Notulen gem Heerlen raad 3 nov 2021.docx

Wat moeten we anders doen? Wat is de boodschap naar buiten toe? Bij wijze van spreken horen mensen de godganse dag dat ze korter moeten douchen en dat ze allerlei andere dingen niet en wel mogen, maar wij kunnen in 3,5 jaar tijd niet de relatief eenvoudige doelen bereiken die u wel had moeten bereiken. Wethouder Claessens Het is heel duidelijk. Ook hier zijn we het weer met elkaar eens. Ik ben het alleen niet eens over die tijdspanne. U zegt: wat wij in 3,5 jaar niet bereiken. We hebben met elkaar vorig jaar het investeringsbudget vrijgemaakt. Je kunt pas bomen gaan planten als je centen hebt. Dat hebben wij met elkaar voor elkaar gekregen. Dan wordt een traject in gang gezet over hoe je het gaat doen, wanneer je het gaat doen en onder welke regeltjes allemaal. Dan durf ik te zeggen dat we met de club die we bij elkaar hebben dat ook nog best in een rap tempo hebben gedaan. Ja, ik ben blij met het ongeduld van de raad dat alles nog sneller, beter en mooier moet. Maar ik denk dat we het met elkaar eens zijn. In 2022 worden al die duizend bomen geplant. De heer Meyer, SP (interruptie) Dat is fijn om te horen. Hartstikke goed. Ik wil toch een stapje dieper. De heer Claessens wil het heel graag met mij eens zijn en ik wil het ook heel graag met hem eens zijn.

Maar ik zeg dit toch niet in het eerste coalitiejaar? Dan had ik me kunnen voorstellen dat u zegt: meneer Meyer, bent u eens wat geduldiger. Het gaat niet over geduld. Ik heb 3,5 jaar gewacht tot de laatste begrotingsbehandeling. Ik heb bij wijze van

Pagina 53/120 spreken op mijn handen gezeten afgelopen keer, omdat ik dacht: die Claessens komt wel met iets. Mevrouw Géron had haar handen iets meer vrij in de oppositie, maar wij hebben een coalitieafspraak, dus ik heb al die begrotingsbehandelingen gewacht. U zegt: het geld werd pas vorig jaar vrijgemaakt. Wat is er in de voorgaande 2,5 jaar dan gebeurd? Waar moet nu geld worden vrijgemaakt om alsnog doelen te bereiken? Wat leren wij van de toekomst van zo'n eenvoudige doelen, zodat wij deze eerder kunnen bereiken en de machine eerder in gang kunnen zetten? U bent het toch met mij eens dat het te lang heeft geduurd? Wethouder Claessens Ja, het heeft te lang geduurd. De heer Meyer, SP (interruptie) Het is dan toch geen ongeduldige raad? Wethouder Claessens U vraagt ook waar wij nog geld voor vrij moeten maken om tempo te maken. Wat mij betreft op heel veel punten. We moeten nog veel en veel meer geld vrijmaken voor duurzaamheid. Alleen hebben we ook te maken met een begroting die wij met elkaar rond moeten maken. Daarvoor loopt u net zo lang samen met mij hier in deze raad rond, dat u weet dat we daar keuzes in moeten maken. Met duurzaamheid komen we van heel ver. We hebben nu een programma. Daar liggen uitvoeringsdoelen onder. We gaan uitrollen. Als je het zorgvuldig wilt doen, dan kun je zaken niet zomaar een, twee, drie gedaan hebben.

Ik ben trots op het college en op uw raad, maar vooral ook op de ambtelijke organisatie die het voor elkaar heeft gekregen dat die bomen er gewoon staan in 2022. Dan kunnen we een vinkje zetten achter het verhaal van het coalitieakkoord, maar daar is het voor mij ook niet mee klaar, want ik denk dat we veel en veel verder moeten gaan. Daarom loopt het verhaal rond de extra bomen nog bij de provincie. Daar zult u in de commissie ook nader over worden geïnformeerd zodra dat kan. Volgens mij hebben we uitgebreid gedebatteerd. Mocht het nodig zijn, dan hebben we het daar binnenkort nog een keer verder over. Ik ga naar het zonnepanelenproject. Meneer Meyer stelde daar ook een paar vragen over. Dat is ook een van de projecten waarmee we de doelstellingen willen bereiken. De gemeenteraad heeft ten aanzien van het zonnepaneelproject besloten dat we dit op Parkstadniveau uitvoeren. Dat hele verhaal is ook aanbesteed op Parkstadniveau. Heerlen en de andere Parkstadgemeenten hebben aan Parkstad toestemming verleend om tot een bepaalde maximale hoogte leningen te verstrekken aan burgers van Parkstad, met als enige doel het leggen van zonnepanelen en niets anders. De regeling wordt actief onder de aandacht gebracht van Heerlenaren. Inmiddels hebben 1256 deelnemers uit Heerlen hier gebruik van gemaakt. Deze maand zijn er weer voorlichtingsavonden.

We hopen dat dit weer gaat uitbreiden met Heerlense deelnemers. In het eerste kwartaal van 2022 zullen wij uw berichten hoeveel nieuwe aanmeldingen we hebben. Wat doen we nog? Hoe halen we de doelen? We verduurzamen buurten en wijken, samen met de corporaties via de prestatieafspraken. Collega Clemens kan daar waarschijnlijk dadelijk nog wel wat over zeggen, ook naar aanleiding van vragen van de CDA-fractie. Wat doen we nog? We zijn bezig met windenergie, samen met Kerkrade en Simpelveld, waar we hopelijk in december, maar waarschijnlijk in januari richting uw raad kunnen komen met de stand van zaken. Wat doen we nog? De woonwijzerwinkel. Er is het nodige gedaan. Dan nog de opmerking dat het potentiële investeringsbudget ten behoeve van het zonnepanelenproject Parkstad niet geheel werd benut door de Heerlense burgers. Dit heeft ertoe geleid dat andere Parkstad gemeenten hebben gevraagd om een deel van dat budget te verschuiven. Dat draagt bij aan de duurzaamheid van de regio. We kijken wel of de methodiek die is ingezet bij het zonnepanelenproject in de toekomst ook kan worden ingezet om andere verduurzamingsmogelijkheden mogelijk te maken. Daar komen wij bij uw raad op terug. Daar zal via de WoonWijzerWinkel verdere invulling aan worden gegeven. Dat voor zover de SP-fractie.

Pagina 54/120 Dan ga ik naar de fractie Hart-Leers. De heer Leers had een opmerking over de Geleenstraat. Hij had daar geen antwoord op gekregen. Ik heb daar inmiddels al ambtelijk van aangegeven dat ze daar spoedig een schriftelijke reactie op moeten geven en dat u die in de loop van de komende week ontvangt. De heer Leers, Hart-Leers (interruptie) Die vraag is inmiddels een aantal weken oud. De ambtenaar die deze vraag heeft gekregen, is in deze zaal aanwezig. Misschien is het mogelijk dat u in tweede termijn kunt aangeven wat de stand van zaken is. Wat mij betreft is het geen normale zaak om die vragen tijdens de Algemene Beschouwingen te herhalen. Als je echter totaal geen reactie krijgt en zelf nog eens aan de bel trekt om te vragen hoe het zit, waarna je vervolgens weer niets hoort dan moet je er op dit moment naar vragen. Ik vind dat ronduit beschamend. U hebt 1,5 uur de tijd gehad. In die 1,5 uur had u nu toch wel een antwoord moeten kunnen geven, want de ambtenaar die deze vragen op het bureau heeft gekregen, zit schuin achter mij bij de cake. Misschien kan deze u even een berichtje sturen, waardoor u dadelijk nog wat toelichting kunt geven. Wat mij betreft kan dit zo niet. De voorzitter Één ding. Zullen we ons in deze zaal niet tot de ambtenaren richten? We spreken het college aan op onze verantwoordelijkheid als college. We spreken hier niet over en met ambtenaren.

De heer Leers, Hart-Leers (interruptie) In dat geval denk ik dat in het vervolg in allerlei mailtjes die zomaar worden doorgestuurd misschien niet in de CC de ambtenaar moet staan die de vragen moet beantwoorden. Maak die in dat geval maar anoniem. Wethouder Claessens Ik laat het bij de opmerking dat u het antwoord uiterlijk volgende week schriftelijk ontvangt. De Ouderenpartij had een aantal schriftelijke vragen gesteld, maar die waren nog niet mondeling uitgesproken. Ik bewaar die tot de tweede termijn. Dan ga ik naar de Partij Hoensbroek Belang. Ik ga ervan uit dat ik ook de vragen Partij Hoensbroeks Belang over het duizendbomenplan heb beantwoord. Partij Hoensbroeks Belang had ook nog een vraag naar aanleiding van de beantwoording van de artikelen 33 vragen over de plaatsing van zonnepanelen. Kan de wethouder duiden wie eventueel zonnepanelen gaat verplaatsen en wat gebeurt er indien verplaatsing niet mogelijk is? De eigenaar van de zonnepanelen is zelf verantwoordelijk voor plaatsing of verplaatsing van de zonnepanelen en eventuele kosten voor verplaatsing. Bij aanleg dient men altijd rekening te houden met reeds aanwezige elementen die schaduwwerking geven. Dit kunnen bomen zijn waarbij men redelijkerwijs mag aannemen dat deze groeien. Die van meneer Meyer groeit bijvoorbeeld 5 meter per jaar. Dit kunnen ook bouwwerken zijn.

Het is aan de bewoners om af te wegen of zonnepanelen op een dergelijke locatie voldoende rendement opleveren. Bij het plaatsen van bomen houdt de gemeente rekening met de aanwezigheid van zonnepanelen. Dat hebben we ook al geantwoord op de artikel 33-vragen. Ik kan me voorstellen dat de heer Daamen het woordje 'verplaatsing' dat in de antwoorden staat, iets anders heeft opgevat. Maar dit is in ieder geval de nadere duiding die ik daarbij zou willen geven. De heer Daamen, Partij Hoensbroeks Belang (interruptie) Dank u wel voor de beantwoording. We hadden nog een vraag gesteld over het soort bomen, de groeiwijze en de afstand tot de woningen. Kunt u daar iets meer over duiden? Wordt daar rekening mee gehouden? Als het goed is dan staat het in de beschrijving van een jaar geleden, maar ik wil even een bevestiging hebben dat rekening wordt gehouden met het soort bomen, de groeiwijze en de afstand tot de woningen. Wethouder Claessens Dat heeft volgens mij in de rib gestaan. Ik zal vragen of deze nog een keer aan de raad kan worden gestuurd. Mochten daar nog onduidelijkheden over zijn, stel die dan schriftelijk.

Pagina 55/120 Voorzitter. Dan wordt gevraagd of we de aanwijsborden schoon willen maken die op een aantal plekken niet goed meer leesbaar zijn door de algengroei. Die toezegging kan ik doen. Net zoals de toezegging om nog een keer met Rijkswaterstaat in gesprek te gaan inzake de naamswijziging Hoensbroek bij de afslag A76. De vragen van de CDA-fractie over parkeren heb ik net bij de vragen van de SP beantwoord. De bijdrage over verduurzaming, de prestatieafspraken, daar zal collega Clemens nader op ingaan. Dan kom ik bij de Partij voor de Dieren. Ik ga dat met een aantal trefwoorden doen en snel antwoorden, want anders gaat u mij op mijn vingers tikken. Overconsumentisme, kan dit soort reclame worden geweerd? We begrijpen het standpunt. We zullen in 2022 nader bekijken wat daar überhaupt mogelijk is en of er wat mogelijk is. Wij komen daar bij u in de commissie op terug. U hebt een opmerking gemaakt over klimaatbewust handelen bij het gemeenteteam, of dat allemaal wel goed aanwezig is. Ik wil aangeven dat duurzaamheid niet de opgave is voor alleen een klein clubje binnen de gemeente. Als dat zo zou zijn, dan hebben we nooit voldoende mensen en middelen om de ambitieuze klimaatdoelen die we als gemeente hebben gesteld te gaan halen. Mevrouw Géron, Partij voor de Dieren (interruptie) Ik heb daar een vraag over. U zegt: we hebben een te klein clubje.

Maar dit is wel een select clubje dat samen beleid maakt, burgers adviseert et cetera. Wethouder Claessens In de rest van mijn antwoord komt waar u nu naartoe wil. Om deze doelen wel te halen, is het bewustzijn nodig dat de activiteiten die iedereen uitvoert met evenveel inspanning ook kunnen bijdragen aan duurzaamheid in plaats van deze op normale wijze uit te voeren. Soms ontbreekt het aan kennis en handvatten om dit te doen. Als dit het geval is, dan kan opleiding en training uitkomst bieden. Om bewustzijn te stimuleren wordt met elkaar gesproken over duurzaamheid en wordt de vraag gesteld wat nodig is om dit in de dagelijkse praktijk toe te passen, zodat dit gefaciliteerd kan worden. Met onze partners hebben we eenzelfde soort gesprekken. Soms kunnen we in onze rol van opdrachtgever duurzaamheidseisen stellen. Maar ook hier is het gesprek belangrijk om de eisen die gesteld worden voldoende uitdagend: laten zijn, maar niet zo uitdagend dat ze niet meer uitvoerbaar zijn. Kortom, het thema telkens agenderen en vragen wat nodig is om dit samen op te pakken en te organiseren. We hebben binnen de gemeente een ambtelijke werkgroep Klimaatadaptatie die zich bezighoudt met klimaatadaptief handelen in de meest brede zin.

We zijn in samenwerking met de Parkstadgemeenten en de stadsregio Parkstad Limburg bezig met het opstellen van een klimaatadaptatie strategie en een uitvoeringsagenda voor de komende jaren. In de toekomstige visie openbare ruimte staat een gezonde leefomgeving centraal, waarbij klimaatadaptatie en duurzaamheid belangrijke waarden zijn. Verder is Heerlen bezig met het vergroenen van de buitenruimte. Dat doen we om de negatieve effecten van hittestress tegen te gaan. Ik heb het daar al vaker over gehad in de commissie. We creëren bewustwording bij de bewoners aan de hand van concrete acties, zoals bijvoorbeeld de operatie steenbreek, waarbij we bewoners stimuleren om hun tuinen te vergroenen en bewoners gratis tuinadvies en plantmateriaal krijgen. De succesvolle pilot hebben we gehad. In 2022 gaan we daar groter mee verder. Daar zullen we breed over communiceren. Ook hebben we Parkstadbreed de bewustwordingscampagne Waterklaar. Daar weet u alles van. Ook daar zijn we van plan om dat stevig door te zetten. U hebt vragen over circulairbeleid voor gemeenten. U zegt daarvan: daar hoeven we niet mee te wachten tot 2050. U vraagt: wat wordt verstaan onder hergebruik van gemeentelijke materialen? Dat zijn vrijkomende materialen die geïnventariseerd worden in projecten in de openbare ruimte in het centrum.

Via het programma van eisen van die projecten kunnen die zaken worden ingebracht bij de ontwerper om materialen te hergebruiken van projecten of buurprojecten. Voor de herinrichting van het Burgemeester van Grunsvenplein worden karretjesdagen voor burgers georganiseerd. Optimaliseren van het materiaalbeheer voor de gemeente wordt georganiseerd, onder andere opslag in eigen depot en een

Pagina 56/120 beheerprogramma. Met een beheerprogramma moet het ook mogelijk worden bij te houden waar de materialen naartoe gaan en hoe zij vervolgens weer worden gebruikt. Zo kan ik een hele tijd doorgaan. Bij het Romeins badhuis wordt bijvoorbeeld nog geëxperimenteerd met een 3D-materialenscan in het kader van het DDC. We onderzoeken hoe hergebruikadvies kan worden georganiseerd en ingewonnen. Mevrouw Géron, zoals u wist, zijn we daar druk mee bezig. We moeten het misschien nog meer laten weten. De heer Leers, Hart-Leers (interruptie) Ik hoorde de wethouder iets zeggen over karretjesdagen voor burgers in relatie tot het Schouwburgplein. U bedoelt toch niet dat er burgers zijn die de vieze, zwarte stenen komen ophalen om die vervolgens in de tuin te leggen? Of duid ik dat dan volledig verkeerd? Wat bedoelt u met die karretjesdagen in relatie tot het Schouwburgplein? Wethouder Claessens Ja, er kunnen materialen worden opgehaald. Het oordeel dat u geeft over de materialen die vrijkomen, laat ik aan u. Er zullen wellicht mensen zijn die bepaalde zaken wel weer kunnen gebruiken. Ik heb gehoord wat u zegt. Ik vind het jammer dat het een beetje in het belachelijke wordt getrokken, want zo ervaar ik uw opmerking. De heer Leers, Hart-Leers (interruptie) Het is verre van iets in het belachelijke trekken.

Ik duid zoiets als: we willen van onze rotzooi af in de hoop dat er misschien burgers zijn die het met hun karretje komen ophalen. Ja, als we zo ver zijn gekomen, dan zegt dat genoeg. Wethouder Claessens Met dat cynisme kan ik op dit moment niets. Ik ga verder met de stadswerkplaats. Mevrouw Géron had een opmerking over de eventueel vrijkomende bomen. Stam- en takhout is verwerkt in de aanbesteding met RD4. Bij nieuwe aanbesteding wordt gekeken of we een aantal stammen op duurzame wijze kunnen achterhouden. Daarnaast zijn we daar overigens op dit moment al mee bezig. We hebben een aantal medewerkers die korte lijnen hebben met de stadswerkplaats en met allerlei andere partijen. Er wordt op die manier ook al met RD4 geschakeld. Dat is dus al gaande. Mevrouw Géron, Partij voor de Dieren (interruptie) De wethouder had het over een nieuwe aanbesteding RD4 met betrekking tot dit onderwerp. Wanneer is dat? Wethouder Claessens Dat heb ik niet zo paraat in mijn hoofd. Dat laat ik schriftelijk beantwoorden of in de tweede termijn als het antwoord dadelijk binnen kan zijn. U hebt een vraag gesteld over het bomenbeleid. De bomenlijst wordt op dit moment geactualiseerd. Dat heb ik ook al eerder aangegeven in de commissie. In tegenstelling tot de huidige lijst nemen we nu ook bomen van derden mee om deze beter te kunnen beschermen.

De bomenlijst wordt uitgebreid met waardevolle houtopstanden, om houtopstanden te beschermen. Naast bescherming van bomen en houtopstand zetten we ook in op vergroening. Ook daarvan zullen we in 2022 ergens een moment in de commissie zoeken om uw raad daarover bij te praten. U doet een oproep om werkcapaciteit voor dierenwelzijn vrij te maken. Een aantal uur in de week voor een medewerker om aan de dierenwelzijnsnota te beginnen. Het college staat daar positief tegenover. Ik zal kijken op welke wijze dat binnen mijn portefeuille voor een aantal uur in de week kan worden opgepakt. Ik kom er bij u op terug hoeveel dat wordt. We staan er in ieder geval positief tegenover.

Pagina 57/120 Dan de Stadspartij. Meneer Hazen had iets over de verkeersveiligheid en de aanpak van verkeersdebielen, heeft hij hier opgeschreven. Daar heeft hij niets meer van gehoord. Ik kan u in ieder geval zeggen dat de huidige systematiek van de aanpak van de verkeersveiligheidsknelpunten de top tien grijze wegen, ook al vaker in de commissie voorbij gekomen, gewoon onderdeel is van de verkeersveiligheidsaanpak zoals is opgenomen in het programma Mobiliteit 2021 en straks ook 2022. De huidige systematiek wordt in 2022 vervangen door de nieuwe landelijke risicogestuurde aanpak. Daar hebt u volgens mij ook al een memo van gehad of ik heb dat afgelopen week geaccordeerd en dan krijgt u dat binnenkort. Dan D66. De technische vragen van de heer Oulad worden schriftelijk beantwoord. U merkte op dat de RES zo weinig in de begroting staat. Ik kan u daarvan aangeven dat deze wel heel belangrijk is. We zijn samen met de Zuid-Limburgse gemeenten in de RES-regio daar heel druk mee bezig. De regionale samenwerking heeft dus de volle aandacht en in dat kader ook de samenwerking met de provincie. Meneer Oulad, u hoeft zich daar dus geen zorgen over te maken. Dan de PvdA. Energiearmoede. Ik vat dat kort samen met daarna een aantal vragen en opmerkingen. Meneer Verreck, energiearmoede komt in Heerlen vaak voor. In sommige wijken treft het meer dan 20% van de huishoudens.

Als we maatregelen toepassen die de huizen energiezuiniger maken, waardoor er meer inkomen overblijft voor andere zaken, helpen we bewoners direct. Het bestrijden van energiearmoede helpt ook bij het verbeteren van de woonomstandigheden. Het wordt gezonder en aangenamer wonen. Bij het verduurzamen van het woningbezit door de corporaties is de ambitie gemiddeld een label B in 2021. Zonnepanelen vormen een onderdeel van de oplossing om deze verduurzaming te bereiken. Zonnepanelen zijn in dit kader een directe oplossing en verlagen dus direct de energierekening. Ik geloof dat de heer Meyer dat toenstraks ook aangaf in zijn bijdrage. U hebt dat aangegeven en ik heb dat meerdere mensen vandaag horen noemen. Als gemeente zijn wij in overleg met de corporaties over het verduurzamen van hun bezit. Uit die gesprekken is naar voren gekomen dat de corporaties hier ook met grote inzet aan werken. De C8, dat zijn de acht grote corporaties in Limburg, hebben een centrale inkoop van zonnepanelen georganiseerd, die zij in de komende tien jaar grootschalig gaan aanbrengen. Hier is door hen budget voor gereserveerd.

De heer Aarts, Ouderenpartij Heerlen (interruptie) Is het bekend dat in een aantal plaatsen en regio's in Nederland het elektriciteitsnet niet meer toereikend is en dat daardoor de teruglevering van elektriciteit door zonnepanelen enorm in het gedrang of zelfs onmogelijk is? Het is natuurlijk wel belangrijk dat we daar rekening mee houden in het kader van zo'n ambitieus plan om bijna alles van zonnepanelen te voorzien als dadelijk het effect veel kleiner is dan gehoopt. Hoe staat u daartegenover? Wethouder Claessens Het klopt wat u zegt. Dat heeft onze volledige aandacht in al die gesprekken, in de RES-overleggen en in de regio-overleggen in Parkstad, want dat is een ernstige risico. Maar aan de andere kant wordt ook dagdagelijks gewerkt aan oplossingen. We gaan samen met Enexis en andere partijen kijken hoe we dat getackeld krijgen. Maar het is een heel reële opmerking die u maakt, waar de aandacht volledig voor aanwezig is. Mevrouw Géron, Partij voor de Dieren (interruptie) Misschien kan de wethouder mij nog even informatie geven. Ik dacht dat het probleem met de netwerkbeheerders en de capaciteit vooral geldt voor zonneweides en niet voor de particuliere daken. Is dat juist? Wethouder Claessens Het gaat volgens mij veel breder. Als we dat dadelijk met zijn allen massaal gaan doen, dan krijgt het netwerk een probleem.

Zonneweides zijn natuurlijk gelijk heel veel vierkante meters bij elkaar. Uiteindelijk gaat het erom dat het niet meer kan worden verwerkt in het toaal. Daar is volle aandacht voor.

Pagina 58/120 Voorzitter. Ik ga bijna afronden. Met betrekking tot energiearmoede kan ik opmerken dat we vanuit EU Horizon 2020 bezig zijn met de projecten Wellbased en PowerUp! om strategieën en maatregelen te bedenken om de inwoners te helpen met de aanpak van het energiearmoedevraagstuk. Tot slot een opmerking naar alles wat hier aan landelijke politieke partijen zit. Als we eindelijk een keer afkomen van de verhuurdersheffing en de corporaties echt in de gelegenheid worden gesteld om wat ze daar betalen in verduurzaming om te zetten, dan zijn we volgens mij heel wat stappen vooruit en kunnen we meters gaan maken waar ik denk hier een unanieme raad achter zal staan. Dank u wel. De voorzitter Dank u wel, wethouder Claessens. Ik heb even een vraag van orde aan u als raad. We lopen iets uit met de beantwoording. Dat had u vast verwacht. Ik zou het anders willen, maar het is zo. Zullen we nu eten en dan verdergaan met de volgende drie portefeuillehouders? Of wilt u eerst dit gedeelte afmaken? Afmaken? Dan gaan we door. Wethouder Clemens. Wethouder Clemens Ik verheug me zeer op de kroketten. Ik heb het nu vaak genoeg gezegd. Ik denk dat het goed is om te beginnen waar de heer Claessens is opgehouden, namelijk daar waar het gaat over verduurzaming en met name over hoe je daar meters in kunt maken.

Niet alleen vanwege het doel van verduurzaming op zich, maar ook natuurlijk omdat het direct raakt aan de woonlasten van mensen en aan in hoeverre mensen in onze stad wel of niet weten rond te komen. We kunnen dan niet om de rol van woningcorporaties heen. Die zijn daarin ongelooflijk belangrijk. De verduurzamingsmissie is ook automatisch een missie voor betaalbaar wonen. Dat maakt ook dat het belangrijk is dat we met de corporaties hebben gezegd, dat ligt ook vast in de prestatieafspraken, dat we niet in 2040 - wat de doelstelling voor de hele regio is - maar in 2030 toe willen naar energieneutraal wonen. Nogmaals, klimaatdoelstellingen, maar ook vanwege die woonlasten. Om dezelfde reden hebben we ook gezegd dat we in 2022 op zijn minst 350 woningen in onze stad volledig verduurzamen. We hebben het dan over corporatiewoningen. We gaan nu ook zeggen dat we werken aan een plan van aanpak waarmee we boven op de doelstellingen die we al hebben, bovenop de afspraken die we al hebben, nog meer gaan doen. Niet onbelangrijk, deze gemeente heeft ook een flink bedrag uit het Volkshuisvestingsfonds weten binnen te halen.

Daar hebben wij als gemeente nog een aantal miljoen zelf bij gelegd, wat betekent dat we volgend jaar zo'n 12 miljoen kunnen steken in de verduurzaming van woningen, met name in buurten in Heerlen-Noord, om daarbij aan te sluiten op wat de woningcorporaties in dezelfde gebieden gaan doen. Dan gaat het concreet over het verduurzamen van de woningen zelf. Dus denk aan isolatie en aan zonnepanelen, maar dan gaat het ook over het verduurzamen van de omgeving. Dus het toevoegen van groen, het planten van bomen en het mooier maken van de omgeving en daarmee ook het klimaatadaptiever maken van een omgeving. De heer Van den Berg, VVD (interruptie) Ik heb een vraag. Een aantal jaar geleden hebben we substantieel geld binnengehaald vanuit de regiodeal. In die regiodeal zat een heel sterke component rondom de verduurzaming van de woningen in de regio en daarmee dus ook in Heerlen. Op dit moment merk ik dat het geld er is, maar ik zie daar in de stad nauwelijks iets mee gebeuren. Zit u bij de corporaties aan tafel om te drukken op het feit dat er nu ook wat moet gebeuren? Want 350 woningen vind ik eigenlijk niets. Wethouder Clemens Ik denk dat u daarin gelijk hebt, relatief ten opzichte van de opgave. Ik vertel u waar we staan. Ik vertel u wat de doelstellingen en plannen zijn. Maar als u mij vraagt of dit voldoende is, dan zeg ik gewoon nee, dat is niet voldoende.

Dat ben ik dus volledig met deze raad eens. Daar moet een tandje bij. Ik noemde

Pagina 59/120 net even heel kort het plan van aanpak. Dat gaat juist over het versnellen daarvan. De toekenning van het Volkshuisvestingsfonds dateert van afgelopen zomer. Dat gaat over investeringen die komend jaar moeten gaan plaatsvinden. Dus dat moet snel.

De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen (interruptie) In het verlengde van de vraag van de heer Van den Berg. Ik hoor de wethouder zeggen dat er met name wordt geïnvesteerd in Heerlen-Noord. Ik begrijp dat ook in het kader van het project Heerlen-Noord. Wethouder Clemens Ja, vanuit het fonds. De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen (interruptie) Maar ik vraag me dan ook af hoe het met de rest van Heerlen zit. Ook daar zijn natuurlijk verduurzaamheidsopgaves. Hoe denkt de wethouder daarover? Wethouder Clemens De verduurzamingsopgave is een opgave voor de hele stad. Dat is hartstikke duidelijk. Specifiek voor het Volkshuisvestingsfonds geldt dat het Rijk heeft gezegd: wij zien dit als een soort eerste concrete stappen richting wat wij in Heerlen-Noord allemaal willen gaan doen. Dus daarom landt dat bedrag met name daar. Maar als ik zeg dat we een tandje moeten bijzetten, als ik zeg dat we moeten zorgen dat we ook op andere plekken geld halen om te investeren in dit gebied, als ik zeg we moeten die plannen niet zomaar bijstellen, maar die moeten we op een aantal plekken verdubbelen, verdriedubbelen, verviervoudigen, dan geldt dat voor de hele stad. De heer Meyer, SP (interruptie) Op het gevaar af dat het natuurlijk voor een deel hetzelfde is, want het gaat over energiearmoede en het raakt ons allemaal hard.

De heer Claessens zei dat er geloof ik op 1100 of 1200 huizen zonnepanelen zijn gelegd. 350 woningen zijn verduurzaamd. Ik hoor het college heel netjes en charmant zeggen dat de woningcorporaties zullen meekijken en dat het allemaal niet goed genoeg is. Maar potverdomme - het is niet potverdriedubbeltjes - het is niet alleen maar niet goed genoeg, maar het is volstrekt onacceptabel. Laat ik het dan maar gewoon namens mijn fractie uitspreken. Deze winter, acht keer hogere gasprijzen en het zal allemaal wel. Wethouder Claessens heeft gelijk dat die verhuurdersheffing vervelend is, meer dan vervelend. Die blokkeert ook, maar die blokkeert niet alles. De corporaties hoeven echt niet alleen maar te wachten op afschaffing van de verhuurdersheffing. Dus kortom, ik ben wel benieuwd naar wat het college vindt - de schroom mag er wat mij betreft wel vanaf - wat wij kunnen doen om wat peper in de kont te stoppen bij de corporaties, want ze doen niet wat ze moeten doen voor hun huurders. De voorzitter Zullen we meteen aanvullend de vingers van de heer De Groot, de heer Van den Berg en de heer Peters meenemen? Anders blijven we pingpongen. Meneer De Groot. De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen De heer Meyer is me voor. Ik ben het ermee eens dat je het niet alleen maar kunt gooien op de verhuurdersheffing. Er liggen miljoenen op de plank.

Ondanks dat wethouder Clemens aangeeft, zo van: natuurlijk, we moeten doelen stellen, we moeten een versnelling aanbrengen. Ik zou dan ook graag willen weten wat de concrete stappen zijn die komend jaar hoe gezet gaan worden. De heer Van den Berg, VVD (interruptie)

Pagina 60/120 Ja, moeten, moeten, moeten. Hoe krijgt u die woningcorporaties nu in de tang? Wat zijn uw middelen om te zeggen: leuk dat je dit wilt doen. Hoe krijgt u een beetje dwang en drang? Hoe krijgen we ze vastgepind op de uitspraken dat ze het gaan doen? Welke middelen hebben we om ze daartoe te dwingen? De heer Peters, CDA (interruptie) Ik hoor twee keer dezelfde vraag, maar die van mij is toch iets anders. Die prestatie-uitspraken zijn, als je ze doorneemt, op een aantal punten heel erg voor interpretatie vatbaar. In ieder geval wat je er precies mee wil doen. Ik gaf het voorbeeld van Versiliënbosch, een mijnwerkerskolonie die sinds 1985 al niet meer is opgeknapt. Als je daar gewoon in de woonkamer zit, dan voel je het van de ene naar de andere kant tochten. Concrete resultaten. Ik wil gewoon graag weten wanneer zoiets voldoet aan de standaard van hier en nu. Ik wil aan het college vragen of dat ook op deze manier kan worden overgebracht aan die woningcorporaties. Mevrouw Géron, Partij voor de Dieren (interruptie) Ik stel de vraag in het algemeen.

Zijn we in de afgelopen jaren niet te veel bezig geweest met het museum dit en museum dat, zonder daar iets verkeerds over te zeggen, en hebben we niet te weinig nadruk gelegd op verduurzaming van woningen en op de onderwerpen waar we het nu over hebben? Ik zie de heer Meyer een beetje bozig kijken, maar ik bedoel het positief. De heer Meyer, SP (interruptie) Mevrouw Géron, u hebt mij nog nooit boos zien kijken, denk ik! De voorzitter Wethouder Clemens, gaat u verder. Wethouder Clemens Ik noemde net een aantal dingen waarvan ik nu al kan zeggen dat die er concreet aan staan te komen. Voor een belangrijk deel zijn dat projecten die in de afgelopen tijd in gang zijn gezet. Er is in de komende tijd veel meer nodig en wat mij betreft veel meer op alle fronten. Mevrouw Géron verwijst naar de investeringen die wij bijvoorbeeld in het centrum hebben gedaan, maar ook op een aantal andere plekken in de stad, bijvoorbeeld scholen die wij up-to-date hebben gemaakt. Dat zijn in de afgelopen jaren natuurlijk ook gewoon investeringen in verduurzaming geweest. Dus een oud schoolgebouw versus een nieuw schoolgebouw is bijna niet te vergelijken qua energieverbruik.

Als we er dan in deze gemeente ook nog eens in de afgelopen jaren voor hebben gezorgd dat we dankzij het hier geboren energiebedrijf Mijnwater, niet van fossiele brandstof afhankelijk hoeven te zijn, dan is dat ook investeren in duurzaamheid. Mevrouw Géron, Partij voor de Dieren (interruptie) Ik hoor de wethouder spreken over het goede van mijnwater en over fossiele energie. Natuurlijk is mijnwater goed. Wat echter niet goed is, is dat de prijs van mijnwater, van dit soort stadsverwarming, gekoppeld is aan de gasprijs. De mensen die duurzame verwarming hebben, zijn net zo goed het haasje als de andere mensen. Misschien iets minder, omdat ze minder energie verbruiken, maar qua prijs gaan ze ook net zoveel omhoog als anderen. De voorzitter Gaat u nog een vraag stellen? Mevrouw Géron, Partij voor de Dieren (interruptie) Natuurlijk was dat een vraag. Wat vindt de wethouder daarvan? Wethouder Clemens

Pagina 61/120 Ik ben het heel erg met mevrouw Géron eens dat dit een heel slecht construct is. Het construct is ooit begonnen om ervoor te zorgen dat duurzame energie niet duurder zou worden dan fossiele energiebronnen. Nu krijg je een heel raar effect, namelijk dat de duurzame energieprijzen meestijgen met de niet-duurzame energieprijzen. Die koppeling werkt hier erg in ons nadeel. Dat doet volgens mij niets af aan het belang van bijvoorbeeld mijnwater als duurzame energie. Dat staat als een paal boven water. Wat we via mijnwater verwarmen en koelen is beter dan waar we dat niet doen. Maar die prijzen zijn wel een opgave. Zo kom ik ook op het bruggetje naar de andere vragen die zijn gesteld. Die investeringen zijn in de afgelopen jaren ontzettend belangrijk geweest. Ik hoop ook dat mijnwater zich verder blijft ontwikkelen en zich ook in onze regio blijft ontwikkelen. Alleen daarmee hebben we natuurlijk nog niet de huishoudens geholpen die in al die buurten in onze stad nu in de problemen komen vanwege de stijgende energieprijzen. Daar gaan daadwerkelijke investeringen in verduurzaming van woningen natuurlijk wel helpen. Dat betekent ook dat we op dit moment andere gesprekken aan het voeren zijn met corporaties. Die gaan over een andere schaal, over andere inzet en die gaan meer dan ooit over de maatregelen waar u het nu allemaal over hebt.

We zullen daar dus ook uit een ander vaatje moeten gaan tappen. We kunnen zeggen: er komt weer een verhuurdersheffing en er komt weer de overdrachtsbelasting, maar dat gaat wel over miljarden die in de afgelopen jaren uit de corporatiesector zijn gehaald en die ook nuttig hadden kunnen worden besteed. Dat geld moet terug in de sector en we moeten op zoek naar nieuw geld. Dat is echt de vraag van dit moment, want het gaat over honderden miljoenen. De heer Leers, Hart-Leers (interruptie) Het Mijnwaterbedrijf is verkocht. Het staat nu voor ongeveer 18 miljoen in de boeken, want die betaling zou pas na een jaar of 30 plaatsvinden. Er is dus nog een betrokkenheid, een link naar dat bedrijf. Ondanks het niet meer dan anders principe, dat het niet duurder mag zijn dan fossiele energie, zie je nu dat bedragen enorm omhooggaan, terwijl het mijnwaterbedrijf wellicht ook andere prijzen kan hanteren. Hebt u recentelijk gesproken met het mijnwaterbedrijf en gezegd: luister eens, we hebben hier een heel rare situatie. De fossiele brandstoffen worden stukken duurder en jullie kunnen het goedkoper leveren.

Waarom zeg je niet: genoeg is genoeg? Hebt u zoiets besproken of gaat u zoiets bespreken? Wat is uw insteek tijdens zo'n gesprek? Wethouder Clemens Volgens mij hoeven wij het hier niet over de bedrijfsvoering van mijnwater te hebben, maar volgens mij heeft mevrouw Géron net het antwoord op deze vraag gegeven. Namelijk dat landelijke wetgeving ervoor zorgt dat de prijzen nu zijn zoals ze zijn. Dus zal de rijksoverheid er iets aan moeten doen om ervoor te zorgen dat die duurzame energie straks juist goedkoper wordt. De voorzitter Tweede interruptie van de heer Leers op dit punt. De heer Leers, Hart-Leers (interruptie) Het principe is: niet meer dan anders. Er staat niet dat het niet minder dan anders mag zijn. Dus wat mij betreft staat daarmee de deur open als bij wijze van spreken het mijnwaterbedrijf zegt wat ons betreft was het tarief van een paar maanden geleden hoog genoeg. Dat was toen gekoppeld aan die prijs. Wij stijgen niet mee. Wij zijn niet duurder dan gas, maar nu wel stukken goedkoper. We zetten ons daarmee te kijk in de etalage als een goed alternatief. Kunt u die gedachtegang volgen? Bent u bereid om die gedachtegang uit te venten naar het mijnwaterbedrijf? De voorzitter Ik denk dat mevrouw Géron ook een interruptie heeft op dit punt. Ik geef haar het woord. Mevrouw Géron, Partij voor de Dieren (interruptie)

Pagina 62/120 Heel kort. Het enige wat nog van belang is en waar wij voor moeten zorgen, is dat mijnwater niet in commerciële handen komt. Is de wethouder het daarmee eens?

Wethouder Clemens Laat ik het zo samenvatten: mijnwater is nog steeds in publieke handen via LEF, dat eigendom is van de provincie. We zijn er als college ontzettend blij mee dat dit zo is. We waren ook blij dat een partij als LEF geïnteresseerd is in deze techniek. Dat zegt ook heel veel over de waarde ervan. Wat ons betreft is het daar in heel goede handen. De heer Leers, Hart-Leers (interruptie) Mijn vraag was - ik meen dat ik het antwoord daarop heb gemist - of het college met het mijnwaterbedrijf in gesprek wil gaan om bij wijze van spreken met de insteek genoeg is genoeg niet meer dan maar wellicht wel minder dan fossiele brandstoffen. Wilt u dat gesprek aangaan? Zo ja, wanneer? Met welke insteek gaat u dat doen? Wethouder Clemens Ik ga niets toevoegen aan het antwoord dat ik net heb gegeven. Als het zo is dat de heer Leers een keer verder wil spreken over het hoe en waarom van duurzame energie en dit soort zaken, dan zou ik hem erg aangeraden om dit met de expert in ons college te doen in de commissie Leefomgeving. De voorzitter Laatste interruptie van de heer Leers. De heer Leers, Hart-Leers (interruptie) Ik heb gezegd wat ik gezegd heb. De wethouder zegt: ik kan er niets mee, maar een collega wel. Ik zou de wethouder willen meegeven om die collega zeker op het hart te drukken om dat het niet na te laten. Wethouder Clemens Er is vandaag ook nog een tweede termijn.

Na de kroketten. Dan hebben we nog het onderwerp wonen boven winkels. Dat is ook een aantal keer genoemd. Daar zijn we het gewoon hartstikke over eens dat dit ontzettend belangrijk is en dat dit ook meehelpt aan het geven van een nieuwe toekomst aan onze stad en aan onze winkelstraten. Daar gebeuren natuurlijk al een aantal dingen die daar ontzettend bij helpen. Denk aan de maatregel romdom Ruim baan voor woningbouw. Dat zorgt ervoor dat er veel makkelijker woningen kunnen worden toegevoegd daar waar het bestemmingsplan dat toestaat of waar een bestemmingsplanwijziging kan plaatsvinden. Het cityplan dat er op zeer korte termijn aan komt, dus het bestemmingsplan voor het centrum, gaat er ook voor zorgen dat er meer woonbestemmingen gaan komen. Met andere woorden, dat gaat vooruitlopend op sommige plekken daadwerkelijke veranderingen ervoor zorgen dat het bestemmingsplan daartoe op orde is. Op dit moment zijn de u welbekende mensen van Streetwise in het gebied pand voor pand aan het kijken zijn wat er nodig is om dat wonen boven winkels mogelijk te maken. Op de ene plek zijn er technische vragen, op de andere plek gaan vragen over financiering, op weer een andere plek gaat het over wat er mag. Wij verwachten dat daar binnen drie maanden vanaf nu heel concrete antwoorden uit naar voren komen waarmee wij die eigenaren kunnen helpen.

De heer Peters, CDA (interruptie) Ik heb een heleboel gehoord, behalve het antwoord op mijn vraag. Het college heeft voor de zomer toegezegd dat een pilot wordt opgestart om wonen boven en in winkelpanden in de Saroleastraat en in de Oranje Nassaustraat actief te benaderen. Dus het actief stimuleren en aanjagen van dat soort veranderingen. Wanneer begint die proef?

Pagina 63/120

De heer Van den Berg, VVD (interruptie) U kent methode Streetwise. Dat is bij uitstek op mensen af gaan. Dat is ook wat hier gebeurt. Als straks blijkt dat op zekere plekken een bepaalde regelruimte nodig is, dan kunnen wij die verlenen. Dan kunnen daar zaken van start gaan. De heer Peters, CDA (interruptie) Dat is toch niet wat ik bedoel. Eerst werd altijd gezegd: de ondernemers moeten naar de gemeente komen; we gaan er niet aan om dat aan de voorkant aan te jagen. Vervolgens hebben we die proef voorgesteld en dat was wel een goed idee. Vervolgens is het opeens zo dat Streetwise er eigenlijk al al die jaren mee bezig was. Dat is natuurlijk flauwekul. Wethouder Clemens Nee, dat zeg ik ook niet. De heer Peters, CDA Wanneer gaat die proef van start? Wethouder Clemens Streetwise heeft een bepaalde werkwijze waarin zij goed werk doen in het hier naartoe halen van nieuwe ondernemingen. Diezelfde mensen doen ook nog iets anders. Dat is namelijk voor ons een traject dat gaat over wonen in en boven winkels. Dat is een heel proactief traject waarin zij op eigenaren van panden en winkeliers af stappen om te kijken wat er nodig is om het wonen boven winkels mogelijk te maken. De voorzitter Laatste interruptie op dit punt. De heer Peters, CDA (interruptie) We hebben met elkaar afgesproken dat de raad ervan op de hoogte zou worden gesteld.

Ik vraag me af waarom wij daar dan nog niet over zijn geïnformeerd. Als dat de insteek is van de proef, als dat de insteek is zoals deze is voorgesteld, prima, maar dan had ik wel op zijn minst verwacht hetgeen is toegezegd, namelijk dat wij daarover geïnformeerd waren. Mevrouw Géron, Partij voor de Dieren (interruptie) Als je wonen boven winkels mogelijk maakt, is het dan juist dat er in de gang een ruimte moet zijn waar twee fietsen geparkeerd kunnen worden en dat het anders niet doorgaat? Dat is wat ik heb gehoord. Klopt dat? De heer Van den Berg, VVD (interruptie) Ik sluit me aan bij wat de heer Peters zegt. Streetwise kennen we niet anders dan dat het startende ondernemers begeleidt om een nieuwe winkel op te starten. Dat traject duurt meestal een maand of negen eer je erachter komt of dat überhaupt wel een verstandig besluit is om daar te ondernemen. Maar dat je nu ook naar misschien wel juridische, bouwkundige en fysieke aspecten van een gebouw moet gaan kijken, is voor mij echt compleet nieuw. Ik raad u echter aan om naar Maastricht te kijken. Daar is het traject Wonen boven winkels een uitermate ingewikkeld en gecompliceerd verhaal. Ik heb er ongeveer een paar keer per maand mee van doen. Kijk daar alstublieft naar en kom er dan in de commissie op terug.

De heer Leers, Hart-Leers (interruptie) Nu ik uit de beantwoording van de wethouder begrijp dat de opdracht van Streetwise is uitgebreid en ik ook weet dat Streetwise allerlei gemeenten in Limburg onder zijn beheer heeft om daar aan acquisitie te

Pagina 64/120 doen en de leegstand in te vullen, is er dan extra capaciteit gecreëerd bij Streetwise om dit waar te kunnen maken? Vooralsnog werken zij met dezelfde mensen die dit hebben opgestart en zijn er daarna alleen maar heel veel projecten bij gekomen in veel steden. Iedereen heeft 24 uur in een dag, Streetwise misschien 48 of nog meer. Zijn er extra mensen aangenomen om dit op korte termijn waar te maken? Welke afspraken zijn er en kunt u op korte termijn die opdracht met ons delen om inzichtelijk te maken hoe dit in elkaar zit? Wat mij betreft blijft het een beetje abracadabra. De voorzitter Ik geef het woord aan wethouder Clemens. Ik hoop dat hij na de beantwoording de ruimte krijgt om door te gaan met zijn beantwoording, want we blijven zo wel heel lang met elkaar in gesprek. Wethouder Clemens De heer Peters vroeg waarom de raad hier niet eerder over is geïnformeerd. Onze gedachte was: we maken eerst op zijn minst een start, zodat wij u al iets kunnen vertellen over de eerste bevindingen. En dan gaan wij u daar uitgebreid over informeren. Maar als u in deze fase al meer informatie wenst, dan lijkt me dat geen enkel probleem. Dan gaan wij daarvoor zorgen. Mevrouw Géron vroeg: moet ik twee fietsen in de hal kunnen parkeren? Dat is dusdanig gedetailleerd, daar kan ik geen antwoord op geven. Daar gaan we schriftelijk op terugkomen. Het zou wel praktisch zijn.

Dat ben ik met u eens. De heer Van den Berg gaf nogmaals aan: kijk naar het voorbeeld Maastricht. Ik heb al eerder gezegd dat we dat natuurlijk doen. Dat is dus ook gebeurd. Dat zal ongetwijfeld ook een plekje krijgen in dit traject. De heer Leers maakt zich zorgen over de capaciteit bij Streetwise. Daar kan ik een heel lang verhaal over houden, maar eigenlijk zeg ik dat dit niet ons probleem is. Wij hebben een afspraak met hen. Zij gaan dat doen. Wij hebben er vertrouwen in dat zij de juiste mensen op de juiste plek hebben om dat te kunnen doen. Het actieplan woningbouw is nog genoemd in een aantal bijdragen. Dat actieplan gaat met name over dat we zien en allerlei signalen krijgen dat er vraag is naar specifieke type woningen en dat er een krapte op de Heerlense woningmarkt bestaat voor een aantal doelgroepen. We hebben gezegd dat we daar iets aan willen doen. We inventariseren dus nu. We gaan op zeer korte termijn, namelijk rond de jaarwisseling, u berichten over wat dit precies gaat worden. Vanuit de OPH zijn vragen gesteld over het verzuim in het mbo. Daar is wel iets aan de hand met de cijfers die u hebt gekregen. Dat stond ook in de raadsinformatiebrief die erbij zat. We hebben dit jaar te maken gehad met een groot aantal lege meldingen vanuit het mbo, ik meen iets van 800.

Dat betekent dat er een melding is, maar eigenlijk weten we niet precies wat die melding ons vertelt. Dat is vervuiling van de informatie. Dat maakt het lastig om de cijfers te interpreteren. Daar komt bij dat we op basis van signalen in de afgelopen jaren zagen dat er in het mbo veel zorgen waren over studenten. We hebben ervoor gezorgd dat we meer zicht krijgen op die doelgroep. Dat betekent natuurlijk dat er daardoor meer mbo'ers in de cijfers verschijnen. Ik zou dat als iets positiefs willen duiden, omdat dit jongeren zijn die voorheen wellicht een probleem hadden maar niet in beeld waren. Nu hebben we ze wel in beeld. Voor die groep geldt dat we volgend jaar meer zouden kunnen zeggen over wat het betekent dat die jongeren op ons vizier zijn en of we iets betekenen voor die jongeren, waardoor ze in ieder geval straks weer een opleiding of een baan hebben. De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen (interruptie) Ik heb een aanvullende vraag over die 800 lege meldingen. Ik neem aan dat er verder onderzoek wordt gedaan om erachter te komen wat dit betekent. Wethouder Clemens Dat zouden we graag willen, maar omdat het lege meldingen zijn, kunnen we er natuurlijk heel weinig mee. We willen graag de cijfers van komend jaar ernaast leggen. Dan kunnen we meer zeggen over wat dit nu precies inhoudelijk is in die groep. Er zit een groot aantal meldingen tussen die anders niet in de

Pagina 65/120 statistieken was teruggekomen, staat wel vast. Met andere woorden, we hebben vergelijkingsmateriaal nodig om iets zinnigs te kunnen zeggen over die groep. Tot slot is corona natuurlijk ook wel echt een factor geweest in het onderwijs in het afgelopen jaar. We zien eigenlijk over de hele linie, van de basisschool tot en met het beroepsonderwijs, dat jongeren het moeilijk hebben op school. Voor jongeren die een beroepsopleiding volgen, is het natuurlijk extra erg. Je doet een beroepsopleiding omdat je graag iets wilt doen en met je handen bezig wilt zijn. Dat heeft voor een groot deel in het afgelopen jaar niet gekund. Dat doet iets met de motivatie en met hoe jongeren zich voelen.

De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen (interruptie) Ik had nog de volgende vraag: hoe verhouden de cijfers zich tot de landelijke cijfers? Wethouder Clemens Voor het mbo geldt dat die grote hap van lege meldingen enige zinnige vergelijking in de weg zit. We hebben veel praktijksignalen. Daar kijken we natuurlijk wel naar. Daar zien we eigenlijk geen ongewone ontwikkeling in Heerlen. Niet ongewoon in de zin van dezelfde negatieve ontwikkeling die we ook rond corona op andere plekken zien. Maar om echt meer te kunnen zeggen, hebben we vergelijkingsmateriaal nodig. Daar moeten we echt die cijfers van volgend jaar bij hebben. Het is jammer dat dit aan de hand is. Dat helpt ons zeker niet. Er werd nog gevraagd naar de kindertandarts. Twee weken geleden heb ik een heel inspirerend overleg gehad met een aantal Heerlense tandartsen en onderwijsmensen. Het is echt heel mooi hoe snel dat nu concreet wordt. We hopen dat we op Mijn Spoor kunnen beginnen met de eerste kindertandarts. Dus daadwerkelijk tandartscontrole op de basisschool. Nog leuker nieuws is dat gisteren de eerste mondzorgcoach met haar werkzaamheden is gestart. Dat zijn assistentes die op het consultatiebureau werken en daar extra aandacht voor kindermondjes hebben. De heer Verreck, PvdA (interruptie) Het is altijd interessant als een wethouder antwoord geeft op een vraag die niet is gesteld.

De tekst in de begroting gaat over de mondzorgcoach die op basisschool Mijn Spoor gaat werken. Ik heb gevraagd of het een pilot is of is het een programma dat beleid wordt? Waarom basisschool Mijn Spoor en niet een andere basisschool in Heerlen? Daar ging mijn vraag over. Het is mooi dat u het over de kindertandarts heeft. Die heb ik zelf ervaren als een soort kinderbeul, maar dat is een ander verhaal. De vraag ging specifiek over de mondzorgcoach. Wethouder Clemens We doen een pilot altijd vanuit de gedachte: als het werkt, dan blijven we het doen. We gaan dus niet pilotten om het pilotten. Dat op de eerste plaats. Waarom starten we straks op Mijn Spoor? Daar zijn wij samen met het onderwijs en de tandarts toe gekomen, omdat dit een school is waar vanuit de school signalen komen dat er zorgen zijn over eetpatronen en de mondgezondheid van kinderen. We weten uit de statistieken dat dit ook een buurt is waar helaas heel veel kinderen nooit naar de tandarts gaan. Dat is precies wat we willen tegengaan met dit project. De heer Diederen vroeg naar de indexatie van de subsidies. We hebben gezegd dat we eenmalig indexeren, maar dat bedrag houden we wel vast. We gaan dus niet indexatie op indexatie op indexatie doen. We indexeren nu en dat verhoogde subsidiebedrag zetten we structureel in de begroting. Dat is dus wat u ziet.

De heer Diederen, Fractie Diederen (interruptie) Dat is dus echt totaal naast het principe van indexeren om dat één jaar te doen. Als ik dit jaar € 368.000 misloop en die voeg ik toe aan het budget, dan heeft die instelling die kosten al gehad voor dit jaar. Maar als er volgend jaar weer € 368.000 komt en dan weer, dan pas ben je aan het indexeren. Maar niet zeggen: we hebben al acht of negen jaar niet geïndexeerd en we geven eenmalig dit bedrag en dan doen we het

Pagina 66/120 weer lekker niet. Het gaat bij een aantal instellingen over de tijd dat niet geïndexeerd is over bedragen van meer dan een half miljoen per jaar structureel. Dus het kopje indexering boven deze post is misleidend. Wethouder Clemens Ik denk dat ik de heer Diederen technisch gezien gelijk kan geven. Alleen hebben we nu gezegd dat we een verhoging van de subsidies hebben ter hoogte van de indexcijfers. Dat is voor een aantal instellingen niet de enige subsidieverhoging. Denk bijvoorbeeld aan de extra subsidie die bijvoorbeeld het theater krijgt voor educatie. Dat zijn ook dingen die men extra kan doen. We hebben ook steeds gezegd dat we ervan uitgaan dat bijvoorbeeld culturele instellingen op andere plekken inkomsten kunnen verwerven. Dat is aan de kant van de ontvanger. Aan onze kant zeg ik dat als je inderdaad de zuivere lijn van de heer Diederen zou volgen - ik erken meteen dat dit een zuivere lijn zou zijn, we het dan wel over forse bedragen hebben in de komende jaren in onze begroting. De heer Diederen, Fractie Diederen (interruptie) Maar die hebben we toch ook zelf veroorzaakt? U zegt: ik ga ervan uit dat die instellingen ook elders subsidie kunnen halen. Een mooi voorbeeld is dat Schunck wel dat hele depot gaat ombouwen. Zij krijgen geld dat specifiek voor dat soort ingrepen is bedoeld.

Maar op de reguliere exploitatie zit juist die enorme druk door het stopzetten van de indexering. Mijn vraag in de eerste termijn was: hoe ziet u dat toekomstgericht? Ik had verwacht dat er een antwoord kwam, zo van: dat is voor de volgende coalitie. Dat kan ook. Maar u zou daarbij kunnen zeggen: maar ik sta er wel positief in. U zegt nu: we geven ze eenmalig dat doekje voor het bloeden en dan hebben we onze plicht gedaan. Dat vind ik onbevredigend. U kunt natuurlijk niet van uw eigen antwoord zeggen dat het onbevredigend was. Wethouder Clemens Zo klinkt het een beetje alsof we maar een keer per jaar met die instellingen in contact staan, namelijk als wij het briefje in de bus doen waarop staat wat het subsidiebedrag voor volgend jaar is. Dat is natuurlijk niet zo. Wij zijn voortdurend met die instellingen in gesprek. We hebben het dan ook voortdurend over de vraag of je het inhoudelijke programma kunt waarmaken. Als we ergens meer ambitie hebben ik noem bijvoorbeeld cultuureducatie, dan moeten we daar met elkaar afspraken over maken. Kan dat binnen de huidige subsidies? Kan dat binnen de huidige subsidie met een bepaalde verhoging? Moeten we daar een aparte subsidieafspraak over maken? Dat zijn de gesprekken die we voortdurend met elkaar voeren.

Het is zeker niet zo dat de instellingen nu in de problemen gaan komen, omdat ze in de komende jaren die bedragen er niet bij krijgen. Als ik aan het theaterdirecteur vraag of hij liever ieder jaar een paar ton erbij heeft, dan zegt hij natuurlijk ja. Ik zou het gek vinden als hij dat niet deed. De voorzitter Laatste interruptie op dit punt. De heer Diederen, Fractie Diederen (interruptie) Maar als je meer prestatie vraagt en daar meer geld tegenover zet, dat is logisch. Het gaat erom dat er autonome ontwikkelingen zijn, zoals personeelssalarissen. We denken altijd als een cao met 2% omhoog gaat, dat dit 2% is, maar het gros van de mensen krijgt nog een jaarlijkse verhoging. Dan praat je grosso modo al over 5% van het totale p-budget. Om dat soort kosten gaat het. Wethouder Clemens Soms gaan de gesprekken zo. Ben je er blij mee? Nee. Kun je het ervoor doen? Ja. Dan hebben wij met elkaar een afspraak. In de gevallen waar het hierover gaat, hebben we met elkaar gezegd dat we de inhoudelijke koers en het ambitieniveau vasthouden. Dat kan met deze subsidie. De voorzitter

Pagina 67/120 Komt u bijna tot een afronding? Wethouder Clemens Ja, mijn verhaal was heel kort. Dan nog heel kort over de motie die is ingediend door het CDA en ik meen ook door de OPH over de verenigingen. Daar heb ik al eerder van gezegd dat ik denk dat er in de culturele agenda veel aandacht is voor verenigingen. Er staan veel antwoorden op de vragen die verenigingen hebben, bijvoorbeeld over de aanwas van jeugdleden. Maar als de raad meer wil, dan hebben we haar laten weten wat daarbij zou kunnen helpen. Verder is het aan de raad om daarover te besluiten. Tot slot onderwijs naar het centrum. Daar werd door een aantal partijen naar gevraagd. Volgens mij is de hoofdvraag daarbij: hoe zie je dat nu voor je in de komende jaren? Er werd verwezen naar Jan Gehl die hier afgelopen week in de schouwburg heeft gesproken. Hij zegt: een stad - hij denkt aan Kopenhagen moet een plek zijn waar je wil zijn, waar je wil verblijven, waar je wil ondernemen, waar je wil wonen, waar je graag naartoe wil en waar je graag zonder enige reden wil blijven hangen. Zo kijkt het college ook naar de stad. In dat plaatje past dat we vergroenen. Daar past water, kunst en een speeltuin in. Daar past ook onderwijs in. Daar hoort bij dat jongeren van middelbare schoolleeftijd tot en met de hogeschool, daar hoort bij dat werknemers van onderwijsinstellingen onderdeel daarvan uitmaken.

Je zou kunnen zeggen dat we heel graag zouden willen zien dat dit onderwijs niet zozeer op een campus aan de rand van de stad zit, zoals het nu zit, maar dat onze binnenstad die campus wordt. Dat het theater en de Royal worden gebruikt voor lezingen of presentaties. Dat de bibliotheek ook de bibliotheek wordt voor de onderwijsinstellingen. Dat conferenties en symposia in onze binnenstad worden georganiseerd en dat onze horeca en winkels daar ook van gaan profiteren. Dat het ondernemerschap in ons centrum extra wordt gestimuleerd door al die jongeren, door al die wetenschappers die straks in onze stad lopen. En ook dat de praktijk van het onderwijs in onze binnenstad in praktijk kan worden gebracht. Dit zijn de gesprekken die wij niet alleen onderling voeren, maar dat zijn ook de gesprekken die wij met al die onderwijsinstellingen voeren. Het zijn ook de gesprekken die wij voeren over waar die studenten, leerlingen en werknemers straks terecht kunnen en wat voor hen een goede voedingsbodem zou zijn en wat zou voor ons die stad mooier, beter, leuker, steviger maakt. Dat is in een notendop waarom wij geloven dat het onderwijs thuishoort in het centrum. Het is enorm zonde dat wij dat zijn verloren, maar het is ook zeer kansrijk dat het zal terugkeren. De heer Verreck, PvdA (interruptie) Dat is een vlammend betoog over onderwijs naar het centrum.

Dat kan ik alleen maar onderschrijven. Zou de wethouder de contouren van dat centrum wat hij voor ogen heeft wat meer kunnen schetsen? We hebben natuurlijk de vragen gezien rondom het centrumbad dat net buiten de rand van het door de wethouder geschetste centrum is terechtgekomen. Ik ben dus heel benieuwd naar de contouren van het centrum. Of heeft deze wethouder een ander beeld van het centrum dan zijn collega de heer Van Zutphen had? Daar ben ik even benieuwd naar, zodat we het beter kunnen vastpakken en weten waar die onderwijsinstellingen moeten gaan landen in het centrum. Wethouder Clemens Normaal gesproken als we het over het centrum hebben, dan hebben we het over het gebied binnen de centrumring. Maar rekent u mij alstublieft niet af op een straatje als dat een keer zo mocht zijn. De heer Leers, Hart-Leers (interruptie) De wethouder heeft het over de dynamiek in de binnenstad. We hebben het over onderwijs enzo. Ik begrijp het niet. In de begroting wordt wel een zin gewijd aan het opleveren van de studentenflat volgend jaar september, maar dat komt verder nergens ter sprake. Als daar iets van 100 of 200 appartementen komen, dan moet dat toch ook al enige dynamiek gaan opleveren? U hoeft daar nu niet op te antwoorden. Ik was blij verrast dat ik het in het stuk las, maar de communicatie daarover is eigenlijk vrij minimaal.

Pagina 68/120 Wethouder Clemens Volgens mij hoef ik alleen maar te zeggen dat wonen voor, voor alle doelgroepen, van jong tot oud, alleen maar kan helpen bij een dynamischer centrum. De voorzitter Dank u wel. Wethouder Keulen. Wethouder Keulen Dank u wel, voorzitter. Ik begin maar eerst met het slechte nieuws. Ik denk dat wethouder Clemens nog even moet wachten op zijn kroketten, want ik heb best veel vragen gekregen. Maar goed, elk nadeel heb zijn voordeel. Ik moest er even aan denken dat er verschillende type vragen zijn gesteld. Ik heb ze gegroepeerd naar het thema, naar de lokale inclusie, naar burgerbetrokkenheid, dienstverlening. Zo werk ik ook de vragen af. Ik ben blij dat deze vragen er komen, want eigenlijk is de titel van ons coalitieakkoord: samen doorbouwen met lef, maar ik denk ook een beetje: samen doorbouwen met liefde en aandacht voor mensen. We bouwen niet alleen aan projecten, maar we maken ons als college ook sterk voor het bouwen aan een relatie met mensen in onze stad. Dat wil ik even gezegd hebben. Zo kom ik op de eerste vraag die ik heb gekregen. Die gaat over de lokale inclusie-agenda. Er is een vraag gesteld door de OPH. Welke stappen zijn tot nu toe genomen? Bent u bereid om Heerlen binnen nu en drie jaar tot de meest inclusieve stad van Nederland te maken? Dat heb ik ook aangegeven tijdens de bijeenkomst die wij hebben gehad in de schouwburg.

Het was een prachtige bijeenkomst. Het ging over de lokale inclusieagenda. Gelukkig waren er ook een groot aantal raadsleden aanwezig. We hebben toen gezegd: we hebben een nieuwe ambitie. Wij zorgen dat wij in 2023 de meest toegankelijke gemeente van Nederland gaan worden. Daarnaast heeft u inmiddels ook een raadsinformatiebrief van ons ontvangen waar een aantal zaken in staan. Wij gaan in ieder geval concreet de lijnen volgen die er liggen om de meest toegankelijke gemeente te worden. U kent al onze agenda. We hebben u daar vier weken geleden ook nog over geïnformeerd. We gaan heel concreet de agenda die er ligt en de lijnen die er zijn om tot meest inclusieve gemeente uitgeroepen te worden, volgen. Dat is onze ambitie voor 2023. Meneer Diederen vroeg: hoe gaat u om met de toiletten. U gaf aan het gebrek aan voldoende openbare toiletten in onze stad. U betrok dat ook nog even op uzelf. Maar goed, u bent een voorbeeld voor meerdere mensen die wat vaker naar het toilet moeten. Sommige mensen moeten door hun beperking wat vaker gebruikmaken van het toilet. U gaf aan dat de gemeente Maastricht daar iets heel moois voor heeft bedacht. Die hebben aangegeven dat zij een extra bedrag geven aan onder andere horecagelegenheden die hun toilet openstellen. Wij zijn op dit moment bezig met een onderzoek. Dit onderzoek doen wij samen met de Hogeschool Zuyd.

Dat gaat over openbare toiletten, maar ook publiek toegankelijke toiletten. Daarbij wordt ook meegenomen of die toiletten toegankelijk zijn voor mensen in een rolstoel of met een visuele beperking. Dit doen wij zoals altijd met de cliëntenraad gehandicapten Heerlen en indien nodig samen met de buurtorganisaties. In Hoensbroek doen we dat bijvoorbeeld samen met Stichting buurtgericht werken. We zeggen steeds: niet over ons, zonder ons. We doen alles vanuit de lokale inclusieagenda met de mensen die het aangaat, want die hebben er de beste kijk op en er het meeste verstand van. Daarnaast gaan we ook verder de lijnen intensiveren met de partijen die we al hebben. Ook kijken we hoe de geleidelijnen door de stad lopen. Toen kwam er een vraag waar collega Van Zutphen ook al voor een gedeelte op heeft geantwoord. De OPH vroeg: hoe kijkt u aan tegen dementie? Wat doen wij daaraan? De heer Leers, Hart-Leers (interruptie) Nu we weg schakelen van het thema openbaar toilet en er toch bij deze of gene wat behoefte aan is, dan is het misschien goed als het college kijkt waarom het openbaar toilet in het gemeentelijk eigendom, voormalig station, dichtgekit is en niet is verplaatst naar een andere plek in de stad. Dat systeem kan gemakkelijk worden verplaatst en dan heb je in no-time een nieuwe voorziening.