Jaarstukken 2025 - DEF 19052026__818614__
Tekst van het document
0
0
Inhoudsopgave Inhoudsopgave
1
Jaarrekening in één oogopslag
5
Raadsvoorstel
7
Raadsbesluit
10
Leeswijzer
12
Gemeenteraad en college van burgemeester en wethouders
14
Kerncijfers
18
JAARVERSLAG
20
1. Bestuurssamenvatting
22
2. Programma’s
26
2.1.0 Programma Bestuur en ondersteuning
26
Kernthema Bestuurskracht
28
Kernthema Dienstverlening
30
Kernthema Middelen en heffingen
32
2.1.1 Programma Veiligheid
36
Kernthema Crisisbeheer
40
Kernthema Veiligheid
42
2.1.2 Programma Verkeer en vervoer
47
Kernthema Mobiliteit
49
Kernthema Wegen, straten en pleinen
51
2.1.3 Programma Economie
53
Kernthema Economie
56
Kernthema Economische promotie
58
2.1.4 Programma Onderwijs
59
Kernthema Onderwijs
61
2.1.5 Programma Sport, cultuur en recreatie
65
Kernthema Sport
67
Kernthema Cultuur
69
Kernthema Cultureel erfgoed
71
Kernthema Groen
73
2.1.6 Programma Sociaal domein
75
Kernthema Sociale basisvoorzieningen
81
Kernthema Jeugdzorg
85
Kernthema Volwassenenzorg
87
Kernthema Arbeidsmarktbeleid
90
Kernthema Inkomensondersteuning
93
Kernthema Buurtgericht werken
96
1
Kernthema Integraal ouderenbeleid
99
2.1.7 Programma Volksgezondheid en milieu
102
Kernthema Volksgezondheid
104
Kernthema Duurzaamheid, afval, riool en milieubeheer
105
Kernthema Begraafplaatsen
108
2.1.8 Programma Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing (VHROSV) 110 Kernthema Ruimtelijke ordening
112
Kernthema Herstructurering
114
Kernthema Centrum
115
Kernthema Wonen
122
2.2 Algemene dekkingsmiddelen
125
2.2.1 Lokale heffingen waarvan de besteding niet gebonden is
126
2.2.2 Gemeentefonds
127
2.2.3 Dividenden
129
2.2.4 Saldo van de financieringsfunctie
130
2.3 Overzicht overhead
131
2.4 Bedrag heffing vennootschapsbelasting
132
2.5 Onvoorzien
133
3. Paragrafen
135
3.1 Lokale heffingen
135
3.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing
141
3.3 Onderhoud kapitaalgoederen
153
3.4 Financiering
155
3.5 Bedrijfsvoering
161
3.6 Verbonden partijen
172
3.7 Grondbeleid
212
3.8 Heerlen-Noord
218
3.9 Openbaarheid
220
JAARREKENING
222
4.1 Balans per 31 december 2025
224
4.2 Het overzicht van baten en lasten over het jaar 2025
228
4.3 Toelichting op de balans
232
4.4 Toelichting op het overzicht van baten en lasten
265
4.5 Financiële status en weerbaarheid
275
4.6 Single Information en Single Audit
279
4.7 Taakvelden
301
4.8 Rechtmatigheidsverantwoording van het college van Burgemeester & Wethouders 303 5 Overige gegevens
307
2
5.1 Controleverklaring
307
6 Bijlage restant investeringsbudgetten van 2025 naar 2026
309
3
4
Jaarrekening in één oogopslag
5
6
Raadsvoorstel gemeenteraad Heerlen, 19 mei 2026
Onderwerp Vaststellen van de jaarrekening 2025 en het nemen van de daarmee samenhangende besluiten. Inleiding/aanleiding Met het jaarverslag en de jaarrekening legt het college verantwoording af aan de raad over het gevoerde beleid en beheer van het afgelopen jaar. De informatie die deze verantwoording oplevert, heeft zijn weerslag op het lopende begrotingsjaar. Dit geldt ook voor toekomstige begrotingen. De inhoud van het document vormt daarom een belangrijk onderdeel bij de bespreking van de zomernota 2026 en de begroting 2027. Kader Gemeentewet / Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). Kernthema Middelen en heffingen Bevoegdheid Raad Voorstel 1. De jaarstukken 2025 vast te stellen met een positief resultaat van € 9,8 miljoen. 2. Een bedrag van € 2,9 miljoen in de bestemmingsreserve nog uit te voeren werkzaamheden te storten: Reserve nog uit te voeren werkzaamheden
Bedrag
A. RES Zuid Limburg
€
700.000
B.
€
1.500.000
€
400.000
€
300.000
Heerlen Noord
C. Pilot Sportpas D.
Participatiewet in Balans
TOTAAL
€ 2.900.000
3. In de bestemmingsreserve Woonfonds Heerlen voor een bedrag van € 1.148.000 te storten. 4. Een bestemmingsreserve “Heerlen kennisstad” te vormen en daarin te storten een bedrag van € 5.000.000. 5. Het uiteindelijke positieve resultaat van € 0,7 miljoen te storten in de algemene reserve.
7
Argumenten 1. In de jaarrekening en het jaarverslag leggen wij verantwoording af aan de raad over de prestaties in 2025. De in 2025 behaalde prestaties zijn in de programmaverantwoording opgenomen. Daarnaast wordt in de paragrafen een dwarsdoorsnede gegeven van een aantal onderwerpen die een regulier karakter hebben en betrekking hebben op meerdere programma's zoals bedrijfsvoering, financiering en onderhoud kapitaalgoederen. 2. Het bedrag € 2,9 miljoen wordt gereserveerd voor nog uit te voeren werkzaamheden in 2025 en eventuele volgende jaren. Dit bedrag is aanzienlijk lager dan voorgaande jaren omdat het college heeft gestuurd om het aan banden leggen van over te hevelen middelen. Slechts middelen die regiomiddelen betreffen of van een programma zijn waar slechts incidentele middelen voor beschikbaar zijn worden overgeheveld. Onderstaand is per post de toelichting opgenomen. A. Regiomiddelen die zijn overgeheveld vanuit Maastricht naar Heerlen, B. Intensiveringen ten behoeve van Heerlen Noord, C. In de december circulaire 2025 zijn er middelen voor de uitvoering van de sportpas ontvangen de uitvoering vind pas in 2026, D Door de vaststelling van het wetsvoorstel 'Participatiewet in Balans' op 30 september 2025 en het laat beschikbaar komen van landelijke kaders, kon de implementatie pas in het vierde kwartaal van 2025 starten.
Essentiële onderdelen, zoals trainingen, systeemaanpassingen verschuiven hierdoor naar 2026. 3. Bij raadsvergadering van 25 februari 2026 (document 654691) is rondom het onderwerp Woonfonds een besluit genomen over de volkshuisvestelijke opgave woningvoorraad. Er is hierbij aangegeven dat middelen die vanuit de realisatiestimulans (verwachting € 6 miljoen) worden toegevoegd aan de bestemmingsreserve woonfonds. In 2025 is er als gevolg van de reeds gestarte bouw een baat geboekt van € 1.148.000. Deze wordt doormiddel van deze storting in de reserve ook volledig gereserveerd voor het woonfonds. 4. De bestemmingsreserve Heerlen kennisstad ziet toe op de uitvoering van het raadsbesluit Heerlen als kennis stad van 23 december 2025 (document 609053). Conform het voorstel van 23 december wordt € 5 miljoen gereserveerd voor de uitvoering. 5. Door het positieve rekeningresultaat ten bate van de algemene reserve te brengen verhogen we het weerstandsvermogen. Het weerstandsvermogen geeft de mate aan, waarin de gemeente in staat is om de nadelige gevolgen van risico’s (financiële tegenvallers) op te vangen zonder dat het beleid moet worden gewijzigd. Het geeft tevens inzicht in de robuustheid van de financiële positie van de gemeente.
Tegenargumenten en risico’s Bij het vaststellen van de jaarverantwoording an sich zijn de risico’s en tegen argumenten niet van toepassing, de inhoudelijk risico’s die de activiteiten betreft zijn beschreven in het boekwerk. Kosten en dekking Voor de beslispunten 1 tot en met 4 er geen kosten dekkingen te melden. Deze maken deel uit van de reguliere jaarlijkse verwerking. Communicatie Persconferentie (Stads)krant Evaluatie n.v.t.
8
Planning, procedure en uitvoering Behandeling in de commissie Economie, Bestuur en Financiën van 2 juni 2026 Behandeling in de raadsvergadering van 24 juni 2026.
Bijlagen Jaarstukken 2025
Hoogachtend, burgemeester en wethouders van Heerlen, de burgemeester,
de secretaris a.i.,
drs. R. Wever
drs. R. van Wuijtswinkel
9
Raadsbesluit De raad der gemeente Heerlen; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. documentnummer 735786; gezien het advies van de raadscommissie; besluit: 1. De jaarstukken 2025 vast te stellen met een positief resultaat van € 9,8 miljoen. 2. Een bedrag van € 2,9 miljoen in de bestemmingsreserve nog uit te voeren werkzaamheden te storten: Reserve nog uit te voeren werkzaamheden
Bedrag
A. RES Zuid Limburg
€
700.000
B. Heerlen Noord
€
1.500.000
C. Pilot Sportpas
€
400.000
D. Participatiewet in Balans
€
300.000
TOTAAL
€ 2.900.000
3. In de bestemmingsreserve Woonfonds Heerlen voor een bedrag van € 1.148.000 te storten. 4. Een bestemmingsreserve “Heerlen kennisstad” te vormen en daarin te storten een bedrag van € 5.000.000. 5. Het uiteindelijke positieve resultaat van € 0,7 miljoen te storten in de algemene reserve. de griffier,
de voorzitter,
drs. T.W. Zwemmer
drs. R. Wever
10
11
Leeswijzer Met deze jaarstukken leggen we verantwoording af over het gevoerde beleid en de daarmee samenhangende resultaten in het jaar 2025. Het verslag is in eerste instantie bedoeld voor de gemeenteraad. Daarnaast is het een middel om andere belangstellenden te informeren over het gevoerde gemeentelijke beleid van het afgelopen jaar. De jaarrekening in één oogopslag geeft de lezer de kans om snel te zien waaraan we in 2025 het geld hebben besteed. Achter deze leeswijzer hebben we een overzicht opgenomen van de gemeenteraad, het college van burgemeester & wethouders en daarna de kerncijfers. Het onderdeel ‘beleid’ bevat als eerste de bestuurssamenvatting. Vervolgens geven we in de ‘programmaverantwoording’ op hoofdlijnen een overzicht van de resultaten, zoals deze in 2025, binnen de programma’s van het Meerjarig Bestuurlijk Programma 2023-2026 zijn benoemd. In sommige gevallen ontbreken bij de beleidsindicatoren actuele cijfers, vanwege het feit dat deze (nog) niet beschikbaar zijn. De beschikbaarheid van actuele cijfers is afhankelijk van de meetfrequentie (en meetperiode) en de hieraan gerelateerde onderzoeken dan wel registraties (bijv. CBS). In dit hoofdstuk is tevens het overzicht van de algemene dekkingsmiddelen opgenomen, de kosten van overhead, vennootschapsbelasting en de post onvoorzien.
Deze verantwoording is, net als de begroting 2025, volgens een vast stramien opgebouwd rond de diverse kernthema’s binnen elk programma. De kaders die gelden bij het realiseren van onze doelen zijn opgenomen in de ‘paragrafen’. In de paragrafen worden onderwerpen die versnipperd staan in de jaarstukken gebundeld in een kort overzicht zodat voldoende inzicht wordt verkregen. De verplichte paragrafen conform het BBV zijn lokale heffingen, weerstandsvermogen en risicobeheersing, onderhoud kapitaalgoederen, financiering, bedrijfsvoering, verbonden partijen, het grondbeleid en de openbaarheidsparagraaf. Daarnaast hebben we ervoor gekozen om het onderwerp Heerlen-Noord in een aparte paragraaf op te nemen. De financiële gegevens zijn opgenomen in het onderdeel ‘jaarrekening’. Op die plek geven we aan met welk gevoerd financieel beleid we de resultaten van het afgelopen jaar hebben bereikt. De jaarrekening bestaat vervolgens uit de balans met toelichting en het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening. Alle cijfers in dit onderdeel presenteren we in een veelvoud van € 1.000. Hierdoor kunnen kleine afrondingsverschillen ontstaan in de totaaltellingen en de saldi. In de tabellen is het per definitie zo dat de lasten worden gepresenteerd met een -/- en de baten met een +. Als er een -/- bij baten staat, betekent dit minder baten, dus een nadeel.
Evenals voorgaande jaren zijn in deze jaarstukken de adviezen van de Werkgroep Financial Audit verwerkt.
12
13
Gemeenteraad en college van burgemeester en wethouders Aan het hoofd van de gemeente staat de gemeenteraad. De leden van de Raad worden elke 4 jaar direct gekozen door de bevolking en treden namens hen op. Zij hebben een kaderstellende taak. Dat wil zeggen dat zij het beleid maken en de stad op hoofdlijnen besturen. De gemeenteraad heeft ook een controlerende taak: ze controleert of burgemeester en wethouders hun werk goed uitvoeren. Tenslotte hebben de gemeenteraadsleden een volksvertegenwoordigende taak: ze nemen alle belangen mee en wegen deze bij de besluitvorming. Het aantal raadsleden binnen een gemeente is afhankelijk van het aantal inwoners en kan variëren van minimaal 7 tot maximaal 45. Heerlen heeft er 37.
De zetels in de Raad van de gemeente Heerlen (situatie ultimo 2025) zijn als volgt verdeeld: • Socialistische Partij (SP): 8 zetels • Ouderenpartij Heerlen (OPH): 6 zetels • Christen Democratisch Appèl (CDA): 5 zetels • Jongerenpartij Heerlen: 3 zetels • Partij Hoensbroeks Belang (PHB): 2 zetels • Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD): 2 zetels • Democraten 66 (D66): 2 zetels • Forum voor Democratie (FvD): 2 zetels • Fractie Damen: 2 zetels • Partij voor de Dieren (PvdD): 1 zetel • Partij Voor de Vrijheid (PVV): 1 zetel • GroenLinks: 1 zetel • Hart-Leers: 1 zetel • Partij van de Arbeid (PvdA): 1 zetel De gemeenteraad heeft drie commissies ingesteld: • Economie, Bestuur en Financiën (EBF) • Ruimtelijke Ontwikkeling en Leefomgeving (ROLO) • Maatschappij en Welzijn (MW) In deze commissies wordt het vooroverleg gevoerd voorafgaand aan de raadsvergadering. Werkgroep Financial Audit (WFA) De verordening op de raadscommissies stelt dat de commissie Economie, Bestuur en Financiën eveneens de taak heeft om advies te geven over de verantwoording van het door het College gevoerde bestuur. Het College legt onder andere verantwoording af in de jaarrekening en het jaarverslag, zoals bedoeld in artikel 197 van de Gemeentewet. De Werkgroep Financial Audit is belast met de voorbereiding van dit advies.
College van burgemeester en wethouders Het College is het dagelijks bestuur van de gemeente Heerlen en bestaat uit burgemeester Roel Wever en vijf wethouders: Jordy Clemens, Marco Peters, Wil Houben, Arlette Vrusch en Casper Gelderblom. De wethouders behandelen ieder een aantal zaken die zijn vastgelegd in de portefeuilleverdeling. Interim gemeentesecretaris Rob van Wuijtswinkel staat het college van burgemeester en wethouders bij de uitoefening van hun taak terzijde en is daarnaast algemeen directeur van de ambtelijke organisatie. Die ambtelijke organisatie geeft uitvoering aan het beleid en de besluiten van het bestuur.
14
Roel Wever Burgemeester • Openbare orde en veiligheid • Integrale handhaving • (Eu)regionale samenwerking • Strategie en lobby • Personeel en Organisatie • Communicatie • Stadsmarketing • Lokale democratie • Buurtgericht werken Jordy Clemens (SP) Wethouder onderwijs, cultuur, erfgoed en centrumontwikkeling • Onderwijs • Cultuur & erfgoed • Evenementen • Centrumontwikkeling • Stadsdeelwethouder Hoensbroek • Locoburgemeester Marco Peters (CDA) Wethouder beheer en onderhoud, mobiliteit, ruimtelijke ordening en ouderenbeleid • Ruimtelijke ordening • Beheer en onderhoud • Mobiliteit • Herstructurering • Buurtvoorzieningen • Ouderenbeleid • Stadsdeelwethouder Heerlen-Zuid Wil Houben (VVD/D66) Wethouder economie en arbeidsmarkt, financiën, sport, duurzaamheid • Economie • Arbeidsmarkt • Participatie • Sport • Financiën • Duurzaamheid • Stadsdeelwethouder Heerlen-Stad Arlette Vrusch (SP) Wethouder jeugd en armoedebestrijding, welzijn en zorg • Welzijn • Volksgezondheid • Wmo/zorg • Jeugd • Armoedebestrijding
15
Casper Gelderblom (PvdA/PvdD/GroenLinks) Wethouder wonen, milieu en circulariteit, dienstverlening, vastgoed en Heerlen-Noord • Wonen • Omgevingswet • Milieu • Afval en circulariteit • Biodiversiteit en dierenwelzijn • Dienstverlening (in- en extern) • Vastgoed • Coördinatie Heerlen-Noord • Stadsdeelwethouder Heerlerheide
16
17
Kerncijfers Kerngegevens per 31 december
omschrijving A. Sociale structuur Aantal inwoners: waarvan: 0 t/m 14 jaar 15 t/m 64 jaar 65 jaar en ouder Aantal uitkeringsdossiers Participatiewet
2021
2022
2023
2024
2025
86.936
86.845
87.122
87.461
87.522
11.080 55.402 20.454
11.128 55.031 20.686
11.290 54.817 21.015
11.325 54.859 21.277
11.245 54.568 21.709
3.800
3.639
3.574
3.548
3.619
Bron: Parkstad in Cijfers, gemeente Heerlen, bewerkt door bureau Onderzoek & BI
Kerngegevens per 31 december
omschrijving
2021
2022
2023
2024
2025
B. Fysieke structuur Aantal woningen
45.982
46.271
46.474
46.697
46.795
45.520
45.520
45.520
45.520
45.520
100
100
100
100
100
Oppervlakte van wegen x 1.000 m : waarvan: -wegen en straten in verkeersgebieden en verblijfsgebieden
5.401
5.421
5.333
5.345
5.340
3.282
3.338
3.878
3.887
3.874
Fietspaden Trottoirs
380 1.739
341 1.742
343 1.823
345 1.828
354 1.817
6.181
6.279
6.424
6.442
6.389
2
Oppervlakte gemeente x 1.000 m -binnenwater
2
2
Aantal x 1.000 m openbaar groen
Bron: Grootschalige basiskaart gemeente Heerlen
18
Kerngegevens per 31 december
omschrijving
2021
2022
2023
2024
2025
443.931
474.929
542.096
561.589
577.362
Opbrengsten belastingen totaal, waarvan -niet gebonden heffingen -gebonden heffingen -overige heffingen en leges
51.473
56.264
54.674
57.662
60.776
27.868 20.215 3.390
30.189 21.421 4.654
29.816 21.602 3.256
31.303 22.741 3.618
32.864 23.866 4.046
Gemeentefonds
283.224
312.658
317.667
337.734
364.380
Vaste schuld
307.458
288.792
328.625
309.958
291.292
Aantal inwoners
86.936
86.845
87.122
87.461
87.522
Gewone uitgaven Opbrengsten belastingen totaal, waarvan -niet gebonden heffingen -gebonden heffingen -overige heffingen en leges
5,11 0,59
5,47 0,65
6,22 0,63
6,42 0,66
6,60 0,69
0,32 0,23 0,04
0,35 0,25 0,05
0,34 0,25 0,04
0,36 0,26 0,04
0,38 0,27 0,05
Gemeentefonds
3,26
3,60
3,65
3,86
4,16
Vaste schuld
3,54
3,33
3,77
3,54
3,33
C. Financiële structuur (x € 1.000) Gewone uitgaven
Per inwoner:
19
JAARVERSLAG
20
21
1. Bestuurssamenvatting Voor u ligt de jaarrekening 2025 van de gemeente Heerlen. Dit document vormt het afsluitende onderdeel van de Planning- en Controlcyclus over het begrotingsjaar 2025. Met deze jaarrekening legt het college van burgemeester en wethouders verantwoording af over het gevoerde beleid, de bereikte resultaten en de financiële positie van de gemeente in het afgelopen jaar. In de novembernota 2025, de laatste financiële tussenrapportage over het lopende begrotingsjaar, werd al een eerste beeld geschetst van de financiële ontwikkeling van de gemeente. We konden u in deze nota een prognose van het jaarresultaat voorleggen ter hoogte van 5,4 miljoen euro positief. Het definitieve resultaat over 2025 kunnen we thans vaststellen op 9,8 miljoen euro. Het verschil zit enerzijds in enkele geringe afwijkingen en anderzijds hadden we te maken met een meevaller binnen onze gemeentefonds inkomsten. Naast deze financiële informatie kijken we in deze bestuurssamenvatting terug naar belangrijke, relevante en kleurrijke gebeurtenissen in het afgelopen begrotingsjaar. Werken aan sterke buurten en een eerlijke woningmarkt Wonen en leefbaarheid stonden in 2025 nadrukkelijk op de bestuurlijke agenda. We hebben verschillende maatregelen genomen om buurten te versterken en de woningmarkt beter in balans te brengen.
Een belangrijke stap hierin was het beleidsprogramma ‘Grip op Wonen 2.0’. Met dit pakket aan maatregelen hebben we onze aanpak tegen malafide verhuurders, leegstand en woekerhuren kunnen aanscherpen. Verhuurders die zich niet houden aan de regels voor goed verhuurderschap kunnen voortaan een bestuurlijke boete krijgen. Ook wordt in meer buurten een verhuurdersvergunning verplicht en worden leegstaande panden actiever aangepakt. Hiermee willen we huurders beter beschermen en de woonkwaliteit in kwetsbare buurten verbeteren. Daarnaast heeft Heerlen een fundamentele koers ingezet met een nieuwe strategie die gebaseerd is op de drie woonpijlers: Investeren, Koesteren en Reguleren. Met deze aanpak willen we de concentratie van armoede en kwetsbaarheid doorbreken en bouwen aan sterke en stabiele gemeenschappen. Door vanuit de groeiambities van de stad nieuwe woningen toe te voegen, voor verschillende inkomensgroepen, ontstaat er een betere mix in buurten. Tegelijkertijd worden kwetsbare verhuisbewegingen naar bepaalde wijken gereguleerd. De Rijksoverheid heeft deze aanpak ondersteund door groen licht te geven voor toepassing van de Wet Bijzondere Maatregelen Grootstedelijke Problematiek (WBMGP), die in de regio ook wel de Parkstadwet wordt genoemd. Vanaf 2026 kan deze wet worden ingezet om in specifieke buurten de instroom van kwetsbare huishoudens van buiten de regio te reguleren.
Ook op het gebied van woningbouw werden belangrijke stappen gezet in 2025. In samenwerking met woningcorporaties en andere partners zijn diverse projecten gestart of voorbereid. Zo werd een intentieovereenkomst gesloten met Wonen Limburg Accent voor de ontwikkeling van huurwoningen aan de Spoorsingel in het kader van de gebiedsontwikkeling Willemskwartier. De woningen vormen de eerste stap in een bredere herstructurering van het gebied tussen Spoorsingel, Kempkensweg en Willemstraat. Daarnaast werd de verduurzamingsslag voortgezet. Zo startte in 2025 de bouw van 147 nieuwe duurzame woningen in Slakhorst. Deze woningen worden gebouwd in de oorspronkelijke stijl van de mijnkolonie en combineren historisch erfgoed met moderne duurzaamheidseisen, zoals energielabel A+++ en gasloze installaties. Ook ontvingen we van het Rijk een bijdrage van 6,1 miljoen euro uit de regeling Woningbouw op korte termijn (WOKT 2.0). Deze middelen worden ingezet voor infrastructuur en mobiliteitsmaatregelen die nodig zijn om woningbouwprojecten te versnellen, onder andere in Hoensbroek-Centrum en de gebieden Heerlen-Centrum en Molenberg. Grote impuls voor Heerlen-Noord Een van de belangrijkste ontwikkelingen in 2025 was de verdere versterking van het Nationaal Programma Heerlen-Noord.
Samen met het Rijk en regionale partners werkten we gestaag verder aan een generatielange aanpak om de leefbaarheid en sociaaleconomische positie van Heerlen-Noord
22
structureel te verbeteren. In juni 2025 werden nieuwe afspraken ondertekend tussen het Rijk en de gemeente. Het Rijk investeert vanuit de gemaakte Woontopafspraken ruim 20 miljoen euro in woningbouw en leefbaarheid in Heerlen-Noord. Met deze investering kan de komende jaren worden gewerkt aan nieuwe woningen, verbeteringen in de openbare ruimte en versterking van maatschappelijke voorzieningen. Tussen 2025 en 2030 wordt in Heerlen-Noord gestart met de bouw van minimaal 1.500 nieuwe woningen. Deze plannen maken deel uit van de bredere Parkstedelijke ambitie om tot 2030 in totaal 5.000 woningen te realiseren in onze regio. Daarmee markeren we definitief de overgang van een krimpperiode naar een periode van groei. Belangrijk uitgangspunt hierbij is het principe ‘mengen zonder te verdringen’. Nieuwe woningen voor midden- en hogere inkomensgroepen worden toegevoegd zonder dat bestaande bewoners met lagere inkomens uit de wijk worden gedrukt. Zo ontstaat een evenwichtige woningvoorraad en een gezonde sociale mix. Investeren in onderwijs en kennis (Heerlen Kennisstad) In 2025 hebben we ook belangrijke stappen gezet in de verdere ontwikkeling tot kennis- en onderwijsstad. Onderwijs en innovatie zien we als belangrijke motoren voor economische ontwikkeling, talentbehoud en brede welvaart.
Een onderzoek van PricewaterhouseCoopers (PWC) bevestigde dat investeringen in hoger onderwijs een positief effect hebben op de regionale economie en de leefbaarheid van de stad. Mede op basis van deze inzichten werken we samen met de Universiteit Maastricht en Zuyd Hogeschool aan een versterking van hun aanwezigheid in Heerlen. In dit kader werd Promenade I aangewezen als voorkeurslocatie voor een mogelijke vestiging van de Universiteit Maastricht. Daarnaast presenteerden we een onderwijs-investeringsagenda van ruim 30 miljoen euro. Met deze agenda wordt de komende jaren geïnvesteerd in onderwijs, onderzoek en talentontwikkeling, en de verbinding hiertussen in het onderwijs-ecosysteem. Het doel is om studenten en professionals aan de stad te binden en tegelijkertijd innovatieve samenwerking tussen onderwijs, bedrijfsleven en overheid te stimuleren. Sociaal beleid en kansen voor inwoners Naast fysieke ontwikkeling bleef ook de sociale ontwikkeling van de stad een belangrijk aandachtspunt. Verschillende initiatieven waren gericht op het vergroten van kansen voor inwoners en het versterken van sociale samenhang. Zo hebben we gewerkt aan de opening van een nieuw Jongeren Informatie Punt in het centrum van Heerlen. Jongeren tussen 16 en 27 jaar kunnen hier zonder afspraak binnenlopen met vragen over onder andere studie, werk, wonen, geldzaken en gezondheid.
Dit Informatie Punt moet jongeren sneller helpen bij het vinden van de juiste ondersteuning en begeleiding. Ook voor ouderen werd in 2025 nieuw beleid vastgesteld. Met het Heerlens Ouderen Akkoord 2025– 2030 zette we in op vitaliteit, verbondenheid en participatie van senioren. Het akkoord is tot stand gekomen na uitgebreide gesprekken met inwoners en organisaties in de stad. Binnen dit beleid worden bestaande initiatieven voortgezet, zoals het beweegprogramma Senior Actief en het gratis bibliotheekabonnement voor inwoners van 65 jaar en ouder. Dit abonnement heeft inmiddels geleid tot een sterke groei van het aantal oudere bibliotheekleden. Daarnaast worden nieuwe initiatieven gestart, waaronder de Heerlense Senioren Academie en een Seniorentelefoon. Ook werd gewerkt aan verbeteringen in de maatschappelijke opvang. Als centrumgemeente voor Parkstad heeft Heerlen samen met partners een verbeterplan opgesteld om de opvang van dak- en thuislozen te versterken. Door per persoon beter in kaart te brengen welke ondersteuning nodig is, wordt de toegang tot opvang verbeterd en wordt gewerkt aan een betere door- en uitstroom. Duurzaamheid en energietransitie In 2025 zette Heerlen belangrijke stappen in de verduurzamingsslag van de woningvoorraad. Met nieuwe subsidieregelingen willen we inwoners helpen hun woningen energiezuiniger te maken.
Onder de regeling Lokale Aanpak Isolatie kunnen eigenaar-bewoners met een woning met een laag energielabel en een relatief lage WOZ-waarde subsidie krijgen voor isolatiemaatregelen. Voor sommige huishoudens kunnen deze maatregelen volledig worden vergoed tot een bedrag van 4.000 euro.
23
Daarnaast is er een regeling tot stand gekomen gericht op het structureel aanpakken van energiearmoede. Voor huishoudens met een laag inkomen en hoge energielasten kan tot 10.000 euro per woning beschikbaar worden gesteld voor energiebesparende maatregelen. Met deze regelingen willen we niet alleen bijdragen aan klimaatdoelen, maar ook aan lagere energielasten voor inwoners en een betere woonkwaliteit. Versterken van buurten en voorzieningen In 2025 is ook gewerkt aan een betere balans in de spreiding van maatschappelijke voorzieningen over de stad. Sommige buurten hebben relatief veel maatschappelijke functies, zoals zorginstellingen of opvangvoorzieningen. Dit kan de leefbaarheid onder druk zetten. Daarom heeft het college een voorstel gedaan om het omgevingsplan aan te passen. In de toekomst is het niet meer vanzelfsprekend dat elk pand met een maatschappelijke bestemming voor elke vorm van maatschappelijke dienstverlening gebruikt kan worden. In veel gevallen zal daarvoor een vergunning nodig zijn. Hiermee willen we sturen op een evenwichtige verdeling van voorzieningen over de stad. Ook in bestaande buurten hebben we geïnvesteerd in verbetering van de woonomgeving. In de Kasteelbuurt werd besloten tot een herstructurering waarbij 38 woningen worden gesloopt en 68 woningen worden gerenoveerd.
De wijk moet zo worden voorbereid op de toekomst, met meer groen en betere leefomstandigheden voor bewoners. Stad, cultuur en identiteit Naast wonen en sociale ontwikkeling bleef ook de aandacht voor cultuur, erfgoed en ontmoeting een belangrijk onderdeel van ons stedelijk beleid. In 2025 sloten we het Jaar van het Heerlens Erfgoed af met de feestelijke opening van de gerenoveerde Schelmentoren. Met een openluchtvoorstelling werd het monument opnieuw in gebruik genomen. De toren krijgt een nieuwe functie waarin bezoekers kennis kunnen maken met verschillende verhalen uit de geschiedenis van Heerlen. Ook werd geïnvesteerd in sport en ontmoeting voor jongeren. Het indoor skatepark The Promise werd volledig gerenoveerd en opnieuw geopend. De vernieuwde skatebaan biedt jongeren een plek om te sporten, talent te ontwikkelen en elkaar te ontmoeten. Strategische koers voor de toekomst Een belangrijke mijlpaal in 2025 was de vaststelling van de Omgevingsvisie Heerlen 2050 ‘Een oude stad met een jong hart’. Deze visie vormt het strategische kader voor de ontwikkeling van de stad in de komende 25 jaar. De visie schetst hoe Heerlen wil doorgroeien tot een gezonde, groene en vitale stad met circa 100.000 inwoners.
Daarbij staan zes centrale thema’s centraal, waaronder het versterken van voorzieningen voor jongeren, het verkleinen van sociaaleconomische achterstanden en het creëren van een aantrekkelijke leefomgeving. De omgevingsvisie is tot stand gekomen in nauwe samenwerking met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. Daarmee vormt zij een breed gedragen basis voor toekomstige ruimtelijke en maatschappelijke ontwikkelingen. Tot slot Het jaar 2025 was voor Heerlen een jaar waarin belangrijke stappen zijn gezet richting een sterke en toekomstbestendige stad. De gemeente heeft geïnvesteerd in wonen, onderwijs, duurzaamheid en sociale ontwikkeling. Tegelijkertijd werd gewerkt aan het versterken van buurten en het verbeteren van de leefbaarheid voor inwoners. Met een positief financieel resultaat van 9,8 miljoen euro vóór bestemming sluit de gemeente het begrotingsjaar 2025 af. Samen met inwoners, partners en andere overheden blijven we werken aan een stad waarin mensen graag wonen, werken, leren en leven, een stad met een rijke geschiedenis en een toekomst vol kansen.
24
25
2. Programma’s 2.1.0 Programma Bestuur en ondersteuning Portefeuillehouders: Roel Wever, Casper Gelderblom, Wil Houben Wat hebben we bereikt? Vanuit het kernthema bestuurskracht werken we als stad aan het versterken van samenwerkings-, uitvoerings- en organisatiekracht. We zetten in op het versterken van onze positie als centrumgemeente ten gunste van de regio, zoals verwacht door partners als de provincie, het Ministerie van BZK en onze Duitse buurgemeenten. Dit draagt bij aan een snellere realisatie van breed gedragen beleid en uitvoering. Samen met de stad zoeken we voortdurend naar partners met gezamenlijke doelen om optimaal gebruik te maken van de beschikbare middelen.
Wat heeft het programma gekost? Programma 0:
Baten
Lasten
Saldo
Bestuur en Ondersteuning
Prim. Bijgest. Rekening Prim. Bijgest. Rekening Prim. Bijgest. Rekening begroting begroting 2025 begroting begroting 2025 begroting begroting 2025 2025 2025 2025 2025 2025 2025 KT Bestuurskracht (C ommunicatie en regionale -116 -116 -68 -5.288 -5.537 -9.556 -5.404 -5.653 -9.624 Samenwerking) KT Dienstverlening
Resultaat 2025
-3.971
1.741
2.498
2.947
-4.050
-4.801
-4.601
-2.309
-2.304
-1.653
650
KT Middelen en heffingen
387.575
392.545
413.148
-62.975
-62.244
-66.892
324.600
330.302
346.257
15.955
Gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten Bestemming
389.200
394.927
416.027
-72.314
-72.583
-81.048
316.887
322.345
334.979
12.634
1.029
1.478
1.825
-5.374
-7.422
-8.182
-4.345
-5.944
-6.357
-413
Gerealiseerde resultaat
390.229
396.406
417.852
-77.688
-80.005
-89.230
312.541
316.401
328.622
12.222
V
Bedragen x € 1.000
De lasten 2025 zijn als volgt verdeeld over de kernthema’s:
Risico’s Onze ambities en opgaven zijn groot. De afgelopen jaren hebben we een sterk imago opgebouwd bij diverse partners en onze netwerken aanzienlijk uitgebreid. De resultaten hiervan zijn duidelijk zichtbaar in de stad, zoals bij programma’s als Heerlen-Noord en de ontwikkeling van het Centrum en het onderwijs naar de binnenstad. Dit heeft geleid tot nog meer en ambitieuzere afspraken. Ons toekomstige
26
succes in het verwerven van externe middelen en het aantrekken van samenwerkingspartners hangt af van ons vermogen om lopende afspraken na te komen. Als we hierin tekortschieten, neemt het vertrouwen in ons af en verkleinen onze kansen om te blijven werken aan de grote ambities voor onze stad en regio.
Beleidsindicatoren
Bestuur en Ondersteuning
Beleidsindicatoren
De grootste afwijkingen binnen het kernthema bestemming worden hieronder toegelicht: Kernthema
Afwijkingen worden veroorzaakt door:
Baten
Bestemming
Dotatie bestemmingsreserve ICT-Diensten Vanuit de bedrijfsvoering ondersteunen we de dienstverlening aan inwoners en de interne organisatie met IT-projecten (o.a. vervanging software). Door inkoop- en aanbestedingstrajecten, arbeidsmarktkrapte en beperkte beschikbaarheid bij leveranciers lopen sommige projecten over de jaargrens heen. C f. het raadsbesluit van 27 september 2023 wordt het incidentele surplus via bestemming toegevoegd aan de reserve IC T-diensten. Diverse afwijkingen.
Totaal kernthema Bestemming Bedragen x € 1.000
27
-682
I
V(oordeel)+ / N(adeel)V/N
118
-77
I
V/N
346
-759
228
Lasten
I/S
-413
Kernthema Bestuurskracht Wat hebben we gedaan, opgeleverd? We onderhielden structureel en onafgebroken bestuurlijke en ambtelijke netwerken, en monitorden externe geldstromen. We droegen voortdurend het verhaal van Heerlen uit en zorgden voor verbindingen tussen interne en externe ontwikkelingen. Het was (en blijft) onze uitdaging om met beperkte middelen de juiste dingen te doen, in relatie tot de met de stad en partners gemaakte afspraken zowel financieel als kwalitatief/kwantitatief. We onderhielden en versterkten onze lobbykracht richting Den Haag, Düsseldorf en Brussel, samen met onze regionale partners. Dat resulteerde o.a. in verhoudingsgewijs veel bezoeken van bewindslieden en enkele succesvolle eigen lobbycampagnes zoals bijvoorbeeld tijdens Cultura Nova. Maar ook andere belangrijke bewegingen zoals bijvoorbeeld de ontwikkelingen rondom de UM die concrete interesse toonde in onze regio, hetgeen resulteerde in een gezamenlijke Regiodeal aanvraag en plannen om te komen tot het huisvesten van enkele studierichtingen in het centrum van de stad. We zagen dat in Zuid-Limburg gemeenten, bedrijven en instellingen elkaar steeds beter weten te vinden maar alleen dan wanneer we er in slaagden om de meerwaarde van deze samenwerking te duiden. Dit bleek overigens cruciaal te zijn om structuurversterkende ontwikkelingen op de agenda te krijgen.
Denk daarbij aan de campussen, de (internationale) treinverbindingen, de verduurzaming van Chemelot, de Einstein telescoop de defensie investeringen in onze regio en de AI Gigafactory in Julich. Ook in 2025 lukte het ons onverminderd om Zuyderlanddossiers aan te kaarten in Den Haag en in de regio. We zijn samen met het Rijk op zoek gegaan naar een langjarig partnerschap, inclusief financiële betrokkenheid voor een generatielange inhaalrace wat betreft kwetsbare focusgebieden in onze stad. Ook in 2025 waren we vertegenwoordigd in netwerken als VNG en G40 en participeerden ook actief hierin. Regelmatig waren we in Den Haag waar we effectief in gesprek gingen over onze kansen en uitdagingen. Doordat de burgemeester in het bestuur van de VNG zitting heeft, is de relatie daarmee bijzonder sterk. In het afgelopen jaar hebben we ingezet op effectieve communicatie om de samenwerking met inwoners, bedrijven, maatschappelijke organisaties en buurgemeenten te verbeteren. Door duidelijk, eerlijk en vooral tijdig te communiceren, hebben we bijgedragen aan betere onderlinge afstemming en meer wederzijds begrip. We hebben communicatie nadrukkelijk benut om het imago van Heerlen, zowel binnen als buiten de regio, te versterken. Hiermee hebben we bijgedragen aan de aantrekkingskracht van de stad voor nieuwe bewoners, bezoekers en investeerders.
We hebben zichtbaar gemaakt dat we trots zijn op onze stad, successen delen en met lef en daadkracht blijven bouwen aan Heerlen. Afgelopen jaar hebben we er bewust op gestuurd dat de gemeente zichtbaar en herkenbaar bleef als betrouwbare bron van informatie. We hebben in voorkomende gevallen regie gevoerd op inhoud en consistente boodschappen. Daarnaast hebben we actief maatschappelijke ontwikkelingen en sentimenten gemonitord, zodat onze communicatie bleef aansluiten bij wat er leeft in de samenleving.
Wat heeft het gekost? Het totale resultaat van het kernthema Bestuurskracht wordt hieronder weergegeven: Programma 0: Bestuur en Ondersteuning
KT Bestuurskracht
Baten
Lasten
Saldo
Prim. Bijgest. Rekening Prim. Bijgest. Rekening Prim. Bijgest. Rekening begroting begroting 2025 begroting begroting 2025 begroting begroting 2025 2025 2025 2025 2025 2025 2025 -116 -116 -68 -5.288 -5.537 -9.556 -5.404 -5.653 -9.624
Bedragen x € 1.000
28
Resultaat 2025
-3.971
N
De grootste afwijkingen binnen het kernthema worden hieronder toegelicht: Kernthema
Afwijkingen worden veroorzaakt door:
Baten
Bestuurskracht
Raad & raadsfracties Hogere kosten door stijging van rechtswege van de vergoedingen voor raads- en commissieleden.
-194
S
V(oordeel)+ / N(adeel)N
Pensioenen Ambtsdragers/ Wet Toekomst Pensioenen (WTP) C f. aangegeven in de novembernota 2025 is er in verband met de overgang naar de WTP en op basis van landelijke berekeningen een aanvulling op de pensioenvoorziening noodzakelijk.
-3.560
I
N
Accountantskosten Hogere accountantskosten doordat de aanbesteding hoger is uitgevallen. Dit komt o.a. door toename van de SiSa-regelingen.
-155
I
N
C entrale verantwoording personeelsgerelateerde lasten.
-118
I
N
47
9
I
V
47
-4.018
Diverse afwijkingen. Totaal kernthema Bestuurskracht Bedragen x € 1.000
29
Lasten
I/S
-3.971
Kernthema Dienstverlening Wat hebben we gedaan, opgeleverd? In onze dienstverlening staat de behoefte van de Heerlenaar centraal. Samen zetten we het goede voort en verbeteren wat beter kan. Dit doen we door continu naar de stem van onze inwoners, ondernemers, studenten en alle andere mensen die in onze stad actief zijn te luisteren. We bieden onze diensten fysiek en persoonlijk waar het nodig is, en digitaal waar het kan. Goede en betrouwbare dienstverlening In 2024 is in onze Leidraad Dienstverlening ‘Met oog voor de Heerlenaar’ vastgesteld. De gemeente Heerlen vertaalt de Leidraad in 2025 naar een concrete en pragmatische aanpak die aansluit bij de kernwaarden van de stad. Met dit plan borgen we dat de 7 principes uit de Leidraad zichtbaar en voelbaar worden in onze dienstverlening en door de hele organisatie heen. Deze aanpak heet Dienstverlening in actie. We kiezen voor een werkwijze die gebaseerd is op het integraal oplossen van de dienstverleningsvraagstukken. Daarvoor zijn een aantal overlegtafels gecreëerd. Een inwonerstafel, een digitale tafel en een gedragstafel. Daarnaast is er een regietafel die zorgt voor de overkoepelende sturing en bewaking zodat alle tafels effectief samenwerken om een optimaal resultaat te realiseren. Het jaar 2025 hebben we gebruikt om de structuur in te richten en op te starten.
We gaan aan de slag met gebruikersvragen op het gebied van ondernemers, heldere taal en uitleg en betrokken inwoners. Digitale dienstverlening Intern zijn we bezig met een moderniseringsslag van onze informatiesystemen. Hierdoor kunnen we juiste informatie, op het juiste moment gebruiken. Dit heeft effect op de diensten die we verlenen. Een voorbeeld hiervan is het digitaal inwonerportaal en het proces van aanvragen leerlingenvervoer 2025. Hierdoor zijn meer aanvragen digitaal binnengekomen (minder papierwerk) en kan de inwoner de status van de aanvraag zien (minder telefoontjes voor klantcontactcentrum). Daarnaast is de papieren weg nog steeds mogelijk. Inwoners kunnen dus kiezen voor hun voorkeurskanaal. In 2025 zijn we gestart met de aanbesteding van een vak applicatie voor het sociaaldomein. Deze maakt het mogelijk om digitaal zaken te doen en inwoners 24/7 te informeren. Nieuwe website Heerlen.nl is vernieuwd. De website informeert onze inwoners en is hét portaal voor de producten en diensten die we leveren. Het is een website die voor iedereen toegankelijk en bruikbaar is, ongeacht fysieke of cognitieve beperkingen. We zijn in 2025 ook gestart met voorbereidingen om een AI chat-bot toe te voegen aan de website. Zaterdagopenstelling We hebben in 2025 geëxperimenteerd met een eerste zaterdagopenstelling van de publieksbalies.
Tijdens de zaterdagopenstelling werden de publieksbalies geopend om te experimenteren in hoeverre er behoefte ligt bij de burger om afspraken te plannen op een zaterdag. Burgers konden op 6 december terecht voor de aanvraag van hun reisdocument of rijbewijs, voor het doorgeven van hun verhuizing of de aanvraag van een uittreksel uit de basisregistratie. In 2026 heeft er inmiddels ook één zaterdagopenstelling plaatsgevonden op 10 januari voor hetzelfde experiment. Verkiezingen In 2025 hebben de Tweede Kamerverkiezingen plaatsgevonden. Wederom is er extra aandacht besteed aan de toegankelijkheid van de stemlocaties door het plaatsen van drempelhulpen en zijn er hulpkrachten ingezet om een betere toegang tot het stembureau mogelijk te maken. In samenwerking met de rekenkamer is een overzicht en plan opgesteld om de toegankelijkheid verder te bevorderen. Ook is de stemmal weer ingezet met audiovisuele ondersteuning. De verkiezingen zijn succesvol afgerond, waarbij geen fouten of bijzonderheden zijn geconstateerd.
30
Wat heeft het gekost? Het totale resultaat van het kernthema Dienstverlening wordt hieronder weergegeven: Programma 0:
Baten
Bestuur en Ondersteuning
KT Dienstverlening
Lasten
Saldo
Prim. Bijgest. Rekening Prim. Bijgest. Rekening Prim. Bijgest. Rekening begroting begroting 2025 begroting begroting 2025 begroting begroting 2025 2025 2025 2025 2025 2025 2025 1.741 2.498 2.947 -4.050 -4.801 -4.601 -2.309 -2.304 -1.653
Resultaat 2025
650
V
Bedragen x € 1.000
De grootste afwijkingen binnen het kernthema worden hieronder toegelicht: Kernthema
Afwijkingen worden veroorzaakt door:
Baten
Dienstverlening
RNI Toename van gecombineerde aanvragen vanuit de grensgemeenten. Aanvragen worden samengevoegd met actualiseren RNI gegevens waardoor betrokkenen aansluitend een DigiD kunnen aanvragen. Dit leidt tot hogere leges opbrengsten. Hiernaast een stijging van het aantal inschrijvingen NAVO-militairen wat eveneens bijdraagt aan hogere inkomsten.
73
-5
I
V(oordeel)+ / N(adeel)V/N
Loket Burgerzaken (uitgifte documenten) Gedurende het jaar zijn meer aanvragen voor reisdocumenten gedaan, mogelijk vanwege de aankomende paspoortpiek en hogere leges in 2026. Daarnaast zijn er diverse andere vergoedingen ontvangen. Hiertegenover staan ook hogere personeel kosten.
341
-51
I
V/N
Verkiezingen Er is extra financiering vanuit het Rijk ontvangen voor de vervroegde Tweede Kamerverkiezing in oktober 2025.
69
I
V
C entrale verantwoording personeelsgerelateerde kosten.
148
I
V
36
40
I
V
450
201
Diverse afwijkingen. Totaal kernthema Dienstverlening Bedragen x € 1.000
31
Lasten
I/S
650
Kernthema Middelen en heffingen Wat hebben we gedaan, opgeleverd? Binnen dit kernthema gaat het over het beschikbaar krijgen van voldoende middelen om de doelen en de daarbij horende maatschappelijke effecten, die in de diverse programma’s zijn verwoord, te realiseren en deze middelen vervolgens doelmatig te besteden. Belangrijkste taken binnen dit kernthema zijn: • Het uitvoering geven aan de treasury-functie (onder andere financieringsinstrumenten en risicobeheersing); • Het scheppen van kaders voor de belastingheffing en -inning van lokale belastingen (zie paragraaf ‘Lokale heffingen’); • Het beheer en de advisering rondom verworven aandelenkapitaal van de gemeente Heerlen en het jaarlijks te genereren dividend; • Verhogen van inkomende, externe subsidies; • Het beheer van en de advisering rondom het gemeentefonds (zie paragraaf ‘Algemene dekkingsmiddelen’). Het kernthema middelen en heffingen gaat over diverse onderwerpen. Deze onderwerpen worden verder uitgewerkt in de paragrafen. Wij kiezen ervoor, in het kader van duidelijkheid en transparantie, om de onderwerpen in een keer geheel uit te werken in plaats van deze opgesplitst te beschrijven onder de programma’s en een gedeelte onder de paragrafen. In onderstaand overzicht staan de onderwerpen met verwijzing naar de betreffende paragraaf.
Onderwerp Financiën (inclusief Planning & Control) Coördinatie deelnemingen Bedrijfsvoering Burgerzaken, belastingen en heffingen Gemeentefonds, dividenden Onderhoud kapitaalgoederen Risicomanagement Vastgoed, gronden en beheer Grondexploitatie Wet Open Overheid (WOO)
Paragraaf Financiering Verbonden partijen Bedrijfsvoering Lokale heffingen Algemene dekkingsmiddelen Onderhoud kapitaalgoederen Weerstandsvermogen en risicobeheersing Grondbeleid Grondbeleid Openbaarheid
Wat heeft het gekost? Het totale resultaat van het kernthema Middelen en heffingen wordt hieronder weergegeven: Programma 0:
Baten
Bestuur en Ondersteuning
KT Middelen en heffingen
Lasten
Saldo
Prim. Bijgest. Rekening Prim. Bijgest. Rekening Prim. Bijgest. Rekening begroting begroting 2025 begroting begroting 2025 begroting begroting 2025 2025 2025 2025 2025 2025 2025 387.575 392.545 413.148 -62.975 -62.244 -66.892 324.600 330.302 346.257
Resultaat 2025
15.955
V
Bedragen x € 1.000
De grootste afwijkingen binnen het kernthema worden hieronder toegelicht: Kernthema
Afwijkingen worden veroorzaakt door:
Baten
Middelen en heffingen
Dividend Enexis De dividenduitkering Enexis werd op basis van het dividend in 2024 begroot op €75.000. De daadwerkelijke dividenduitkering in 2025 is hoger en betekent een voordeel ten opzichte van de begroting.
190
I
V(oordeel)+ / N(adeel)V
Dividend BNG Het dividend Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) werd op basis van het dividend in 2024 begroot op € 917.000. De daadwerkelijke dividenduitkering in 2025 is hoger en betekent een voordeel ten opzichte van de begroting.
152
I
V
32
Lasten
I/S
Kernthema
Afwijkingen worden veroorzaakt door:
Baten
Lasten
Rentelasten Er is sprake van een voordeel op de rentelasten. Door meer ontvangen subsidies en minder uitgaven inzake investeringen was er meer geld beschikbaar uit eigen middelen voor financiering van de activiteiten / de liquiditeitspositie was hoger dan verwacht. Gevolg is dan dat je minder geld (kort/lang) aantrekt van banken waar je rekening mee had gehouden. Dan ontstaat er een voordeel door minder rentelasten. Daarnaast was er ook nog sprake van renteverlagingen in de markt, waardoor geld, voor het deel dat je wel hebt aangetrokken, nog goedkoper werd dan verwacht en daardoor een voordeel is ontstaan.
2.130
I/S I
V(oordeel)+ / N(adeel)V
Rentebaten Het voordeel rentebaten betreft grotendeels de inkomsten voor de verstrekte lening aan Solido, dit was niet voorzien in de begroting. Daarnaast is er nog een voordeel op rentebaten in 2025 door verschuiving in de tijd van aflossingen op verstrekte leningen.
274
I
V
OZB-inkomsten Bij het opstellen van de begroting wordt gerekend met concept herwaarderingscijfers van de BsGW. Het herwaarderingsproces (waardebepaling) van woningen en nietwoningen is dan nog niet volledig afgerond. De definitieve herwaardering is hoger uitgevallen, waardoor er een voordeel op de OZB-inkomsten is.
849
I
V
Gemeentefonds De uitkering van het gemeentefonds wordt aangepast op basis van ontwikkelingen binnen de rijksbegroting, actualisatie van (verdeel)maatstaven, taakmutaties en bijstellingen van integratie- en decentralisatie-uitkeringen. Voor een uitgebreide toelichting zie de paragraaf Gemeentefonds.
16.538
I
V
Gemeentefonds In de decembercirculaire 2025 is compensatie voor medewerkers van sociaal ontwikkelbedrijven voor een bedrag van € 1.271.400 verwerkt. Daarnaast is compensatie voor de kosten van zorg en ondersteuning voor Oekraïense ontheemden voor een bedrag van € 76.800 opgenomen. Tegenover het voordeel in Programma 0 staat een nadeel in Programma 6, waar de betreffende lasten voor 2025 zijn opgenomen.
1.348
I
V
Solido-IT Op basis van met name prijsontwikkelingen stijgt de bijdrage van Heerlen aan gemeenschappelijke regelingen. Daarnaast zorgt de verzelfstandiging van Solido voor een kostenverhoging door een BTW-effect.
-480
I
N
Drukwerk Hogere uitbestedingskosten externe repro (met name incidenteel bulkwerk) en daarnaast wordt de daling van het drukwerkvolume door digitalisering niet gerealiseerd.
-119
I
N
Contributies en lectuur Door met name verhoging van bijdragen van contributies (o.a. GGU Fonds) is een financieel nadeel ontstaan.
-108
S
N
71
I
V
226
I
N/V
Servicekosten ambtenarenhuisvesting Door met name gestegen schoonmaakkosten en beveiligingskosten zijn de kosten van ambtenarenhuisvesting gestegen.
-225
I
N
Instandhoudingskosten leegstaande panden Meer instandhoudingskosten leegstaande panden vanwege aankoop diverse panden en tijdelijk maatschappelijk/cultureel gebruik.
-57
I
N
I
V
Porto kosten De hoeveelheid verzonden post is afgenomen. Energielasten ambtenarenhuisvesting Doordat de energielasten lager zijn hebben we een voordeel op de lasten. We kunnen hierdoor echter ook maar voor een lager bedrag energiekosten doorbelasten, waardoor we een nadeel hebben aan de batenkant.
Vastgoed gebouwen Hogere huurinkomsten op vastgoed als gevolg van nieuwe overeenkomsten.
-151
84
Stadskantoor Tijdelijk borgen van veiligheid rondom het stadhuis (steiger).
-100
I
N
Leasekosten bedrijfsauto's Door stijgende kosten van nieuwe auto's nemen ook de leasekosten toe.
-160
I
N
I
V
I
N
I
V
Parkeeropbrengsten Er is meer gebruik gemaakt van de gemeentelijke parkeervoorzieningen.
156
Schades en vandalisme Budget is niet toereikend om (toenemende) schades en vandalisme te dekken. Onderuitputting kapitaallasten Er is sprake van een aantal projecten die op een later moment starten met het genereren van kapitaallasten, dit heeft in eerste instantie niet direct wat te maken met de projectrealisatie/ uitvoering.
-178
837
ICT Licentiekosten Vanuit de bedrijfsvoering ondersteunen we de dienstverlening aan inwoners en de interne organisatie met IT-projecten (o.a. vervanging software). Door inkoop- en aanbestedingstrajecten, arbeidsmarktkrapte en beperkte beschikbaarheid bij leveranciers lopen sommige projecten over de jaargrens heen. C f. het raadsbesluit van 27 september 2023 wordt het incidentele surplus via bestemming toegevoegd aan de reserve IC T-diensten.
576
I
V
Vennootschapsbelasting (VpB) Er is een afwijking ontstaan op de post vennootschapsbelasting. Deze wordt veroorzaakt doordat voorlopige aanslagen vennootschapsbelasting zijn voldaan, terwijl hiervoor geen budget is opgenomen in de begroting.
-88
I
N
33
Kernthema
Afwijkingen worden veroorzaakt door:
Baten
Onvoorzien Een toelichting op de besteding van de post onvoorzien is te vinden in de paragraaf Onvoorzien. Centrale verantwoording personeelsgerelateerde lasten Deze post heeft betrekking op personeelsgerelateerde lasten en wordt centraal toegelicht in de paragraaf bedrijfsvoering.
1.212
Lasten 1.481
I
V(oordeel)+ / N(adeel)V
-8.404
I
V/N
I
N/N
Diverse afwijkingen.
-61
-38
Totaal kernthema Middelen en heffingen
21.428
-5.473
Bedragen x € 1.000
34
I/S
15.955
35
2.1.1 Programma Veiligheid Portefeuillehouder: Roel Wever Wat hebben we bereikt? We hebben in 2025 verder ingezet op het vergroten van de veiligheid en leefbaarheid in Heerlen. Door een integrale aanpak en nauwe samenwerking met onze partners zijn concrete resultaten geboekt. Interventieteam Heerlen Het Interventieteam Heerlen is op het gebied van kennis en expertise verder versterkt en doorontwikkeld. Met bestuursrechtelijke maatregelen zoals het sluiten van drugspanden en dwangsommen voor straatdealers hebben we effectief kunnen optreden tegen overlast en criminaliteit en gevaarlijke situaties in woningen. Maar nog meer met preventieve controles van bedrijfspanden. Ook is de toepassing van de Wet Aanpak Woonoverlast steeds belangrijker bij aanhoudende overlast in wijken. Uitrol Sociaal Veilig Vanaf 2021 is de aanpak sociaal veilig de basis waarop alle andere interventies op het gebied van veiligheid en leefbaarheid worden gerealiseerd. De gebieds- en persoonsgerichte aanpak "Sociaal Veilig" heeft in Heerlen-Noord uitvoering gevonden. Regiodeal-financiering heeft deze inzet mogelijk gemaakt. Een nieuwe aanvraag is in 2025 ingediend en goedgekeurd, waardoor tijdelijke financiering voor 2026, 2027 en 2028 geborgd is. De aanpak Sociaal Veilig is in 2025 verder verbreed naar Heerlen-Zuid.
Ook andere gemeenten in Parkstad zijn inmiddels gestart met de aanpak, zoals Simpelveld, Kerkrade en Brunssum. Vanuit Heerlen zijn ervaringen gedeeld. CITICESS Project In samenwerking met Europese partnersteden hebben we via het CITICESS-project in 2024 en 2025 samen 23 (streefwaarde betrof 20) gezinnen met complexe problematiek ondersteund met de doorbraakmethode en inzet van gezinscoaches. Er zijn 23 doorbraken bereikt, waarbij meer dan € 2,3 miljoen aan maatschappelijke kosten zijn voorkomen. Er is een narratieve evaluatie uitgevoerd met 9 gezinnen. De inzet heeft gezorgd voor concrete verbeteringen bij kwetsbare gezinnen en waardevolle inzichten voor beleid. Wegens succes van de doorbraakmethode en in het kader van Pluswijken is de inzet van de doorbraakmethode uitgebreid naar heel Heerlen voor alle typen huishoudens (niet enkel gezinnen). Centrum Veiligheid, Leefbaarheid, Zorg & Recht Voor de realisatie van het centrum is afgelopen jaar verplicht ecologisch onderzoek verricht naar de vleermuis en zijn er tijdelijke maatregelen getroffen voor de bescherming van de aanwezige vleermuis. Ook is afgelopen jaar de sloop gestart en is het aanbestedingstraject voor de verbouwing afgerond. Het ingeschreven bedrag van de winnende aanbesteding zat boven het beschikbare budget.
Daarom zijn incidentele middelen vanuit duurzaamheid (voor de isolatiemaatregelen van energielabel C naar A) en programma Preventie met Gezag aangewend, zodat het investeringskrediet niet hoefde te worden opgehoogd. Dit centrum gaat een gezamenlijke locatie worden voor zorg- en veiligheidspartners. En zorgt voor zichtbaarheid, laagdrempelig contact met bewoners en betere samenwerking. Preventie met Gezag In 2025 hebben we met de Integrale Jeugd Aanpak Parkstad (IJAP) veel jongeren vroegtijdig in beeld gekregen en door het inzetten van interventies meestal kunnen voorkomen dat ze verder afglijden in de criminaliteit. Ondermijning aanpakken Het Interventieteam Heerlen heeft uitvoering gegeven aan het uitvoeringsprogramma Aanpak Ondermijning Heerlen waarbij onder meer growshops zijn gesloten en branchegerichte onderzoeken zijn uitgevoerd. Ook is stevig ingezet op nieuw en aangescherpt (handhavings)beleid om toezichthouders, boa’s en politie zoveel mogelijk praktische instrumenten te geven om (ondermijnde) criminaliteit aan te pakken. Inmiddels zijn het interventieteam en informatieknooppunt zodanig gepositioneerd dat er
36
sprake is van duidelijke processen. De samenwerking verloopt goed, maar er is blijvende aandacht voor onze doorontwikkeling. Het hernieuwde plan van aanpak ondermijning ligt hieraan ten grondslag. Informatiegestuurd werken Door dataverzameling en -analyse is onze aanpak effectiever geworden. Trends en risico’s worden sneller gesignaleerd, wat ingrijpen vergemakkelijkt en doelgerichter maakt. Ook zijn hardware, software en datavisualisatie-tools aangeschaft om een beeldkamer te realiseren, die wordt ingezet om data beter in beeld te brengen en het werk op straat te ondersteunen. Investeren in Toezicht & Handhaving Hoewel BOA’s geen politie kunnen vervangen, zijn zij een belangrijke aanvulling in het werken aan de leefbaarheid. In 2025 is – na de samenvoeging van twee teams in 2024 - geïnvesteerd in de team- en organisatieontwikkeling van het team. Zo zetten we stappen in het verbeteren van de aandachtspunten die de professionaliteit van het team verder bevorderen. Verder zijn er met middelen vanuit de portefeuille afval twee BOA's specifiek voor dat thema toegevoegd.
Wat heeft het programma gekost? Programma 1: Veiligheid
KT C risisbeheer
Baten
Lasten
Saldo
Prim. Bijgest. Rekening Prim. Bijgest. Rekening Prim. Bijgest. Rekening begroting begroting 2025 begroting begroting 2025 begroting begroting 2025 2025 2025 2025 2025 2025 2025 50 231 208 -8.575 -8.840 -8.502 -8.525 -8.609 -8.294
Resultaat 2025
315
KT Veiligheid
1.092
4.257
3.777
-6.951
-10.349
-10.504
-5.859
-6.091
-6.727
-635
Gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten Bestemming
1.142
4.489
3.985
-15.526
-19.189
-19.006
-14.384
-14.700
-15.021
-320
0
84
84
0
0
0
0
84
84
0
Gerealiseerde resultaat
1.142
4.573
4.069
-15.526
-19.189
-19.006
-14.384
-14.617
-14.937
-320
N
Bedragen x € 1.000
De lasten 2025 zijn als volgt verdeeld over de kernthema’s:
Risico’s •
• •
Capaciteit en middelen: De druk op politie en gemeentelijke handhavers blijft hoog. Ten aanzien van de politiecapaciteit moeten er doorlopend scherpe keuzes gemaakt worden waar deze schaarse capaciteit het hardst nodig is. Ondermijning: criminele activiteiten verschuiven zich naar andere gebieden of gemeenten (waterbedeffect). Financiering: De Regiodeal loopt tot en met 2028; structurele borging van projecten zoals Sociaal Veilig is afhankelijk van besluitvorming en toekomstige financiering.
37
38
Beleidsindicatoren
Veiligheid NL
Beleidsindicatoren
Heerlen
39
Kernthema Crisisbeheer Wat hebben we gedaan, opgeleverd? Doorontwikkeling crisisorganisatie In 2025 hebben we verder gewerkt aan de doorontwikkeling van de gemeentelijke crisisorganisatie. De nadruk lag op het versterken van de voorbereiding op nieuwe en complexe risico’s, waaronder maatschappelijke ontwrichting, digitale verstoringen en incidenten met een grote impact op de leefomgeving. Daarnaast hebben we aandacht besteed aan het verder verbeteren van interne processen, rollen en samenwerking binnen de gemeentelijke crisisstructuur. Incidenten en Bevolkingszorg Ook in 2025 hebben we bijgedragen aan de aanpak van verschillende incidenten in Heerlen, zoals branden, gaslekken en situaties waarbij gevaarlijke stoffen of milieuverontreiniging een rol speelden. In samenwerking met de hulpdiensten hebben we gezorgd voor snelle inzet van de gemeentelijke processen en onze crisisorganisatie. Daarbij lag de nadruk op maatregelen voor de veiligheid van inwoners, opvang en ondersteuning waar nodig en het beperken van de impact op de leefomgeving. Opvang Oekraïense ontheemden De in 2024 gerealiseerde uitbreiding van de opvangcapaciteit voor Oekraïense vrouwen en kinderen is in 2025 voortgezet en waar nodig aangepast aan de actuele behoefte.
De gemeente blijft hiermee bijdragen aan de landelijke opvangopgave en zorgt voor passende begeleiding en ondersteuning voor de opgevangen ontheemden. Lerende organisatie In 2025 hebben we verder gewerkt aan de verbeterpunten die voortkwamen uit eerdere evaluaties van incidenten en oefeningen. De focus lag op: • het vergroten van het bewustzijn rondom fysieke, sociale en nieuwe veiligheidsrisico’s; • het verder professionaliseren van de gemeentelijke crisisorganisatie, zodat we snel en effectief kunnen handelen bij onverwachte situaties; • het versterken van processen, rollen en samenwerking binnen de gemeentelijke crisisstructuur. Regionale en landelijke samenwerking De samenwerking met de Veiligheidsregio Zuid-Limburg en andere partners binnen de veiligheidsketen is in 2025 verder verdiept. We hebben deelgenomen aan regionale crisisoefeningen en gezamenlijke voorbereidingsactiviteiten. Deze oefeningen dragen bij aan het vergroten van de gezamenlijke slagkracht en het verbeteren van de afstemming tussen gemeente, hulpdiensten en andere betrokken organisaties. Vanuit onze rol binnen de regio blijven we betrokken bij dossiers die van belang zijn voor Heerlen, Parkstad en Zuid-Limburg. Risicoprofiel en beleidsontwikkeling Het Meerjarenbeleidsplan 2024–2027 van de VRZL blijft een belangrijke basis voor ons beleid op het gebied van crisisbeheersing.
In 2025 hebben we verder gewerkt aan het vertalen van het regionale risicoprofiel naar lokale maatregelen en samenwerking. Daarbij is extra aandacht voor nieuwe en grensoverschrijdende risico’s, zoals hybride dreigingen, digitale verstoringen en maatschappelijke ontwrichting. We hebben ons netwerk met niet-traditionele veiligheidspartners verder uitgebreid om beter voorbereid te zijn op complexe crises. Crisiscommunicatie Heldere en tijdige communicatie met inwoners blijft een belangrijk onderdeel van onze crisisaanpak. In 2025 hebben we de crisiscommunicatie op Zuid-Limburgse schaal versterkt door snelle en transparante informatievoorziening via onder andere sociale media en andere digitale kanalen. Hiermee zorgen we ervoor dat inwoners tijdens incidenten goed geïnformeerd zijn over de situatie en over eventuele maatregelen.
40
Wat heeft het gekost? Het totale resultaat van het kernthema Crisisbeheer wordt hieronder weergegeven: Programma 1:
Baten
Veiligheid
Lasten
Saldo
Prim. Bijgest. Rekening Prim. Bijgest. Rekening Prim. Bijgest. Rekening begroting begroting 2025 begroting begroting 2025 begroting begroting 2025 2025 2025 2025 2025 2025 2025 50 231 208 -8.575 -8.840 -8.502 -8.525 -8.609 -8.294
KT C risisbeheer
Resultaat 2025
315
V
Bedragen x € 1.000
De grootste afwijkingen binnen het kernthema worden hieronder toegelicht: Kernthema
Afwijkingen worden veroorzaakt door:
Baten
C risisbeheer
Rampenplan/Experiment gesloten coffeeshopketen We hebben in 2023 van het Ministerie Justitie en Veiligheid geld ontvangen voor experiment gesloten coffeeshopketen om onder andere overlast door straathandel van wiet of hasj als gevolg van het experiment te voorkomen. Tot op heden zijn er geen signalen ontvangen dat deze overlast ook daadwerkelijk heeft plaatsgevonden en zijn de middelen dus niet benut.