Jaarstukken 2025 - DEF 19052026__818614__

84

I

V(oordeel)+ / N(adeel)V

Veiligheidsregio In de jaarrekening van de Veiligheidsregio Zuid-Limburg is besloten, om na dotatie aan de algemene reserve, een resterend bedrag van € 1,9 miljoen terug te laten vloeien naar de deelnemende gemeenten. Dit betekent dat de VRZL een deel van haar overschot terugbetaalt aan de gemeenten die bijdragen aan de financiering. Voor de gemeente Heerlen komt dit neer op een terugbetaling van € 296.000.

296

I

V

-24

-42

I

N/N

-24

339

Diverse afwijkingen. Totaal kernthema Crisisbeheer Bedragen x € 1.000

41

Lasten

I/S

315

Kernthema Veiligheid Wat hebben we gedaan, opgeleverd? In 2025 hebben we ons veiligheidsbeleid verder versterkt met een focus op leefbaarheid, overlastbestrijding en ondermijning. De Kadernota Leefbaarheid en Veiligheid 2024-2027 vormt de leidraad voor onze inspanningen. Hierin zijn vijf prioriteitsthema’s opgenomen, gebaseerd op de veiligheidsanalyse Heerlen 2019-2022. Samen met inwoners en partners hebben we dit beleid concreet gemaakt en vastgelegd. Doorontwikkeling interventieteam Het interventieteam, dat in 2023 is opgericht, heeft zich in 2025 verder ontwikkeld en uitgebreid. Met een combinatie van analisten, regisseurs, juristen, adviseurs en (jeugd)boa’s hebben we een breed pakket aan taken uitgevoerd: • Controles op drugscriminaliteit, illegale prostitutie en ondermijning; • Optreden tegen woonoverlast en overlastgevende jeugd; • Handhaving in horeca, bedrijven en garageboxen. Het team is nagenoeg volledig bemenst en ondersteunt met een nieuw data-ondersteunend systeem, dat de effectiviteit van de inzet vergroot. Hierdoor kunnen signalen beter en sneller worden omgezet in acties. Het deels geïmplementeerde nieuwe registratiesysteem bevordert het data-ondersteund werken, waardoor de effectiviteit van de inzet wordt vergroot. Ook is in 2025 gestart met het Europees project PULSE TWIN.

Daarmee beogen we met de inzet van AI-technologie om samen met buurten en partners onder andere te komen tot een ‘Social Digital Twin’ die ons helpt de leefbaarheid en veiligheid te verbeteren. We hebben in 2025 vanuit ons Informatieknooppunt Leefbaarheid en Veiligheid analyses en informatieproducten geleverd en uitgebreid: • op strategisch niveau, onder andere veiligheidsbeelden voor de lokale driehoek en analyses ten behoeve van beleidsontwikkeling; • op tactisch/ operationeel niveau, onder andere ter ondersteuning van de overlegstructuur binnen Sociaal Veilig en de controles van het Interventieteam Bestuursrechtelijke maatregelen In 2025 hebben we stevig opgetreden tegen ernstige overtredingen en openbare ordeverstoringen. Resultaten: • 34 panden gesloten op grond van de Opiumwet. • 18 controles uitgevoerd op illegale prostitutie en 4 panden gesloten op grond van de APV, 1 last onder dwangsom opgelegd. • 1 controle uitgevoerd op escortwerkzaamheden waarbij 2 lasten onder dwangsom zijn opgelegd. • 32 keer aanschrijvingen in verband met overtredingen ten aanzien van het Horeca-sanctiebeleid. • 10 gebiedsverboden opgelegd bij ernstige verstoringen van de openbare orde. • 40 locaties gecontroleerd en met een totaal van 571 garageboxen. Deze maatregelen dragen bij aan het herstel van veiligheid en leefbaarheid in buurten.

Aanpak ondermijning We hebben onze aanpak van ondermijning in 2025 verder versterkt: • Growshops met een faciliterende rol in hennepteelt zijn aangepakt. Eén growshop is aangepakt, pand is gesloten en is verplaatst naar een andere locatie. Conform rechterlijke uitspraak is zijn assortiment aangepast en een hercontrole leverde geen overtreding op. Een tweede growshop werd gecontroleerd waarbij een overtreding werd geconstateerd. Na hercontrole bleek het assortiment niet conform de uitspraak van de rechter te zijn aangepast, dit leverde een overtreding op en het pand is voor een jaar gesloten. Na aflopen maatregel vindt hercontrole plaats. • Avondwinkels zijn na ontvangen meldingen meerdere keren integraal gecontroleerd. Dit heeft geleid tot een waarschuwing verkoop sterke drank, een last onder bestuursdwang en intrekking ontheffing winkeltijdenwet. Daarnaast is door NVWA meerdere malen opgetreden tegen verkoop van illegale tabaksproducten (vapes) en zijn niet betaalde accijnzen door de Douane alsnog opgelegd. • De beleidsregels Wet Bibob worden breder toegepast, waardoor misbruik van vergunningen, aanbestedingen en vastgoedtransacties wordt tegengegaan. Dit beschermt bonafide ondernemers en vergroot de veiligheid.

42

• •

•

•

•

Er zijn ruim 100 controles en voorlichtingen uitgevoerd bij opkopers (belwinkels, fietsverkopers en tweedehandszaken) via het Digitaal Opkopers Register (DOR). Er zijn controles (en voorlichting) voor ondermijning kwetsbare branches uitgevoerd. Zo zijn er ruim 500 bedrijven gecontroleerd en voorgelicht en zijn er in het kader van het ‘project bestuurlijke aanpak garageboxen’ 571 garageboxen gecontroleerd. De signalen van georganiseerde ondermijnende criminaliteit zijn verder verrijkt. Dit uiteraard in samenwerking met de politie, Openbaar Ministerie en het Regionaal Informatie en Expertisecentrum (RIEC). Naast eigen waarnemingen en meldingen van burgers en ondernemers. In 2025 is verder uitvoering gegeven aan het Experiment gesloten coffeeshopketen. De landelijke experimenteerfase is op 7 april 2025 gestart. Vanaf dat moment wordt uitsluitend gereguleerde hennep en hasjiesj verkocht in de deelnemende gemeenten. Gedurende het jaar is structureel contact onderhouden met coffeeshophouders om de effecten van het experiment te volgen en waar nodig bij te sturen. De landelijke experimenteerfase verloopt in Heerlen vooralsnog rustig en beheerst. Coffeeshophouders zijn overwegend positief over de gesloten achterdeur en ervaren meer rust en duidelijkheid in de bedrijfsvoering. In 2025 zijn er een recordaantal (408 stuks) aan anonieme meldingen ontvangen via Meld Misdaad Anoniem.

Aanpak jeugdcriminaliteit In 2025 hebben we het programma Preventie met Gezag (PMG), met Heerlen-Noord als focusgebied verder uitgebouwd. Hiermee voorkomen we dat jongeren in de criminaliteit belanden of verder afglijden. We hebben onder andere op de volgende manieren daarop ingezet: • Scholen in Heerlen-Noord zijn actief betrokken bij de aanpak van veiligheid binnen het samenwerkingsverband ‘Veiligheid in- en Om Scholen Parkstad’. • De Integrale Jeugd Aanpak Parkstad is in heel Parkstad geïmplementeerd. • We zoeken aansluiting bij gebieds- en persoonsgerichte inzet op veiligheid met als voorbeelden de investering in een gezinscoach voor de doorbraakmethode en een bijdrage aan het Centrum voor Veiligheid, Leefbaarheid, Zorg en Recht in Hoensbroek. • We hebben een bijdrage geleverd aan de realisatie van het Jongeren informatie Punt ‘Enne’. • We betrekken actief jongeren, met als voorbeeld het project crimelabs waarbinnen studenten veiligheid van het VISTA zelf aan de slag gaan met veiligheidsvraagstukken rondom jeugd en de Jongerenrechtbank op school. • Samen met JENS is het online jongerenwerk verder versterkt. • We bieden perspectief aan jongeren door intensieve individuele begeleiding door professionals en het geven van workshops die jongeren begeleiden naar werk of school.

• De samenwerking met justitiepartners is nog verder verstevigd om waar nodig ook repressief in te zetten. Mensenhandel • Bij de aanpak van mensenhandel zoals (seksuele) uitbuiting speelt de gemeente een belangrijke rol. In samenwerking met politie, het Zorg- en Veiligheidshuis, OM en het RIEC hebben we zowel een preventieve als repressieve aanpak neergezet waarbij uitbuiting door criminelen moeilijker wordt gemaakt. We zetten in op bewustwording binnen en buiten de organisatie en bieden slachtoffers nazorg waar dit noodzakelijk en gewenst is. Op deze manier geven we uitvoering aan het Beleidsplan Mensenhandel. • We hebben integrale controles uitgevoerd die gericht zijn op het signaleren, voorkomen en beëindigen van illegale thuisprostitutie en escortwerkzaamheden. • We hebben integrale controles uitgevoerd die gericht zijn op het signaleren, voorkomen en beëindigen van arbeidsuitbuiting. • Via aanpakken zoals PMG, JPP en het Jeugd Interventieteam trachten we inzicht te verkrijgen omtrent criminele uitbuiting onder jongeren en waar mogelijk hierop te acteren. • Ook hebben we de vergunde seksinrichtingen gecontroleerd en zijn we samen met de GGD in gesprek gegaan om de aanpak verder af te stemmen.

Cybercrime en radicalisering • Er heeft een tweede editie van de cyber-oefendriehoek plaatsgevonden, met als doel meer bewustwording te creëren over de ontwikkelingen binnen de cybercriminaliteit en de uitdagingen voor de driehoek in crisissituaties.

43

• Op •

scholen, tijdens buurtpreventieavonden en op straat hebben we met politie via bewustwordingsacties het belang van cybercrimepreventie onder de aandacht gebracht. In samenwerking met het Rijksopleidingsinstituut tegengaan Radicalisering (ROR) hebben we verschillende thema- en vaardigheidstrainingen verzorgd. Daarnaast zijn voor het eerst scholen uitgenodigd om deel te nemen aan een online serious game waarin actuele klassensituaties konden worden geoefend. Verder hebben we belangrijke stappen gezet op het gebied van de implementatie van de nieuwe wet die ziet op de persoonsgerichte aanpak van radicalisering.

Overlastbestrijding en leefbaarheid In 2025 hebben we samen met partners gewerkt aan het tegengaan van overlast. Zo zijn er: • 27 controles uitgevoerd op adressen met overlast door arbeidsmigranten. • 96 lasten onder dwangsom opgelegd in het kader van straathandel in drugs. • 3 hoog risico evenementen (carnaval, najaarskermis en Wintertijd) en 3 midden risico evenementen (ParkCityLive, Knaltibal juli en Knaltibal november) m.b.t. jeugdoverlast aangewezen. Hierbij was extra aandacht voor het voorkomen van jeugdoverlast en zijn vooraf maatregelen (zoals brieven of persoonlijke gesprekken) uitgevoerd. Deze evenementen vragen om extra operationele inzet van politie, toezicht en handhaving, sfeerkeepers, jongerenwerkers en alcohol- en jeugdboa’s. • diverse interventies in de buurt uitgevoerd, zoals buurtbemiddeling (bij 110 casussen ingezet) en gebiedsverboden (10 x ingezet) bij ernstige openbare orde verstoringen. Ook is er gebruikgemaakt van het mobiel cameratoezicht in de focusgebieden. Verbinding zorg en veiligheid • In 2025 is uitvoering gegeven aan de regiovisie Zuid-Limburg 2024–2031 “Samen sterk, iedereen veilig” en het uitvoeringsplan GIA, gericht op het versterken van signalering, samenwerking en het duurzaam doorbreken van de cirkel van geweld. • In 2025 is de Wet tijdelijk huisverbod uitgevoerd met een aanpak die past bij de situatie van slachtoffers en plegers.

Dit deden we samen met Veilig Thuis, Zorg- en Veiligheidshuis Parkstad, Alcander en Buurtteams Heerlen. • Bij huiselijk geweld of een acute dreiging daarvan kon de burgemeester in 2025 een tijdelijk huis- en contactverbod opleggen aan de agressor, voor minimaal tien dagen. Deze periode is bedoeld om rust te creëren en verdere escalatie te voorkomen. In die tijd wordt begeleiding naar passende hulpverlening gestart voor zowel de pleger als de achterblijvers. • Zo zijn er in 2025 31 RIHG’s (risicotaxatie instrument huiselijk geweld) afgenomen, die 26 keer tot een huisverbod hebben geleid. Dit wil zeggen dat er vijfmaal geen huisverbod is opgelegd. Toezicht en handhaving • De BOA’s hebben opnieuw zichtbare acties uitgevoerd op overlastlocaties, zoals bij overlast van fietsers in voetgangersgebieden in het centrum. Ook zijn er 62 voertuigen weggesleept, 5916 fiscale naheffingen parkeerbelasting opgelegd, 3257 processen-verbaal voor overtreding op gebied van leefbaarheid en 6682 processen-verbaal voor het inrijden van een voetgangerszone. • De aanbesteding portofonie is nagenoeg doorlopen en zit in de afrondende fase. Voor de aankomende aanbesteding van cameratoezicht zijn de nodige voorbereidingen getroffen, zoals het in beeld brengen van de technische toestand van het bestaande vaste camerasysteem en inventariseren waar camera's moeten blijven, weg kunnen of bij moeten.

Wat heeft het gekost? Het totale resultaat van het kernthema Veiligheid wordt hieronder weergegeven: Programma 1: Veiligheid

KT Veiligheid

Baten

Lasten

Saldo

Prim. Bijgest. Rekening Prim. Bijgest. Rekening Prim. Bijgest. Rekening begroting begroting 2025 begroting begroting 2025 begroting begroting 2025 2025 2025 2025 2025 2025 2025 1.092 4.257 3.777 -6.951 -10.349 -10.504 -5.859 -6.091 -6.727

Bedragen x € 1.000

44

Resultaat 2025

-635

N

De grootste afwijkingen binnen het kernthema worden hieronder toegelicht: Kernthema

Afwijkingen worden veroorzaakt door:

Baten

Lasten

Veiligheid

Dwangsommen Het tekort ontstaat doordat de beoogde bezuiniging op de dwangsommen niet is behaald. Er zijn minder dwangsommen opgelegd dan verwacht, en bovendien brengen de inning en afhandeling van deze dwangsommen extra kosten met zich mee. In de begroting voor 2026 is de bezuiniging daarom naar beneden bijgesteld.

-59

Handhaving & Toezicht Door personele dynamiek (verloop en wisseling van personeel) zijn extra kosten noodzakelijk om de continuïteit van de dienstverlening te waarborgen en te voldoen aan de wettelijke en organisatiorische eisen (dienstkleding).

58

Veiligheid Tekort ontstaat doordat beoogde incidentele bezuiniging van € 300.000 op kernthema veiligheid niet volledig is behaald. Preventie met Gezag De hiermee samenhangende kosten worden volledig uit een specifieke uitkering, verstrekt door het ministerie van Justitie en Veiligheid, gefinancierd. Een aanzienlijk deel betreft personele inzet, dit budget is opgenomen onder programma Bestuur en dienstverlening, waar een voordeel is vermeld voor hetzelfde bedrag. Per saldo heeft dit geen financieel effect voor de gemeente.

-497

C entrale verantwoording personeelsgerelateerde lasten. Diverse afwijkingen. Totaal kernthema Veiligheid Bedragen x € 1.000

45

I/S I

V(oordeel)+ / N(adeel)N

-171

I

V/N

-87

I

N

-83

I

N/N

169

I

V

18

17

I

V/V

-480

-155

-635

46

2.1.2 Programma Verkeer en vervoer Portefeuillehouder: Marco Peters Wat hebben we bereikt? In 2025 is verder gewerkt aan een veiliger, duurzamer en leefbaarder mobiliteitssysteem in Heerlen. Maatregelen op het gebied van verkeersveiligheid, gedragsbeïnvloeding, parkeren en duurzame netwerken dragen bij aan een stad waarin inwoners zich veilig kunnen verplaatsen, de openbare ruimte beter wordt benut en duurzame mobiliteit wordt gestimuleerd. Hiermee wordt invulling gegeven aan de ambitie uit de mobiliteitsvisie Heerlen in Beweging en de visie Waardevolle Buitenruimte om samen te leven in een groene, gezonde en veilige stad.

Wat heeft het programma gekost? Programma 2: Verkeer en Vervoer

KT Mobiliteit

Baten

Lasten

Prim. Bijgest. begroting begroting 2025 2025 0 0

Saldo

Rekening 2025

Prim. Bijgest. begroting begroting 2025 2025 9 -486 -464

Rekening 2025

Prim. Bijgest. begroting begroting 2025 2025 -456 -486 -464

Rekening 2025

Resultaat 2025

-446

18

KT Wegen, straten en pleinen

1.783

1.783

2.903

-16.005

-15.450

-16.947

-14.221

-13.666

-14.044

-378

Gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten Bestemming

1.783

1.783

2.912

-16.491

-15.914

-17.403

-14.707

-14.130

-14.490

-360

0

0

785

0

0

-64

0

0

721

721

Gerealiseerde resultaat

1.783

1.783

3.697

-16.491

-15.914

-17.467

-14.707

-14.130

-13.769

361

Bedragen x € 1.000

De lasten 2025 zijn als volgt verdeeld over de kernthema’s:

47

V

Beleidsindicatoren

Verkeer en Vervoer

Beleidsindicatoren

De grootste afwijkingen binnen het kernthema bestemming worden hieronder toegelicht: Kernthema

Afwijkingen worden veroorzaakt door:

Bestemming

C onform raadsbesluit wordt het budget voor groot onderhoud verhardingen afgerekend middels de reserve.

Baten

C onform raadsbesluit wordt het budget voor groot onderhoud civieltechnische kunstwerken afgerekend middels de reserve. Totaal kernthema Bestemming

-64

785

Bedragen x € 1.000

48

Lasten

785

-64

I/S I

V(oordeel)+ / N(adeel)V

I

N

721

Kernthema Mobiliteit Wat hebben we gedaan, opgeleverd? In 2025 zijn verdere stappen gezet om Heerlen veiliger, duurzamer en leefbaarder te maken. Dit gebeurde langs de vier beleidslijnen: Bewustwording en gebruik, Verkeersveiligheid, Leefbaarheid, Duurzame netwerken en Doorontwikkeling. Bewustwording en gebruik In 2025 is via Zuid-Limburg Bereikbaar (ZLB) uitvoering gegeven aan gemeentegrensoverschrijdende mobiliteitsopgaven. Binnen het collectieve programma is de gebiedsgerichte werkgeversaanpak voortgezet. In de aanpak Avantis–Trilandis is ingezet op het verminderen van autoverkeer in de spits, met als ambitie 25% spitsmijding. Bedrijven zijn hierbij begeleid en de haalbaarheid van deze reductie is onderzocht. Daarnaast is samen met regionale partners een plan van aanpak opgesteld voor digitalisering en datagedreven werken, inclusief de voorbereiding van een Regionaal Data Team. Ter ondersteuning van de werkgeversaanpak is fietsstimulering ingezet via de campagne Kort ritje? Da’s zo gefietst in Limburg, onder andere met een actie rond Fiets-naar-je-Werk-dag op de fietsroute Heerlen-Noord – Avantis. De Citydeal Fiets is in 2025 gestart. Verkeersveiligheid In 2025 zijn maatregelen uitgevoerd en voorbereid om de verkeersveiligheid te verbeteren. De reconstructie van de Bautscherweg is uitgevoerd.

Voor de rotonde Palemigerboord–Heldevierlaan en maatregelen aan de Weltertuynstraat, Limburgiastraat en Bongaertslaan zijn voorbereidingen getroffen. Daarnaast is de samenwerking met het ROVL binnen Verkeersactieve School voortgezet en is een pilot gestart bij het Grotius College. In overleg met de politie is een flexflitserlocatie aan de Heesbergstraat toegewezen. Leefbaarheid Binnen de buurtaanpak parkeren zijn bewonersbijeenkomsten en enquêtes georganiseerd in GMS, op basis waarvan concrete maatregelen zijn uitgewerkt. Ook is het parkeeronderzoek in Lindeveld – Op de Nobel geanalyseerd en met de wijk besproken. Duurzame netwerken De aanleg van fietsvoorzieningen aan de Willem Barentszweg is voorbereid. Met ProRail is overleg gevoerd over uitbreiding van de fietsenstalling bij station Heerlen. Het project ontsluiting Trilandis/Avantis is verder uitgewerkt in de ontwerpfase in samenwerking met provincie en Rijkswaterstaat. Daarnaast zijn aanvullende fietsvoorzieningen op Trilandis voorbereid. Op het gebied van openbaar vervoer heeft Arriva Heerlen en Parkstad betrokken bij het opstellen van de OV-visie Parkstad. Daarnaast is lijn 44 aangepast bij Zuyderland en is de lobby voor de IC-verbinding Randstad – Heerlen – Aachen voortgezet.

Doorontwikkeling Na de herijking van Zuid-Limburg Bereikbaar is gewerkt aan de inrichting van een nieuwe regionale samenwerking, gericht op uitvoering en strategische afstemming.

Wat heeft het gekost? Het totale resultaat van het kernthema Mobiliteit wordt hieronder weergegeven: Programma 2: Verkeer en Vervoer

KT Mobiliteit

Baten Prim. Bijgest. begroting begroting 2025 2025 0 0

Lasten Rekening 2025

Prim. Bijgest. begroting begroting 2025 2025 9 -486 -464

Bedragen x € 1.000

49

Saldo Rekening 2025

Prim. Bijgest. begroting begroting 2025 2025 -456 -486 -464

Rekening 2025 -446

Resultaat 2025

18

V

De grootste afwijkingen binnen het kernthema worden hieronder toegelicht: Kernthema

Afwijkingen worden veroorzaakt door:

Mobiliteit

Diverse afwijkingen.

Baten

Totaal kernthema Mobiliteit Bedragen x € 1.000

50

Lasten

I/S

9

9

9

9

I

V(oordeel)+ / N(adeel)V/V 18

Kernthema Wegen, straten en pleinen Wat hebben we gedaan, opgeleverd? Onderhoud De netheid van de openbare ruimte had ook in 2025 prioriteit. Extra inzet op onkruidbestrijding, een gewijzigde aanpak van het groenonderhoud en de intensivering van de lediging van afvalbakken heeft aantoonbaar geleid tot een verbeterde beeldkwaliteit. In 2025 is aanvullend ingezet op samenwerking met bewoners, onder andere door hen te vragen voertuigen tijdelijk te verplaatsen tijdens onderhoudswerkzaamheden, zodat moeilijk bereikbare plekken beter konden worden onderhouden. Dit vraagt om continuering en uitbreiding. Door een intensievere inzet van groenaannemers en een herverdeling van werkzaamheden is de inzet van Werk voor Heerlen, met name in Heerlen-Noord, versterkt. In 2025 hebben we veel kleinschalig asfaltonderhoud uitgevoerd. Oorzaak hiervan was opgetreden vorstschade maar vooral ook slijtage omdat steeds meer wegen tegen het einde van de levensduur aan lopen. Grootschalig onderhoud dat om grote investeringen vraagt kan zo nog even worden uitgesteld. Mooie buurten In 2025 is zowel in het centrum als in de buurten gewerkt aan het verbeteren van de uitstraling van wegen, straten en pleinen. De vergroeningsprojecten waarbij verharding wordt ingeruild voor groen is hier het meest actuele voorbeeld van.

Beeld verstorende elementen, verouderde hekwerken en een overmaat aan borden en paaltjes, zijn kritisch beoordeeld. Waar deze elementen nog een functie hadden, zijn – waar mogelijk – esthetisch betere alternatieven toegepast, zoals groene hagen en beplanting. Hierdoor is de openbare ruimte rustiger en aantrekkelijker ingericht, met meer aandacht voor groen en beleving. Bewonersbetrokkenheid In 2025 zijn bewoners actief ondersteund bij het realiseren van ideeën die bijdragen aan een prettige verblijfskwaliteit in de buurten. Bewoners en scholen zijn gefaciliteerd bij het opruimen van zwerfafval, onder andere door het beschikbaar stellen van materialen zoals afvalgrijpers en afvalzakken. Vrienden van Heerlen schoon telt inmiddels 887 deelnemers waarvan 412 heldjes (kinderen). Afgelopen jaar hebben opnieuw meer bewoners deelgenomen aan de actie steenbreek en hebben bewoners geveltuintjes aangelegd. De gemeente heeft dit gefaciliteerd door het gratis ophalen van vrijgekomen bestratingsmateriaal, de zogenaamde tegeltaxi, en door het ter beschikking stellen van plantpakketten. Daarnaast zijn bewonersinitiatieven in de openbare ruimte ondersteund door middel van zogenaamde buurtdeals en worden bewoners vanaf een vroeg stadium uitgenodigd om mee te praten over herinrichtingswerkzaamheden in de buurt. In 2025 zijn wij gestart met de organisatie van buurtwandelingen.

Maandelijks wordt een wandeling in een buurt voorbereid waarbij we bewoners uitnodigen te laten zien waar ze trots op zijn en waarbij we aandacht hebben voor verbeterpunten. Dit draagt allemaal bij aan het eigenaarschap en de sociale cohesie in buurten. Handboek openbare ruimte In 2025 is gestart met het opstellen van het Handboek Openbare Ruimte. Hierin worden de uitgangspunten uit de Visie Waardevolle Buitenruimte vertaald naar concrete richtlijnen voor de inrichting van de openbare ruimte. Hiermee is een belangrijke stap gezet in het borgen van een samenhangende, kwalitatief hoogwaardige en smaakvolle inrichting van wegen, straten en pleinen, wat bijdraagt aan de aantrekkelijkheid en leefbaarheid van de buurten.

51

Wat heeft het gekost? Het totale resultaat van het kernthema Wegen, straten en pleinen wordt hieronder weergegeven: Programma 2:

Baten

Verkeer en Vervoer

KT Wegen, straten en pleinen

Prim. Bijgest. begroting begroting 2025 2025 1.783 1.783

Lasten Rekening 2025

Prim. Bijgest. begroting begroting 2025 2025 2.903 -16.005 -15.450

Saldo Rekening 2025

Prim. Bijgest. begroting begroting 2025 2025 -16.947 -14.221 -13.666

Rekening 2025 -14.044

Resultaat 2025

-378

N

Bedragen x € 1.000

De grootste afwijkingen binnen het kernthema worden hieronder toegelicht: Kernthema

Afwijkingen worden veroorzaakt door:

Baten

Wegen, straten en pleinen

Meer uitrukken voor gladheidsbestrijding door langdurige sneeuwval in het begin van 2025 en een aantal preventieve uitrukken in de wintermaanden eind 2025 zorgen voor meer kosten dan begroot.

Lasten

I/S

-162

I

V(oordeel)+ / N(adeel)N

Diverse grote projecten t.b.v. nutsbedrijven omgezet, waardoor zowel de vergoedingen als de kosten evenredig toenemen.

976

-540

I

V/N

Er zijn in 2025 meer kosten gemaakt aan het schoonhouden van de wegen/pleinen/straten dan begroot, vanwege meer vervuiling. We hebben een hogere afrekening kunnen versturen voor Single Used Plastics.

166

-96

I

V/N

-785

I

N

Kosten voor groot onderhoud verhardingen, gedekt uit reserve. Zie bestemming. Kosten voor groot civieltechnische kunstwerken, gedekt uit reserve. Zie bestemming.

64

I

V

Kosten van beheer en onderhoud van parkeergarage Heerlerheide.

-88

S

N

C entrale verantwoording personeelsgerelateerde lasten. Diverse afwijkingen. Totaal kernthema Wegen, straten en pleinen Bedragen x € 1.000

52

110

I

V

-22

-1

I

N/N

1.120

-1.498

-378

2.1.3 Programma Economie Portefeuillehouders: Wil Houben, Marco Peters Wat hebben we bereikt? Het aantal bedrijfsvestigingen is toegenomen, en daarmee is de trend van de afgelopen tien jaar voortgezet. De groei vond vooral plaats in de zakelijke dienstverlening, bouwnijverheid, zorg en cultuur/sport/recreatie. Het aantal banen is voor het eerst sinds jaren licht gedaald, vooral in de zakelijke dienstverlening, industrie en overheid. Dit is vooral toe te schrijven aan de verhuizing van DSM en VDL Castings. Het Rijksvastgoedbedrijf heeft 17.000 m2 kantoor aangekocht in het Maankwartier, wat betekent dat de Belastingdienst in Heerlen gevestigd zal blijven en dat de ambitie er vanuit het rijk is deze verder uit te breiden. De Brightlands Smart Services Campus blijft een belangrijke pijler voor innovatie in Heerlen: de hier gevestigde bedrijvigheid is vooral gespecialiseerd in implementatie van AI-toepassingen. Zo heeft in 2025 het toonaangevende bedrijf Aixtron zich hier gevestigd, het “Duitse ASML”. Het PolitieLab heeft een forse uitbreiding gekregen, en fungeert nu als het landelijke politie-innovatie-lab. Daarnaast heeft zich Route443 nieuw gevestigd: samen met Accenture toonaangevend in de Cybersecurity. Ook is in 2025 de AI Health Alliance ontstaan, waarin de 7 Limburgse ziekenhuizen alle data delen om zorg ook in de toekomst te kunnen garanderen.

In samenwerking met de Universiteit Maastricht zijn AI en data science verder geïntegreerd in regionale bedrijvigheid en onderwijs. Het besluit van de UM om zich met meerdere opleidingen van verschillende faculteiten in Heerlen te vestigen, draagt hier in hoge mate aan bij. De profilering van de belangrijke economische sectoren krijgt op verschillende manier vorm. Voor de medtech-logistiek gebeurt dat via Medlands-Parkstad (www.medlandsparkstad.nl): een samenwerking tussen bedrijfsleven, onderwijs en overheid. Ook in het Parkstad promotie- en acquisitie-overleg werken we samen aan het doorontwikkelen van het medtech-cluster. Afgelopen jaar stond in het teken van het daadwerkelijk inrichten van de citymarketing van Heerlen als zelfstandige en stedelijk gedragen opgave. De stichting Heerlen Partners is opgericht en een directeur citymarketing is gestart. Daarmee is invulling gegeven aan de eerder breed gedragen wens om citymarketing in een zelfstandige organisatie onder te brengen, met een helder mandaat en duidelijke rolverdeling. Net als bij het eerdere placebrandtraject ” Urban Canvas”, waarin we gedefinieerd hebben wat Heerlen is en wil zijn, is ook nu nadrukkelijk gekozen voor samenwerking met partners in de stad, er zijn gesprekken gevoerd met ongeveer 60 stakeholders.

Daarnaast is de marketing-tafel doorontwikkeld als structureel overlegplatform tussen grotere stedelijke organisaties. Naast organisatievorming zijn de eerste merkversterkende activiteiten uitgevoerd zoals ‘De Merkweek’, waarbij lokaal talent actief is betrokken bij de verdere ontwikkeling van het merkverhaal en de visuele identiteit van Heerlen. Ook is gestart met het inrichten van digitale kanalen en de voorbereiding van een nieuw platform. Bovendien is een monitorings-systematiek voorbereid met twee kernindicatoren: merkkracht van Heerlen en kwaliteit van samenwerking met partners. Tot slot is een concept meerjarenstrategie opgesteld.

De samenwerking binnen ESZL hebben wij verder voortgezet. Daarnaast hebben de westelijke gemeenten in Zuid-Limburg de Stichting Samenwerking Zuid-Limburg opgezet en werkt ze samen met Stadsregio Parkstad en partners aan de uitvoering van de Regio Deal 6e tranche met betrekking tot programmalijn 1; samen verder gestalte geven aan een grens overstijgende kenniseconomie op de schaal van Zuid-Limburg (Agenda Zuid-Limburg). Dit past ook goed in de opdracht vanuit het Verstedelijkingsconcept dat binnen de provinciale woningbouwambitie ‘Limburg Centraal’ is opgesteld: grootschalige woningbouw moet hand in hand gaan met een duidelijke economische propositie.

53

Medio 2025 heeft uw raad de Bedrijventerreinenvisie Heerlen 2025 vastgesteld. Aan de hand van deze visie werken we aan onze bedrijventerreinen, samen met ondernemers, om de juiste randvoorwaarden te scheppen zodat de bedrijventerreinen en de bedrijvigheid aldaar economisch zal bloeien. Tegelijkertijd werken we aan de grote maatschappelijke uitdagingen van deze tijd, in het bijzonder de circulaire transitie en energietransitie. De bedrijventerreinen zijn een belangrijke economische motor in onze regio. Het is daarom van belang dat deze bedrijventerreinen aantrekkelijk zijn én blijven, nu en in de toekomst. In dat kader hebben we de afgelopen periode, in overleg en samenwerking met de desbetreffende ondernemersverenigingen en/of -collectieven, een aantal projecten en/of ontwikkelingen ondersteund die bijdragen aan één of meerdere pijlers van onze Bedrijventerreinenvisie (2025). Een collectief van ondernemers op de Beitel heeft zich verenigd en een kwartiermaker in de arm genomen om de mogelijkheden voor een Smart Energy Hub op de Beitel te verkennen. Als gemeente zijn wij nauw betrokken bij deze verkenning.

Het verkennen van de mogelijkheden voor het al dan niet realiseren van een Smart Energy Hub op bedrijventerrein de Beitel is een technische en complexe aangelegenheid en uw commissie EBF is op 11 februari 2025 geïnformeerd over de aanpak, de situatie en de eerste uitkomsten van de verkenning naar een Smart Energy Hub op de Beitel. Bedrijventerrein de Koumen is één van de bedrijventerreinen in Limburg dat geselecteerd is in het kader van het provinciale programma verduurzaming bedrijventerreinen (PVB). Dit is een samenwerking tussen LIOF, OML, LWV, gemeenten en parkmanagement met als doel terreinen toekomstbestendig te maken via bijvoorbeeld energy hubs, klimaatadaptatie, en collectieve energie- en materiaalefficiëntie. Op basis van het Energiekompas, opgesteld door ON12 en BTM, wordt gewerkt aan het toekomstbestendig maken van dit bedrijventerrein. Nederland staat net als de rest van de wereld voor de grote uitdaging om over te gaan naar een CO2neutrale energievoorziening. Eén van de energievormen die daar invulling aan gaat geven is waterstof. Gasunie is in gesprek met de Nederlandse industrie om te inventariseren hoe groot de behoefte aan (duurzame) waterstof is.

In dat kader hebben we geïnteresseerde ondernemers uit Parkstad uitgenodigd voor een informatiesessie waarin Gasunie een toelichting heeft gegeven over de voortgang van dit landelijk waterstofnetwerk én om te verkennen of er interesse is. We hebben verdere stappen gezet, samen met onder andere de provincie Limburg, om te komen tot een verbeterde, toekomstbestendige ontsluiting van de bedrijventerreinen Avantis, Trilandis en De Beitel. We hebben een wandelnetwerk ‘Knopen lopen’ aangelegd, waarmee een Zuid-Limburg dekkend wandelnetwerk is gerealiseerd. Dit sluit ook aan op andere netwerken in België en Duitsland.

Wat heeft het programma gekost? Programma 3: Economie

KT Economie KT Economische promotie

Baten Prim. Bijgest. begroting begroting 2025 2025 813 2.112

Lasten Rekening 2025

Prim. Bijgest. begroting begroting 2025 2025 2.430 -6.497 -7.388

Saldo Rekening 2025

Prim. Bijgest. begroting begroting 2025 2025 -6.428 -5.684 -5.276

Rekening 2025 -3.998

Resultaat 2025

1.278

393

393

398

-1.269

-1.345

-1.331

-876

-952

-933

20

Gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten Bestemming

1.206

2.504

2.828

-7.766

-8.733

-7.759

-6.560

-6.228

-4.931

1.298

424

650

150

-200

-456

-1.607

224

194

-1.457

-1.651

Gerealiseerde resultaat Bedragen x € 1.000

1.630

3.154

2.978

-7.966

-9.188

-9.366

-6.336

-6.034

-6.387

-353

54

N

De lasten 2025 zijn als volgt verdeeld over de kernthema’s:

Beleidsindicatoren

Economie NL

Beleidsindicatoren

Heerlen

De grootste afwijkingen binnen het kernthema bestemming worden hieronder toegelicht: Kernthema

Afwijkingen worden veroorzaakt door:

Bestemming

Onttrekkingen FES.

Baten -100

Vebego.

-300

Diverse afwijkingen.

Bedragen x € 1.000

55

I/S I

V(oordeel)+ / N(adeel)N

I

N

-1.200

I

N

-100

49

I

N/V

-500

-1.151

Vrijval verliesvoorziening Giesen Bautsch.

Totaal kernthema Bestemming

Lasten

-1.651

Kernthema Economie Wat hebben we gedaan, opgeleverd? Acquireren We hebben via een FES-bijdrage een incentive gegeven aan de vestiging van twee bedrijven in de smart services. Daarnaast zijn er meerdere herontwikkelingen van oude terreinen begeleid. Aanjagen Het profiel van Heerlen als onderwijs- en onderzoeksstad is een flinke stap verder gekomen. De RWTH Aachen University zit al met een groep studenten in Heerlen-centrum, in het New Regional Bauhaus (de voormalige Rabobank). Verder zijn onze gesprekken met de Universiteit Maastricht vruchtbaar gebleken. Vanaf het studiejaar 2027-2028 zal zich een nieuwe studierichting van de faculteit Science&Engineering vestigen in HeerlenCentrum. Het is de bedoeling om op een later moment nog meer studierichtingen in Heerlen te vestigen. Vanuit het FES hebben we een grote bijdrage gereserveerd voor de komst van de UM, aangezien deze een stevige impuls zal opleveren voor het Centrum als geheel, waarvan alle sectoren meeprofiteren.

Ook in de vrijetijdseconomie hebben we verdere stappen gezet. Zo is de Parkstadroute officieel geopend: een doorgaande fietsroute van Hoensbroek tot Simpelveld. Daarnaast is het project ‘knopen lopen’ gerealiseerd, waarmee een wandelroutenetwerk door Parkstad is ontstaan. Verder is een actualisatie van de horecavisie in gang gezet, omdat de ontwikkelingen na de Coronacrisis tot snellere veranderingen hebben geleid. De analyse van de kantorenmarkt heeft geleid tot de conclusie dat er vooral veel vraag is naar vervangende kantoorruimte. Daarnaast zijn nieuwe kantoorconcepten erg in trek: flexibele huurcontracten, gedeelde voorzieningen met mogelijkheid tot ontmoeting, zowel binnen een onderneming als met andere (kleine) ondernemingen. De stadsmarketingaanpak is een stuk concreter geworden. We hebben een directeur kunnen werven die de Stichting Heerlen Partners gaat opzetten en inrichten. Hiermee is een belangrijk fundament gelegd voor citymarketing. Voor de aanstaande herontwikkeling van het winkelcluster Giesen Bautsch in Heerlerbaan zijn de nodige voorbereidingen getroffen. In de loop van 2026 kan worden gestart met sloop en nieuwbouw, zodat er een modern en fris wijkwinkelcentrum ontstaat, inclusief 42 appartementen in het middensegment. Daarnaast is er een centrumvisie opgesteld voor Hoensbroek-centrum, om dit compacter en toekomstbestendig te maken.

Onderdeel van de visie is ook hier het toevoegen van woningen, evenals aanvullende voorzieningen die een levendig hart nodig heeft. Er is verder gewerkt aan plannen voor het vernieuwen van Lidl Molenberg, om deze supermarkt in de wijk te houden. Dit zal een project worden inclusief woningbouw. Activeren Wij continueren de grensoverstijgende arbeidsmarktdienstverlening, samen met de centrumgemeenten Maastricht en Sittard-Geleen, via onder andere het Grensinfopunt (GIP), via het expat center ‘Welcome to Maastricht Region’ en via de service grensoverstijgende arbeidsbemiddeling (SGA). Bovendien is een verkennend onderzoek opgestart voor een zogenaamd WIN-Punt voor EU-Arbeidsmigranten in ZuidLimburg. Dit onderzoek heeft als doel om de marktvraag en behoeften van zowel werkgevers én EUarbeidsmigranten nader in kaart te brengen ten aanzien van werkmogelijkheden, informatievoorziening, advies, en mogelijke meldpunten rondom werk, huisvesting, welzijn, en hun rechten en plichten in Nederland. De kosten van dit onderzoek worden volledig gefinancierd door een subsidie van SZW. Via de subsidieregeling Ruimte voor Ondernemerschap hebben wij 22 ondernemers ondersteund met een bijdrage. In dat kader helpen ook de stichting Streetwise en Stichting Starterscentrum ondernemers bij het starten van een onderneming in de centrumgebieden.

56

De samenwerking tussen ondernemers hebben wij ondersteund via de bijdrage aan de Stichting Ondernemersfonds Heerlen. De convenantperiode 2022-2025 liep af; zowel de St. OFH als de gemeente hebben een evaluatie gedaan. De resultaten zijn aanleiding om door te gaan met het Ondernemersfonds, en de aandachtspunten zullen in het nieuwe convenant vanaf 2026 worden meegenomen. De Bedrijveninvesteringszone (BIZ) Heerlerheide-centrum wilde graag een nieuwe BIZ-periode van 5 jaar aangaan. Er is een nieuwe BIZ-verordening vastgesteld en de vereiste draagvlakmeting onder de ondernemers is positief uitgevallen, zodat de BIZ door kan gaan van 2026-2030. Voor Heerlen-centrum hebben we gewerkt aan een ruimtelijk-economisch kader, dat in het voorjaar van 2026 zal worden vastgesteld. Daarmee bieden we kaders voor de ontwikkeling van Heerlen-centrum als hoogstedelijk centrum voor de hele Parkstad. Hierin is zowel ruimte voor de ontwikkeling van stuwende economie, met name via de Brightlands Smart Services Campus en Heerlen Kennisstad. Daarnaast is er volop ruimte voor verzorgende economie, zoals winkels, cultuur en recreatie. Tot slot wil het provinciale woningbouwtraject ‘Limburg Centraal’ de zes intercitysteden een impuls geven. Natuurlijk voor woningbouw, maar dat kan alleen in combinatie met economische versterking.

Daartoe is er een ‘verstedelijkingsconcept’ opgesteld, dat in 2026 verder uitgewerkt zal worden.

Wat heeft het gekost? Het totale resultaat van het kernthema Economie wordt hieronder weergegeven: Programma 3:

Baten

Economie

Prim. Bijgest. begroting begroting 2025 2025 813 2.112

KT Economie

Lasten Rekening 2025

Prim. Bijgest. begroting begroting 2025 2025 2.430 -6.497 -7.388

Saldo Rekening 2025

Prim. Bijgest. begroting begroting 2025 2025 -6.428 -5.684 -5.276

Rekening 2025

Resultaat 2025

-3.998

1.278

I/S

V

Bedragen x € 1.000

De grootste afwijkingen binnen het kernthema worden hieronder toegelicht: Kernthema

Afwijkingen worden veroorzaakt door:

Baten

Economie

P-kosten Programma bureau.

475

-475

I

V(oordeel)+ / N(adeel)V/N

Geen najaarskermis in het centrum van Heerlen.

-89

37

I

N/V

Hogere energiekosten markten. Vrijval verliesvoorziening Giesen Bautsch. In het kader van het naderende ravijnjaar gaan wij slimmer en effectiever samenwerken tussen en met (economische) partners zoals het ondernemersfonds, Brightlands, Stadsregio Parkstad, ESZL etc. C entrale verantwoording personeelsgerelateerde kosten. Diverse afwijkingen. Totaal kernthema Economie Bedragen x € 1.000

57

Lasten

-24

I

N

1.200

I

V

120

I

V

133

I

V

-68

-31

I

N/N

318

960

1.278

Kernthema Economische promotie Wat hebben we gedaan, opgeleverd? In 2025 hebben we onze inspanningen voortgezet om Heerlen te positioneren als aantrekkelijke vestigingslocatie voor ondernemers en talenten. Door samenwerking met regionale en lokale partners hebben we economische groei gestimuleerd, het ondernemersklimaat verbeterd en innovatie bevorderd. Medlands Parkstad • Het samenwerkingsverband Medlands Parkstad, gericht op medische technologie en innovatie, heeft verdere stappen gezet om talent in de regio te behouden en nieuwe bedrijven aan te trekken. Hier is nu een onafhankelijke projectmanager actief om deze verdere doelen te initiëren. • Het initiatief heeft geleid tot concrete plannen voor samenwerking met kennisinstellingen en bedrijven, waarmee het sociaaleconomische profiel van de regio is versterkt. • Dankzij Medlands is voor de NFIA (Netherlands Foreign Investment Agency) zichtbaar geworden dat onze regio bij uitstek geschikt is voor medische, pharma- en ‘life sciences’-bedrijven, wat leidt tot meer nieuwe kansen. Deze kansen hebben geleid tot een bezoek van ZKH aan Medlands Parkstad. Uitbreiding bedrijventerreinen • Door het tekort aan bedrijfskavels in Heerlen en de regio zijn plannen uitgewerkt om nieuwe kavels beschikbaar te maken.

Hiervoor onderzoekt Trilandis Ontwikkelingsmaatschappij meerdere mogelijkheden, waaronder de samenwerking met de Provincie Limburg en gemeente Brunssum voor de ontwikkeling van de Groeve Mourik als grootschalig bedrijventerrein. Verbetering bedrijventerreinen • Samen met ondernemersverenigingen zoals ON12, IKB en Trilandis hebben we infrastructuur, veiligheid en bereikbaarheid op bedrijventerreinen verbeterd. Via schouwen en ontbijtsessies met ondernemers is input verzameld voor verdere aanpassingen. • Onze actieve deelname aan netwerken en partnerschappen heeft bijgedragen aan een betere samenwerking en coördinatie tussen ondernemers, overheden en vastgoedeigenaren. Internationale positionering • Heerlen heeft zichzelf gepromoot op internationale beurzen zoals de Provada en Expo Real, om investeerders en bedrijven te interesseren in de regio. • Onze samenwerking met de Parkstad Limburg Economie Award heeft extra aandacht gevestigd op de kracht van het lokale MKB en de rol van innovatie in de regio. Fonds Economische Structuurversterking • In 2025 is een FES-bijdrage verleend aan TCMS en aan Route443. Deze bedrijven hebben zich respectievelijk gevestigd op de Brightlands Smart Services Campus en in het centrum van Heerlen.

Wat heeft het gekost? Het totale resultaat van het kernthema Economische promotie wordt hieronder weergegeven: Programma 3: Economie

KT Economische promotie

Baten Prim. Bijgest. begroting begroting 2025 2025 393 393

Lasten Rekening 2025

Prim. Bijgest. begroting begroting 2025 2025 398 -1.269 -1.345

Saldo Rekening 2025

Prim. Bijgest. begroting begroting 2025 2025 -1.331 -876 -952

Rekening 2025 -933

Resultaat 2025

20

V

Bedragen x € 1.000

De grootste afwijkingen binnen het kernthema worden hieronder toegelicht: Kernthema

Afwijkingen worden veroorzaakt door:

Baten

Economische promotie

C entrale verantwoording personeelsgerelateerde kosten.

47

I

V(oordeel)+ / N(adeel)V

Diverse afwijkingen.

6

-33

I

V/N

Totaal kernthema Economische promotie

6

14

Bedragen x € 1.000

58

Lasten

I/S

20

2.1.4 Programma Onderwijs Portefeuillehouder: Jordy Clemens Wat hebben we bereikt? In 2025 stond het bevorderen van gelijke kansen voor kinderen en jongeren centraal. We hebben onze inspanningen gericht op brede talentontwikkeling, taalondersteuning en het realiseren van gezonde, toekomstbestendige onderwijsgebouwen voor zowel het primair- als voortgezet onderwijs. Daarnaast hebben we ondersteuning geboden aan kinderen, jongeren en volwassenen die extra hulp nodig hadden, om zo hun kansen op een goede toekomst te vergroten.

Wat heeft het programma gekost? Programma 4: Onderwijs

KT Onderwijs

Baten Prim. Bijgest. begroting begroting 2025 2025 5.515 9.532 9.532

Lasten Rekening 2025

Prim. Bijgest. begroting begroting 2025 2025 22.888 -22.477 -25.557

22.888

-22.477

-25.557

Saldo Rekening 2025

Prim. Bijgest. begroting begroting 2025 2025 -39.127 -16.962 -16.026

-16.239

-214 -214

630

630

630

-254

-254

-180

377

377

451

74

Gerealiseerde resultaat

6.146

10.162

23.518

-22.731

-25.811

-39.306

-16.585

-15.649

-15.788

-140

59

-16.026

-16.239

5.515

De lasten 2025 zijn als volgt verdeeld over de kernthema’s:

-16.962

Resultaat 2025

Gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten Bestemming Bedragen x € 1.000

-39.127

Rekening 2025

N

Beleidsindicatoren

Onderwijs NL

Beleidsindicatoren

Heerlen

De grootste afwijkingen binnen het kernthema bestemming worden hieronder toegelicht: Kernthema

Afwijkingen worden veroorzaakt door:

Bestemming

Diverse afwijkingen.

Baten

Lasten 74

Totaal kernthema Bestemming

0

Bedragen x € 1.000

60

74

I/S I

V(oordeel)+ / N(adeel)V 74

Kernthema Onderwijs Wat hebben we gedaan, opgeleverd? In 2025 hebben we ons gericht op het bevorderen van kansengelijkheid voor kinderen en jongeren, het bieden van benodigde ondersteuning op het gebied van brede talent- en taalontwikkeling en het verbeteren van onderwijshuisvesting van zowel het primair- als voortgezet onderwijs. We hebben de samenwerking tussen onderwijs, zorg en maatschappelijke partners versterkt om integrale ondersteuning te bieden aan kinderen, jongeren en volwassenen. Taalstimulering bij jonge kinderen • Kinderen in voorschoolse voorzieningen en het primair onderwijs hebben deelgenomen aan programma’s die taalachterstanden helpen voorkomen en inhalen. Ouders zijn actief betrokken bij deze trajecten om de ontwikkeling van hun kinderen te ondersteunen. • Er is door voorschool (peuteropvang) en basisschool samengewerkt aan de doorgaande lijn op het gebied van taal en VVE (voor- en vroegschoolse educatie). • In 2025 zijn we gestart met de Doorleesexpress. Dit is een vervolg op de voorleesexpress, maar dan voor oudere kinderen. Ouders leren met een taalvrijwilliger een (voor)leesritueel in te bouwen in hun gezin. • Op alle voorscholen en in de kinderopvang is preventieve logopedie en screening gecontinueerd.

Er is samengewerkt met de jeugdgezondheidszorg en de peuteropvang om ouders van peuters eerder te wijzen op de peuteropvang en het bereik van de instroom te vergroten. Gemeentelijke Gezinsaanpak Geletterdheid • In 2025 zijn we pilots gestart op 2 consultatiebureaus om gezinnen met kinderen met een VVEindicatie al vóór de start van het VVE-aanbod te helpen met het bieden van een taalrijke omgeving. Tot 2 jaar is een cruciale leeftijd in het leggen van het fundament waarop kinderen later een taal leren. • In 2025 zijn we gestart met Taalrijke Start Parkstad, waarbij bewustwording van professionals en ouders, uniformering van het bibliotheekaanbod, vroeg-signalering en ondersteuning op maat voor de kwetsbaren de uitgangspunten zijn. Inclusief onderwijs • Voor kinderen en jongeren die extra zorg nodig hadden, is jeugdhulp van JENS (voorschoolse voorzieningen, po en vo) of zorg van Buurtteams Heerlen (mbo) ingezet via het concept vindplaats is werkplaats, waarbij ondersteuning dicht bij de (voor)school wordt georganiseerd. • In 2025 is de Kompasgroep en de Versnellingsgroep gestart. De Kompasgroep bestaat uit bestuurders van onderwijskoepels en jeugdhulp en de versnellingsgroep bestaat uit mensen vanuit onderwijs, kinderopvang, gemeente Heerlen en jeugdhulp.

De Kompasgroep heeft tot doel inclusief onderwijs te implementeren en daarvoor hebben zij de versnellingsgroep de opdracht gegeven een symposium inclusief onderwijs te organiseren. Met deze organisatie is gestart in 2025. • De vijf Heerlense familiescholen hebben zich verder ontwikkeld. Elke familieschool heeft een Brugfunctionaris die de verbinding is tussen school en de wijk/ voorzieningen/ (jeugd)hulp. In 2025 is er een GKA subsidie van € 100.000 toegekend aan de Heerlense familiescholen. Deze wordt op een aantal manieren besteed, waaronder het samenstellen van een werkgroep Brugfunctionarissen, een kartrekker en het maken van een routeboek dat handvatten bevat die toepasbaar zijn op alle scholen. Ook werken onderwijs, cultuur, sport en maatschappelijke partners op het gebied van zorg en ondersteuning samen om gezinnen op een laagdrempelige en toegankelijke manier te ondersteunen. Alle vijf scholen hebben een breed en divers Rijke Schooldag aanbod ontwikkeld waarmee alle leerlingen bereikt worden. Brede talentontwikkeling • In het kalenderjaar 2025 zijn we gegroeid naar 9 basisscholen en 5 scholen voor voortgezet onderwijs waar de Rijke Schooldag wordt aangeboden. Er wordt dan extra tijd besteed aan basisvakken, gezondheid, sport, brede talentontwikkeling en sociaal-emotionele ontwikkeling, soms aangevuld met een gezond ontbijt of lunch.

Er is extra tijd voor basisvakken, talentontwikkeling op het gebied van sport, cultuur en gezondheid.

61

Onderwijs en arbeidsmarkt • Voor jongeren die niet naar school gingen of dreigden uit te vallen zonder start- kwalificatie, zijn (preventieve) maatregelen genomen. • Door de samenwerking met het VISTA College hebben we onderwijsmogelijkheden geboden aan (laaggeletterde) volwassenen en nieuwkomers. Dit draagt bij aan hun kansen op de arbeidsmarkt. In 2025 hebben gemiddeld 163 inwoners van Heerlen gebruik gemaakt van het volwassenenonderwijs, waaronder 52 inwoners met Nederlands als eerste taal (NT1). • We hebben deelgenomen aan regionale initiatieven om kwetsbare jongeren naar werk te begeleiden via een sluitende aanpak. Leerlingenvervoer • We hebben ouders en scholen actief betrokken bij het vinden van oplossingen voor passend vervoer. • Door meer aandacht te besteden aan zelfstandigheid en oefentrajecten met openbaar vervoer, hebben we het aantal leerlingen dat volledig afhankelijk is van aangepast vervoer verminderd. Het vervoer per fiets is sinds de komst van de nieuwe fietssubsidieregeling zelfs toegenomen. • Door een efficiënte aanpak met de Zuid-Limburgse gemeenten en onze vervoerder, hebben we het aangepast vervoer voor de meest kwetsbare leerlingen kunnen waarborgen. Tegengaan van thuiszitten en voortijdig schoolverlaten (VSV) • In 2025 hebben we leerplichtconsulenten ingezet op de scholen om verzuim, thuiszitten en voortijdig schoolverlaten te voorkomen.

Deze leerplichtconsulenten begeleiden ook voortijdig uitgevallen jongeren. • Het afgelopen jaar stond voor Bureau Leren en Doorstromen Parkstad (BLD) in het teken van transitie en groei. Met een nieuwe naam en huisstijl, uitbreiding van de formatie en de voorbereiding op nieuwe wetgeving is stevig ingezet op de borging van kwaliteit en continuïteit. • Gemeenten hebben. besloten de formatie tijdelijk uit te breiden met 3 fte leerplicht-consulenten en 0,5 fte bedrijfsvoering. • Twee consulenten zijn aangesteld om jongeren die dreigen af te glijden naar criminaliteit intensief te begeleiden naar werk of dagbesteding. Dit is een belangrijke toevoeging aan het palet van interventies. • We hebben in 2025 de voorbereidingen getroffen voor de Wet van School naar Duurzaam Werk, die in 2026 van kracht wordt. Onderwijshuisvesting Nieuwbouw Herlecollege In 2025 is voor het project nieuwbouw Herlecollege gestart met het aanreiken van een voorlopig schetsontwerp op het Stadspark Oranje-Nassau. Het schetsontwerp geeft vorm en inhoud aan het schoolprogramma, de duurzaamheid alsmede de bijbehorende sportvoorziening. De noodzakelijke vervolgonderzoeken om te komen tot een omgevingsvergunning zijn in gang gezet en de uitkomsten worden in Q1-2026 aangereikt.

Daarmee is een duidelijke koers uitgezet richting definitief ontwerp en besluitvorming voor het aanvragen van het uitvoeringskrediet bij de gemeenteraad en realisatie in 2027–2028. Grotiuscollege/Vrijeschool Parkstad Met Stichting Limburgs Voortgezet Onderwijs (LVO) is in 2025 bestuurlijke overeenstemming bereikt over toekomstbestendige onderwijsconcepten en de programmatische ruimtelijke vertaling daarvan in het centrum. Deze uitgangspunten en randvoorwaarden zijn vastgelegd in een samenwerkingsovereenkomst en bijbehorend raadsvoorstel, dat op 25 februari 2026 ter besluitvorming aan de raad is voorgelegd. Internationale Schakelklas (ISK) Op 29 augustus was de feestelijke opening van de ISK school aan de Putgraaf. Het voormalige stadskantoor aan de Putgraaf is, na een ingrijpende verbouwing, in gebruik genomen voor het onderwijs aan ca. 550 anderstalige jongeren in de leeftijd van 12-18 jaar die pas in Nederland zijn of nog onvoldoende Nederlands spreken. Sintermeertencollege

62

In 2025 zijn de voorbereidingen gestart ten behoeve van de permanente uitbreiding van het schoolgebouw. Dit ter vervanging van de aanwezige noodlokalen welke dringend aan vervanging toe zijn. Nieuwbouwprojecten scholen voor basisonderwijs Conform de planning zoals opgenomen in het Integraal Huisvestingsplan Primair onderwijs 2024/2040 zijn voor diverse scholen voor primair onderwijs de voorbereidingen opgestart om uiteindelijk te komen tot de realisatie van nieuwe schoolgebouwen. Het betreft in deze een negental nieuwbouw projecten. Binnen deze projecten is een organisatie opgebouwd waarbinnen projectgroepen functioneren die zijn samengesteld uit een vertegenwoordiging van de gemeente / schooldirectie/ schoolbestuur/externe adviseurs. Vergroenen schoolpleinen In 2025 is de vergroening van diverse schoolpleinen gerealiseerd in combinatie met Tiny Forest en pluktuintjes. Hieraan is een educatief programma voor de leerlingen van de betreffende scholen gekoppeld. Impact en betekenis Met deze inspanningen hebben we niet alleen kansengelijkheid vergroot, maar ook een solide basis gelegd voor duurzame onderwijshuisvesting en betere aansluiting tussen onderwijs, zorg en arbeidsmarkt. Uitdagingen en kansen De krapte op de arbeidsmarkt blijft een uitdaging voor kinderopvang en onderwijs. We blijven investeren in opleidingsmogelijkheden en samenwerkingsverbanden om dit op te vangen.

Tegelijkertijd richten we ons op het verduurzamen van onderwijshuisvesting en het uitbreiden van onderwijsvoorzieningen om aan de groeiende vraag te voldoen. Echter door de onzekerheden in de huidige marktcondities ontstaan uitdagingen/risico’s om de projecten binnen de beschikbare budgetten te realiseren.

Wat heeft het gekost? Het totale resultaat van het kernthema Onderwijs wordt hieronder weergegeven: Programma 4: Onderwijs

KT Onderwijs

Baten Prim. Bijgest. begroting begroting 2025 2025 5.515 9.532

Lasten Rekening 2025

Prim. Bijgest. begroting begroting 2025 2025 22.888 -22.477 -25.557

Bedragen x € 1.000

63

Saldo Rekening 2025

Prim. Bijgest. begroting begroting 2025 2025 -39.127 -16.962 -16.026

Rekening 2025 -16.239

Resultaat 2025

-214

N

De grootste afwijkingen binnen het kernthema worden hieronder toegelicht: Kernthema

Afwijkingen worden veroorzaakt door:

Onderwijs

Leerlingenvervoer Hogere baten door meer kosten Taxi van Meurs welke deels worden doorbelast naar andere parkstad Gemeenten. Saldo leerlingenvervoer voor gemeente Heerlen is positief door minder dure maatwerkritten en minder aanvragen leerlingenvervoer in 2025. Hiernaast lagere kosten doordat openbaar vervoer voor kinderen tot 12 jaar na de zomervakantie gratis is geworden. Ook zijn er steeds meer kinderen die gebruik maken van de fietsregeling waardoor zij geen aanspraak meer hoeven te maken op leerlingenvervoer.

Baten 943

Lasten -795

S

V(oordeel)+ / N(adeel)V/N

Specifieke uitkering Onderwijsachterstanden aan zowel baten- als lastenkant te laag begroot.

5.238

-5.238

I

V/N

De inkomsten en uitgaven van de speciefieke uitkering Kansrijke wijken, die verlopen via onderwijs, zijn zowel aan de baten als lastenkant te laag begroot.

4.443

-4.443

I

V/N

Hogere inkomsten van de deelnemende gemeenten TBV bureau Doorstroom Punt.

252

-252

I

V/N

Specifieke uitkering regionale meld- en coördinatiefunctie (RMC ) zowel baten- als lastenkant te laag begroot.

407

-407

I

V/N

-276

I

N

2.051

-2.051

I

V/N

Hogere OZB kosten voor de onderwijshuisvestings gebouwen.

-200

S

N

Hogere verzekeringskosten voor de onderwijshuisvestings gebouwen.

-100

S

N

Hogere huurkosten voor de onderwijshuisvestings gebouwen.

-150

S

N

Minder herstel werkzaamheden m.b.t. vandalisme aan schoolgebouwen.

80

I

V

Minder kleine calamiteiten binnen onderwijshuisvesting.

170

I

V

Baten en lasten Bureau Doorstroom Punt verlopen via diverse programma's. Specifieke uitkering regionaal programma Voortijdigschoolverlaten zowel baten- als lastenkant te laag begroot.

C entrale verantwoording personeelsgerelateerde kosten. Diverse afwijkingen. Totaal kernthema Onderwijs Bedragen x € 1.000

64

I/S

55

I

V

22

37

I

V/V

13.356

-13.570

-214

2.1.5 Programma Sport, cultuur en recreatie Portefeuillehouders: Wil Houben, Jordy Clemens, Marco Peters Wat hebben we bereikt? Onder regie van het Nationaal Programma Heerlen-Noord is het eerste Sociale Beweegplan HeerlenNoord gelanceerd. Een concrete actie die hieruit voort is gekomen is dat Heerlen één van de drie pilotgemeenten is van de landelijke Sportpas. Onder regie van het Nationaal Programma hebben we een aanpak ontwikkeld die aansluit bij de Heerlense opgaven op het gebied van het bevorderen van structurele sportparticipatie onder jongeren en jongvolwassenen. In 2025 hebben we cultuur en erfgoed verder versterkt als belangrijke pijlers voor een levendige en aantrekkelijke stad. Heerlen vervult hierin een rol als stad met een rijke cultuur voor Parkstad en de regio. Samen met onze partners hebben we gewerkt aan een sterk cultureel aanbod, ruimte voor talentontwikkeling en een stad waar cultuur zichtbaar en toegankelijk is voor inwoners en bezoekers. Grote festivals en evenementen trokken opnieuw veel publiek. Cultura Nova, The Notorious IBE, Schrit_tmacher en het Dutch Mountain Film Festival brachten cultuur naar de stad en versterkten de positie van Heerlen als culturele hotspot in de regio. Ook evenementen zoals Wintertijd en Richtig Heële droegen bij aan de levendigheid in de stad en trokken veel bezoekers.

Daarnaast kregen kleinere initiatieven ruimte via onder andere de reuringregeling. Hierdoor vonden het hele jaar door activiteiten plaats in de stad. Cultuureducatie bleef een belangrijk speerpunt. Via het programma Cultuureducatie met Kwaliteit, de Cultuurbus en de Kidscultuurweek maakten veel leerlingen kennis met kunst, cultuur en erfgoed. Scholen bezochten musea, theaters en andere culturele instellingen, zodat cultuur voor alle kinderen bereikbaar blijft. Onze culturele instellingen vormden opnieuw een sterke basis voor het culturele leven in de stad. SCHUNCK trok veel bezoekers met tentoonstellingen en activiteiten. Parkstad Limburg Theaters bereikte een groot publiek in de regio en kreeg landelijke erkenning als Theater van het Jaar. De Nieuwe Nor versterkte haar positie als poppodium, niet alleen in onze stad maar ook daarbuiten. Ook op het gebied van erfgoed zijn belangrijke stappen gezet. Tijdens het Jaar van het Heerlens Erfgoed organiseerden we talrijke activiteiten rond het verhaal van de stad. Archeologisch onderzoek op het Raadhuisplein leverde bijzondere Romeinse vondsten op en kreeg veel landelijke persaandacht. Daarnaast werkten we verder aan de ontwikkeling van Het Romeins Museum en aan Royal/Rivoli, en aan projecten zoals Landsfort Herle en de Schelmentoren.

Wat heeft het programma gekost? Programma 5: Sport, Cultuur en Recreatie

KT Sport

Baten

Lasten

Prim. Bijgest. begroting begroting 2025 2025 4.727 5.423

Rekening 2025

Prim. Bijgest. begroting begroting 2025 2025 5.216 -11.271 -11.913

Saldo Rekening 2025

Prim. Bijgest. begroting begroting 2025 2025 -12.471 -6.544 -6.490

Rekening 2025

Resultaat 2025

-7.255

-765

596

1.128

1.251

-17.466

-17.037

-16.874

-16.870

-15.909

-15.623

286

1.622

2.393

2.320

-8.173

-10.445

-10.038

-6.551

-8.051

-7.717

334

38

38

220

-8.777

-8.764

-10.009

-8.739

-8.726

-9.789

-1.063

Gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten Bestemming

6.983

8.983

9.007

-45.688

-48.159

-49.392

-38.705

-39.176

-40.385

-1.209

45

593

683

-64

-64

-60

-19

529

622

93

Gerealiseerde resultaat

7.028

9.576

9.690

-45.751

-48.223

-49.453

-38.724

-38.647

-39.763

-1.116

KT C ultuur KT C ultureel erfgoed KT Groen

Bedragen x € 1.000

65

N

De lasten 2025 zijn als volgt verdeeld over de kernthema’s:

Beleidsindicatoren

Sport, Cultuur en Recreatie NL

Beleidsindicatoren

Heerlen

De grootste afwijkingen binnen het kernthema bestemming worden hieronder toegelicht: Kernthema

Afwijkingen worden veroorzaakt door:

Baten

Bestemming

Hogere baten door onttrekking middelen uit bestemmingsreserve Speeltuinen ter dekking van aanschaf nieuwe speeltoestellen.

Lasten

I/S

90

Diverse afwijkingen.

3

Totaal kernthema Bestemming

90

Bedragen x € 1.000

66

3

I

V(oordeel)+ / N(adeel)V

I

V 93

Kernthema Sport Wat hebben we gedaan, opgeleverd? Sportstimulering en ondersteuning Door het gemeentelijk gefinancierde programma Heel Heerlen Beweegt (HHB) hebben er tal van activiteiten en projecten plaatsgevonden gericht op het (meer) laten bewegen van Heerlense inwoners. Enkele voorbeelden hiervan zijn: het SKooL Programma waar ruim 3.600 kinderen deelgenomen hebben aan sportkennismakingsactiviteiten, de ‘Start to..’ weken waarin 180 volwassenen bepaalde sporten hebben kunnen uitproberen en de start van het project Lokale Verbinder waarbij extra ondersteuning beschikbaar is gekomen om inwoners te begeleiden bij het vinden van passend sport- en beweegaanbod. Op basis van een concrete behoefte bij sportverenigingen heeft HHB 76 vrijwilligers van sportverenigingen getraind op het gebied van pedagogiek in de sport. Ook via het Heerlense Sportakkoord is het (sporttechnisch)kader bij sportverenigingen versterkt. In totaal zijn er 21 opleidingen voor vrijwilligers georganiseerd. Voorbeelden hiervan zijn: sporttechnische opleidingen voor trainers en (jeugd)coördinatoren en bestuursopleidingen. Voor de uitvoering van het Heerlense sporten beweegstimuleringsprogramma in de periode vanaf 1 juli 2026 hebben we een aanbestedingsprocedure voorbereid en doorlopen.

De inzet op Iedereen Kan Sporten Parkstad (IKS) zorgde voor programmering gericht op het stimuleren van bewegen van mensen met een beperking. In 2025 is gestart met een IKS Beweegclub voor kinderen met een beperking en een complexe ondersteuningsvraag. Daarnaast zijn 16 kinderen met zware problematiek gestart met zwemlessen en is de transitie van IKS Parkstad naar IKS Zuid-Limburg in gang gezet. Aan het zwemproject Heerlen hebben 296 kinderen deelgenomen. Heerlen is gestart met een lokaal Platform Ondernemende Sport (POS). Dit betreft een samenwerkingsverband tussen ondernemende sportaanbieders waaronder Zwembad Hoensbroek en Klimcentrum Neoliet en heeft tot doel om samenwerking tussen sportaanbieders en betrokkenheid met het gemeentelijke sportbeleid en de uitvoeringsprogramma’s te vergroten. Sportaccommodaties en openbare ruimte • Het skatepark in skatehal The Promise is volledig gerenoveerd en er zijn nieuwe skate-elementen toegevoegd. • Het eerste volledige jaar van het Cruyff Court in Molenberg is een succes gebleken. Het court wordt veel gebruikt zowel door programmering van de Cruyff Coaches van JENS als op eigen gelegenheid. We merken ook veel betrokkenheid bij de direct omwonenden. • Met Sportfondsen Heerlen hebben we afspraken gemaakt hoe de hogere kosten als gevolg van hogere energietarieven en meer energieverbruik dan was voorzien tijdelijk op te vangen.