaan we ervoor zorgen dat de identiteit en

Pagina 6 van 146

samenhang van onze oude buurten behouden blijft, maar de soms absurde energierekeningen wel omlaag gaan? Hoe gaat het college ervoor zorgen dat alle goede ideeën uit ondermeer de Woonvisie bij de grootschalige renovatie, nieuwbouw van sociale huurwoningen in de praktijk worden gebracht? Welke afspraken worden hierover gemaakt met de woningcorporaties en hoe zorgen we dat afspraken worden nagekomen? Laat de transformatie van de Oude Egge in Brunssum door Weller een inspirerend voorbeeld zijn. Nieuwbouw met respect voor het historische karakter van de wijk, invulling gegeven aan verschillende woonbehoeftes, en in drie fases aangepakt, zodat er altijd een aanzienlijke deel van de mensen in de wijk woonde tijdens de bouwwerkzaamheden. De Heerlense volksbuurten verdienen dezelfde kwaliteit. Ik verneem graag van het college hoe zij kijkt naar de transformatie van de Oude Egge. In juni van dit jaar deed het college een heldere uitspraak rond het ontzien van 16 volkswijken bij de vestiging van kwetsbare mensen. Wijken met de smalste schouders die te vaak de zwaarste lasten moeten dragen, waardoor de leefbaarheid te veel onder druk is komen te staan. In de raadsinformatiebrief en de bijlage “grip op wonen” van de wethouder, kunnen we lezen dat er instrumenten in de maak zijn om grip te krijgen op de samenstelling van buurten, zoals verhuurverordeningen en spreidingskaarten.

Recent is het voorbereidingsbesluit om de bestemming “maatschappelijk” strakker te definiëren, aangenomen. De SP gelooft dat dit goede stappen zijn. Maar hoe krijgt Heerlen grip op de instroom van mensen van buiten onze stad zonder sociaaleconomische binding met onze regio? Welk samenhangend pakket aan maatregelen heeft het college tot zijn beschikking om onze zestien armste wijken te ontzien? Wat is er afgesproken met woningcorporaties, die met hun plaatsingsbeleid een belangrijke bijdrage zullen moeten leveren? Doen ze dat niet, dan is het in feite zo lek als een mandje. De SP dringt aan om de plannen tot uitvoer te brengen, want de leefbaarheid en druk op onze armste buurten is echt veel en veel te groot. College, ga door met de verwezenlijking van de vele goede plannen, en schakel een versnelling hoger als het gaat om de leefbaarheid en de leefomstandigheden in onze volksbuurten. Heerlen gaat vooruit, de buurten willen vooruit, de inwoners verdienen het. Uit liefde voor onze stad. Tot zover. De voorzitter Dank u wel, meneer Reijnders. Heeft u interrupties? Meneer Leers, gaat uw gang. De heer Leers, Hart-Leers (interruptie) Meneer de voorzitter, ik heb eigenlijk een vraag aan u. Ik hoorde de heer Reijnders net praten over een voorbereidingsbesluit bestemming maatschappelijk.

In hoeverre is zoiets wel of niet openbaar? Wat is de status daarvan? De heer Reijnders, SP Volgens mij is die gepubliceerd. Er is gevraagd om te wachten tot die gepubliceerd zou worden. Dat is gebeurd. We kunnen het er dus hier met elkaar over hebben. De voorzitter Nog iemand anders? De heer Ermers. De heer Ermers, Ouderenpartij Heerlen (interruptie) Ik begrijp van de heer Reijnders dat de wijk de Dem zeer veel aandacht nodig heeft. Ik wil daar toch ook nog even bij plaatsen dat er een complex woningen is voor met name ouderen waar het heel goed wonen is. Ik wil dat even benoemd hebben, omdat dit een belangrijk punt is dat in de toespraak van onze fractievoorzitter ter sprake komt. Dat wil ik ook nog even benoemd hebben. De voorzitter

Pagina 7 van 146

Dank u wel. Dat is een benoeming. Nog iemand? Dat is niet het geval. Dan wordt u bedankt, meneer Reijnders. Meneer De Groot van de OPH is nu aan het woord. De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen Geachte raad, college, Heerlenaren. Laat ik beginnen met het uitdelen van een compliment. Namelijk dat ik trots ben op hoe wij met z’n allen, inclusief het ambtenarencorps, Heerlen vorm aan het geven zijn. Laten we de komende jaren daarom kritisch blijven op inhoud, scherp zijn op financiële verantwoording van beleid en elkaar fatsoenlijk en respectvol te bevragen hierop. Dat mag verwacht worden van oppositiepartijen, maar ook van de zittende coalitiepartijen. Dualiteit mag wel wat meer vorm krijgen in Heerlen. Af en toe worden er links en rechts aanzetten gedaan, maar uiteindelijk wordt dan niet doorgepakt op de eerder ingezette argumentatie. En dat is jammer, want onze inwoners verdienen vertegenwoordigers in de raad die zich durven te positioneren op inhoud, ook al is dat niet altijd primair in het belang van de eigen partij. Dan nu de inhoud. Allereerst, het zal u niet verbazen, het Ouderenbeleid in Heerlen. Ook dit jaar houdt het budget voor ouderen niet over. Steeds wordt minder besteed aan het ondersteunen van onze kwetsbare ouderen. Net zij hebben een steuntje in de rug nodig van onze gemeente om prettig te kunnen blijven meedoen in hun leefomgeving.

Maar waarom wordt dan bijvoorbeeld de subsidie gestopt die de KBO Hoensbroek al jaren ontvangt om wekelijks een lunch te organiseren voor ouderen met een kleine beurs? En waarom stoppen de workshops om ouderen digitaal vaardig te maken? Dat zijn immers beproefde instrumenten om eenzaamheid onder ouderen te bestrijden. Ten aanzien van eenzaamheid willen wij nog een voorzet doen die een wezenlijke bijdrage kan leveren. De OPH pleit ervoor om het college op te roepen er werk van te maken om aanzienlijk meer vrijwilligers te werven in wijken en buurten om zodoende meer handen vrij te maken voor verenigingen en maatschappelijke support. Uit onze contacten blijkt dat er een latente behoefte is om de dagen meer zinvol te besteden voor en met mensen. Het is zaak om die behoefte om te zetten in daden. De diverse buurtorganisaties zouden daar ook een belangrijke rol in kunnen spelen. Start dan ook met het formeren van een denktank, hoe een en ander aan te vliegen. Wij hebben hier een motie voor klaarliggen, voorzitter. Via het Gezond en actief leven akkoord (GALA) zijn meerjarig middelen ter beschikking gesteld die bijdragen aan thema’s die het ouderenbeleid raken, zoals mantelzorg, leefomgeving, eenzaamheid en valpreventie.

Op welke manier gaat u deze GALA-middelen hier ook daadwerkelijk voor inzetten? Kunt u een overzicht geven van de meerjareninzet van deze middelen? Tot onze stomme verbazing wordt in deze begroting bij het hoofdstuk Wonen geen enkel woord geschreven over de woonbehoefte van oudere Heerlenaren. Per slot van rekening toch echt wel de grootste doelgroep nu en in de komende jaren in deze stad. Door onze vele contacten in de diverse stadsdelen weten we dat de meeste oudere inwoners graag passend in hun eigen omgeving willen blijven wonen. Naast voldoende gelijkvloerse woningen zijn er onzes inziens meer dan voldoende leegstaande objecten in diverse wijken beschikbaar, zoals bijvoorbeeld de marechausseekazerne in Welten, Het Loma-huis in Hoensbroek of het DSM-complex in het Eikenderveld. Wij roepen het college dan ook op toe te zeggen om contact op te zoeken met projectontwikkelaars/zorgaanbieders en de regie te nemen om dit soort complexen om te toveren naar geschikte woonruimtes voor ouderen in hun wijk. Zie hiervoor ook het project dat gestart wordt in Amstenrade, waarbij ook nog eens de mix tussen oud en jong wordt gemaakt en de zogenaamde Knarrenhofjes. Een ander belangrijk thema dat iedere inwoner raakt, is veiligheid, eveneens een topprioriteit voor de OPH.

Onze partij heeft, samen met andere partijen, verleden jaar middels een motie het college opgedragen om tien nieuwe boa’s aan te nemen. Onze vraag nu is: hoeveel van de toegezegde fte’s zijn nu ook daadwerkelijk geworven en wat is de netto groei van het boa-bestand? De burgemeester loopt bij de centrale overheid tegen muren aan, tot grote frustratie van eenieder en niet in de laatste plaats van die van onze hardwerkende agenten. Maar wat is de werkelijkheid? De wijkagent is weg. Politiebureaus zijn nauwelijks nog open. Aangifte doen is een crime. Het ziet er niet naar uit dat de

Pagina 8 van 146

nationale politie nog in staat zal zijn terug te keren naar de Heerlense wijken. Het is landelijk gezien een zootje. Vandaag stond daar weer een artikel over in de krant. Maar ondertussen schreeuwen buurten en wijken in Heerlen om een zichtbare handhavingscapaciteit. Dat Heerlen zijn verantwoordelijkheid neemt, zijn we aan onze burgers verplicht. Derhalve dient de stad verder te investeren in zijn eigen handhavingskracht in het kader van de veiligheid. Boa-capaciteit is schaars, alle omringende gemeentes vissen in dezelfde vijver. Maar er zijn meer wateren waaruit gevist kan worden. Wij dienen dan ook een motie in om het college op te dragen een boa/politie-lobby te starten. Met als uiteindelijk doel om in deze regio bij wijze van proef een significante groep te werven uit de randstad en/of buitenland. Maar ook de voorziening die we allemaal nodig hebben met betrekking tot ziekenzorg is essentieel. Juist omdat het belangrijkste argument van Zuyderland inzake het overhevelen van de SEH naar Sittard vooral ligt aan het personeelstekort, stellen wij het volgende voor. Koppel aan de motie om boa-personeel te gaan werven in het buitenland, tevens het werven van noodzakelijk personeel voor de ziekenhuiszorg. Nu hiermee van start gaan, kan wezenlijk bijdragen aan het behoud van de huidige ziekenhuisfuncties in Heerlen.

Uiteraard moeten we dan ook voorzien in zaken die deze mensen nodig hebben om hier fatsoenlijk te kunnen leven. Het zijn bijzondere tijden die vragen om bijzondere en innovatieve maatregelen. We kunnen niet anders. Een andere voorziening waar wij aandacht voor vragen is het openbaar vervoer. Duurder en minder, dat staat ons mogelijk te wachten nu Arriva het regionale vervoer overdraagt aan een Amerikaanse investeringsmaatschappij. Wat gaat dit college eraan doen, al dan niet in regionaal overleg, om het huidige openbare vervoer als voorziening voor mensen die daarvan afhankelijk zijn, betaalbaar en bereikbaar te houden? Immers, het doen van boodschappen in de buurt wordt steeds lastiger voor mensen met beperkte vervoersopties door het wegvallen van buurtsupers. Wat is het beleid van het college hiervoor? Natuurlijk staan wij als OPH achter de steun die kwetsbare mensen in onze stad nodig hebben. Maar wij missen wel meer balans in enerzijds preventie en anderzijds curatief optreden. Wij moeten meer streven naar vitale gemeenschappen die goed voor zichzelf en elkaar zorgen. De vraag is dan ook aan de nieuwe wethouder Sociaal Domein: wat is hierop uw beleid? Voorzitter. Economisch gaat het zeker niet slecht in onze regio, maar dat moet wel zo blijven. Belangrijk in dat kader zou moeten zijn dat we anticiperen op de uitgangspunten van het rapport “Elke Regio telt”.

Spreiding van overheidsdiensten heeft ons na het sluiten van de mijnen, veel werkgelegenheid opgeleverd. Daar is het nu opnieuw tijd voor. Overheidsdiensten gerelateerd aan grensoverschrijdend werk is nu voornamelijk georganiseerd in de Randstad. Dat is alleen al om geografische redenen een vreemde zaak. Wij roepen onze burgemeester dan ook in een motie op om samen met andere regionale collega’s en instanties te starten met de lobby om deze diensten naar de regio te verplaatsen. Last but not least een duidelijk kritische noot met betrekking tot het financieel beleid van dit college. Wij missen in deze begroting de verleden jaar toegezegde Klimaatbegroting. Waar vinden we die? Wanneer krijgen we die? Tevens is er, ondanks diverse keren naar gevraagd door de OPH, nog steeds geen instrument om de financiële verantwoording te volgen van het programma Heerlen-Noord. Wij vragen er daarom maar naar middels een motie. De Begroting 2024 is een kloppend geheel. Bravo voor het komend jaar. Maar we moeten ook vooruit kijken. Vanaf 2026 moeten we het waarschijnlijk met beduidend minder middelen doen. Heerlen loopt over van ambitie om ons centrum om te vormen tot onze regionale trots. Dat onderschrijven we uiteraard. Maar die ambitie kent wel grenzen.

En het is, wat de OPH betreft, verstandig om de juiste keuzes te maken waaraan we onze centen besteden, zeker gezien wat in 2026 op ons afkomt. Als we dan kijken naar de mega centrum projecten die op stapel staan, zoals daar zijn het Romeins museum, Royal/fimhub, Hogeschool Zuyd, Landsfort Herle en het Centrumbad, weten we dat de financiering van deze projecten nog lang niet gedekt is. We hebben het dan over tientallen miljoenen, voorzitter. En als we dan ook van plan zijn om de komende jaren fors te gaan investeren in centrumplan Hoensbroek en Willemskwartier, dan lijkt het een utopie om dit allemaal te verantwoorden zonder dat de gemeente daarmee zijn huidige, gezonde financiële positie verkwanselt.

Pagina 9 van 146

Onze vraag is dan ook aan het college om ons net als verleden jaar een update te geven van de stand van zaken van genoemde centrumprojecten en wat hiervan de actuele stand van zaken is met betrekking tot de dekking. Voorzitter, ik ga afronden. Maar niet voordat ik een toetje aankondig in de vorm van een motie. Deze heeft te maken met het anticiperen op de mogelijke komst van de Einsteintelescoop. De OPH kan zich zomaar voorstellen dat, indien deze daadwerkelijk er gaat komen in de regio, velen in deze provincie en misschien ook wel in het land, er gemakshalve van uitgaan dat het hoofdkwartier vanzelfsprekend gaat komen in Maastricht. Laten we daarop inspelen, voorzitter, door in overleg met de regionale gemeentes en met Aken de lobby te starten om dit hoofdkwartier nu eens niet in Maastricht te vestigen, maar in de regio Heerlen/Aken. Een motie hiervoor komt uw kant op. Tot zover, voorzitter. De voorzitter Dank u wel. Zijn er vragen? De heer Reijnders. De heer Reijnders, SP (interruptie) De heer De Groot zei iets over de balans tussen curatieve en preventieve zorg. Kan de heer De Groot verder toelichten wat hij bedoelt en naar welke kant die balans dan verkeerd zou doorslaan. De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen Meneer Reijnders, ik bedoel daarmee met name de balans in ons sociaal beleid.

Het is heel belangrijk dat de pleisters worden geplakt en de verbanden worden gelegd bij degenen die het nodig hebben. Je kunt niet anders op zo'n moment. Maar wat minstens zo belangrijk is, is dat we ook kijken naar de voorkant hoe we mensen in moeilijke situaties dusdanig kunnen ontwikkelen en ondersteunen dat ze robuuster worden en beter tegen een stootje kunnen, zodat ze uiteindelijk niet meer in dat soort kwetsbare posities terechtkomen. Ik geef even een voorbeeld ten aanzien van ondersteuning met betrekking tot energie. We hebben hier, en gelukkig in veel gemeenten, afgesproken dat mensen die dat echt nodig hebben een eenmalige bijlage krijgen in de winterperiode om de energierekening te verzachten. Dat is op zich goed. Maar wat ons verbaast, is dat in de afgelopen periode - ik hoop dat het anders wordt in de komende periode - mensen die weliswaar onder een bepaalde inkomensgrens zitten maar een vast contract hebben en dus heel concreet op dat moment geen probleem hebben met specifiek hun energierekening, even losstaand van alle andere problemen die ze hebben, dan is het heel erg raar dat je zomaar een toelage krijgt op je energierekening. Dat is heel erg vreemd. Ik weet dat in andere gemeenten een kopie van het contract van de energieleverancier wordt gevraagd en dat aspect wordt meegewogen.

Mevrouw Santegoeds, CDA (interruptie) Een tijd geleden heb ik deze vraag ook gesteld aan de wethouder. Toen heeft de wethouder heel duidelijk aangegeven dat het niet zozeer alleen voor de energie is, maar doordat de kosten van alles duurder zijn geworden. Op zich is het toch goed dat je de vergoeding die mensen gaan krijgen breder trekt? Dat was eigenlijk mijn opmerking daarover. De heer Reijnders, SP (interruptie) Ik snap het nu wel, maar ik begrijp het nog minder. Ik had eigenlijk een vraag over preventieve en curatieve zorg. Dat wordt vervolgens geduid met een voorbeeld over energietoeslagen. Laat ik dat voorbeeld maar even aan de kant schuiven. Ik begrijp niet goed dat de OPH kennelijk tot de conclusie komt dat wij preventief te weinig doen. Het coalitieakkoord staat volgens mij bol van allerlei preventieve maatregelen, van de Fit en fun-regeling tot aan de kansrijke start. Er zijn legio voorbeelden. Wat mist u dan qua preventie in de zorg in Heerlen? Ik zou het graag beter begrijpen, want dan kunnen we er misschien iets mee doen.

Pagina 10 van 146

De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen Ik zal proberen om op beide interrupties in te gaan. Als eerste ten aanzien van de heer Reijnders. U noemt de Fit en funregeling. Dat is inderdaad op zich een heel goede regeling die bedoeld is voor mensen om met het geld dat zij daarvoor krijgen naar het theater te gaan of een proefabonnement bij een sportschool te nemen. Het is bedoeld om fitter te worden of om eens een keer wat leuks te doen, dingen die ze normaal gesproken niet zouden doen. Waarom doe je dat? Dat geldt zet je in om mensen robuuster te maken in hun dagelijkse bestaan en om ze met andere zaken in aanraking te laten komen. Maar wat doen wij? Wij keren dat gewoon als een bedrag in één keer uit. Wat de mensen daar verder mee doen, is aan hen. Het maakt niet uit of ze daar hondenvoer, sigaretten of bier voor kopen, maar daar is het eigenlijk niet voor bedoeld. Ik kom ook even terug op de interruptie van mevrouw Santegoeds. Datzelfde geldt ook voor de energietoeslag. Die is bedoeld om de energierekening omlaag te brengen. Als je zegt 'we geven € 1300 uit en kijk maar waar je het aan besteedt, want je hebt het al zo moeilijk', dan kun je dat doen. Benoem het dan ook zo. Maar je doet het nou net heel specifiek om mensen te ondersteunen om uiteindelijk zelf krachtiger en robuuster te worden.

De heer Reijnders, SP (interruptie) Ik schrik een beetje van het mensbeeld dat achter deze uitspraken schuilgaat. Net alsof mensen met moeilijkheden snel een krat bier kopen en chips halen als ze wat geld hebben. Ik denk dat u de mensen echt ontzettend onderschat. Deze mensen kunnen de financiële hulp goed gebruiken. Zij zullen dat inzetten om hun financiële situatie te verbeteren. Ik zou echt iets meer vertrouwen hebben en iets minder neerbuigend kijken naar mensen die in een moeilijke situatie zitten. De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen Mag ik daar even op reageren? Ik heb alle respect voor alle mensen. Het doet er niet toe of je een grote of een kleine beurs hebt. Maar laten we er niet omheen draaien. We weten allemaal dat mensen met een gering inkomen en waar armoede een rol speelt over het algemeen ongezonder leven. Dat weten we allemaal. Daar willen we net vanaf door middel van bijvoorbeeld een fit en funregeling. Dat is nou net de bedoeling van zo'n regeling. Doe het dan ook conform de bedoeling. Laat mensen voelen en merken dat dit de bedoeling is. Mevrouw Schreurs, Partij Hoensbroeks Belang (interruptie) Bij mij gaat het even over de motie die er gaat komen voor werving boa's en ziekenhuispersoneel. Die hebben wij natuurlijk heel hard nodig, dus dat steunen wij. Ik vraag me alleen af waarom u niet in eerste instantie komt met de analyse van ons zittende bestand.

De re-integratie-inspanningen laten gezien het resultaat nogal te wensen over. Moeten we niet eerst kijken wie van deze mensen omschoolbaar is naar deze beroepen toe? Als de motie daarmee zou kunnen starten, zou die wat meer steun kunnen krijgen. De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen Mevrouw Schreurs heeft volledig gelijk. Uiteraard ga je eerst kijken naar wat je in eigen huis nog maximaal kan doen om dat probleem op te lossen. Voor ons was het al iets vanzelfsprekends, maar als dat duidelijker is, dan voegen we die zin gewoon toe aan de motie. Dat is geen enkel probleem. De heer Nefjodov, GroenLinks (interruptie) Eerder benoemde de OPH de Einsteintelescoop. De vraag is natuurlijk eerst of deze überhaupt naar het zuiden zal komen of naar een ander land zal gaan. Een van de belangrijkste overwegingen daarbij is het aanstaande windmolenpark dat er al dan niet zal komen. Mijn vraag aan de OPH is: welke van de twee initiatieven zou de OPH prioriteren als het op een keuze zou aankomen? De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen

Pagina 11 van 146

Meneer Nefjodov, daar kan ik heel duidelijk in zijn. Dat is in ieder geval de komst van de Einsteintelescoop. Ik denk dat die primair voorop moet staan, omdat de komst van de Einsteintelescoop een dusdanige impact heeft op de economie in onze regio. Kijk bijvoorbeeld naar wat het teweeg heeft gebracht in Genève rondom het CERN-project. Dat is een min of meer vergelijkbaar project. U weet wat dit die regio heeft gebracht in positieve zin. Natuurlijk staan wij ook open voor windmolenparken en andere groene vormen van het opwekken van elektriciteit. Dat staat voorop. Daar waar we dat kunnen combineren, is dat geen enkel probleem. Ik weet zelfs dat onlangs een onderzoek heeft uitgewezen dat de komst van de Einsteintelescoop de windparken in de regio niet in de weg zal staan. Het is dus perfect als dat samen kan gaan. Maar als u mij vraagt om een keuze te maken, dan denk ik dat er op een heleboel andere plekken nog voldoende ruimte is voor windmolenparken. De heer Nefjodov, GroenLinks (interruptie) Als je het windmolenpark niet zou prioriteren, zou, uit mijn hoofd, iets van 15% van de regionale energiedoelstelling wegvallen, waardoor onze ambities jegens het Klimaatakkoord dreigen te vervallen. Ik heb daar de volgende vraag bij aan de OPH.

Als je niet kiest voor het windmolenpark, welk alternatief stel je dan voor die gelijkwaardig is aan het windmolenpark? De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen Dat is wat ik net zeg. We weten allemaal dat plannen steeds meer in de richting gaan van dat meer windmolenparken op zee worden gebouwd. Dat is al heel belangrijk. Daar waar het nog aanvullend nodig zal zijn op land, denk ik dat er nog voldoende alternatieven beschikbaar zijn iets verder van huis. De voorzitter Derde en laatste van de heer Nefjodov. De heer Nefjodov, GroenLinks (interruptie) U benoemt de windmolens op zee, maar de regionale energiestrategie benoemt de regio. Naar mijn weten, hebben we geen zee in de omgeving van Heerlen. Naar aanleiding van die vraag dus ook: wat zouden we in Heerlen kunnen doen zonder andere gemeenten of het Rijk aan te kijken? Wat zouden wij als dat stad Heerlen kunnen doen om een leefbare plek te creëren voor niet alleen de ouderen, maar ook de jongeren en alle generaties daarna? De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen Ik neem aan dat u bedoelt: in relatie tot alternatieve energievormen. Ik denk dat er in Heerlen echt nog wel een weg te gaan is om bijvoorbeeld al die daken van die kantoren en bedrijven hier in het centrum en de omgeving vol te leggen met zonnepanelen. Dat is volgens mij al een heel belangrijke zet is die richting. Wij hebben hier inderdaad geen zee.

En daarnaast het antwoord dat ik net ook al heb gegeven. Mevrouw Géron, Partij voor de Dieren (interruptie) U noemt het gebrek aan dualiteit tussen coalitie en oppositie. Kunt u een klein voorbeeld geven? De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen Een recent voorbeeld is uit de laatste raadsvergadering rondom de realisatie van een fietsenstalling. Diverse raadsleden zetten zwaar aan op: kan dit wel allemaal, wat kost dit wel niet allemaal en zijn er geen alternatieven? Uiteindelijk zag je bij de stemming toch schamper wat handjes omhooggaan van diverse collegepartijen die dan toch meegaan. Dan denk ik bij mezelf: zijn er zo veel overtuigende argumenten van de kant van het college gekomen die ertoe leiden dat je van mening verandert? Die conclusie kon ik niet trekken. De voorzitter

Pagina 12 van 146

Nog twee korte interrupties van de heer Janssen en de heer Jacobs, en dan sluiten we het af. We zitten ver over de afgesproken drie minuten heen. De heer Janssen. De heer Janssen, Jongerenpartij Heerlen (interruptie) In relatie tot de afweging Einsteintelescoop of duurzame energie. Ik weet helemaal niet of dat een afweging hoeft te zijn. Ik zou graag willen vragen hoe het college hier tegenaan kijkt. Staat het een het ander in de weg? Wat is dan volgens hun prioritair? Hebben zij daarnaast rekening gehouden met de lobby om de waterstofleiding die richting Chemelot zou gaan, door te trekken zodat dit wellicht een alternatief zou zijn voor hetgeen men beoogt met windmolenparken? Zou dat qua oplossing niet veel relevanter zijn? De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen Misschien kan ik daar even op reageren. Voor de duidelijkheid: de motie die wij indienen, heeft betrekking op het lobbyen om het hoofdkwartier van de Einsteintelescoop naar Heerlen te halen. Daar ging het eigenlijk over. We zijn een beetje op een zijspoor beland. Dat is niet erg, want daar hebben we ook een mening over. De voorzitter Tot slot, de heer Jacobs. De heer Jacobs, Forum voor Democratie (interruptie) Meneer De Groot, ik ken de motie die u vorig jaar hebt ingediend inzake de klimaatbegroting, om duidelijk te maken wat de totale klimaatmaatregelen kosten.

Als ik dan hier de coalitie hoor die de mond vol heeft van de hele energietransitie, windturbines, noem maar op, vindt u het dan niet vreemd dat die begroting er niet in zit, terwijl u er expliciet om hebt gevraagd en de motie unaniem is aangenomen? De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen Daar kan ik heel duidelijk in zijn. Natuurlijk vinden we dat vreemd. Daarom kaarten we het nu nog eens expliciet aan. U hebt volledig gelijk. Het is nogal een kostenpost en het gaat de komende jaren nog veel en veel duurder worden. Ook daar moeten we keuzes maken voor een gezonde financiële begroting. Het is dus heel belangrijk dat we daar inzicht in krijgen. Ik ben dat volledig met u eens. De voorzitter Dank u wel, meneer De Groot. Ik ga naar mevrouw Heine van het CDA. Mevrouw Santegoeds, CDA (interruptie) Ik had net al mijn hand opgestoken, maar u keek niet deze kant uit. De voorzitter U had al een interruptie gehad. Mevrouw Santegoeds, CDA (interruptie) Ik heb een heel korte vraag. De voorzitter Een korte vraag. Mevrouw Santegoeds, CDA (interruptie) Net werd een opmerking gemaakt over de subsidie die werd ingetrokken voor de KBO. Ik heb de volgende vraag aan de heer De Groot. Is het u bekend dat de deelnemers aan de wekelijkse lunch een eigen bijdrage betalen?

Pagina 13 van 146

De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen Ja, dat is mij bekend. Maar de subsidie, de bijdrage van de gemeente, maakt het nu net mogelijk voor de mensen met een behoorlijk kleine beurs om wekelijks bij elkaar te komen en onder het genot van een broodje en een kopje koffie in contact met elkaar te komen. Dat is een hartstikke mooi verbindingsmiddel. Het zou doodzonde zijn als dat niet zou doorgaan doordat de gemeente zegt: we trekken de subsidie in. Dat is heel apart. De voorzitter Dank u wel. Ik geef het woord aan mevrouw Heine voor de bijdrage van het CDA. Mevrouw Heine-van Dartel, CDA Voorzitter, collega’s en al het publiek. Het CDA Heerlen zet zich al jaren in om onze buurten en wijken beter, mooier en sterker te maken, overal in onze stad, en vragen hier nu tijdens de Algemene Beschouwingen ook speciale aandacht voor. De directe leefomgeving van onze inwoners moet leefbaar en veilig zijn, plekken met gemeenschapszin en saamhorigheid waar mensen betrokken zijn. Op veel plekken in onze stad staan deze waarden onder druk. Als gemeente moeten wij nog harder ons best doen om het tij te keren. Onze inzet als het gaat om veiligheid en leefbaarheid speelt hierin een belangrijke rol. Op het gebied van veiligheid zijn er het afgelopen jaar veel goede dingen gebeurd.

Zo is de Aanpak Sociaal Veilig doorontwikkeld en gaat nu ook in stadsdeel Heerlerheide van start en komt er een veiligheidscentrum in het voormalige politiebureau van Hoensbroek waar inwoners terecht kunnen met al hun vragen. Ook is het interventieteam van start gegaan en zijn er boa’s aangenomen. De begrotingstekst voor komend jaar daarentegen was verontrustend. Geen extra boa’s en het is onzeker of de Aanpak Sociaal Veilig wel door kan gaan. Wij zeggen: Nu doorpakken! Vorig jaar stelden wij een uitbreiding naar 35 boa’s als eerste stap voor, om vervolgens verder door te groeien en te professionaliseren. Hoeveel boa’s zijn er nu daadwerkelijk actief? Wij dienen daarom een motie in waarmee we u vragen te onderzoeken welke capaciteit aan boa’s nodig is om de uitdagingen en problemen in onze stad adequaat aan te kunnen pakken en een uitvoeringsplan op te stellen om tot de verdere noodzakelijke uitbreiding en doorontwikkeling te komen. Dat laat niet weg dat de lobby voor meer politie moet blijven doorgaan. Dan de Aanpak Sociaal Veilig. Deze moet wat ons betreft koste wat kost doorgang vinden. Ook als er vanuit de Regiodeal niet genoeg geld komt.

Voorzitter, bent u bereid om er alles aan te doen om de voortgang van de Aanpak Sociaal Veilig te garanderen? Ook op het moment dat het noodzakelijk blijkt dat er extra middelen nodig zijn? Ten slotte, voorzitter, op dit punt, het volgende. In bijna elke buurt of wijk zijn er plekken die de leefbaarheid enorm aantasten. Panden waarin vaak veel mensen bij elkaar wonen met ruimtes waar letterlijk matrassen naast elkaar liggen. Dit vanuit het perspectief van winstoptimalisatie bij de eigenaar en vaak met verkrotting tot gevolg. Ongewenste ontwikkelingen waar hele buurten onder te lijden hebben, en ondanks meldingen en klachten er vaak jarenlang niets aan de situatie lijkt te veranderen. Mensen voelen zich niet gehoord en zien dat anderen zonder consequenties afbreuk doen aan hun buurt. De aanwezigheid hiervan alleen al rechtvaardigt een stevige aanpak, de uitbreiding van onze boa-capaciteit en de voortgang van Aanpak Sociaal Veilig. Voorzitter, wat wij van u willen weten: hoe gaat u deze excessen die er nu al zijn daadwerkelijk aanpakken, op zo’n manier dat ook de buurt zich gehoord voelt? Wat gaat u verbeteren ten opzichte van nu? Voorzitter. Het is verder goed te lezen dat ook de inrichting en het onderhoud van de buurten de warme aandacht heeft van dit college.

Volgend jaar wordt een plan gemaakt met wijkvergroeningsplannen in Eikenderveld en Mariarade, wordt er meer ingezet op kwaliteitsverbetering van het groen in onze wijken en bent u bezig met het verbeteren van het onderhoud. Wij vragen dan van u ook een kwaliteitsslag in verband met het groen. Misschien wat meer geld voor groen. Niet boompjes en planten, maar eigenlijk

Pagina 14 van 146

gewoon leuke bloemenperkjes en bloemenhangers, zodat iedereen die Heerlen binnenkomt daar gewoon vrolijk en blij van wordt. Ook wordt het Willemskwartier aangepakt en zijn er middelen gereserveerd voor de herstructurering van Hoensbroek-Centrum. Met betrekking tot de wijkvergroeningsplannen: kan het college voor de twee wijken hier scholen of verzorgingshuizen bij betrekken om zowel educatie, sociaal en maatschappelijke betrokkenheid te bevorderen voor zowel jong als oud in de wijk? Dan voorzitter, saamhorigheid, gemeenschapszin en betrokkenheid. Heel belangrijk als het gaat om sterke buurten en wijken, maar ook dit staat onder druk. Twee thema’s die wij in dit kader willen benoemen zijn: 1. Mantelzorg. De gemeente Heerlen kent het mantelzorgcompliment. Dat wil zeggen dat je na drie maanden van zorg een bedrag van € 200 kunt aanvragen. In de afgelopen week hebben we in de media veel kunnen lezen over mantelzorg. Mantelzorger zijn is niet niks. Vaak komt het erop neer 24 uur per dag klaar te staan voor je naaste. Daarom zijn veel mantelzorgers overbelast. Volgens onze informatie zijn in Heerlen zo'n 2.400 mantelzorgers actief. Naar verwachting zal het aantal in de komende tijd alleen nog maar groeien. De CDA-fractie vraagt zich af of de gemeente het beleid rond mantelzorg goed uitvoert.

Wat doen we aan actief informeren van onze inwoners? Hoeveel mensen maken gebruik van de bovengenoemde regeling? Welk budget staat hiervoor ter beschikking? Wordt dit ook onvoldoende benut of blijft er geld liggen? Kan het college ons hierover informeren? De CDA-fractie pleit dan ook voor een sterker beleid voor mantelzorgers. 2. Ouderenbeleid. De ambitie “gelukkig en gezond ouder worden in een veilige omgeving” dragen wij van het CDA Heerlen een warm hart toe. In 2024 wordt het ouderenbeleid opnieuw vastgesteld voor een langere periode waarin continuïteit in de projecten is gewaarborgd. Vanuit innovatie bekijkt men welke mogelijkheden passen binnen het ouderenbeleid. Graag willen we aan het college vragen om te onderzoeken naar de mogelijkheden om samen vitale projecten voor ouderen op te zetten waarbij gebruik wordt gemaakt van digitale verbindingen. Hierdoor kan men interactief zowel thuis of in een gezamenlijke ruimte deelnemen aan een vitaal programma. Verder lezen we dat plannen voor meer nieuw sportieve openbare ruimtes verder worden uitgewerkt. Kan het onderzocht worden door dit breed op te pakken, niet alleen voor jongeren, maar ook voor ouderen en tevens dat deze sportieve openbare ruimtes inclusief zijn? Voor iedereen, met iedereen. Samen bewegen, samen beleven.

Hoe denkt het college dit op te pakken? Ten slotte staat in de begroting dat we cultuureducatie en cultuurparticipatie versterken en verstevigen. We streven ernaar om alle Heerlense kinderen kennis te laten maken met de vier regionale musea en met verschillende disciplines van kunst en cultuur. Uit onderzoek is gebleken dat actieve cultuurparticipatie een positief effect heeft op het welzijn van ouderen. Actief deelnemen aan cultuur kan problemen verzachten die vaak met ouderdom gepaard gaan, zoals eenzaamheid, niet meer meedoen en dementie. Het aantal ouderen in Nederland groeit, idem in Heerlen. Momenteel is meer dan een kwart ouder dan 65 en het aantal ouderen zal nog meer gaan stijgen. Is het college bereid om ook voor ouderen cultuureducatie, of in bredere zin educatie te organiseren? Een tweede onderwerp dat het CDA Heerlen heel belangrijk vindt, is de gemeente als betrouwbare overheid. En dat onderwerp is actueler dan ooit. Dat wij als gemeente keihard werken aan onze inhoudelijke ambities draagt hier enorm aan bij, maar waar wij meer vooruitgang willen zien, is de kwaliteit van onze dienstverlening en specifiek de communicatie met onze inwoners. Want ook dat is van groot belang voor de relatie die de gemeente met haar inwoners heeft, en het beeld dat men heeft van onze gemeente.

Het is positief dat het meldingensysteem voor de openbare ruimte zo goed werkt, dat er komend jaar een nieuwe betere website komt, en dat er in 2025 gestart wordt met een proef door de publieksbalies ook op zaterdag open te stellen. Echter, waar vele partijen, inclusief onze fractie, het al jaren over hebben, is dat het nog altijd voorkomt dat inwoners niet worden teruggebeld, brieven en e-mails kwijtraken of niet of na maanden worden beantwoord. Deze signalen blijven hardnekkig. Voorzitter, dit is een belangrijk punt waarvan wij vinden dat u mee aan de slag moet. Door hier meters in te maken, kunnen we als gemeente bouwen aan meer vertrouwen. Dus, voorzitter, hoe gaat u dit aanpakken? Om te bezien hoe groot het probleem precies is, stellen wij voor om als eerste stap door ons systeem van hulpverlening en specifiek

Pagina 15 van 146

communicatie met onze inwoners onder de loep te laten nemen. In de volste breedte. Om vervolgens op basis daarvan verdere actie te ondernemen. Om te komen tot die eerste stap dient het CDA Heerlen een motie in. Ten slotte, voorzitter, staat er in het coalitieakkoord dat “Dienstverlening zo dicht mogelijk bij de mensen in de stadsdelen moet plaatsvinden en persoonlijk moet zijn. We gaan onderzoeken hoe we dat het beste kunnen doen.” Hoe en wanneer gaat dit onderzoek plaatsvinden? Het CDA Heerlen denkt ook dat het op deze manier naar de mensen brengen van onze gemeente kan bijdragen in meer vertrouwen. Voorzitter, ik rond af met dankzegging aan de griffie, bodes en het hele ambtelijke apparaat voor de ondersteuning. Dank u wel. De voorzitter Dank u wel. Zijn er vragen? De heer Janssen. De heer Janssen, Jongerenpartij Heerlen (interruptie) Mevrouw Heine, dank u wel. Het is een duidelijk verhaal dat goed te volgen is. Wij vinden met name sociaal veilig belangrijk. U stipt dat ook aan. We weten dat de burgemeester keihard heeft gewerkt om voor een relatief korte periode nog wat centen binnen te halen. We zijn het met u eens dat dit echt langjarig voor elkaar moet zijn. Ik wil u graag het volgende vragen. U bent ook lid van een landelijke partij. De verkiezingen staan voor de deur. Ook andere raadsleden hier zijn lid van een landelijke partij.

Bent u het met mij eens dat het misschien wel handig zou zijn om naar die landelijke politiek uit te stralen: Hier in Heerlen moet echt langjarig iets gebeuren, onder andere voor het stukje veiligheid. We hebben hier in de regio nog veel meer langjarige middelen nodig. Dat geluid moeten we in de komende periode ook heel krachtig laten horen. Er gaat natuurlijk komende maand het een en ander gebeuren. Onder andere uw partij kan daarin een hartstikke mooie bijdrage leveren. Wij als lokale Jongerenpartij zouden u daar heel erg dankbaar voor zijn. Mevrouw Heine-van Dartel, CDA Dat willen we ook graag doen. Dat hebben we ook met de politie en de ziekenhuisalliantie zo gedaan. De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen (interruptie) We zijn heel blij dat het CDA duidelijk een lans breekt voor de ouderenzorg. Dat is hartstikke goed, mevrouw Heine. En ook heel specifiek dat u aangeeft dat u openstaat voor dat digitalisering onder ouderen een heel belangrijk instrument is. Prima. Maar ik heb ook een vraag rondom het project Sociaal Veilig. Natuurlijk staan wij daar volledig achter. Ik hoorde u in uw betoog opteren voor het vrijmaken van meer middelen bij het college. Maar mijn vraag in dat kader is: waar denkt u dan aan? Denkt u dan aan het middel geld? Gaat het daarom? Ik zie u knikken.

Zo ja, waar zou dat dan met name aan besteed moeten worden? Mevrouw Heine-van Dartel, CDA Natuurlijk aan meer boa's. Ik denk dat dat het belangrijkste is. Dat zijn de mensen die het kunnen controleren. Die hebben we hard nodig in de buurten. De voorzitter Meneer De Groot, wilt u een vervolg? Ik wijs iedereen er nog even formeel op dat we een paar minuten hebben afgesproken voor vervolgvragen. Ik zie mensen weer betogen houden bij de vervolgvragen. Dat deed zowel de heer Janssen als u. Houd de vragen kort. De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen (interruptie)

Pagina 16 van 146

Ik houd het heel kort. Ik begrijp uit het antwoord van mevrouw Heine dat mevrouw Heine ons ook steunt om extra inzet op boa-capaciteit in te zetten. Zoveel als we intern kunnen halen, doen we dat natuurlijk, maar daar waar nodig doen we dat ook op een andere manier. Toch? Mevrouw Heine-van Dartel, CDA Ja. Mevrouw Keulen, Ouderenpartij Heerlen (interruptie) Ik sluit even aan bij mijn collega. Het is inderdaad fijn dat mevrouw Heine aangeeft dat gemeenschapszin, saamhorigheid en leefbaarheid onder druk staan en dat we die steeds meer proberen te ondersteunen. Wat vindt u er dan van dat er nu vanuit de eenzaamheidspot geen subsidie meer wordt gegeven aan bijvoorbeeld de KBO in Hoensbroek en dat de digitale trainingen zijn gestopt in de wijken? U geeft aan dat de digitale verbindingen belangrijk zijn voor ouderen. Wij hebben dat net ook in ons betoog aangegeven. Mevrouw Heine-van Dartel, CDA Ik denk dat dit niet goed is en dat de wethouder en het college daar misschien naar moeten kijken. Volgens mij doet de KBO inderdaad belangrijke dingen. Misschien kunnen mensen die dat wel kunnen, een kleine bijdrage leveren. Misschien kan ernaar worden gekeken dat de mensen die dat niet kunnen, daar toch gebruik van kunnen maken. Mevrouw Keulen, Ouderenpartij Heerlen Alle mensen betalen sowieso een eigen bijdrage. Die bijdrage kan niet te groot worden.

Fijn dat u dat ook een warm hart toedraagt. Die digitale verbindingen zijn inderdaad heel belangrijk, dus vandaar dat wij heel erg pleiten voor digitalisering, maar dan buurtgericht. Ongeveer drie jaar geleden is er een onderzoek geweest. Daaruit kwam duidelijk naar voren, ook vanuit de OU, dat het goed kunnen gebruiken van digitale middelen eraan bijdraagt dat de eenzaamheidsgevoelens verminderen. Mevrouw Heine-van Dartel, CDA Er is dit jaar € 50.000 meer beschikbaar voor ouderenbeleid, dus misschien kan het daarvoor worden gebruikt. Mevrouw Keulen, Ouderenpartij Heerlen (interruptie) Ja, dat kan hiervoor worden gebruikt. De voorzitter Mevrouw Keulen, via de voorzitter graag. Dat was een betoog. Dan ga ik naar de heer Reijnders en de heer Bayraktar. Dan stop ik weer, want dan zit ik weer aan die minuten. De heer Reijnders, SP (interruptie) Ik heb een korte vraag. Het doet mij deugd om in het betoog van het CDA veel terug te horen over de buurten en het belang van de leefbaarheid van de buurten. Ik hoor vooral ook veel over handhaving.

Hoe kijkt mevrouw Heine naar het ontzien van de 16 armste buurten? Wat verwacht zij daarvan voor wat betreft die leefbaarheid als wij daar goed werk van maken? Mevrouw Heine-van Dartel, CDA Wij verwachten dat er veel meer boa's gaan komen juist voor de leefbaarheid in die buurten en dat er veel meer milieuambtenaren komen die dat gaan controleren. Zoals ik al zei, wij verwachten er voornamelijk van dat er boa's komen voor die buurten en wijken waar matrassen liggen, waar uitgeleefde woningen zijn, zodat dit goed kan worden gecontroleerd.

Pagina 17 van 146

De heer Bayraktar, SP (interruptie) Ik heb ook een boa-vraag. Wat bedoelt het CDA met het professionaliseren van boa's? Wat is er nodig om boa's te professionaliseren? Mevrouw Heine-van Dartel, CDA Ik denk voor sommige boa’s nog meer opleiding. Niet elke boa kan goed omgaan met agressiviteit, maar dat is wel heel belangrijk. De voorzitter Dank u wel. Ik ga naar de heer Hendriks van de Jongerenpartij. De heer Hendriks, Jongerenpartij Heerlen Voor wat betreft de voorliggende begroting willen we allereerst onze dank uitspreken aan alle ambtenaren en het college die hard hebben gewerkt aan de begroting zelf. Op hoofdlijnen zijn wij enthousiast over een groot deel van de plannen voor komend jaar. Daarnaast willen we een oprechte dank betuigen aan de griffie, die ons de afgelopen weken weer met raad en daad heeft bijgestaan. We zien dat Heerlen gestaag werkt aan een nieuw verhaal voor onze stad. We willen niet langer in de slachtofferrol blijven hangen van het verleden, maar vooruitkijken naar het ontwikkelingspotentieel van de stad en de regio. We willen inzetten op het aantrekken en behouden van talent, waarbij de focus verschuift van krimp naar groei. Heerlen moet niet langer gezien worden als het afvoerputje van de randstad en de provincie, maar als de poort naar de Euregio met zijn prachtige Limburgse achterland.

Bovendien zien we op sommige punten de positieve invloed van de Jongerenpartij terugkomen in de begroting, wat ons zeer optimistisch stemt. Een concreet voorbeeld hiervan is de motie van de Jongerenpartij Heerlen, die heeft geleid tot de opname van een bescheiden bedrag voor het urban skate park in de begroting. Op basis van onze herhaalde oproepen geldt dit ook voor het Willemskwartier en het centrum van Hoensbroek. Daarnaast zijn we verheugd dat het thema verkeersveiligheid rondom scholen, zowel bij ons als het college hoog in het vaandel staat en nu duidelijker is opgenomen in de beleidsplannen. We zijn verheugd te zien dat er stappen worden gezet om het centrum van Heerlen aantrekkelijker en veiliger te maken. Uit de reacties op de enquête rondom de omgevingsvisie blijkt dat leegstand, armoede en veiligheid belangrijke thema's zijn die aangepakt moeten worden. Tegelijkertijd gelooft een groot deel van de ondervraagden dat Heerlen een stad vol kansen is, en daarop moeten we ons richten. We juichen initiatieven toe zoals onderwijs in de binnenstad, investeringen in veiligheid, het aanmoedigen van nieuw ondernemerschap, vergroening en verduurzaming van de openbare ruimte, de lobby voor goede treinverbindingen naar de Euregio en meer woningen te realiseren, waarbij ook steeds meer starters en studenten een plek krijgen in het centrum.

Laten we hier vooral op blijven doorpakken, want hoewel er al een begin is gemaakt, zoals de nieuwe studentencampus, de komst van de RWTH en de nieuwbouw op de Promenade, zijn we er nog lang niet. Complimenten voor de inzet van het programmabureau Alliantie Noord: het begint serieuze vruchten af te werpen, zowel financieel als immaterieel. Voorbeelden hiervan zijn het opgerichte leerorkest, de jeugdkrant van de buurvrouw, de bewonerskrachten in Meezenbroek en Eijkenderveld, en het verkrijgen van forse subsidies vanuit het rijk voor onder andere een verlengde schooldag. Bovendien is de stadsregio Parkstad erin geslaagd miljoenen binnen te halen voor de Regiodeal 2.0, die onder andere zal worden ingezet voor sociaal-economische structuurversterking. Een recent hoogtepunt is de komst van een kantoor in Heerlen voor mijnschade waardoor we vanaf komend jaar op een eenvoudige manier voor talloze miljoenen aan schadeherstel voor de woningen die daardoor getroffen zijn kunnen inzetten. Dit zijn mooie voorbeelden die bijdragen aan het gezamenlijke doel: een nieuw en positief perspectief voor alle Heerlenaren. De drijfveer voor nieuw perspectief is onze vastgestelde woonvisie en de ambitieuze woondeal. Hiermee tonen we de moed om flink te bouwen en ons te richten op het versneld toevoegen van energiezuinige

Pagina 18 van 146

woningen die voldoen aan moderne woonbehoeften. We streven ernaar in wijken met momenteel vooral sociale huurwoningen, een betere mix te creëren met ruimte voor middenhuur en betaalbare koopwoningen naast sociale huurwoningen. Kortom, we willen ervoor zorgen dat talenten die we nodig hebben in onze krappe arbeidsmarkt in de toekomst geschikte woningen kunnen vinden. Dit is helaas nog niet het geval en daar moet verandering in komen. Wat we ook zeker willen benoemen, is het opgestelde beleid om ongewenste vormen van huisvesting van problematische doelgroepen in onze gemeente tegen te gaan. Wij zijn hier blij mee en ook burgers geven aan niet langer te willen leven met overlast en zijn blij met deze ontwikkelingen. Ook onze woningcorporaties dragen hun steentje bij door stevige herstructurering op basis van prestatieafspraken. De oververtegenwoordiging van geclusterde, onduurzame, verouderde sociale huurwoningen kan daardoor in de toekomst juist onze kracht worden. Stel u eens voor dat al deze woningen ruim voor 2030 worden aangepakt. Dit zal een hele andere aanblik geven aan wijken die nu nog als achterstandswijken worden bestempeld. En wat als we op het gebied van nieuwbouw nog meer ambitie tonen, zodat we dingen mogelijk maken die elders niet lukken? Dit omvat ook het vernieuwen van de openbare ruimtes.

We willen dan ook een geweldig initiatief genaamd "MIJNplek" als de Jongerenpartij Heerlen introduceren. "MIJNplek" is bedoeld als een openbare beweegvriendelijke omgeving voor alle leeftijden, waar mensen veelzijdig kunnen sporten, spelen en bewegen. Dit initiatief in de openbare ruimte is niet alleen gezond, maar ook verbindend. Helaas zijn de huidige generaties minder fit en motorisch vaardig dan eerdere generaties. Als we mensen weer naar buiten willen krijgen om alleen of met anderen veelzijdig te bewegen, moeten we een omgeving creëren die uitnodigend en uitdagend is. We willen dan ook een motie indienen om "MIJNplekken" te realiseren, en we rekenen op uw steun. Uiteraard is het belangrijk dat ons ambtenarenapparaat zowel qua capaciteit als ambitie wel op dit alles is voorbereid. Als raad hebben we de verantwoordelijkheid om deze transitie te stimuleren en te ondersteunen, zonder onnodige complicaties. Investeringen in stadsdelen en wijken, niet alleen in het centrum. We realiseren veel mooie projecten in het centrum van onze stad. Wel zouden we meer aandacht willen vragen om in deze niet de stadsdelen en wijken te vergeten, zodat ook de mensen in de stadsdelen zich Heerlenaar willen en kunnen noemen. Specifiek willen we de huidige ontwikkelingen in Hoensbroek benoemen.

We zijn positief gestemd over de ontwikkelingen en investeringen op de al gerealiseerde en lopende projecten. Desondanks willen we benadrukken dat de ernst van de huidige situatie in Hoensbroek centrum een onmiddellijke en daadkrachtige aanpak vereist. De genoemde tijdslijn in de startnotitie Centrum Hoensbroek is veel te lang, gezien de problemen waarmee Hoensbroek-Centrum al jarenlang geconfronteerd wordt. Het is van cruciaal belang dat we niet alleen lange termijnplannen maken, maar ook directe, kortetermijnoplossingen overwegen. Door een tweeledige aanpak te hanteren, kunnen we zowel aan de toekomst van Hoensbroek centrum bouwen, als direct inspelen op de acute uitdagingen. Het vertrouwen van de inwoners en de vitaliteit van het centrum staan op het spel, en wij vertrouwen erop dat we met gezamenlijke inspanningen een evenwichtig en snel antwoord kunnen formuleren op de huidige problematiek en hierin al snel stappen kunnen en moeten laten zien. Wij verzoeken het college dringend om de urgentie van de situatie te onderkennen en om naast het traject van de startnotitie nu ook een tweede spoor op te starten met een directe aanpak van de heersende problematiek. De ambitie om culturele hoofdstad van Europa te worden in de toekomst vinden wij goed. We willen wel vragen een paar zaken eens te bekijken.