Jaarstukken 2025 - DEF 19052026__818614__

We onderzoeken de haalbaarheid van structurele oplossingen van het energieprobleem. Planvorming sportclusters • Op verzoek van de gemeenteraad hebben we een strategische sportaccommodatiematrix opgesteld en besproken met de raad. • Op sportcomplex Terworm hebben we een besluit genomen om het bestaande grasveld te gaan upgraden met een nieuw type (milieuvriendelijker) kunstgras. • Bij de sportcomplexen Varenbeuk en Nieuw Lotbroek hebben we vervolgstudies uitgevoerd naar de verdere clustering van (sport)voorzieningen. Sportevenementen In de gemeente Heerlen vinden verschillende sportevenementen plaats. In totaal zijn 10 evenementen gesubsidieerd, variërend van hardloop- en wandelevenementen tot badminton, schaken en de Highland Games. Het aantal deelnemers aan de Obvion Run neemt jaarlijks toe. In 2025 groeide het evenement tot 2.500 deelnemers verdeeld over verschillende hardloop- en wandelafstanden. Daarnaast vonden onder meer Obvion Limburgs Mooiste plaats, evenals de Franssen Franken Ronde en Eredivisie Beach. Bij Eredivisie Beach werd tevens een breedtesportweek georganiseerd in nauwe samenwerking met HHB en VC Heerlen, waaraan ongeveer 700 kinderen hebben deelgenomen.

67

Wat heeft het gekost? Het totale resultaat van het kernthema Sport wordt hieronder weergegeven: Programma 5:

Baten

Sport, Cultuur en Recreatie

KT Sport

Prim. Bijgest. begroting begroting 2025 2025 4.727 5.423

Lasten Rekening 2025

Prim. Bijgest. begroting begroting 2025 2025 5.216 -11.271 -11.913

Saldo Rekening 2025

Prim. Bijgest. begroting begroting 2025 2025 -12.471 -6.544 -6.490

Rekening 2025 -7.255

Resultaat 2025

-765

N

Bedragen x € 1.000

De grootste afwijkingen binnen het kernthema worden hieronder toegelicht: Kernthema

Afwijkingen worden veroorzaakt door:

Baten

Sport

Hogere kosten voor inhuur door de gewijzigde langere openingstijden voor binnensportaccommodaties. Hogere kosten energie e.d. door de gewijzigde langere openingstijden voor binnensportaccommodaties. Afrekening specifieke uitkering sport. Wij hebben een te hoog voorschot ontvangen voor 2025 waardoor een gedeelte moet worden teruggestort.

Lasten

77

Voor de BMV's zijn de kosten structureel hoger geworden, met name door het actualiseren van de schoonmaakprogramma's en een recente aanbesteding hiervan. C entrale verantwoording personeelsgerelateerde kosten. Diverse afwijkingen. Totaal kernthema Sport Bedragen x € 1.000

68

-345

S

V(oordeel)+ / N(adeel)N

-150

I

V/N

I

N

-250

S

N

-263

I/S

111

I

V

-21

76

I

N/V

-207

-558

-765

Kernthema Cultuur Wat hebben we gedaan, opgeleverd? In 2025 hebben we gewerkt aan een breed en toegankelijk cultureel aanbod voor inwoners en bezoekers van Heerlen. Samen met culturele instellingen, makers, verenigingen en partners hebben we cultuurparticipatie, talentontwikkeling en levendigheid in de stad versterkt. Cultuureducatie bleef een belangrijk onderdeel van ons beleid. Via het programma Cultuureducatie met Kwaliteit maakten basisschoolleerlingen kennis met kunst, cultuur en erfgoed. Scholen maakten gebruik van educatieve programma’s bij verschillende culturele instellingen in de stad. Met de Cultuurbus konden scholen culturele locaties bezoeken. Tijdens de Kidscultuurweek maakten kinderen kennis met een groot aantal culturele organisaties, zoals SCHUNCK en Parkstad Limburg Theaters. Daarmee hebben we cultuur voor veel leerlingen toegankelijk gemaakt. Leerlingen van het Voortgezet Onderwijs kregen van de parkstadgemeenten de mogelijkheid om de voorstelling Het Geluk van Limburg te bezoeken. Onze culturele instellingen organiseerden in 2025 opnieuw een breed en aansprekend programma voor inwoners en bezoekers. SCHUNCK trok veel publiek met tentoonstellingen en activiteiten. De tentoonstelling Andy Warhol: Vanitas, georganiseerd in samenwerking met het Andy Warhol Museum in Pittsburgh, trok circa 30.000 bezoekers en zorgde voor veel landelijke aandacht.

Ook werd de voormalige kunstcollectie van DSM voor het eerst aan het publiek gepresenteerd in de tentoonstelling Rooted in Change. Deze tentoonstelling was te zien op meerdere locaties in de stad, waaronder SCHUNCK, het Nederlands Mijnmuseum en het raadhuis, en liet zien hoe kunst en industrie met elkaar verbonden zijn. Naast tentoonstellingen speelde de bibliotheek een belangrijke rol in het toegankelijk maken van cultuur en kennis. Dankzij het gemeentelijk beleid voor gratis bibliotheekabonnementen voor inwoners van 65 jaar en ouder nam het gebruik van de bibliotheek sterk toe. Het aantal uitleningen door deze doelgroep steeg aanzienlijk. De bibliotheek organiseerde daarnaast activiteiten zoals leesclubs, cursussen en ontmoetingsmomenten. Met initiatieven zoals Digistart, Digicafés en het Informatiepunt Digitale Overheid hielpen we inwoners bij het ontwikkelen van digitale vaardigheden. Voor mensen die minder mobiel zijn, bleef de dienst Boek aan Huis beschikbaar. Ook amateurkunst kreeg aandacht. Amateurkunstverenigingen vormen een belangrijk onderdeel van het culturele ecosysteem in Heerlen. Via het Platform Amateurkunst Heerlen (verbonden aan het Cultuurhuis Heerlen) hebben we verenigingen ondersteund met advies, netwerk en subsidie. Verenigingen kregen ondersteuning bij vraagstukken rond ledenwerving, organisatie en samenwerking.

Tijdens de Week van de Amateurkunst kregen amateurkunstenaars de kans hun werk aan een breed publiek te laten zien. Daarnaast ontvingen tientallen verenigingen een waarderingssubsidie en ondersteuning bij culturele activiteiten. We hebben ook ruimte geboden aan talentontwikkeling en jonge makers. Er werden talentprogramma’s ontwikkeld zoals Nieuwe Nor Academy en Life Cyper. Initiatieven zoals Kool Cult, OUTPOET, Greylight Projects, PANDA en Nieuwe Helden045 boden makers ruimte om te experimenteren en zich verder te ontwikkelen. In de stad ontstond daarnaast een groeiend netwerk van creatieve plekken waar makers elkaar ontmoeten en samenwerken. Initiatieven zoals Blender en De Nieuwe Galerij boden lokale makers een podium in de binnenstad. Ook de ontwikkeling van een creatieve broedplaats aan de Parallelweg droeg bij aan een sterker ecosysteem voor makers. Evenementen en festivals zorgden opnieuw voor levendigheid in de stad. Grote evenementen zoals Cultura Nova, The Notorious IBE, Schrit_tmacher en het Dutch Mountain Film Festival trokken veel bezoekers uit Heerlen en de regio. Ook evenementen zoals Wintertijd en Richtig Heële brachten veel mensen samen in de stad en droegen bij aan een bruisend centrum. Daarnaast ondersteunden we kleinere initiatieven en activiteiten via onder andere de reuringregeling. Ook de podiumkunsten bereikten een groot publiek.

Parkstad Limburg Theaters trok bezoekers uit de hele regio en werd landelijk bekroond als Theater van het Jaar. De Nieuwe Nor ontving opnieuw veel bezoekers en bood ruimte aan zowel nationaal talent als regionale makers.

69

Daarnaast werkten we verder aan de ontwikkeling van het AV-kwartier rondom het rijksmonument Royal. In dit gebied ontstaat een plek waar film, media en creatieve makers samenkomen. Met onder andere CineSud en het Dutch Mountain Film Festival groeit hier een cluster voor audiovisuele cultuur. Ook kunst in de openbare ruimte kreeg aandacht. Nieuwe kunstwerken werden toegevoegd aan de collectie en samen met partners werken we aan het beheer, behoud en de verdere ontwikkeling van straatkunst en andere kunstwerken in de stad. De panden aan de promenade worden ook door een cultureel profiel gekleurd. Met onder andere de intrek van Fotomuseum aan het Vrijthof x Vista College, DOKA en (B)ruis is er meer levendigheid in het centrum. Met deze activiteiten hebben we cultuur voor inwoners toegankelijk gehouden, ruimte geboden aan makers en bijgedragen aan een levendig cultureel klimaat in Heerlen.

Wat heeft het gekost? Het totale resultaat van het kernthema Cultuur wordt hieronder weergegeven: Programma 5:

Baten

Sport, Cultuur en Recreatie

KT C ultuur

Prim. Bijgest. begroting begroting 2025 2025 596 1.128

Lasten Rekening 2025

Prim. Bijgest. begroting begroting 2025 2025 1.251 -17.466 -17.037

Saldo Rekening 2025

Prim. Bijgest. begroting begroting 2025 2025 -16.874 -16.870 -15.909

Rekening 2025 -15.623

Resultaat 2025

286

V

Bedragen x € 1.000

De grootste afwijkingen binnen het kernthema worden hieronder toegelicht: Kernthema

Afwijkingen worden veroorzaakt door:

C ultuur

Hogere bezoekersaantallen bij het kasteel hebben ervoor gezorgd dat er meer goederen in- en verkocht zijn.

Baten

Lasten

103

Door het niet doorgaan van enkele begrote evenementen is een lagere subsidieverstrekking ten behoeve van evenementen gerealiseerd. Lagere huurkosten t.b.v. Kasteel Hoensbroek. Diverse afwijkingen. Totaal kernthema Cultuur Bedragen x € 1.000

70

-73

I/S I

V(oordeel)+ / N(adeel)V/N

35

I

V

144

S

V

20

57

I

V/V

123

163

286

Kernthema Cultureel erfgoed Wat hebben we gedaan, opgeleverd? In 2025 hebben we gewerkt aan het zichtbaar maken, behouden en beleefbaar maken van het cultureel erfgoed van Heerlen. Daarbij lag de nadruk op publieksactiviteiten, archeologisch onderzoek en de ontwikkeling van belangrijke erfgoedlocaties. 2025 stond in het teken van het Jaar van het Heerlens Erfgoed. Samen met culturele instellingen, erfgoedorganisaties en inwoners organiseerden we talrijke activiteiten rond het Romeinse, middeleeuwse en mijnverleden van de stad. Daarmee brachten we het verhaal van Heerlen dichter bij inwoners en bezoekers. Het erfgoedjaar liet zien dat erfgoed leeft in de stad en dat er grote belangstelling is voor de geschiedenis van Heerlen. Een belangrijk project was het grootschalige archeologisch onderzoek op het Raadhuisplein. Dit onderzoek vond plaats in het hart van het Romeinse Coriovallum en leverde veel nieuwe kennis op over de geschiedenis van de stad. Tijdens de opgravingen werden bijzondere vondsten gedaan, waaronder het graf van een Romeinse soldaat, resten van een groot Romeins gebouw en andere archeologische objecten. Deze vondsten trokken nationale en internationale aandacht en onderstrepen het belang van Heerlen als Romeins centrum in de regio. Tijdens het onderzoek organiseerden we open dagen en publieksactiviteiten, zodat inwoners de opgravingen van dichtbij konden volgen.

Ook via een graafjournaal en livestream werd het onderzoek gedeeld met een breed publiek. We werkten daarnaast verder aan de ontwikkeling van het nieuwe Romeins Museum. Na de sluiting van het Thermenmuseum zijn voorbereidingen getroffen voor de bouw van het nieuwe museum en de doorontwikkeling van de organisatie. Tegelijkertijd organiseerden we tijdelijke tentoonstellingen, lezingen en publieksactiviteiten om het Romeinse verhaal zichtbaar te houden. Zo was onder andere de pop-uptentoonstelling Romeinse villa’s in Limburg te zien in De Vondst. Heerlen vervult een centrale rol als penvoerder binnen het regionale samenwerkingsproject Via Belgica, waarin de provincie Limburg en Zuid-Limburgse gemeenten samenwerken aan de ontsluiting en promotie van het Romeinse erfgoed in de regio. Daarnaast ontving de gemeente Heerlen eveneens de toekenning van € 4,5 mln. euro voor het project VIA VIA (2025–2027) (www.via-via.eu) om met Het Romeins Museum en 12 andere partners in de Euregio het Romeinse verleden beleefbaar te maken voor de internationale toerist. Ook het mijnverleden van Heerlen kreeg aandacht. Het Nederlands Mijnmuseum organiseerde tentoonstellingen, activiteiten en lezingen over de geschiedenis van de mijnstreek.

Met tentoonstellingen zoals Rooted in Change, waarin de voormalige kunstcollectie van DSM werd gepresenteerd, werd het verhaal van de industriële geschiedenis van de regio verbonden met kunst en erfgoed. Het middeleeuwse erfgoed kreeg eveneens aandacht. In het centrum werkten we verder aan het project Landsfort Herle, waarin het middeleeuwse karakter van de stad beter zichtbaar wordt gemaakt. In dat kader startte de restauratie en herbestemming van de Schelmentoren. De toren werd eind 2025 geopend met een speciale openingsshow in het kader van de afsluiting van het Jaar van het Heerlens Erfgoed. De toren werd ingericht als publiekslocatie waar bezoekers nu de geschiedenis van middeleeuws Heerlen kunnen beleven. Kasteel Hoensbroek bleef een belangrijke erfgoedlocatie en trekpleister voor bezoekers. Het kasteel breidde het publieksprogramma verder uit met nieuwe activiteiten, waaronder wekelijkse publieksactiviteiten in het weekend en een nieuwe film die bezoekers kennis laat maken met het verhaal van het kasteel. Daarmee versterkte het kasteel, naast het permanente museale aanbod, zijn rol als plek waar het middeleeuwse verleden van de regio zichtbaar en beleefbaar wordt gemaakt voor een breed publiek. Ook op het gebied van archeologie hebben we onze wettelijke taken uitgevoerd.

Bij ruimtelijke ontwikkelingen voerden we archeologisch onderzoek uit en zorgden we ervoor dat archeologische

71

waarden zorgvuldig worden beschermd of onderzocht. De archeologische beleidskaart blijft daarbij een belangrijk instrument. Met deze activiteiten hebben we het erfgoed van Heerlen beter zichtbaar en beleefbaar gemaakt voor inwoners en bezoekers en hebben we bijgedragen aan het versterken van de identiteit van de stad.

Wat heeft het gekost? Het totale resultaat van het kernthema Cultureel erfgoed wordt hieronder weergegeven: Programma 5:

Baten

Sport, Cultuur en Recreatie

KT C ultureel erfgoed

Prim. Bijgest. begroting begroting 2025 2025 1.622 2.393

Lasten Rekening 2025

Prim. Bijgest. begroting begroting 2025 2025 2.320 -8.173 -10.445

Saldo Rekening 2025

Prim. Bijgest. begroting begroting 2025 2025 -10.038 -6.551 -8.051

Rekening 2025 -7.717

Resultaat 2025

334

V

Bedragen x € 1.000

De grootste afwijkingen binnen het kernthema worden hieronder toegelicht: Kernthema

Afwijkingen worden veroorzaakt door:

Baten

C ultureel erfgoed

Lagere inkomsten en uitgaven museum als gevolg van Gratis Pop Up.

Lasten 83

I

V(oordeel)+ / N(adeel)N/V

De lagere uitgaven voor het onderhoud van monumenten zijn mede het gevolg van een beperkte beschikbare beleidscapaciteit, waardoor minder uitvoering kon worden gegeven aan de voorgenomen onderhoudsactiviteiten.

51

I

V

Baten en lasten Historisch goud verlopen via diverse programma's.

96

I

V

-83

C entrale verantwoording personeelsgerelateerde kosten. Diverse afwijkingen. Totaal kernthema Cultureel erfgoed Bedragen x € 1.000

72

I/S

144

I

V

10

33

I

V/V

-73

407

334

Kernthema Groen Wat hebben we gedaan, opgeleverd? In 2025 heeft de rigoureuze vergroening zijn beslag gekregen in de buurten Lindeveld, Eikenderveld en Mariarade-Noord. Dit zijn de wijken waar met vergroening het grootste effect kon worden bereikt, hetgeen inmiddels zichtbaar is in het straatbeeld. Inwoners en woningcorporaties zijn nadrukkelijk betrokken bij de totstandkoming van deze projecten. Bewoners hebben actief deelgenomen, elkaar beter leren kennen en gezamenlijk bijna 200 geveltuinen aangelegd. Hiermee is niet alleen de fysieke leefomgeving verbeterd, maar droeg deze actie ook bij aan de sociale cohesie in de buurten. Omdat de mate van verstening juist op private terreinen het grootst is, is 40% van het beschikbare budget ingezet voor de herinrichting van gronden in gezamenlijk eigendom van gemeente en woningcorporaties. Voorbeelden hiervan zijn de binnentuin van seniorencomplex De Eik in Eikenderveld en voortuinen aan de Paadweg. Daarnaast is in 2025 het initiatief genomen om ook andere plekken in de stad te vergroenen, met name locaties waar mensen elkaar ontmoeten en waar het effect van vergroening het grootst is. De haalbaarheid hiervan is onderzocht en de eerste voorbereidingen zijn inmiddels gestart. De nieuwe bomenverordening had in 2025 zichtbaar effect. Bij nieuwe plannen wordt duidelijk beter rekening gehouden met bestaande bomen en houtopstanden.

Dit helpt bij klimaatadaptatie, meer biodiversiteit en een gezondere leefomgeving. In dat kader is ook ecologisch beheer op meer plekken ingevoerd. Dit wordt komende jaren steeds meer zichtbaar in een extensiever maaibeeld van gazons en bermen. Daar waar in buurten een strak gemaaid gazon gewenst is zal dit blijven. Een andere belangrijke mijlpaal in de richting van een gezonde en klimaatadaptieve stad is de vaststelling door de raad van het beleidskader Natuurinclusief bouwen als eerste gemeente in Limburg. In 2025 zijn de werkzaamheden voor het soortenmanagementplan gestart. Daarbij lukte het de inschrijver niet om voldoende ecologen te vinden voor het veldwerk. Na marktconsultatie is een nieuwe aanbesteding uitgezet. Bewoners dragen ook zelf steeds meer bij aan de vergroening en uitstraling van de stad. In het kader van operatie Steenbreek werden ruim 150 tuinen vergroend. Daarmee is de regeling inmiddels zo succesvol dat het jaarlijkse budget het aantal deelnemers begrenst. De groene golf Heerlen heeft in 2025 een doorstart gemaakt. De Heerlense tuinen, groene vrijwilligers en de gemeente slaan daarmee de handen ineen om meer mensen te betrekken bij het Heerlense groen en de waarde daarvan voor Heerlen. Ook helpen de groene vrijwilligers elkaar waar nodig en mogelijk. Het onderhoud van de openbare ruimte is aantoonbaar verbeterd.

Door de inzet van extra aannemers, die werken volgens een beeldgestuurde aanpak in plaats van op basis van vooraf vastgestelde maatregelpakketten per termijn, is de achterstand in het onderhoud van groenvoorzieningen grotendeels weggewerkt. Hierdoor werden werkzaamheden op het moment uitgevoerd dat dit daadwerkelijk nodig was. Daarnaast hebben Werk voor Heerlen en RD4 efficiëncyverbeteringen doorgevoerd binnen hun organisaties. Deze optimalisaties hebben geleid tot een meer consistente uitvoering van het onderhoud, waardoor minder afwijkingen zijn geconstateerd ten opzichte van het beoogde onderhoudsbeeld.

73

Wat heeft het gekost? Het totale resultaat van het kernthema Groen wordt hieronder weergegeven: Programma 5:

Baten

Sport, Cultuur en Recreatie

KT Groen

Prim. Bijgest. begroting begroting 2025 2025 38 38

Lasten Rekening 2025

Prim. Bijgest. begroting begroting 2025 2025 220 -8.777 -8.764

Saldo Rekening 2025

Prim. Bijgest. begroting begroting 2025 2025 -10.009 -8.739 -8.726

Rekening 2025

Resultaat 2025

-9.789

-1.063

I/S

N

Bedragen x € 1.000

De grootste afwijkingen binnen het kernthema worden hieronder toegelicht: Kernthema

Afwijkingen worden veroorzaakt door:

Baten

Groen

Speeltuinen Hogere lasten worden veroorzaakt door inhaalslag inclusief maken speeltuinen in 2025 door lagere uitvoeringscapaciteit in 2023 en 2024. Deze overschrijding wordt in 2026 ingelopen waardoor het totale budget t.b.v. inclusief maken speeltuinen niet wordt overschreden. Een deel van de overschrijding wordt gedekt vanuit de bestemmingsreserve Speeltuinen (kernthema bestemming € 90K).

Lasten -165

I

V(oordeel)+ / N(adeel)V/N

-1.079

I

N

-125

I

V/N

25

124

I

V/V

182

-1.245

32

Er is is sprake van een prijsstijging bij de aanbesteding van groenonderhoud om dezelfde werkzaamheden en kwaliteit te kunnen leveren. Afwijking komt tot stand door optimale inzet van specifieke uitkeringen. Diverse afwijkingen. Totaal kernthema Groen Bedragen x € 1.000

74

125

-1.063

2.1.6 Programma Sociaal domein Portefeuillehouders: Arlette Vrusch, Wil Houben, Roel Wever, Marco Peters Wat hebben we bereikt? In 2025 hebben we onze inspanningen in het sociaal domein voortgezet met een focus op het bevorderen van zelfredzaamheid, preventie, inclusiviteit en sociale cohesie. We hebben onze (kwetsbare) inwoners ondersteund en preventieve maatregelen en de samenwerking met onze partners gecontinueerd. Dit om een samenhangend netwerk van ondersteuning en zorg te bieden, zo dicht mogelijk bij de leefomgeving van de inwoner. Dit alles tegen de achtergrond van blijvende uitdagingen in het sociaal domein, waaronder de druk op de jeugdzorg en vergrijzing. Hulp bij het Huishouden In 2025 is de continuïteit van de Hulp bij het Huishouden in Heerlen succesvol geborgd. MeanderGroep en Zesta Zorggroep (voorheen Ambulante Thuiszorg) verzorgen deze ondersteuning al sinds de invoering van de Wmo in 2007. Met deze ervaren aanbieders is het gelukt om de samenwerking voort te zetten. Vanaf 1 januari 2025 voeren zij gezamenlijk de Hulp bij het Huishouden uit op basis van een voortgezet contract. Zij zijn samen verantwoordelijk voor de ondersteuning van ruim 3.900 inwoners, uitgevoerd door 664 medewerkers.

Ondanks aanhoudende personeelstekorten in de sector en een toenemende zorgvraag is het gelukt om vaste thuiszorgmedewerkers te behouden en de ondersteuning zonder onderbreking voort te zetten. Hiermee is stabiliteit gerealiseerd voor zowel inwoners als zorgmedewerkers. Samen met de aanbieders is in 2025 ingezet op verdere versterking van de samenwerking. Er wordt gewerkt aan het optimaliseren van het toegangsproces voor inwoners en aan een efficiënte inzet van personeel, zodat de ondersteuning tijdig en passend aansluit bij de behoeften van inwoners. Hiermee is een stevige basis gelegd voor de toekomst van de Hulp bij het Huishouden in Heerlen. Buurt Teams Heerlen Buurtteams Heerlen (BTH) is verantwoordelijk voor de uitvoering van de Wmo ondersteuning (dagbesteding, begeleiding, respijtzorg) en een groot deel van de welzijnstaken in Heerlen. Een belangrijk uitgangspunt van de uitvoering van de ondersteuning is het versterken van de sociale basis en zorgen voor een goede samenwerking met aanpalende domeinen en opdrachten. Hierbij ondersteunen zij inwoners zoveel mogelijk in de eigen buurt. Na het opstart en implementatiejaar 2024 heeft BTH in 2025 ingezet op een verdere invulling van de uitgangspunten en verplichtingen van de subsidietender.

Hierbij hebben zij op basis van de ervaringen van het eerste uitvoeringsjaar stappen gezet om een passend aanbod te creëren, rekening houdend met het DNA van Heerlen in zijn totaliteit en van de verschillende buurten met eigen focusgebieden. Daarnaast heeft Buurtteams Heerlen een aantal aanvullende opdrachten uitgevoerd zoals Versterken mentale veerkracht in de wijk, incl. scholen van professionals Uniform instroommodel mentale gezondheid (IZA trensformatieplan mentale gezondheid) Pluswijken, Moeders met dromen (Heerlen Noord) verder heeft Buurtteams Heerlen een rol in de WTH (wet tijdelijke huisverboden).met additionele middelen, bijvoorbeeld vanuit SPUK-middelen1. Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen Om aan de groeiende vraag naar maatschappelijke opvang tegemoet te komen, hebben we binnen de bestaande locaties het aantal plekken uitgebreid. Ook de kleinschalige opvang in de wijk (gewone woningen verspreid over Parkstad) is gegroeid. De uitstroom is bevorderd door meer woningen hiervoor beschikbaar te stellen (Housing Parkstad). Het verbeterplan opvang is uitgewerkt, zodat per ingang van 1 januari 2026 het toegangsteam Loket Opvang en Beschermd Wonen Parkstad (LOBW) is toegerust om te indiceren.

Samen met de Adviesraden Maatschappelijke Ondersteuning van de Parkstadgemeenten, cliëntenraden en ketenpartners is daarnaast gewerkt aan een nieuwe Visie Beschermd Wonen, die in februari 2026 aan de gemeenteraden is aangeboden ter besluitvorming.

1 SPUK-middelen (Specifieke Uitkeringen) zijn financiële middelen die het Rijk aan gemeenten verstrekt om

specifiek rijksbeleid uit te voeren op gebieden als gezondheid, sport, bewegen, cultuurparticipatie, sociale basis en verduurzaming.

75

Het aanbod beschermd wonen sluit steeds beter aan bij de hulpvragen van onze inwoners in de regio Parkstad. Daardoor is het aantal PGB’s gedaald en wordt er meer zorg in natura geleverd. Dit betekent dat we als centrumgemeente ook meer zicht gaan krijgen op de kwaliteit van de geleverde zorg. Wel zien we in 2025 een stijging van kosten voor deze zorgvorm. Dit heeft met name te maken met het wegwerken van wachtlijsten, een toename van zorgzwaarte en de omslag van PGB naar zorg in natura. Ook is een aantal organisaties verder geprofessionaliseerd en zijn administratieve achterstanden weggewerkt. Inkomensondersteuning In 2025 is vanuit de beleidsterreinen Schuldhulpverlening, Inkomensondersteuning en Armoedebestrijding de basis gelegd voor het nieuwe beleidsplan rondom inkomenszekerheid: ‘Zekerheid als Vertrekpunt’. Het beleidsplan is tot stand gekomen middels een participatief beleidsvormend traject, waarbij de Adviesraad MO, keten- en netwerkpartners, alsmede inwoners en medewerkers van verschillende domeinen van de gemeente Heerlen hebben bijgedragen aan de vorming van nieuw beleid rondom dit thema. Het vastgestelde beleidsplan zet onder meer in op het verstevigen van de financiële basis van inwoners, het versterken van onderlinge en domein-overstijgende samenwerking en het verbeteren van maatwerk- en duurzaam gerichte ondersteuning.

Algemene voorzieningen jeugd We hebben ons speeltuinbeleid voortgezet en daarmee veilige en attractieve speeltuinen geboden voor kinderen in de leeftijd tot en met twaalf jaar. In het merendeel van de speeltuinen hebben we aanpassingen gerealiseerd zodat deze ook toegankelijk zijn voor kinderen met een beperking. We hebben de scoutingorganisaties ondersteund om hun leden een plezierig, uitdagend en leerzaam programma aan te bieden. Jeugdparticipatie In het kader van jeugdparticipatie zijn in 2025 Jongerenambassadeurs geworven; een groep betrokken jongeren uit Heerlen die meedenken over de toekomst van Heerlen. Zij worden uitgenodigd om zelf initiatieven aan te dragen. Daarnaast leggen zij, in persoon en via social media, de verbinding tussen jongeren en de diverse initiatieven en evenementen die Heerlen rijk is en bouwen zij aan een community. Jongeren Infopunt Enne?! Medio 2025 is het Jongeren Infopunt Enne?! geopend in het centrum. Enne?! biedt jongeren van 16 tot en met 27 jaar een laagdrempelige plek waar zij terechtkunnen met vragen over onder andere school en opleiding, werk en inkomen, geldzaken, vrije tijd, relaties, gezondheid en wonen. Binnen Enne?! werken acht teams van de gemeente Heerlen samen.

Door deze integrale samenwerking kunnen jongeren op één plek snel en passend worden ondersteund, krijgen zij eenduidige antwoorden op hun vragen en worden zij waar nodig toegeleid naar aanvullende hulp of ondersteuning. Jeugd en gezinnen • Met de uitvoering van Kansrijk van Start en Kansrijke Start Parkstad en Zuid-Limburg is ingezet op het versterken van ontwikkelkansen van kinderen vanaf – 9 maanden voor de geboorte. In nauwe samenwerking met partners is een breed en samenhangend preventief ondersteuningsaanbod voor gezinnen gerealiseerd. • De samenwerking binnen Parkstad op het brede beleidsterrein jeugd is verder vormgegeven, onder andere rondom echtscheidingen, scholing van medewerkers, de Beschermingstafels Jeugd Parkstad en de website Opgroeien in Parkstad. Jeugdzorg Basishulp Jeugd (JENS) • JENS heeft de Basishulp Jeugd (preventieve activiteiten en ambulante jeugdhulp) uitgevoerd en verder versterkt. De inzet was gericht op laagdrempelige, tijdige en passende ondersteuning in de directe leefomgeving van jeugdigen en gezinnen. Vindplaatsgericht werken in de voorschoolse voorzieningen, het onderwijs en in de wijk is verder geborgd. • In 2025 heeft een onafhankelijk onderzoek plaatsgevonden naar de passendheid van de lumpsum voor de Basishulp Jeugd.

De conclusie luidt dat het lumpsumbedrag in beginsel passend kan zijn, mits wordt gestuurd op werkelijke kosten en de bedrijfsvoering en informatievoorziening hierop verbeterd wordt.

76

•

In vervolg hierop is eind 2025 door JENS en de HLV-gemeenten overeenstemming bereikt over een opdracht gericht op het sturen op werkelijke kosten binnen de lumpsum Basishulp Jeugd.

Residentiële jeugdzorg • Ook in 2025 zijn met de 16 Zuid-Limburgse gemeenten afspraken gemaakt over de gezamenlijke inkoop van jeugdzorg voor de komende jaren. • Daarnaast zijn verdere afspraken gemaakt over de inrichting van een nieuwe samenwerkingsstructuur. • Op Limburgs niveau zijn nadere afspraken gemaakt over jeugdbescherming en -reclassering. Het advies van de Taskforce Robuust Zorglandschap Limburg is beschikbaar gekomen. Dit is gericht op het realiseren van een toekomstig dekkend en duurzaam (financieel) gezond jeugdzorglandschap. Inclusiviteit en eenzaamheid • Met de vaststelling van het Heerlens Ouderen Akkoord 2025–2030 is in 2025 verder gebouwd aan een inclusieve stad waarin ouderen actief kunnen participeren. Programma’s zoals Senior Actief, Welzijn op Recept en de voorbereiding van de Senioren Academie stimuleren ontmoeting en betrokkenheid in de buurten. • De aanpak van eenzaamheid is verankerd in de subsidieopdracht aan Buurtteams Heerlen en heeft geleid tot nauwere samenwerking tussen inwoners, vrijwilligers, zorg en lokale partners. Via Welzijn op Recept en wijkgerichte activiteiten worden inwoners met eenzaamheidsgevoelens actief toe geleid naar passende sociale initiatieven, met als doel hun netwerk te versterken en veerkracht te vergroten.

Wmo • Wmo dagbesteding, begeleiding, welzijn en ondersteuning: Vanaf 2024 voert Buurtteams Heerlen (Stichting incluzio Uitvoering) deze activiteiten uit. Basis is de subsidietender ‘maatschappelijke ondersteuning in de gemeente Heerlen’ die initieel geldt voor de periode 2024 t/m 2027. • Het Wmo-vervoer via Omnibuzz blijft uitdagend door landelijke chauffeurstekorten, maar door aanpassingen in de ritorganisatie hebben we oplossingen gevonden voor de vraag naar mobiliteit. • In 2025 zijn hulpmiddelen en trapliften doelmatig ingezet, wat heeft bijgedragen aan de kwaliteit en continuïteit van de ondersteuning. De ingezette hulpmiddelen voldoen aan de geldende kwaliteitsnormen en de uitvoering van de dienstverlening verloopt naar tevredenheid. Voor de Wmohulpmiddelen is in 2024 een aanbesteding afgerond, waarna de samenwerking met de bestaande leverancier Medipoint is voortgezet. Hiermee is continuïteit geborgd en zijn de hulpmiddelen vanaf 1 januari 2025 tegen gunstige voorwaarden geleverd en onderhouden. Het contract heeft een looptijd van 48 maanden. Met twee verlengingsopties heeft dit een looptijd van maximaal zeven jaar. Ook de inzet van trapliften sluit aan bij de ondersteuningsbehoefte van inwoners.

Gezondheid en preventie (zie ook programma Volksgezondheid en milieu) • Het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) heeft lokale en regionale preventieve gezondheidsmaatregelen versterkt. Specifieke aandacht ging uit naar kwetsbare groepen, met activiteiten gericht op onder andere mentale en fysieke gezondheid. • We zijn aan de slag met alle vijf landelijke ketenaanpakken: Kansrijke Start, Aanpak Overgewicht en Obesitas Kinderen (Keigezond), Gecombineerde Leefstijlinterventie (HealthyLIFE), sociaal verwijzen (Welzijn op Recept) en valpreventie. • Mede door bovenstaande activiteiten is er verdere domein overstijgende samenwerking ontstaan tussen gemeenten, zorg- en welzijnspartners en zorgverzekeraars, • Het stimuleren van bewustzijn bij ouders, kinderen en onderwijsinstellingen over het belang van gezond leven vormt een samenhangend uitgangspunt bij initiatieven die vallen onder Trendbreuk, IZA en GALA, zoals JOGG en Keigezond. Onafhankelijke cliëntondersteuning Net als voorgaande jaren heeft MEE de onafhankelijke adviserende cliëntondersteuning voor de Heerlense inwoners vormgegeven. In 2025 hebben zij aan 230 cliënten ondersteuning geboden via onafhankelijke advisering. Dit ligt in de lijn met 2024, toen waren het 223 Heerlense cliënten. Daarnaast hebben 80 incidentele contacten plaatsgevonden.

Dit is minder dan afgelopen jaar waarin 116 inwoners via een eenmalig contact zijn geholpen. Voor het uitvoeren van deze onafhankelijke adviserende

77

cliëntondersteuning ontvangt MEE Zuid-Limburg een subsidie. Activerende clïëntondersteuning wordt in Heerlen door andere zorgaanbieders zoals Buurtteams Heerlen uitgevoerd. Impact en betekenis Onze inspanningen hebben bijgedragen aan een sociale basis waarin mensen zich gesteund voelen en toegang hebben tot passende ondersteuning en zorg. Door een brede focus op preventie, inclusie en samenwerking zijn we beter in staat om in te spelen op complexe maatschappelijke uitdagingen. Uitdagingen en kansen De druk op de jeugdzorg en Wmo blijft een aandachtspunt, zoals de betaalbaarheid ervan en de krapte op de arbeidsmarkt. We hopen dat initiatieven zoals GALA/IZA en het inhoudelijk gedachtegoed van de landelijke Hervormingsagenda Jeugd kansen bieden om samen met partners duurzame oplossingen te realiseren en de veerkracht van onze gemeenschap te vergroten.

Wat heeft het programma gekost? Programma 6: Sociaal Domein

KT Sociale basisvoorzieningen

Baten

Lasten

Prim. Bijgest. begroting begroting 2025 2025 726 5.372

Rekening 2025

Prim. Bijgest. begroting begroting 2025 2025 5.666 -20.120 -25.556

Saldo Rekening 2025

Prim. Bijgest. begroting begroting 2025 2025 -25.200 -19.394 -20.185

Rekening 2025

Resultaat 2025

-19.534

651

772

1.047

2.206

-59.607

-59.916

-70.951

-58.835

-58.868

-68.744

-9.876

2.401

3.446

3.183

-74.028

-78.290

-74.751

-71.627

-74.844

-71.567

3.276

1

1.582

6.367

-42.619

-49.623

-54.830

-42.618

-48.041

-48.463

-422

66.928

70.784

71.925

-83.810

-87.980

-88.927

-16.882

-17.196

-17.002

194

0

0

46

-880

-815

-826

-880

-815

-780

35

332

316

291

-672

-630

-592

-340

-315

-302

13

Gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten Bestemming

71.160

82.548

89.684

-281.736

-302.810

-316.077

-210.576

-220.263

-226.393

-6.130

35

2.111

2.111

-15

-15

-11

20

2.096

2.100

4

Gerealiseerde resultaat

71.195

84.658

91.795

-281.751

-302.825

-316.088

-210.556

-218.167

-224.293

-6.126

KT Jeugdzorg KT Volwassenenzorg KT Arbeidsmarktbeleid KT Inkomensondersteuning KT Buurtgericht werken KT Integraal ouderenbeleid

Bedragen x € 1.000

De lasten 2025 zijn als volgt verdeeld over de kernthema’s:

78

N

Risico’s • • •

• •

•

• •

Stijging van de kosten voor jeugdzorg in relatie tot onvoldoende middelen die door het Rijk beschikbaar worden gesteld. De vraag is of de potentiële besparing uit het rapport ‘Op weg naar een passende lumpsum’ door JENS gerealiseerd gaat worden. De krapte op de arbeidsmarkt heeft gevolgen voor de jeugdzorg en Wmo-zorg, zoals langere doorloop- en wachttijden, waardoor problemen voor jeugdigen en hun gezin, of volwassenen groter kunnen worden en mogelijk ook kostenverhogend. Stijgende kosten voor Wmo-voorzieningen door vergrijzing. Het kabinet werkt aan een aanpassing van de inkomensafhankelijke eigen bijdrage Wmovoorzieningen vanaf 2027, met een taakstellende besparing. Het kabinet gaat ervan uit dat dit voor de gemeentes budgettair neutraal verloopt, omdat er inkomsten uit de eigen bijdrages tegenover staan en dit zal helpen om het gebruik van Wmo-voorzieningen te verlagen. Er is een risico dat de nieuwe regeling voor onze gemeente niet budgettair neutraal zal zijn. Langdurige inflatie vraagt veel van huishoudens. Als de inflatie aanhoudt zal het aantal huishoudens dat moeite heeft om rond te komen stijgen; dit kan betekenen dat het beroep op gemeentelijke voorzieningen toeneemt. Meer vraag naar plekken voor het huisvesten van verschillende doelgroepen. De plekken zijn echter niet gemakkelijk te realiseren en kunnen een druk leggen op onze wijken.

Door onzekerheid in landelijke ontwikkelingen, zoals toekomstige rijksbijdragen en economische maatregelen, bestaat het risico dat de uiteindelijke inkomsten en uitgaven afwijken van de huidige ramingen. Dit kan het moeilijker maken om de gemeentelijke begroting nauwkeurig te voorspellen.

Beleidsindicatoren

Sociaal Domein NL

Beleidsindicatoren

Heerlen

79

80

Kernthema Sociale basisvoorzieningen Wat hebben we gedaan, opgeleverd? In 2025 hebben we verder gebouwd aan een inclusieve, toegankelijke en duurzame sociale basis. Door samen te werken met partners en inwoners hebben we sociale voorzieningen gecontinueerd en – daar waar mogelijk – verder uitgebreid. Hierbij stond de ondersteuning van kwetsbare groepen en het bieden van ondersteuning en (jeugd)hulp in de buurt centraal. We hebben daarnaast ingezet op preventie en bewustwording om zelfredzaamheid en gemeenschapszin te bevorderen. Inclusieve en toegankelijke speeltuinen We hebben de transitie naar inclusieve speeltuinen voortgezet. Nieuwe speeltoestellen zijn geplaatst, toiletvoorzieningen zijn aangepast en paden verbeterd, zodat kinderen met een beperking ook veilig en plezierig kunnen spelen. Scouting en jeugdwerk Ons scoutingbeleid is gecontinueerd, met ondersteuning bij ledenwerving en de verbetering van veiligheids- en onderhoudsstandaarden. JENS heeft het jeugd- en jongerenwerk wijkgericht uitgevoerd, in samenwerking met andere (wijk)partners en in samenspraak met de jongeren. Jeugdparticipatie De wens om jeugdparticipatie vorm te geven met meer inhoudelijke betrokkenheid van en daadwerkelijke inspraak door jongeren heeft geresulteerd in het werven van 12 Jongerenambassadeurs.

Een gemêleerde groep jongeren in de leeftijd van 15 tot 25 jaar, afkomstig uit diverse wijken en scholen van Heerlen. Zij gaan de brug slaan tussen jongeren en de gemeente door te brainstormen over vraagstukken en mee te denken over de toekomst van Heerlen waarbij zij worden uitgenodigd om zelf initiatieven aan te dragen. Ook zullen zij, in persoon en via social media, de verbinding leggen tussen jongeren en de diverse initiatieven en evenementen die Heerlen rijk is, zoals het Jongeren Infopunt Enne?! en @ease, en meebouwen aan een community. Kansrijk van Start en Kansrijke Start (Parkstad en Zuid-Limburg) • Via de programma’s Kansrijk van Start en Kansrijke Start Parkstad en Zuid-Limburg is gericht ingezet op een sterke start voor jonge kinderen. Door te investeren in de eerste 1.000 dagen van een kind is gewerkt aan het verkleinen van kansenongelijkheid, onder meer door ondersteuning van gezinnen via initiatieven zoals de Sjpruut Sjop, Sjpruutcafés, Ooievaarmoeders, knooppunten Kansrijke Start, Voorzorg, Stevig Ouderschap, Nu Niet Zwanger en Centering Zwangerschap. • Samen met regionale partners is gewerkt aan de ontwikkeling van het programma Taalrijke Start, dat eind 2025 van start is gegaan. Dit programma is erop gericht om kinderen optimaal voor te bereiden op de taalvaardige start in het basisonderwijs.

• Door het versterken van de samenwerking tussen organisaties in het medische en sociale domein is de preventieve ondersteuning voor (toekomstige) ouders verder uitgebouwd. Deze werkwijze is structureel verankerd binnen de regionale aanpak Kansrijke Start. Jongerenondersteuning: Jongeren Infopunt Enne?! en @ease • Medio 2025 is het Jongeren Infopunt Enne?! geopend in het centrum. Enne?! biedt jongeren van 16 tot en met 27 jaar een laagdrempelige plek waar zij terechtkunnen met vragen over onder andere school en opleiding, werk en inkomen, geldzaken, vrije tijd, relaties, gezondheid en wonen. Binnen Enne?! werken acht teams van de gemeente Heerlen samen. Door deze integrale samenwerking kunnen jongeren op één plek snel en passend worden ondersteund, krijgen zij eenduidige antwoorden op hun vragen en worden zij waar nodig toe geleid naar aanvullende hulp of ondersteuning. • @ease is gevestigd in het centrum en wekelijks aanwezig in jongerencentrum The Break en de sportparken Grasbroek en Pronsebroek. Zo wordt de bereikbaarheid voor jongeren vergroot om op een laagdrempelige manier ondersteuning te vinden bij mentale gezondheidsproblemen. Verder werkt @ease samen met tal van andere initiatieven en organisaties om het bereik te vergroten en de mentale gezondheid van onze jongeren te verbeteren.

De Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OECD) heeft @ease in 2025 erkend als één van de 11 best practices voor mentale gezondheid bij jongeren in 65 landen.

81

Bewustwording en geweldspreventie • Alle Zuid-Limburgse gemeenten hebben de regiovisie Geweld in Afhankelijkheidsrelaties (GIA) vastgesteld, verwerkt in een uitvoeringsplan en de betrokken partners hebben zich hieraan gecommitteerd. Het plan omvat lokale, subregionale en regionale samenwerking, en richt zich op het vergroten van bewustwording, deskundigheidsbevordering en samenwerking. Trainingen voor professionals en een bewustwordingscampagne hebben bijgedragen aan een bredere aanpak van geweld in afhankelijkheidsrelaties. • Handle with Care is in heel Zuid-Limburg uitgerold. Via Handle with Care, gastlessen op basisscholen en een pilot in het voortgezet onderwijs hebben we de bewustwording over huiselijk geweld vergroot. Gezonde jeugd (zie ook programma Volksgezondheid en milieu) • De JOGG-aanpak (Gezonde Jeugd, Gezonde Toekomst, voorheen Jongeren op gezond gewicht) bevordert een gezonde leefstijl bij jeugdigen, zowel thuis, in de buurt, op school, in de vrije tijd, bij sport, werk en media. JOGG deed dit door activiteiten te stimuleren en te organiseren waaronder het nationaal schoolontbijt, de peuter- en kleuter4daagse en het aanbieden van fruit op scholen. Daarnaast zijn scholen en kinderopvanglocaties begeleid bij het behalen en het behouden van Gezonde School- of gezonde kinderopvangcertificaten.

• Keigezond bood ondersteuning aan gezinnen met kinderen met overgewicht en obesitas in samenwerking met GGD, zorgverzekeraars en andere partners. Er is een eerste aanzet vanuit de GGD gedaan voor een toekomstige subregionale uitrol naar de 16 gemeenten Zuid-Limburg. • Er is op Parkstadniveau een samenwerking opgezet tussen de jeugdgezondheidszorg en tandartspraktijken voor meer bewustwording bij ouders over het belang van goede mondzorg bij kinderen en een goede doorverwijzing naar de tandarts. Eenzaamheidspreventie We zetten ons in Heerlen niet alleen in voor een aanpak tegen eenzaamheid maar ook voor het voorkomen daarvan door het versterken van een wijkgerichte en preventieve aanpak. Met initiatieven zoals Welzijn op Recept is ingezet op het vroegtijdig signaleren van eenzaamheid en het actief verbinden van inwoners aan sociale netwerken. Daarnaast zijn via de maatjesprojecten en andere buurtgerichte activiteiten inwoners begeleid naar passende vormen van ontmoeting, ondersteuning en participatie. De uitvoering vindt plaats in nauwe samenwerking met vrijwilligers, maatschappelijke partners, zorgprofessionals en lokale ondernemers, onder regie van Buurtteams Heerlen. Hiermee werken we aan duurzame sociale verbindingen en het versterken van de veerkracht van inwoners, met bijzondere aandacht voor kwetsbare doelgroepen.

Buurtteams Heerlen In de verschillende buurtpunten en activiteitencentra in Heerlen is het ondersteunings- en activiteitenaanbod na het opstartjaar verder vormgegeven en is aan het buurtopbouwwerk een impuls gegeven. Het collectief aanbod is stevig op de kaart gezet en de basis voor de digitale ondersteuning, ook via blended care2, is in 2025 gelegd. Daar waar voor een inwoner individuele ondersteuning (meer) passend was, is daar op ingezet. Er is gestart met de transformatie van de ‘klassieke’ dagbesteding naar dagbesteding met een zinvolle invulling, waarbij de behoefte van de inwoner centraal staat. Hierbij is ook de beweging ingezet om dit zoveel mogelijk vanuit de eigen organisatie en expertise vorm te geven waarmee het aantal onderaannemers wordt beperkt. Aan de vindbaarheid en bereikbaarheid van BTH is en wordt continue aandacht geschonken. Zo worden de inwoners nadrukkelijk gewezen op de buurtpunten met hun inloopfunctie. Hiervoor zijn in 2025 ook specifieke campagnes gestart gericht op het voorkomen van eenzaamheid en zichtbaar maken van mogelijkheden voor vrijwilligerswerk. De samenwerking met andere partijen in het sociaal en medisch domein wordt opgezocht. Hiermee wordt gewerkt aan passende oplossingen zodat kwetsbare inwoners nog beter worden geholpen.

Met Mondriaan is gewerkt aan een integrale aanpak in de wijk en om bij te dragen aan oplossing van de GGZ problematiek. Samen met JENS is een praktisch actieprogramma opgesteld voor jongeren tussen 16 en 23 jaar om het doorlopend aanbod voor deze leeftijdscategorie te versterken. Vanuit SPUK-middelen is ingezet op welzijns- en mbo coaches waarmee de samenwerking met huisartsen en onderwijs een verdere boost kreeg. Met senior actief kunnen ‘oudere’ inwoners

2 Blended care is een zorgvorm die traditionele face-to-face behandelingen combineert met online toepassingen,

zoals eHealth-modules, apps en videobellen.

82

meedoen aan laagdrempelige beweegactiviteiten tegen een laag tarief. Tevens voert BTH vanaf 2025 het veilig casemanagement huisverboden uit. Als gemeente hebben wij gemonitord en gestuurd op de uitvoering van de subsidietender zodat de Wmo doelstelling dat iedereen optimaal mee kan doen, zoveel mogelijk op eigen kracht, met ondersteuning van het sociaal netwerk en waar nodig via een passende ondersteuning wordt gerealiseerd. Hierbij is ook aandacht geschonken aan de specifieke opgaven die deel uitmaken van de subsidietender, te weten samenwerking aanpalende domeinen en participatie en transformatie dagbesteding. Vluchtelingen • In 2025 was de druk op de asielopvang in Nederland onveranderd hoog en er was veel behoefte aan nieuwe opvangplekken. Heerlen blijft hierin verantwoordelijkheid nemen en heeft verder gebouwd aan de relatie met de opvanglocaties voor asielzoekers/vluchtelingen in Heerlen. Er worden in het AZC 380 vluchtelingen opgevangen en in de ProcesOpvangLocatie (POA) worden 51 alleenstaande minderjarige vreemdelingen (amv’s) opgevangen. Hiermee voldoen we ruimschoots aan wat de Spreidingswet van ons vraagt. De instroom van Oekraïense vluchtelingen is weliswaar afgenomen, maar er is nog steeds veel behoefte aan nieuwe opvangplekken. Ook daar neemt Heerlen haar verantwoordelijkheid en vangen we zo’n 200 vluchtelingen op.

• Alle gemeenten in Nederland moeten statushouders huisvesten. De statushouders worden op basis van inwonertal verdeeld over alle gemeenten, die hiermee een taakstelling krijgen. De instroom van asielzoekers is nog steeds hoog, waardoor de taakstelling ook hoog is. Toch hebben we de taakstelling over 2025 behaald en hebben we de achterstand uit het verleden kunnen verlagen. Het blijft echter moeizaam om voldoende passende huisvesting te vinden. Door achterstanden bij de IND en door een mismatch tussen vraag en aanbod, is het behalen van de taakstelling ieder jaar weer een enorme uitdaging. We hebben onze knelpunten herhaaldelijk gedeeld met de provincie, die toezichthouder is voor de taakstelling. Waar mogelijk werken we samen met de gemeenten om ons heen. • De gemeente heeft een regisserende rol in de inburgering voor de Heerlense inburgeraars. De gemeente kijkt welke leerroute het meest geschikt is voor de inburgeraar en begeleidt de inburgeraar tijdens het traject. Het aantal inburgeraars is in 2025 weer flink gestegen. De inburgeraars volgen lessen bij onze partners en doen mee aan onze eigen workshops. We werken in het inburgeringsaanbod nauw samen met de andere Zuid-Limburgse gemeenten. Samen hebben we een publiek-publieke samenwerking voorbereid en zijn er stappen gezet om een leerroute voor snelle leerders te organiseren.

We hebben zelf in 2025 in samenwerking met de Bovengrondse Vakschool een kleine pilot uitgevoerd waarin we inburgeraars die meer moeite hebben met het leren van de taal, participatievaardigheden meegeven. Ons doel is dat iedereen naar vermogen mee leert doen, het liefst via werk. We proberen statushouders daarvoor een zo goed mogelijke start in onze stad te geven. Inclusie en diversiteit De gemeente als werkgever heeft aan het begin van 2024 het Charter Diversiteit ondertekend (dit is een initiatief van de SER). In het daarna opgestelde plan geven we aan hoe we als werkgever binnen onze eigen organisatie zorgen dat iedereen op een prettige en passende manier kan werken en hoe we de komende vier jaar gaan werken aan de verhoging van diversiteit en inclusie binnen de ambtelijke organisatie. We willen hiermee niet alleen werken aan een mooiere organisatie voor iedereen, maar ook een goed voorbeeld zijn voor andere organisaties. Samen met onze partners geven we uitvoering aan de Lokale Inclusie- en diversiteitsagenda 2024-2027. In samenspraak met maatschappelijke organisaties werken we aan een stad die toegankelijk is. Ten aanzien van de openbare ruimte hebben we een structureel overleg met het Inclusieplatform Heerlen (IPH). Hun ervaringsdeskundigheid wordt ingezet bij schouwen, maar ook bij nieuwe ontwikkelingen, zoals het Romeins museum.

Daarnaast blijven we inzetten op openbaar toegankelijke toiletten. Ook op het gebied van diversiteit hebben we stappen gezet. In Heerlen is veel te doen voor mensen uit de LHBTIQA+ gemeenschap. Elk weekend zijn er activiteiten in Centr@l ParQ aan de Oranje Nassaustraat. Ook in 2025 was er een goed bezochte Prideweek en een Pridewalk in het centrum van Heerlen. Ook noemenswaardig was de buitententoonstelling in mei 2025 op het van Grunsvenplein: A Love Letter tot Queer Resilience. In ons LHBTIQA+ beleid is specifiek aandacht voor jongeren. COC Limburg geeft voorlichting op middelbare scholen en GSA netwerken (steunnetwerken op het scholen voor LHBTIQA + scholieren) worden gestimuleerd en ondersteund.

83

Impact en betekenis Door een sterke focus op preventie, inclusiviteit en samenwerking hebben we bijgedragen aan de ontwikkeling van een stevig fundament voor een sociaal betrokken en veerkrachtige samenleving. Onze inspanningen hebben gezorgd voor betere toegankelijkheid van voorzieningen, verbeterde ondersteuning voor kwetsbare inwoners en een versterking van de sociale cohesie. Uitdagingen en kansen De uitdaging binnen de jeugdzorg is groot en vraagt om een andere positie van de gemeenten binnen het stelsel om minder afhankelijk te zijn van (grote) jeugdhulpaanbieders en beter te kunnen sturen als gemeente. De toenemende druk op het volwassenendomein vraagt om innovatieve oplossingen en betere samenwerking met partners. Nieuwe plannen op het gebied van asiel zorgen voor onzekerheden voor gemeenten, dit vraagt goede samenwerking en afstemming met het Rijk.

Wat heeft het gekost? Het totale resultaat van het kernthema Sociale basisvoorzieningen wordt hieronder weergegeven: Programma 6:

Baten

Sociaal Domein

KT Sociale basisvoorzieningen

Prim. Bijgest. begroting begroting 2025 2025 726 5.372

Lasten Rekening 2025

Prim. Bijgest. begroting begroting 2025 2025 5.666 -20.120 -25.556

Saldo Rekening 2025

Prim. Bijgest. begroting begroting 2025 2025 -25.200 -19.394 -20.185

Rekening 2025 -19.534

Resultaat 2025

651

V

Bedragen x € 1.000

De grootste afwijkingen binnen het kernthema worden hieronder toegelicht: Kernthema

Afwijkingen worden veroorzaakt door:

Sociale basisvoorzieningen

Vreemdelingen Door de inzet van Spuk middelen zijn er verschillen aan de baten en lasten kant.

Baten

-366

I

V(oordeel)+ / N(adeel)V/N

Informele zorg Het geconstateerde voordeel is ontstaan doordat wij een specifieke uitkering vanuit GALA hebben ontvangen. Hiermee hebben we tijdelijk een financieringsbron vanuit het Rijk kunnen aanspreken voor de inzet van informele zorg.

129

I

V

Huiselijk geweld De afgelopen jaren heeft C entrum gemeente Heerlen structureel regionale financiële middelen overgehouden op deze taak. Dit werd veroorzaakt doordat projecten later zijn uitgevoerd, goedkoper zijn gerealiseerd, geen doorgang hebben gevonden of (deels) zijn bekostigd uit ontvangen subsidies. C onform een bestuurlijke afspraak zijn deze middelen jaarlijks teruggevloeid naar de regio door middel van een verlaging van de gemeentelijke bijdrage aan de GGD voor Veilig Thuis. Het aandeel van Heerlen is hierbij structureel als voordeel opgenomen in onze begroting (€ 150.000). Dit voordeel is in de afgelopen jaren ook daadwerkelijk gerealiseerd. Bij het vaststellen van de Zuid-Limburgse regiovisie GIA is echter al aangegeven dat dit voordeel met de nieuwe visie en de bijbehorende uitvoeringsplannen naar verwachting niet langer gerealiseerd kan worden. In 2025 is het dan ook niet mogelijk gebleken het in de begroting verwerkte voordeel (volledig) in te vullen.

-117

I

N

170

S

N/V

I

V

437

I

V

21

103

I

V/V

294

356

Opvang ontheemden Oekraïners De kosten die de gemeente maakt voor de opvang van Oekraïners wordt gedekt via een Specifieke Uitkering (bekostigingsregeling). Heksenketel Het voordeel op de baten is ontstaan door de uitruil van middelen vanuit de SPUK Kansrijke Wijk Heerlen-Noord.

Lasten

358

-170

85

C entrale verantwoording personeelsgerelateerde kosten. Diverse afwijkingen. Totaal kernthema Sociale basisvoorzieningen Bedragen x € 1.000

84

I/S

651

Kernthema Jeugdzorg Wat hebben we gedaan, opgeleverd? Basishulp Jeugd • In 2025 hebben we de jeugdzorg verder versterkt door de inzet van JENS op wijkgerichte ondersteuning, samenwerking met onderwijs en het voorliggend veld, en gerichte sturing op instroom in specialistische hulp. Met de invoering van de werkwijze ‘voorliggend tenzij zorg noodzakelijk’ is de afweging bij instroom aangescherpt. Vanwege de wens van zowel de gemeenten als JENS om duidelijkheid te krijgen is een onderzoek verricht naar de passendheid van de lumpsum. • In 2025 hebben de HLV-gemeenten, in samenwerking met JENS, een onafhankelijk onderzoek laten uitvoeren naar de passendheid van de lumpsumfinanciering voor de Basishulp Jeugd. De conclusie luidt dat het lumpsumbedrag in beginsel passend kan zijn, mits wordt gestuurd op werkelijke kosten en de bedrijfsvoering en informatievoorziening hierop verbeterd wordt. • Eind 2025 is tussen JENS en de HLV-gemeenten overeenstemming bereikt over een opdracht gericht op het sturen op werkelijke kosten binnen de lumpsum Basishulp Jeugd. • Per 1 april 2025 is de werkwijze ‘voorliggend tenzij zorg noodzakelijk’ door JENS ingevoerd. Nieuwe hulpvragen en verlengingen zijn sindsdien expliciet beoordeeld op inzet binnen het voorliggend veld of de gebiedsteams, voordat wordt overgegaan tot uitbestede zorg.

Hiermee is de instroom in specialistische ambulante jeugdhulp scherper gewogen en is de rol van het voorliggend veld versterkt. • De wijkgerichte inzet van de Basishulp Jeugd is in 2025 voortgezet. Ondersteuning is zoveel mogelijk georganiseerd in de directe leefomgeving van jeugdigen en gezinnen, met nadruk op eigen kracht en samenwerking met het netwerk rondom het gezin. • De inzet op groepsgerichte ondersteuning is verder doorontwikkeld, met als doel passende hulp efficiënter en dichter bij de eigen leefomgeving te organiseren. • In samenwerking met het onderwijs en voorschoolse voorzieningen is laagdrempelige ondersteuning geboden op scholen en plusvoorzieningen (peuterspeelzalen, kinderdagverblijven en buitenschoolse opvang), onder andere via doelgroeparrangementen en inzet vanuit de gebiedsteams. • De vaste contactpersonenstructuur richting huisartsenpraktijken is gecontinueerd, waarmee de samenwerking en afstemming in verwijzingen beter is geborgd. Residentiële jeugdzorg • In 2025 heeft de jeugdhulpregio Zuid-Limburg ingezet op een versterking van de samenwerking binnen de segmenten Crisis, Gesloten Intensieve Klinische Jeugdzorg (GIK-J) en Wonen.

• De zestien Zuid-Limburgse gemeenten hebben in 2025 opdracht gegeven voor de toekomstige aanbesteding van alle jeugdhulp met verblijf; de segmenten Crisis, IK-J (zonder Jeugdzorg+) en Wonen (inclusief deeltijdpleegzorg en logeren). Deze opdracht is de start geweest van een nieuwe beweging om het aanbod van jeugdhulp met verblijf in onze regio te verbreden, een ambulantiseringsslag te maken en het verder terugdringen van wachtlijsten. • In 2025 is de regio Zuid-Limburg gestart met gesprekken met aanbieders en ketenpartners om betere randvoorwaarden voor samen leren en ontwikkelen te kunnen realiseren voor jeugdhulp met verblijf. Als gevolg van de geïntensiveerde samenwerking tussen de jeugdbescherming/jeugdreclassering en jeugdhulpaanbieders met verblijf, is er eind 2025 nog nauwelijks sprake van escalaties op casusniveau binnen crisis. • Eind 2025 is de Centrale Toegang voor IK-J, Wonen en het expertteam gestart. Dit betekent een administratieve vereenvoudiging en efficiëntere doorgeleiding van de hulpvraag.

Wat heeft het gekost? Het totale resultaat van het kernthema Jeugdzorg wordt hieronder weergegeven: Programma 6: Sociaal Domein

KT Jeugdzorg

Baten Prim. Bijgest. begroting begroting 2025 2025 772 1.047

Lasten Rekening 2025

Prim. Bijgest. begroting begroting 2025 2025 2.206 -59.607 -59.916

Bedragen x € 1.000

85

Saldo Rekening 2025

Prim. Bijgest. begroting begroting 2025 2025 -70.951 -58.835 -58.868

Rekening 2025 -68.744

Resultaat 2025

-9.876

N

De grootste afwijkingen binnen het kernthema worden hieronder toegelicht: Kernthema

Afwijkingen worden veroorzaakt door:

Jeugdzorg

Basishulp Jeugd/JENS In 2025 blijkt het beschikbare lumpsumbudget voor JENS niet toereikend om de gerealiseerde zorgkosten te dekken. In de novembernota werd het tekort geprognosticeerd op € 5,1 mln. In de jaarrekening van JENS bedraagt het tekort aandeel Heerlen € 4,5 mln. Deze bijstelling hangt o.a. samen met de effecten van ingezette beheermaatregelen en ontwikkelingen in de uitvoering van de Jeugdzorg. Daarmee blijven ontwikkelingen in zorgvraag en kosten een voortdurend aandachtspunt. Mede naar aanleiding van het onderzoek naar een passende lumpsum wordt samen met JENS gewerkt aan het traject 'sturen op werkelijke kosten', met als doel te komen tot een financieel houdbare en toekomstbestendige uitvoering van de Jeugdzorg binnen de lumpsum. Daarnaast zijn naar aanleiding van het advies van de deskundigencommissie Van Ark mutaties in het gemeentefonds doorgevoerd. Deze middelen zijn onderdeel van programma Bestuur en dienstverlening (€ 9,3 mln).

Baten 1.072

Jeugdzorg We constateren dat het steeds moeilijker is voor gecontracteerde zorgaanbieders om tijdig passende jeugdhulp te organiseren. Hierdoor is vaker maatwerk nodig, wat leidt tot hogere kosten, onder andere doordat niet-gecontracteerde aanbieders steeds hogere tarieven vragen. Het aantal ambulante trajecten tijdens verblijf (ATV) stabiliseert terwijl de kosten toenemen door toename van één-op-één maatwerkbegeleiding en toename van duurdere behandeltrajecten. Binnen het segment GIKJ (Gesloten Intensieve Klinische Jeugdhulp) zien we vooralsnog een afname van het aantal jeugdigen, wat niet leidt tot lagere zorgkosten. Verlenging contract GIKJ heeft geleid tot hogere tarieven. Hiernaast zien we binnen dit segment een forse toename van de inzet één-op-één begeleiding, waarvoor een extra toeslag geldt. In het segment Wonen stabiliseren zowel de aantallen als de bijbehorende zorgkosten. De eerder vastgestelde taakstelling op beheermaatregelen is grotendeels gerealiseerd, onder andere door sturing op de verlengde Jeugdwet 18+. Hoewel het aantal maatregelen Gedwongen Kader bij de gecertificeerde instellingen is afgenomen, blijven de kosten gelijk door de invoering van het nieuwe landelijk tarief. Daarnaast zijn er aanvullende kosten voorzien voor de uitbreiding van de formatie van het Inkoopteam Maastricht (S) en het dossier XONAR (I).

Preventief Jeugdbeleid Afwijking komt tot stand door dekking van reguliere middelen vanuit SPUK GALA middelen.

-70

C entrale verantwoording personeelsgerelateerde kosten. Diverse afwijkingen.

Lasten -5.606

I

V(oordeel)+ / N(adeel)V/N

-5.810

S

N

115

I

N/V

265

I

V

I

V

157

Totaal kernthema Jeugdzorg

1.159

Bedragen x € 1.000

86

-11.035

I/S

-9.876

Kernthema Volwassenenzorg Wat hebben we gedaan, opgeleverd? Ook in 2025 hebben we volop gewerkt aan het versterken van een toekomstbestendig zorgsysteem voor volwassenen in Heerlen. We hebben samen met partners ingezet op het verbeteren van de toegankelijkheid van ondersteuning en zorg, het stimuleren van zelfredzaamheid en inrichten van voorzieningen en ondersteuning dicht bij de leefomgeving van onze inwoners. Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang Om aan de groeiende vraag naar maatschappelijke opvang tegemoet te komen, hebben we binnen de bestaande locaties het aantal plekken uitgebreid. Ook de kleinschalige opvang in de wijk (gewone woningen verspreid over Parkstad) is gegroeid. De uitstroom is bevorderd door meer woningen hiervoor beschikbaar te stellen (Housing Parkstad). Ook de vrouwenopvang wordt uitgebreid door middel van de verwerving van het buurpand, dat momenteel verbouwd wordt. Het verbeterplan opvang is uitgewerkt, zodat per ingang van 1 januari 2026 het toegangsteam Loket Opvang en Beschermd Wonen Parkstad (LOBW) is toegerust om te indiceren. Op deze wijze willen we meer gegevens verzamelen over de mensen die zich melden en grip krijgen op de in-, door en uitstroom. Daarnaast hebben we besloten om in 2026 een ETHOS telling uit te voeren. Door zowel te indiceren en de telling krijgen we aard en omvang van dakloosheid in Parkstad goed in beeld.

Met deze informatie kunnen we vervolgens ons aanbod beter laten aansluiten op de vraag. Samen met de Adviesraden Maatschappelijke Ondersteuning van de Parkstadgemeenten, cliëntenraden en ketenpartners is daarnaast gewerkt aan een nieuwe Visie Beschermd Wonen, die in februari 2026 aan de gemeenteraden is aangeboden ter besluitvorming. Het Samenwerkingsverband Beschermd Thuis Parkstad (BTP) levert vanaf 2023 de Wmo-zorg Beschermd wonen voor mensen met psychische problematiek die 24-uurs zorg nodig hebben. Het aanbod beschermd wonen sluit steeds beter aan bij de hulpvragen van onze inwoners in de regio Parkstad. Daardoor is het aantal PGB’s gedaald en wordt er meer zorg in natura geleverd. Dit betekent dat we als centrumgemeente ook meer zicht gaan krijgen op de kwaliteit van de geleverde zorg. Wel zien we in 2025 een stijging van kosten voor deze zorgvorm. Dit heeft met name te maken met het wegwerken van wachtlijsten, een toename van zorgzwaarte en de omslag van PGB naar zorg in natura. Ook is een aantal organisaties verder geprofessionaliseerd en zijn administratieve achterstanden weggewerkt. Als laatste zien we in 2025 een stijging van het aantal Safehouse-plekken. Met de partners is afgesproken dat er in gezamenlijkheid gewerkt moet worden aan het beheersbaar maken en houden van deze zorg zonder daarbij de wachtlijst te laten oplopen.