Jaarstukken 2023__104271__

31

V(oordeel)+ / N(adeel)N

I

V

87

I

V

284

Communicatiebudget De implementatie van de nieuwe website/app kent een doorlooptijd t/m medio 2024, wat betekent dat een aantal kosten in 2024 worden geboekt. De aanbesteding is inmiddels afgerond en livegang van de nieuwe website is voorzien voor mei/juni 2024. Daarnaast waren de bezorgkosten voor de Stadskrant uitzonderlijk laag.

Diverse afwijkingen.

I

-193

I/S

34

I

V

6

-14

I

V/N

290

-86

204

Kernthema Middelen en heffingen Wat hebben we gedaan, opgeleverd? Binnen dit kernthema gaat het over het beschikbaar krijgen van voldoende middelen om de doelen en de daarbij horende maatschappelijke effecten, die in de diverse programma’s zijn verwoord, te realiseren en deze middelen vervolgens doelmatig te besteden. Belangrijkste taken binnen dit kernthema zijn: • Het uitvoering geven aan de treasury-functie (onder andere financieringsinstrumenten en risicobeheersing); • Het scheppen van kaders voor de belastingheffing en -inning van lokale belastingen (zie paragraaf ‘Lokale heffingen’); • Het beheer en de advisering rondom verworven aandelenkapitaal van de gemeente Heerlen en het jaarlijks te genereren dividend; • Verhogen van inkomende, externe subsidies; • Het beheer van en de advisering rondom het gemeentefonds (zie paragraaf ‘Algemene dekkingsmiddelen’). Het kernthema middelen en heffingen gaat over diverse onderwerpen. Deze onderwerpen worden verder uitgewerkt in de paragrafen. Wij kiezen ervoor, in het kader van duidelijkheid en transparantie, om de onderwerpen in een keer geheel uit te werken in plaats van deze opgesplitst te beschrijven onder de programma’s en een gedeelte onder de paragrafen. In onderstaand overzicht staan de onderwerpen met verwijzing naar de betreffende paragraaf.

Onderwerp Financiën (inclusief Planning & Control) Coördinatie deelnemingen Bedrijfsvoering Burgerzaken, belastingen en heffingen Gemeentefonds, dividenden Onderhoud kapitaalgoederen Risicomanagement Vastgoed, gronden en beheer Grondexploitatie

Paragraaf Financiering Verbonden partijen Bedrijfsvoering Lokale heffingen Algemene dekkingsmiddelen Onderhoud kapitaalgoederen Weerstandsvermogen en risicobeheersing Grondbeleid Grondbeleid

Wat heeft het gekost? Het totale resultaat van het kernthema Middelen en heffingen wordt hieronder weergegeven: Programma 0: Bestuur en Ondersteuning

KT Middelen en heffingen

Baten

Lasten

Saldo

Prim. Bijgest. Rekening Prim. Bijgest. Rekening Prim. Bijgest. Rekening begroting begroting 2023 begroting begroting 2023 begroting begroting 2023 2023 2023 2023 2023 2023 2023 343.551 352.168 370.556 -65.964 -63.730 -74.416 277.587 288.438 296.140

Bedragen x € 1.000

32

Resultaat 2023

7.702

V

De grootste afwijkingen binnen het kernthema worden hieronder toegelicht: Kernthema

Afwijkingen worden veroorzaakt door:

Baten

Lasten

Middelen en heffingen

Dividend Enexis Voor de dividenduitkering van Enexis is conform het advies van de provincie Limburg in de begroting 2023 rekening gehouden met een dividend van € 155.925 (€ 0,50 per aandeel). De daadwerkelijke dividenduitkering in 2023 betreft deels dividend uit gewone bedrijfsvoering (€ 194.115) en is deels het gevolg van het incidentele verkoopresultaat Fudura B.V. (€ 208.300). Dit resulteert in een voordeel dividend Enexis ten opzichte van de begroting 2023.

247

I

V(oordeel)+ / N(adeel)V

Dividend BNG Voor de dividenduitkering van de Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) is conform het advies van de provincie Limburg in de begroting 2023 rekening gehouden met een bedrag van € 968.600 dividend (€ 2,28 per aandeel). Over 2022 bedraagt de dividenduitkering € 1.062.000 (€ 2,50 per aandeel) en is er een voordeel ten opzichte van de begroting.

93

I

V

Rente De rente kort vreemd vermogen is sneller én explosiever gestegen dan voorzien, waardoor een aanzienlijk nadeel op de rentelasten is ontstaan. In de begroting 2023 was oplopende rente als risico opgenomen en hiermee is rekening gehouden in het weerstandsvermogen. Door de hogere rentepercentages in 2023 dan voorzien, zijn de renteontvangsten op de verstrekte lening Avantis hoger dan begroot (voordeel baten). Per saldo geen effect, omdat deze rente wordt toegevoegd aan de voorziening (nadeel lasten).

90

I

V/N

OZB-inkomsten Bij het opstellen van de begroting wordt gerekend met concept herwaarderingscijfers van de BsGW. Het herwaarderingsproces (waardebepaling) van woningen en nietwoningen is dan nog niet volledig afgerond. De definitieve herwaardering is hoger uitgevallen, waardoor er een voordeel op de OZB-inkomsten is.

260

I

V

I

N

Lasten en baten gemeentelijke belastingen Bijdrage van Heerlen aan het negatieve jaarrekeningresultaat van de BsGW. Het negatieve resultaat is het gevolg van extra WOZ bezwaren en de daarmee samenhangende extra uitvoerings- en proceskosten.

-1.552

-167

I/S

Gemeentefonds De uitkering van het gemeentefonds wordt aangepast op basis van ontwikkelingen binnen de rijksbegroting, actualisatie van (verdeel)maatstaven, taakmutaties en wijzigingen van integratie- en decentralisatie-uitkeringen. Voor een uitgebreide toelichting zie de paragraaf Gemeentefonds.

4.423

I

V

Gemeentefonds In de decembercirculaire 2023 zijn de resterende middelen energietoelage 2023 voor een bedrag van € 8,4 miljoen verwerkt. Tegenover het voordeel in Programma 0 staat een nadeel in Programma 6, waar de betreffende lasten zijn opgenomen.

8.421

I

V

Vennootschapsbelasting Dit betreft de afrekening van voorgaande jaren en nog aan te geven vennootschapsbelasting.

-122

I

N

Regionaal burgeronderzoek Het regionaal burgeronderzoek wordt met vertraging uitgevoerd begin 2024. Als gevolg hiervan zijn de begrote middelen niet besteed in 2023.

120

I

V

Bijdrage Parkstad-IT Enerzijds waren de loonkosten van Parkstad-IT hoger dan verwacht door de C aoafspraken en het groter aantal IT-gebruikers. Anderzijds waren de kapitaalslasten lager door de latere uitrol van nieuwe mobiele telefoons in 2023.

170

I

V

-645

I

V/N

ICT Licentiekosten De licentiekosten zijn in 2023 in lijn met de begroting. Voor een bedrag van € 0,8 miljoen waren minder IC T-projecten afgerond dan verwacht. Als gevolg hiervan is een groter aandeel van resterende projectkosten conform raadsbesluit toegevoegd aan de Bestemmingsreserve IC T-gelden.

901

I

V

Onderhoudskosten ambtenarenhuisvesting De exploitatiekosten van het Stadskantoor stijgen door contractuele indexering die hoger is dan oorspronkelijk begroot. Daarnaast valt de afrekening voor het koffiegebruik van het Stadskantoor hoger uit dan verwacht.

-465

I

N

Energieverbruik Zie centrale toelichting energielasten.

-478

I

N

Drukwerk De kosten voor drukwerk zijn in 2023 gestegen vanwege hogere uitbestedingskosten aan de externe repro en het uitblijven van de verwachte daling in drukwerkvolume als gevolg van digitalisering.

-135

S

N

I

V

Parkstad-IT De kosten van Parkstad-IT zijn hoger dan begroot, maar hier tegenover staat ook een hogere doorberekening aan de deelnemers.

Baten parkeerbelasting Beperkt voordeel op opbrengsten parkeerbelasting, met name in de laatste maanden toegenomen.

33

645

94

Kernthema

Afwijkingen worden veroorzaakt door:

Baten

Middelen en heffingen

Baten naheffing parkeerboetes Op basis van een uitspraak van de Raad van State mogen wij geen naheffingsaanslagen meer opleggen ná overschrijding van de parkeertijd, indien de maximale parkeertijd is gekocht. Om dit alsnog te kunnen doen is een wijziging van onze Algemene Plaatselijke Verordening nodig. Deze aanpassing is begin 2024 aangepast in de APV. Deze afwijking is gemeld in de novembernota.

Lasten

-106

I/S I

V(oordeel)+ / N(adeel)N

Vastgoed Meer huurinkomsten leegstandsbeheer, daarnaast hogere kosten als gevolg van uitbreiding portefeuille.

56

-100

I

V/N

Vastgoed Nieuwe gebouwen bij baten en lasten in begroting nog niet meegenomen.

134

-65

I

V/N

987

I

V

Onvoorzien Een toelichting op de besteding van de post onvoorzien kunt u vinden in paragraaf Onvoorzien. Vergoeding rijk Waterschade 2021 In verband met de kosten van de waterschade van juli 2021 was een claim ingediend bij het Rijk. De kosten zijn in 2021 in het resultaat genomen. De vergoeding voor deze kosten is in mei 2023 van het Rijk ontvangen. De baten komen nu dan ook ten gunste van het resultaat.

550

I

V

Bijstellen kapitaallasten 2023 Er doet zich een voordeel op de kapitaallasten voor vanwege het verschuiven van projecten in de tijd. Een aantal investeringskredieten is niet afgerond in 2022 waardoor zich eenmalig een voordeel voordoet. Deze voordelige kapitaallasten komen uiteindelijk tot uitdrukking aan het einde van de afschrijvingstermijn van de betreffende investeringen.

731

I

V

-336

S

N

-8.542

I

V/N

I

V/N

Lagere overheadallocatie aan Parkstad-IT Met ingang van het begrotingsjaar 2023 is de systematiek van de allocatie van overheadkosten aan Parkstad-IT herijkt. Als gevolg hiervan zijn minder kosten doorbelast. Centrale verantwoording personeelsgerelateerde kosten Deze post heeft betrekking op personeelsgerelateerde lasten en wordt centraal toegelicht in de paragraaf bedrijfsvoering.

2.376

Diverse afwijkingen.

375

-258

Totaal kernthema Middelen en heffingen

18.389

-10.687

Bedragen x € 1.000

34

7.702

2.1.1 Programma Veiligheid Portefeuillehouder: Roel Wever Wat hebben we bereikt? Start interventieteam sociaal veilig Er is een toename in het gebruik van het bestuursrecht om (preventief) op te treden tegen overlast en criminaliteit. Daarmee vergroten we de slagkracht tegen overlast en criminaliteit. Bekend is het sluiten van drugspanden maar ook het opleggen van dwangsommen aan drugsdealers en/of kopers. Maar lasten onder dwangsom zijn eveneens opgelegd bij illegale vuurwerkopslag in woningen. Tevens is er enkele malen een noodbevel afgegeven door de burgemeester bij incidenten in of nabij woningen (explosie of illegale vuurwerkopslag). Borging en uitrol sociaal veilig In 2023 heeft de gebied- en persoonsgerichte aanpak Sociaal Veilig zich verder doorontwikkeld tot het fundament hoe Heerlen wil werken aan het verbeteren van veiligheid en leefbaarheid in de buurten. Sinds de start van de aanpak zijn er meer dan 250 casussen opgepakt in casuïstiekoverleggen. Dominante thema’s zijn woonoverlast, maatschappelijke onrust, drugs (overlast, handel en verslaving), verward gedrag, prostitutie en illegale huisvesting van arbeidsmigranten. Na de structurele inzet van Sociaal Veilig in de drie focusbuurten Hoensbroek, GMS en Vrieheide is een start gemaakt met de beoogde uitrol van de aanpak over heel Heerlen-Noord.

Het begin hiervan is in oktober 2023 gemaakt in het stadsdeel Heerlerheide. Verder is in december 2023 via de Regiodeal een bedrag toegekend dat de voortzetting van de uitbreiding in Heerlen-Noord in 2024 dekt. Over de Regiodeal financiering in 2025 volgt besluitvorming door het DB Parkstad in 2024. Een uitbreiding en verdieping van de aanpak Sociaal Veilig is het project CITICESS. Sinds 2023 leidt Heerlen het Europese CITICESS-project. Daarbij helpen we via de zogenaamde doorbraakmethode 30-40 gezinnen met meervoudige problematiek. Het doel van CITICESS is om het beleid van de stad ten aanzien van kwetsbare doelgroepen te verbeteren en ervaringen hieromtrent te delen met Europese partnersteden. In 2023 zijn voorbereidingen getroffen voor de start van de aanpak en in oktober is het startsignaal gegeven voor deze aanvullende aanpak. Veiligheidscentrum In 2023 is door de raad een investeringskrediet beschikbaar gesteld voor de aankoop, verbouwing en verduurzaming van het voormalige politiebureau in Hoensbroek. Een Veiligheidscentrum in Heerlen-Noord brengt veiligheid- en zorgpartners fysiek samen die werkzaam zijn in dit gebied. Daarmee beogen we bevordering van de samenwerking, laagdrempelig contact met inwoners en zichtbare aanwezigheid van betrokken partijen in Heerlen-Noord.

Preventie met Gezag Het programma Preventie met Gezag is gestart en we hebben gezorgd voor een stevig fundament voor een langdurige aanpak. Samenwerking aanpak ondermijning Er is in oktober 2023 een projectleider aangesteld om namens de Parkstad-gemeenten regionaal een informatieknooppunt en een interventieteam in te richten. Met een gezamenlijke aanpak in de regio voorkomen we waterbedeffecten. December 2023 is een eerste actieronde gehouden waarbij alle Parkstadgemeenten een integrale bestuurlijke controledag organiseerden gericht op de autobranche. Samenwerking informatiegestuurd werken Door cijfers en andere informatie centraal te verzamelen en te analyseren, zijn veiligheidsontwikkelingen en trends eerder zichtbaar. Hierdoor is sneller ingrijpen mogelijk, net als beter onderzoek naar (mogelijke) 35

problemen. In het jaar 2023 is het data-ondersteund werken verder bestendigd en uitgebreid naar andere onderdelen binnen het veiligheidsdomein. Investeren in gemeentelijk blauw In 2023 zijn de twee teams Toezicht & Handhaving formeel samengevoegd. Tevens is hiermee het loopbaanperspectief voor medewerkers vergroot door het ontstaan van doorgroeifuncties. We worden minder kwetsbaar in de uitvoering, waardoor de zichtbaarheid vergroot wordt. Met het toevoegen van extra formatie voor boa’s openbare ruimte (3) en jeugdboa’s (3) groeit de gemeentelijke veiligheidsaanwezigheid op straat. Door beperkte bevoegdheden is het verlies aan politiecapaciteit nooit volledig op te vangen met boa’s, maar biedt het wel extra comfort bij de uitdagingen op het gebied van leefbaarheid.

Wat heeft het programma gekost? Programma 1: Veiligheid

KT C risisbeheer

Baten

Lasten

Saldo

Prim. Bijgest. Rekening Prim. Bijgest. Rekening Prim. Bijgest. Rekening begroting begroting 2023 begroting begroting 2023 begroting begroting 2023 2023 2023 2023 2023 2023 2023 0 141 197 -7.014 -7.389 -7.514 -7.014 -7.249 -7.317

Resultaat 2023

-69

KT Veiligheid

26

1.132

792

-7.369

-8.957

-8.378

-7.343

-7.825

-7.586

240

Gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten Bestemming

26

1.273

989

-14.383

-16.346

-15.892

-14.357

-15.074

-14.903

171

0

1.489

1.489

0

0

0

0

1.489

1.489

0

Gerealiseerde resultaat

26

2.762

2.478

-14.383

-16.346

-15.892

-14.357

-13.585

-13.414

171

V

Bedragen x € 1.000

De lasten 2023 zijn als volgt verdeeld over de kernthema’s:

Risico’s • • • • • •

Onverwachte gebeurtenissen, lokaal of elders, die van invloed zijn op de veiligheid in Heerlen of het veiligheidsgevoel van burgers. Capaciteit veiligheidspartners staat onder druk (politie, brandweer, OM). Toenemende polarisatie. Geopolitieke onzekerheden wereldwijd. Gevolgen oorlog Oekraïne – Rusland. Gevolgen opvangcrisis asielzoekers.

36

Beleidsindicatoren

Veiligheid NL

Beleidsindicatoren

Heerlen

37

Kernthema Crisisbeheer Wat hebben we gedaan, opgeleverd? Als gemeente en als onderdeel van de VRZL bereiden we Heerlen zo goed mogelijk voor op mogelijke rampen en crisissen. Op het moment dat veiligheidsrisico’s realiteit worden, zorgen we samen met de hulpdiensten voor het herstel naar de ‘reguliere’ situatie en omgeving. Dat deden we in 2023 ook weer door het voorzien in de eerste opvang van getroffenen en betrokkenen en het bieden van de juiste (na)zorg en ondersteuning bij ongeveer 50 incidenten, variërend van brand en chemisch afval tot de opvang van dieren. Nieuwe ervaringen en incidentevaluaties hebben afgelopen jaar voor onze crisisorganisatie een aantal verbeterpunten blootgelegd die we waar mogelijk direct hebben opgepakt. Zo hebben we steeds meer aandacht voor de omgeving en de gevolgen van een calamiteit of incident (Bevolkingszorg) en de communicatie daarover (Crisiscommunicatie). Hiermee is een begin gemaakt aan de doorontwikkeling van crisisbeheersing, onze rol als gemeente hierin en het kunnen acteren als iets ‘buiten het reguliere’ gevraagd wordt. De ingezette verbeteringen op diverse vlakken droegen bij aan de bewustwording van de sociale, fysieke en digitale componenten van crisisbeheersing. Hiermee is gewerkt aan het verstevigen van de basis en garanderen van eventuele (extra) inzet.

Op (onvoorspelbare) effecten hebben we gelukkig met de gemeentelijke (crisis)organisatie en inzet in 2023 weer goed kunnen acteren. Zo is in de tweede helft van 2023 gewerkt aan het gereedmaken van uitbreiding van de opvangcapaciteit met zestig plekken voor Oekraïense vrouwen en kinderen in Heerlen per februari 2024. Tegelijkertijd waren we in 2023 vanuit veiligheid, risico- en crisisbeheersing operationeel in regionale en landelijke crises. Deze inzet was in beginsel noodzakelijk, maar gaf eveneens de mogelijkheid om te investeren in een bredere basis en samenwerking in en vanuit de Veiligheidsregio Zuid-Limburg (VRZL). De beleidskaders en het risicoprofiel zijn dit jaar in het Meerjarenbeleidsplan 2024-2027 VRZL verwerkt. Door het toenemend (gemeente) grensoverschrijdende karakter krijgen we vaker te maken met nieuwe en deels onbekende crises. Onze publieke veiligheid is iets van steeds meer betrokkenen. In de risico- en crisisbeheersing is een breed netwerk steeds belangrijker, ook met partijen erbij die buiten de traditionele veiligheidsketen liggen. Afgelopen jaar hebben we op bepaalde thema’s onze samenwerking en informatiepositie al kunnen verstevigen (bijv. natuurbrandrisico’s, wateroverlast en sociale calamiteiten).

Wat heeft het gekost? Het totale resultaat van het kernthema Crisisbeheer wordt hieronder weergegeven: Programma 1: Veiligheid

KT C risisbeheer

Baten

Lasten

Saldo

Prim. Bijgest. Rekening Prim. Bijgest. Rekening Prim. Bijgest. Rekening begroting begroting 2023 begroting begroting 2023 begroting begroting 2023 2023 2023 2023 2023 2023 2023 0 141 197 -7.014 -7.389 -7.514 -7.014 -7.249 -7.317

Bedragen x € 1.000

38

Resultaat 2023

-69

N

De grootste afwijkingen binnen het kernthema worden hieronder toegelicht: Kernthema

Afwijkingen worden veroorzaakt door:

C risisbeheer

Experiment Gesloten Coffeeshopketen De middelen die we van het Rijk hebben ontvangen voor het Experiment Gesloten C offeeshopketen kunnen pas in 2024 besteed worden. In 2024 zal de overgangsfase starten en kunnen we als gemeente Heerlen, in samenwerking met de coffeeshops, de eerste uitvoerende stappen gaan zetten. Momenteel zitten we in de wachtstand om te kunnen starten. Deze middelen worden toegevoegd aan het resultaat. Vanaf 2024 wordt de actuele financiële prognose/afwijking van deze activiteiten meegenomen in de reguliere p&c rapportages.

Baten 20

Lasten 218

I

V(oordeel)+ / N(adeel)V/V

GR Veiligheidsregio Zuid-Limburg In de zomer- en novembernota gaven we aan dat een forse financiële impact te verwachten viel vanwege uitzonderlijk hoge inflatie (o.a. indexering, stijging van de cao lonen, stijgende energiekosten). Door inzet van energiebesparende maatregelen binnen de VRZL en incidentele meevalers is het tekort beperkt gebleven tot de afrekening van het onvoorziene effect van afspraken over met name indexering 2022 en 2023.

36

-325

S

V/N

-18

I

N

56

-125

Diverse afwijkingen. Totaal kernthema Crisisbeheer Bedragen x € 1.000

39

I/S

-69

Kernthema Veiligheid Wat hebben we gedaan, opgeleverd? Nieuwe kadernota leefbaarheid en veiligheid In mei 2023 is de veiligheidsanalyse Heerlen 2019-2022 door de raad vastgesteld. Hier zijn vijf thema’s uit voortgekomen die verder zijn uitgewerkt voor de nieuwe kadernota leefbaarheid en veiligheid 2024-2027. In de kadernota leggen we het gemeentelijk meerjarig veiligheidsbeleid vast en de veiligheidsthema’s die prioriteit krijgen. Samen met zowel interne als externe partners zijn de onderwerpen uitgediept. Ook is in elk stadsdeel uitgebreid gesproken met inwoners op straat. De opbrengst is verwerkt in de nieuwe kadernota die in februari 2024 aan de raad wordt voorgelegd. Doorontwikkelen interventieteam Er is structureel budget in de begroting beschikbaar gesteld om de ambtelijke uitvoeringscapaciteit voor het thema veiligheid te versterken. Dit nieuwe team bestaat onder andere uit informatiemedewerkers en analisten, juristen, ondersteuners, adviseurs en regisseurs veiligheid en (recentelijk jeugd-) boa’s waarmee breed wordt ingezet op de thema’s overlast, sociale problematiek, geweld in afhankelijkheidsrelaties, (jeugd-) criminaliteit, ondermijning, radicalisering, mensenhandel, demonstraties, betogingen, horeca-, garagebox- en bedrijvencontroles waaronder het digitale opkopers register en Bibob.

Met een bezetting van twee derde van de functies is het interventieteam direct op een praktische wijze gestart met bovenstaande diversiteit aan uitvoerende taken, werkzaamheden en controles binnen onze sociaal veilig basisaanpak. Dit jaar is gewerkt aan het vormgeven van de interne en externe samenwerking, de individuele kennisontwikkeling van medewerkers, teamopbouw, nieuwe procesbeschrijvingen en optimalisering van bestaande werkprocessen. Het is gelukt om het team, zoals nu, nagenoeg compleet te krijgen ondanks moeilijkheden met betrekking tot het werven van voldoende geschikt personeel. Ter ondersteuning van de inzet van het interventieteam is afgelopen jaar advies gevraagd aan experts om de doorontwikkeling van het informatieknooppunt leefbaarheid en veiligheid te verstevigen. Er is een keuze gemaakt voor een systeem dat data-ondersteunend werken binnen het interventieteam faciliteert en daarmee de effectiviteit van het team beoogt te vergroten. Inzetten bestuursrechtelijke maatregelen Door middel van juridische maatregelen (waaronder waarschuwingen, dwangsommen en sluitingen) werd in 2023 handhavend opgetreden om de openbare orde, veiligheid en gezondheid te herstellen en te waarborgen. Er werd opgetreden tegen onder andere de productie en handel in verdovende middelen, illegale prostitutie en het strijdig met wet- en regelgeving exploiteren van een horecabedrijf.

Zo zijn er 28 waarschuwingen verstuurd en 44 panden gesloten op grond van de Opiumwet. In verband met verboden drugshandel op straat zijn er 51 lasten onder dwangsom opgelegd, waarvan er 6 zijn verbeurd. Er zijn 9 aanschrijvingen verstuurd in het kader van illegale thuisprostitutie. Verder is er 26 keer aangeschreven in verband met overtredingen in de horeca. In verband met (ernstige) openbare orde verstoringen zijn er 9 gebiedsverboden opgelegd. Ondermijning In meerdere teams zijn presentaties gegeven over het thema ondermijning en daarbij is gefocust op bewustwording en welke rol en verantwoordelijkheid teams hebben in de aanpak van ondermijnende criminaliteit. Hiermee wordt de weerbaarheid als gemeente verder vergroot. Het plan van aanpak ondermijning 2022-2023 is vertrouwelijk. Afgelopen jaar is er geïnvesteerd in de aanpak van illegale growshops. Er zijn twee shops gesloten en een derde sluiting is aanstaande. Deze shops zijn aangepakt omdat ze een faciliterende rol spelen in de illegale en omvangrijke hennepteelt. Gedurende het jaar zijn er, al dan niet gebaseerd op het in 2022 opgestelde plan van aanpak ondermijning, veel verschillende bestuurlijke alsook integrale controles uitgevoerd. Het zwaartepunt lag daarbij met name op preventie en bewustwording. Tevens behoorde de duiding van signalen van ondermijning, vaak in

40

samenwerking met het RIEC, dit jaar tot een van de prioriteiten om zo casuïstiek goed in beeld te krijgen en aan te pakken. Als onderdeel van een daadkrachtige aanpak van de ondermijnende criminaliteit zijn in maart 2023 de beleidsregels Wet Bibob Heerlen vastgesteld. Met de invoering van dit vernieuwd beleid zijn de uitgangspunten van veel en standaard toetsen losgelaten. Het nieuwe uitgangspunt is dat er gezocht wordt naar de mogelijke aanwezigheid van indicatoren die kunnen wijzen op het ge- en/of misbruik van de gevraagde beschikking, overheidsopdracht of vastgoedtransactie. Deze screening wordt veel breder toegepast en omvat nadrukkelijk alle vergunningen, subsidies, ontheffingen, aanbestedingen en vastgoedtransacties waarbij gemeente Heerlen publiek- en/of privaatrechtelijk betrokken is. De kans dat personen met criminele intenties buiten de deur gehouden worden wordt hiermee aanzienlijk vergroot en daarmee de concurrentiepositie van de bonafide ondernemers beter beschermd. Digitaal opkopers register (DOR) In 2023 zijn er DOR-controles uitgevoerd bij opkopers in Heerlen. De opkopers betreffen belwinkels, fietsverkopers en tweedehandszaken. Door middel van juridische procedures (waaronder waarschuwingen en lasten onder dwangsom) is handhavend opgetreden om heling en ondermijning tegen te gaan.

Radicalisering In het jaar 2023 is het ontwikkeltraject gericht op de versterking van zowel de lokale als provinciale samenwerking afgerond. Dat heeft er onder andere in geresulteerd dat er voor Limburg een bestuurlijk portefeuillehouder CTER is aangewezen. Er is door Heerlen onverminderd aandacht geweest voor het onderhouden van zowel lokale als provinciale contacten. Verder stond het jaar in het teken van het volgen van de ontwikkelingen en sentimenten in onze samenleving, waarbij in december bekend werd dat het dreigingsniveau werd verhoogd van aanzienlijk naar substantieel. Aanpak jeugdcriminaliteit In januari 2023 heeft het Ministerie Justitie en Veiligheid onze subsidieaanvraag voor het starten van een programma Preventie met Gezag (PMG) toegekend. Deze aanpak is gericht op het voorkomen dat jongeren in de criminaliteit belanden of daarin verder afglijden. Als focusgebied is Heerlen-Noord aangewezen. Voor de periode 2022 t/m 2025 krijgen we jaarlijks € 1,5 miljoen. In februari 2023 is onder aansturing van een programmateam een start gemaakt met het uitvoeren van het opgestelde plan van aanpak en de daarin opgenomen interventies. De eerste maanden hebben we prioriteit gegeven aan het op orde brengen van de basis. Centraal daarin staat het ontwerpen van een gezamenlijk en uniform werkproces om jongeren in beeld te krijgen, houden, te helpen of waar nodig aan te pakken.

Eind 2023 is de voorbereiding afgerond van de nieuwe ‘Integrale Jeugd Aanpak Parkstad’. Verder hebben we prioriteit gegeven aan het thema veiligheid op scholen in Heerlen-Noord. We hebben een goed beeld van de problematiek en zijn met scholen in gesprek over wat er moet gebeuren om de veiligheid te verbeteren. Om meer te weten te komen over de achtergrond en omvang van de jeugdproblematiek is de Open Universiteit een onderzoek gestart. In 2023 zijn al diverse interventies geïmplementeerd of zijn in voorbereiding. Voorbeelden daarvan zijn het aanstellen van jeugdboa’s, zinvolle vrijetijdsbesteding voor jongeren door middel van sport en uitbreiding van capaciteit bij Bureau Vroegtijdig School Verlaten (VSV). Mensenhandel In 2023 is uitvoering gegeven aan het regiobeleid mensenhandel en het bijbehorende uitvoeringsplan. Zo is er een projectleider mensenhandel aangesteld en hebben alle aandachtfunctionarissen mensenhandel bij de Zuid-Limburgse gemeenten een training gehad over het herkennen van signalen van mensenhandel. Er is verder door de burgemeester nieuw sanctiebeleid (illegale) seksinrichtingen, escortbedrijven en thuisprostitutie vastgesteld. Hiermee kan bestuursrechtelijk nog steviger opgetreden worden tegen mensenhandel. Hierbij ligt de nadruk niet op de sekswerkers maar op degenen die hen uitbuiten.

Of de uitbuiting faciliteren door bijvoorbeeld het ter beschikking stellen van een woning. 41

In januari 2023 is een integrale controle uitgevoerd gericht op illegale prostitutie en mensenhandel. Deze controle is uitgevoerd in integraal verband door verschillende gemeenten, OM, politie, AVIM, de Belastingdienst, zorgcoördinatoren en het Leger des Heils. Deze partijen zijn samen vertegenwoordigd in een werkgroep genaamd 1863 en werken samen aan de bestrijding van het probleem. Verder hebben we nog op kleinschaliger niveau controles uitgevoerd in samenwerking met de wijkagent en team toegang. In totaal zijn er veertien controles uitgevoerd. De controles leverden diverse resultaten op van bedrijfsmatige prostitutie met vermoedens van uitbuiting van buitenlandse sekswerkers tot zorgelijke casuïstiek met vooral een hulpvraag. Aanpak overlast In de aanpak van drugsoverlast is boven verwachting veel gebruik gemaakt van de mogelijkheid om een last onder dwangsom (51 keer) op te leggen. Dit is het resultaat van extra investering van de politie op de aanpak van het dealen op straat. Met een bestuurlijke rapportage stelt de politie de gemeente dan op de hoogte van het delict waarna een last onder dwangsom wordt opgelegd door de burgemeester. In 2023 hebben we de aanpak van ernstige en aanhoudende woonoverlast (bijvoorbeeld kamerverhuurpanden), geluidsoverlast, drugsoverlast en jeugdoverlast gecontinueerd.

Deze zaken worden onder andere tijdens leefbaarheidsoverleggen of casuïstiekoverleggen besproken. Er zijn verschillende controles uitgevoerd en waar nodig bestuursrechtelijke maatregelen opgelegd. Tevens is aandacht besteed aan het fenomeen ‘overlast door arbeidsmigranten’. Om daar meer zicht op te krijgen, zijn maandelijks integrale controles uitgevoerd. In 2023 zijn er 55 adressen gecontroleerd. Voorbeelden van resultaten uit de leefbaarheidsoverleggen in 2023 betreffen onder andere een opruimdag in GMS, kleine fysieke aanpassingen in de wijken ter verbetering van de leefbaarheid, inzet van mobiel cameratoezicht in Vrieheide, Heerlerheide en Hoensbroek, afstemming over buurtdeals in de Kasteelbuurt, integrale actiedagen in de Hoofdstraat-West en Weggebekker, interventies en handhavingsacties op overlastpanden, schouwmomenten in specifieke buurten en maandelijkse monitoring en duiding van politiecijfers. Huisverboden In 2023 heeft de burgemeester gebruik gemaakt van zijn bevoegdheid om bij huiselijk geweld of acute dreiging daarvan de agressor voor tenminste tien dagen een contact- en huisverbod op te leggen. In deze (afkoelings-)periode waarin verdere escalatie van huiselijk geweld wordt voorkomen, stelt men alles in het werk om pleger en achterblijvers te begeleiden naar hulpverlening.

Zo zijn er in 2023 17 RIHG’s (risicotaxatie instrument huiselijk geweld) afgenomen, die 14 keer tot een huisverbod hebben geleid. Dit wil zeggen dat er driemaal geen huisverbod is opgelegd. Buurtbemiddeling In het kader van het Nationaal Programma Heerlen-Noord hebben woningcorporaties en de gemeente Heerlen de ambitie uitgesproken om samen voor drie jaar te starten met de laagdrempelige interventie buurtbemiddeling. Met deze interventie wordt beginnende sociale overlast vroegtijdig gesignaleerd en aangepakt om verdere escalatie te voorkomen. In 2023 zijn twaalf vrijwilligers geworven en is de interventie gestart in de drie focusgebieden in Heerlen-Noord. Onder andere via de aanpak Sociaal Veilig en via aanmeldingen door inwoners zijn in totaal 45 casussen aangedragen. Om vrijwilligers te werven én om mensen bewust te maken van het nut en gebruik van buurtbemiddeling is in de zomer een communicatiecampagne ingezet door Alcander. Experiment gesloten coffeeshopketen De verantwoordelijke ministers zagen zich door landelijke omstandigheden genoodzaakt de startdatum wederom uit te stellen. De verwachte start van medio 2023 is daardoor niet gehaald. Naar verwachting mag Heerlen medio 2024 aansluiten bij het experiment.

Cybercrime Vanuit de Limburgse RIEC portefeuille, cybercrime, is regionaal samengewerkt aan de bewustwording en weerbaarheid van zowel Limburgse inwoners als bedrijven. Met de landelijke CCV Citydeal-gelden zijn een aantal interventies en activiteiten voor alle Limburgse gemeenten georganiseerd en gefinancierd. De 42

regionale aftrap en lokale inspanningen rondom Hackshield, voor kinderen van groep 7 en 8, is hier een voorbeeld van. Maar ook de Heerlense bewustwordingsweek met een escaperoom in samenwerking met politie. Daarnaast is tevens aandacht geweest voor jongeren in de leeftijd van 12-18 jaar en de oudere doelgroep met interactieve spellen. Naast inzet op de weerbaarheid van inwoners is veel aandacht geweest voor cyberincidenten en -crisissen. Met alle Limburgse gemeenten, OM en politie is in oktober 2023 in Heerlen geoefend hoe in een crisissituatie gehandeld moet worden. Verbinding zorg en veiligheid Het verbinden van zorg en veiligheid was in 2023 een belangrijk aandachtspunt. Om de zorg- en veiligheidsdomeinen beter en duurzamer met elkaar verbinden is ervoor gekozen om het Zorg en Veiligheidshuis Parkstad een eigen openbaar lichaam te laten worden. In 2023 heeft besluitvorming plaatsgevonden om de gemeenschappelijke regeling Zorg en Veiligheidshuis Parkstad per 2024 inwerking te laten treden. In het jaar 2023 is de (concept) regiovisie en uitvoeringsagenda aanpak GIA Zuid-Limburg (2024-2031) voorbereid en opgesteld, samen met de netwerkpartners. De geprioriteerde thema’s zijn: werken volgens de Visie Gefaseerd Samenwerken aan Veiligheid; versterken van lokale (wijk)teams 0-100; MDA++ aanpak en de Integrale sturing op huiselijk geweld en kindermishandeling.

Daarnaast is vervolg gegeven aan Handle with Care. Dit is uitgerold over alle Zuid-Limburgse basisscholen. Tevens is een provinciale (online) bewustwordingscampagne gerealiseerd waarin de drie centrumgemeenten (Heerlen, Maastricht en Venlo) trekker waren. De trainingen ‘Samen voor Veiligheid’ zijn gecontinueerd evenals de trainingen voor aandachtsfunctionarissen huiselijk geweld en kindermishandeling. De gastlessen over dit thema voor leerlingen van het basisonderwijs zijn voortgezet. Deze lessen zijn gegeven door een ervaringsdeskundige. Eveneens zijn in de jaarlijkse week tegen kindermishandeling diverse activiteiten georganiseerd. Evenementen In oktober 2023 is het evenementensanctiebeleid in werking getreden. Dit sanctiebeleid heeft als doel om eenduidig en consequent op te treden tegen overtredingen van de evenement gerelateerde APV-bepalingen alsmede de voorschriften zoals die verbonden worden aan evenementen-vergunningen. Ook wordt op grond van dit beleid sanctionerend opgetreden tegen evenementen waar zich strafbare feiten en/of ordeverstoringen voor doen. Demonstraties en betogingen Het aantal demonstraties was beperkt. In 2023 hebben in totaal 16 aangekondigde demonstraties/betogingen plaatsgevonden en twee onaangekondigd. Er is een negatieve trend dat demonstraties niet of te laat conform de regels uit de APV worden aangemeld.

Het tijdig en goed kunnen faciliteren en, waar nodig, beveiligen van deze demonstraties is daarmee veelal een uitdaging. Toezicht en handhaving Boa’s hebben diverse acties uitgevoerd gericht op overlastplekken en op overlastgevende jongeren. Verder werden er ruim 6700 naheffingsaanslagen opgelegd. In 2023 werd ruim 3000 uur aandacht besteed aan de aanpak van illegale afvaldumpingen. In 2023 zijn er ruim 15.300 bekeuringen opgemaakt voor het binnenrijden van de stadscentra (Heerlerheide-centrum en Heerlen-centrum) en gebruiken van de bussluis (Schaesbergerweg). Dit betreft digitale handhaving op kenteken via camerabeelden. Tevens werd in 2023 het bike-team weer nieuw leven ingeblazen. Hierdoor wordt het contact tussen de boa’s en de inwoners/bezoekers van de stad geïntensiveerd. Verder werd in samenwerking met de politie weer het vuurwerkproject gedraaid om toe te zien op afsteken en opslag van (illegaal) vuurwerk. Aanzet werd gemaakt voor de aanbesteding van een portofonie-netwerk, alsmede de voorbereiding op de vervangingsopgave voor camera’s. Verder zijn de straatcoaches weer ingezet op jeugdoverlastlocaties. Vanwege landelijke regelgeving zijn zij vanaf halverwege 2023 niet meer aangewezen als toezichthouder. Ze blijven gewoon hun werk doen maar dan steeds nadrukkelijker in de rol van coach om jongeren op het juiste pad te houden. 43

44

Toezicht en handhaving Omgevingswet en aanverwante wetten In Q1 2024 leggen we in gedetailleerde vorm verantwoording af over de uitvoering van de toezicht- en handhavingswerkzaamheden, met het handhavingsjaarverslag. Het werk dat we in de voorgaande jaren in het programma, de uitvoering en de rapportage hebben gestoken leverde voor het onderdeel Toezicht en Handhaving Omgevingswet in 2023 andermaal een positieve beoordeling op door de Interbestuurlijk Toezichthouder, de provincie Limburg. Vooruitlopend op de jaarrapportage over 2023: wij hielden volgens Toezicht- en Handhavingsbeleid 20232026 toezicht op ingediende meldingen en verleende vergunningen onder de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo). Verder controleerden we periodiek bedrijven in het kader van de milieuwetgeving en handelden we meldingen van inwoners en verzoeken om handhaving af. We ondersteunden de uitvoering van gemeentelijke projecten in de uitvoering onder andere door advisering op het gebied van bodem en ondergrond. In 2023 hebben we veel tijd besteed aan de introductie van de Omgevingswet (inmiddels per 1-1-2024 in werking getreden). Niet alleen om de nieuwe wetgeving goed te implementeren maar ook om de dienstverlening richting inwoners en bedrijven nog verder te verbeteren.

Daarnaast is er in 2023 veel tijd besteed aan projectmatige aanpak van energiebesparing (energielabel-C bij kantoren), behoud van monumenten en bijzondere gebouwen en grootschalige nieuw/verbouw. De handhavingscasus bij Eurohandelsonderneming heeft een groot beslag gelegd op de toezicht- en handhavingscapaciteit. In 2023 is veel tijd besteed aan de wijze van samenwerking met de Regionale Uitvoeringsdienst ZuidLimburg. Ter discussie stond, en staat nog steeds, de wijze waarop de RUD-ZL uitvoering geeft aan de basistaken die de gemeente Heerlen wettelijk verplicht onderbrengt bij de RUD-ZL en balans met de vergoeding die de RUD-ZL hiervoor ontvangt.

Wat heeft het gekost? Het totale resultaat van het kernthema Veiligheid wordt hieronder weergegeven: Programma 1:

Baten

Veiligheid

Lasten

Saldo

Prim. Bijgest. Rekening Prim. Bijgest. Rekening Prim. Bijgest. Rekening begroting begroting 2023 begroting begroting 2023 begroting begroting 2023 2023 2023 2023 2023 2023 2023 26 1.132 792 -7.369 -8.957 -8.378 -7.343 -7.825 -7.586

KT Veiligheid

Resultaat 2023

240

V

Bedragen x € 1.000

De grootste afwijkingen binnen het kernthema worden hieronder toegelicht: Kernthema

Afwijkingen worden veroorzaakt door:

Baten

Lasten

Veiligheid

Geweld in afhankelijkheidsrelaties Van het Rijk hebben we een Decentralisatie Uitkering Vrouwen Opvang ontvangen (DUVO) die ten gunste komt aan de parkstadgemeenten in hun aanpak tegen geweld in afhankelijkheidsrelaties (GIA). Ieder jaar worden de regiomiddelen die overblijven ingezet voor het volgende jaar. In het raadsvoorstel van deze jaarverantwoording stellen we voor deze middelen over te hevelen.

9

136

I

V(oordeel)+ / N(adeel)V/V

Preventie met Gezag Het programma preventie met gezag is gestart en we hebben gezorgd voor een stevig fundament voor een langdurige aanpak. Per saldo hebben we niet alle ontvangen rijksmiddelen besteed, deze worden gedurende de projectperiode besteed. Dit verklaart de afwijkingen aan de baten en de lastenkant.

-381

381

I

N/V

C entrale verantwoording personeelsgerelateerde kosten. Diverse afwijkingen. Totaal kernthema Veiligheid Bedragen x € 1.000

45

I/S

56

I

V

32

6

I

V/V

-340

579

240

2.1.2 Programma Verkeer en vervoer Portefeuillehouder: Marco Peters

Wat hebben we bereikt? In 2019 is de Mobiliteitsvisie Heerlen in Beweging vastgesteld. In deze visie staat het samen leven in een groene en gezonde stad centraal waarbij mobiliteit een van de onderdelen is om dit te bereiken. Met het Uitvoeringsprogramma Mobiliteit 2023 hebben we het derde concrete uitvoeringsprogramma opgeleverd waarin de focus met name is gericht op het verbeteren van de verkeersveiligheid. Dit in lijn met het programmadoel om te streven naar 0 ernstige verkeersslachtoffers per jaar. Naast de regionale infrastructurele projecten hebben we op het gebied van regionale samenwerking verdere stappen gezet. De uitvoering van ons Actieplan Mobiliteit is aan de hand van de verschillende beleidslijnen en actielijnen grotendeels volgens planning verlopen. In verband met de hoeveelheid infrastructurele werken en de gewenste koppelingen met de onderhoudswerkzaamheden zijn nog niet alle werken volledig uitgevoerd. Wel zijn de benodigde voorbereidingstrajecten opgestart. In 2023 heeft de gemeenteraad de Visie Waardevolle Buitenruimte vastgesteld met als ambitie om een leefbare en toekomstbestendige buitenruimte te creëren. Daarom staan in deze visie leefbaarheid, gezondheid, klimaatadaptatie, biodiversiteit en duurzaamheid als centrale waarden centraal.

We hebben deze waarden in 2023 als leidraad toegepast bij de voorbereiding van de fysieke projecten en bij het beheer en onderhoud van de openbare ruimte. Zo pakken we bij het grootschalig wegenonderhoud gelijktijdig andere opgaven op om de leefbaarheid in buurten zichtbaar te verbeteren (werk met werk maken). Hierbij kunt u denken aan het vergroenen van buurten, het vergroten van de veiligheid van wegen en het – daar waar nodig- creëren van parkeerruimte. Ook nemen we gelijktijdig maatregelen om wateroverlast als gevolg van klimaatverandering zoveel mogelijk te voorkomen. Bovendien streven we ernaar om bij het beheer en onderhoud de negatieve effecten op het klimaat te verminderen. Bij dit laatste kan bijvoorbeeld gedacht worden aan het grootschalig wegenonderhoud met lage temperatuur asfalt, waarmee we de uitstoot van CO2 beperken en het energieverbruik verminderen. Daarnaast hebben we de dienstverlening naar onze inwoners verbeterd door een klantvriendelijker meldingssysteem en het lanceren van de bouwapp, waarin bewoners op de hoogte worden gehouden van de voortgang van fysieke projecten. Via de bouwapp kunnen de gemeenten en bewoners eveneens met elkaar communiceren. Tegelijkertijd vinden we het belangrijk dat de gemeente een direct en herkenbaar aanspreekpunt heeft in de buurt. Daarom zijn eind 2023 - bij wijze van proeftwee buurtconciërges door de gemeente aangesteld.

Zij zijn de ogen en oren binnen de wijk voor problemen op het terrein van de leefbaarheid en het beheer en onderhoud van de openbare ruimte. De gemeente krijgt hierdoor weer een gezicht in de buurt. We verwachten dat dit niet alleen bijdraagt aan een nette openbare ruimte, maar tevens tot meer vertrouwen in de overheid.

Wat heeft het programma gekost? Programma 2: Verkeer en Vervoer

KT Mobiliteit

Baten

Lasten

Prim. Bijgest. begroting begroting 2023 2023 0 0

Saldo

Rekening 2023

Prim. Bijgest. begroting begroting 2023 2023 15 -505 -422

Rekening 2023

Prim. Bijgest. begroting begroting 2023 2023 -423 -505 -422

Rekening 2023

Resultaat 2023

-407

15

KT Wegen, straten en pleinen

1.442

1.442

2.735

-14.015

-14.302

-14.507

-12.573

-12.860

-11.772

1.088

Gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten Bestemming

1.442

1.442

2.750

-14.520

-14.724

-14.929

-13.078

-13.283

-12.179

1.103

0

0

0

0

0

-1.014

0

0

-1.014

-1.014

Gerealiseerde resultaat

1.442

1.442

2.750

-14.520

-14.724

-15.944

-13.078

-13.283

-13.194

89

Bedragen x € 1.000

46

V

De lasten 2023 zijn als volgt verdeeld over de kernthema’s:

Risico’s •

De registratiegraad van de verkeersongevallen is de laatste jaren aanmerkelijk verbeterd. Toch is het niet altijd mogelijk om een goede vergelijking te maken met voorgaande jaren. Een onderschatting van het verkeersveiligheidsbeeld kan hierdoor optreden.

Beleidsindicatoren

Verkeer en Vervoer

Beleidsindicatoren

47

De grootste afwijkingen binnen het kernthema bestemming worden hieronder toegelicht: Kernthema

Afwijkingen worden veroorzaakt door:

Bestemming

C onform raadsbesluit wordt vanwege de wijziging van systematiek het budget van de voorziening groot onderhoud verhardingen nu vastgelegd door een storting in een reserve.

Baten

Totaal kernthema Bestemming

Lasten -1.014

0

Bedragen x € 1.000

48

-1.014

I/S I

V(oordeel)+ / N(adeel)N

-1.014

Kernthema Mobiliteit Wat hebben we gedaan, opgeleverd? Beleidslijn Verkeersveiligheid: Strategisch plan Verkeersveiligheid 2030. Het Rijk levert in de periode 2022-2027 in het kader van de impulsgelden ‘stimulering verkeersveiligheidsmaatregelen’ tweede tranche, 50% cofinanciering aan de verbetering van verkeersknelpunten die uit de risicoanalyse naar voren zijn gekomen. Het betreft de Dudoklaan, Gerard Holtlaan, Meezenbroekerweg, Mgr. Feronlaan en de Kasteel Hoensbroeklaan. In 2023 zijn de voorontwerpen gemaakt. Uitvoering zal plaatsvinden in 2024 waarmee we ruimschoots voldoen aan de gestelde eis om voor 31 december 2027 op te leveren. Het voorontwerp van de aanpassingen in Groeët Genhei is in samenspraak met de bewoners afgerond. De verkeersveiligheidsmaatregelen op de Unolaan, Huisbergerstraat en Schelsberg zijn in voorbereiding. De flexflitser is geplaatst langs de Schelsberg. Het project Ganzeweide is aanbesteed. Uitvoering is vertraagd in verband met de aanleg van Mijnwater. Veiligheid schoolomgevingen. Het voorontwerp van de rotonde Heldevierlaan is afgerond en besproken met de scholen. Uitvoering zal samen met het geplande onderhoud aan de Heldevierlaan worden opgepakt. De TrapStepStap Challenge is uitgevoerd op de basisscholen De Wegwijzer, Frans Postma en Gerardus Majella.

De infrastructurele maatregelen rondom de basisscholen De Tovercirkel, Eikenderveld, Ganzerik en Mijnspoor zijn afgerond. In opdracht van het Bestuurlijk Regionaal Mobiliteitsoverleg Zuid-Limburg (BRMO) is het rapport ‘30 km/h, tenzij…Regionale aanpak Zuid-Limburg’ inclusief een adviesnetwerk voor de wegcategorisering opgesteld. Dit rapport dient als basis voor onze actualisatie van de wegcategorisering Heerlen. Beleidslijn Leefbaarheid: Parkeren. Als vervolg op de parkeerpilot Eikenderveld is in de Willemstraat een proef gestart met een nieuw parkeerregime waarbij ondernemers de mogelijkheid hebben gekregen om met een vergunning op de betaalde plaatsen te kunnen parkeren. De pilot in Schopla is afgerond. Er zijn enkele kleine uitvoeringsmaatregelen voorgesteld die samen met onderhoudswerkzaamheden worden uitgevoerd. Het aantal goedkope langparkeerplaatsen rondom het centrum van Heerlen is uitgebreid met 41 plaatsen. Daarnaast is het (fiets)parkeernormenbeleid geactualiseerd door de vaststelling van de Nota Mobiliteitsnormen 2023, hetgeen gekenmerkt wordt door meer flexibiliteit en enkele nieuwigheden zoals het Mobiliteitsfonds. Beleidslijn Duurzame netwerken: De voorbereiding voor de herinrichting van de Henri Dunantstraat en Willem Barentzweg is gestart. Daarnaast is de rotonde Heerlerbaan-Dr.

Clemens Meulemanstraat heringericht ten behoeve van een verbeterde fietsveiligheid. Samen met Provincie Limburg en Zuid-Limburg Bereikbaar is een marktonderzoek uitgevoerd ten behoeve van een eventuele aanleg van mobiliteitshubs. Hierin zijn de verschillende aanbieders van deelmobiliteit (deelfiets, deelauto) meegenomen. Een partij (Greenwheels) heeft interesse in uitbreiding van het aantal deelauto’s getoond. In samenwerking met Zuid-Limburg Bereikbaar zijn er meerdere fietsstimuleringsacties uitgevoerd die gericht waren op bewoners, bezoekers en medewerkers van de stad. Daarnaast hebben ‘Heel Heerlen Beweegt’ en de Fietsersbond – in samenwerking met de gemeente Heerlen – wederom bijeenkomsten

49

georganiseerd in het kader van het landelijk fietsproject ‘Doortrappen’ dat gericht is op het stimuleren van senioren (60+) om vaker en vooral veiliger te fietsen. Tot slot heeft Heerlen aangehaakt aan het landelijk project ‘City Deal Fietsen’ dat gericht is op stimulering van fietsgebruik/-bezit. De samenwerking met de verschillende partners in dit project zal leiden tot meer kennis inzake fietsstimulering. IC Randstad-Aken: De lobby voor de gewenste rechtstreekse IC-verbinding is doorgezet. Ontsluiting Avantis-Trilandis: In het kader van de verbetering van de ontsluiting van Avantis-Trilandis is er, samen met o.a. de provincie Limburg en Rijkswaterstaat, een globale mobiliteitsstudie voor dit gebied uitgevoerd. Op basis van deze studie wordt er door de partijen verder gewerkt aan een toekomst vaste en duurzame oplossing. Bereikbaarheidsaanpak Molenberg: De aanpak Molenberg is met de oplevering van het rapport ‘Quick-Wins Wandelen en fietsen in Molenberg’ grotendeels afgerond. De fietsoversteek op de Mijnspoorweg is aangepast. Wat resteert zijn nog enkele fysieke maatregelen rondom de Vrije School en de Broederschool, zoals instellen van een school-zone en een aantal maatregelen in de wijk die met onderhoud worden meegenomen, zoals markeringen.

Beleidslijn Doorontwikkeling: We hebben met alle 16 gemeenten en met de provincie Limburg op basis van het jaarplan 2023 verder gewerkt aan de uitwerking en uitvoering van de Mobiliteitsvisie Zuid-Limburg. We hebben gezamenlijk opdracht gegeven aan Zuid-Limburg Bereikbaar voor het onderdeel Duurzame en Slimme Mobiliteit. Samen met de gemeenten Maastricht en Sittard-Geleen is verder gewerkt aan het Spoors Ontwikkelperspectief Zuid-Limburg. Het rapport ‘30 km/h, tenzij…Regionale aanpak Zuid-Limburg’ inclusief adviesnetwerk wegcategorisering is gepresenteerd in het BRMO en er is akkoord gegeven voor het gebruiken van het adviesnetwerk als startpunt voor verdere keuzes, besluitvorming en uitvoering.

Wat heeft het gekost? Het totale resultaat van het kernthema Mobiliteit wordt hieronder weergegeven: Programma 2:

Baten

Verkeer en Vervoer

Prim. Bijgest. begroting begroting 2023 2023 0 0

KT Mobiliteit

Lasten Rekening 2023

Prim. Bijgest. begroting begroting 2023 2023 15 -505 -422

Saldo Rekening 2023

Prim. Bijgest. begroting begroting 2023 2023 -423 -505 -422

Rekening 2023 -407

Resultaat 2023

15

V

Bedragen x € 1.000

De grootste afwijkingen binnen het kernthema worden hieronder toegelicht: Kernthema

Afwijkingen worden veroorzaakt door:

Mobiliteit

Diverse afwijkingen.

Baten

Lasten

I/S

15

Totaal kernthema Mobiliteit

15

Bedragen x € 1.000

50

I 0

V(oordeel)+ / N(adeel)V 15

Kernthema Wegen, straten en pleinen Wat hebben we gedaan, opgeleverd? In het voorjaar van 2023 heeft de gemeenteraad de Visie Waardevolle Buitenruimte vastgesteld. We hebben de waarden van deze visie vertaald naar de Nota wegverhardingen 2023-2027 en het Beheerplan civieltechnische kunstwerken 2023-2027. Deze onderhoudsnota’s zijn gelijktijdig met de visie vastgesteld. Denk bijvoorbeeld aan het onderhoud van trottoirs, fietspaden, straten, én bij civieltechnische kunstwerken aan objecten, zoals bruggen, viaducten en tunnels. De voorbereiding van dit onderhoud en de uitvoering hiervan verlopen volgens planning. We hebben geen Beleidsplan Openbare Verlichting opgesteld, omdat we nog vooruit kunnen met het huidige beleid dat gericht is op het verduurzamen van de openbare verlichting. In 2023 zijn vrijwel alle resterende lichtmasten voorzien van ledverlichting (96 procent). Daar waar de lichtmasten nog niet zijn voorzien van ledverlichting, pakken we dit op tijdens de herstructureringsopgaven. Denk bijvoorbeeld aan de herstructurering in het centrum. Handboek Openbare Ruimte In 2023 hebben we het Handboek Inclusie in concept opgesteld. In dit handboek hebben we landelijke standaarden opgenomen om de openbare ruimte toegankelijker te maken voor mensen met een visuele en lichamelijke beperking. Dit heeft in overleg plaatsgevonden met de Gehandicaptenraad Heerlen.

Het Handboek Inclusie gaat onderdeel uitmaken van het toekomstige Handboek Openbare ruimte. Eind 2023 zijn de voorbereidingen gedaan om het handboek te actualiseren en in 2024 wordt dit voortgezet.

Wat heeft het gekost? Het totale resultaat van het kernthema Wegen, straten en pleinen wordt hieronder weergegeven: Programma 2:

Baten

Verkeer en Vervoer

KT Wegen, straten en pleinen

Prim. Bijgest. begroting begroting 2023 2023 1.442 1.442

Lasten Rekening 2023

Prim. Bijgest. begroting begroting 2023 2023 2.735 -14.015 -14.302

Saldo Rekening 2023

Prim. Bijgest. begroting begroting 2023 2023 -14.507 -12.573 -12.860

Rekening 2023

Resultaat 2023

-11.772

1.088

I/S

V

Bedragen x € 1.000

De grootste afwijkingen binnen het kernthema worden hieronder toegelicht: Kernthema

Afwijkingen worden veroorzaakt door:

Wegen, straten en pleinen

C onform raadsbesluit wordt vanwege de wijziging van systematiek het budget van de voorziening groot onderhoud verhardingen nu vastgelegd door een storting in een reserve.

Baten

Lasten 1.014

I

V(oordeel)+ / N(adeel)V

-50

I

V/N

Afwijking bij baten en lasten voor klein onderhoud verhardingen door niet begrote (meer)kosten en doorbelasting hiervan.

50

Vrijval voorziening groot onderhoud civieltechnische kunstwerken.

541

75

I

V/V

Toekenning van subsidie voor schoonhouden en de besteding hiervan waren niet opgenomen in de begroting.

181

-161

I

V/N

220

I

V

-537

I

V/N

Door intensivering van de gladheidsbestrijding in december is dit budget licht overschreden.

-86

I

N

Incidentele overschrijding door gewijzigd beheer parkeergarage Heerlerheide.

-160

I

N

Energie

-480

I

N

-8

-40

I

N/N

1.293

-205

In 2023 is gestuurd op minder onderhoudskosten op Openbare verlichting. Dit voordeel kan gebruikt worden om de lasten van de energiekosten te drukken. Er zijn meer aanvragen aanleg glasvezels. De reële inkomsten overstijgen hierdoor de begrote inkomsten. Door meer aanvragen en inkomsten voor glasvezel nemen ook de kosten evenredig toe.

Diverse afwijkingen. Totaal kernthema Wegen, straten en pleinen Bedragen x € 1.000

51

529

1.088

2.1.3 Programma Economie Portefeuillehouders: Martin de Beer, Casper Gelderblom, Marco Peters

Wat hebben we bereikt? De gevolgen van de energiecrisis waren in 2023 nog voelbaar door de alsmaar stijgende inflatie en de daarmee gepaard gaande stijgende kosten. Onze MKB’ers en grootbedrijven blijven voor uitdagingen staan om deze crisissen (coronacrisis, energiecrisis) het hoofd te bieden. Het eind 2022 ingevoerde pakket aan energiemaatregelen voor onder andere ondernemers heeft, in combinatie met de Rijksmaatregelen, bijgedragen in het ondersteunen van ondernemers. Middels concrete financiële ondersteuning hebben wij getracht werkgelegenheid te behouden door faillissementen als gevolg van de gestegen energiekosten te voorkomen. De ingezette beleidslijn voor het versterken van onze economische structuur werpt z’n vruchten af, ondanks alle crisissen. Per 1 januari 2023 is het aantal bedrijfsvestigingen in Heerlen toegenomen met 396; van 7.388 vestigingen in 2022 naar 7.784 vestigingen per 1 januari 2023. Dit is een toename van 5,4% ten opzichte van 2022. Inherent hieraan is dat de werkgelegenheid het afgelopen jaar is toegenomen; van 55.911 banen in 2022 naar 57.058 banen in 2023. Dit is een toename van 2,1% (bron: Etil, Heerlen aan het Werk, 2023). Desalniettemin hebben we eveneens te maken met een aantal uitdagingen die deze positieve dynamiek kunnen belemmeren.

Naast de stikstofcrisis ondervinden bedrijven die zich hier willen vestigen de negatieve gevolgen van de netcongestie. De uitdagingen van de energietransitie in relatie tot de verduurzamingsopgave voor bedrijven zijn groot en bemoeilijkt de elektrificatie van bedrijfsprocessen. Deze ontwikkelingen belemmeren de economische groei met alle gevolgen van dien. Er zijn dan ook de nodige uitdagingen die wij al dan niet in regionaal verband oppakken. Daarom zijn wij gestart met een pilot om de verduurzamingsopgave op bedrijventerrein De Beitel te verkennen. Deze onderwerpen willen we duurzaam verankeren in de bedrijventerreinenvisie, deze zal in 2024 opgeleverd worden. Binnen de leisure sector hebben wij het afgelopen jaar stappen gezet. Dit is bijvoorbeeld terug te zien in de bezoekerscijfers van Heerlen centrum. Het aantal bezoekers per week is in 2023 gestegen naar 116.700 ten opzichte van 87.600 in 2022 (bron: Locatus). Tevens zijn er in 2023 vele nieuwe ondernemers gestart in onze centra, vaak ondersteund door Stichting Streetwise, Starterscentrum en ons eigen Ondernemershuis. Naast het centrum van Heerlen zijn ook de wijkwinkelcentra van belang voor onze inwoners. In 2023 hebben wij een cruciale stap gezet in de plannen voor herontwikkeling van winkelcentrum Giesen Bautsch. Om het plan mogelijk te maken, hebben wij de westelijke vleugel van het winkelcentrum aangekocht.

Tegelijkertijd hebben we een samenwerkingsovereenkomst gesloten met de vastgoedpartij die de herontwikkeling gaat realiseren. Tot slot hebben we het bestemmingsplan aangepast. Hiermee worden de plannen voor een nieuw winkelhart in Heerlerbaan na twintig jaar nu concreet. Het plan bevat niet alleen modernisering van het winkelcentrum, tevens komen er 41 appartementen boven. Daarnaast hebben we een ambitieschets opgesteld voor de hele openbare ruimte rondom de Brede Maatschappelijke Voorziening (BMV) en het nieuwe winkelcentrum. Dit gebied vormt straks samen het maatschappelijke en commerciële hart van Heerlerbaan. Tot slot hebben wij ons ingezet om de Brightlands Smart Services Campus door te ontwikkelen. Dit hebben wij gedaan door strategische allianties met partijen te ondersteunen, zoals bijvoorbeeld op het gebied van AI. Daarnaast zoeken we samen met de Universiteit van Maastricht naar het versterken van de technologie en onderwijs in de stad.

52

Wat heeft het programma gekost? Programma 3: Economie

KT Economie

Baten Prim. Bijgest. begroting begroting 2023 2023 548 774

Lasten Rekening 2023

Prim. Bijgest. begroting begroting 2023 2023 1.603 -5.979 -8.202

Saldo Rekening 2023

Prim. Bijgest. begroting begroting 2023 2023 -8.036 -5.431 -7.428

Rekening 2023 -6.432

Resultaat 2023

996

KT Economische promotie

343

343

394

-1.074

-1.173

-1.183

-731

-830

-788

42

Gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten Bestemming

891

1.117

1.998

-7.053

-9.375

-9.218

-6.162

-8.258

-7.221

1.038

302

1.998

1.691

-200

-269

-406

102

1.729

1.286

-443

1.193

3.115

3.689

-7.253

-9.644

-9.624

-6.060

-6.529

-5.935

594

Gerealiseerde resultaat

V

Bedragen x € 1.000

De lasten 2023 zijn als volgt verdeeld over de kernthema’s:

Risico’s • • •

• • • • • • •

Onvoldoende interne capaciteit (kwantitatief en kwalitatief) om de voorgenomen opgaves uit te voeren. Drukte op bedrijventerreinen wegens aantrekkende markt. Hierdoor kunnen bedrijven niet verder groeien omdat er geen geschikte gronden of bedrijfsruimtes meer zijn. Transformaties in het centrum krijgen steeds meer vorm. Panden (kantoren, scholen en dergelijke) worden steeds meer getransformeerd naar woningen, waardoor onder andere kleinschalige kantoorgebruikers en creatieve industrie meer moeite hebben een geschikte locatie in het centrum te vinden. Krapte op de arbeidsmarkt, bedrijven vinden weinig geschikt en/of gemotiveerd personeel op elk niveau. Stikstofeisen die ontwikkelingen bemoeilijken. Onzekerheden als gevolg van de oorlog in Oekraïne. Hoge inflatie. Onzekerheden over stijgende energieprijzen. Netbeheerder TenneT heeft problemen met het elektriciteitsnetwerk in Limburg en Noord-Brabant dat dusdanig vol zit, dat er geen grootverbruikers meer aangesloten kunnen worden. Digitalisering (AI)/cybersecurity; impact op de beveiliging van computersystemen.

53

Beleidsindicatoren

Economie NL

Beleidsindicatoren

Heerlen

De grootste afwijkingen binnen het kernthema bestemming worden hieronder toegelicht: Kernthema

Afwijkingen worden veroorzaakt door:

Baten

Lasten

Bestemming

Administratieve verwerking FES reserve (Fonds Economische Stimulering).

-200

Stadspromotie: uitvoering pas in 2024 vanwege langer onderzoekstraject met in- en externe partners.

-175

Resultaat Trilandis 2023 toegevoegd aan reserve FES (Fonds Economische Stimulering). Diverse afwijkingen.

200

-337

68

Totaal kernthema Bestemming

-307

Bedragen x € 1.000

54

-137

I/S I

V(oordeel)+ / N(adeel)N/V

I

N

I

N

I

V -443

Kernthema Economie Wat hebben we gedaan, opgeleverd? Modezaak Deems (Saroleastraat) heeft met hulp van het Ondernemershuis, Stichting Streetwise en de gevelrenovatiesubsidie haar winkelpand grondig opgeknapt en is terug verhuisd naar het centrum. Hierdoor heeft niet alleen het desbetreffende winkelpand qua uitstraling een impuls gekregen, maar de hele winkelstraat. Wij zijn de samenwerking aangegaan met Gilde Opleidingen en Vista College voor het project CIV Retail welke medio 2023 is gehonoreerd. De doelstelling is om een impuls te geven aan de retail sector. In het project leren en werken studenten in de directe praktijk en worden ondersteund en gecoacht door experts uit de beroepspraktijk. Daarnaast krijgen retailers hierbij de mogelijkheid om studenten kennis te laten maken met hun onderneming. Vanuit het Fonds Economische Structuurversterking is ruim € 1,2 miljoen aan bijdragen verstrekt. Hiermee zijn meer dan 35 nieuwe banen toegevoegd en is de economische structuur op de Heerlerbaan versterkt. Tevens zijn ruim 15 subsidies voor nieuwe ondernemers in de Heerlense centra toegekend in het kader van de subsidieregeling Ruimte voor Ondernemerschap.

Onze subsidierelaties met het Ondernemersfonds Heerlen, Stichting Streetwise en Heerlen Mijn Stad hebben we gecontinueerd om onze economische doelstellingen te realiseren en om de verbinding en samenwerking met ondernemers te blijven zoeken. In 2023 is hierbij nadrukkelijk aandacht geweest voor het concretiseren van het onderwerp stadspromotie en samenwerking. In 2023 hebben wij de westelijke vleugel van het winkelcentrum Giesen Bautsch aangekocht. Tegelijkertijd hebben we een samenwerkingsovereenkomst gesloten met de vastgoedpartij die de herontwikkeling gaat realiseren. Tot slot hebben we het bestemmingsplan aangepast. Hiermee worden de plannen voor een nieuw winkelhart in Heerlerbaan na twintig jaar nu concreet. Naar aanleiding van het Keurmerk Veilig Ondernemen (KVO) en de uitslagen van diverse enquêtes onder ondernemers en bewoners in Hoensbroek is de Ondernemersvereniging Hoensbroek een pilot gestart met een beveiliger in Hoensbroek centrum. Wij hebben dit pilot project gestimuleerd door hier een financiële bijdrage aan te leveren. Per 2 januari 2023 is de Nadere Subsidieregel Tegemoetkoming Energiekosten MKB Gemeente Heerlen 2023 opengesteld. Deze regeling was bedoeld om ondernemers die niet in aanmerking komen voor de landelijke TEK-regeling te steunen. Uiteindelijk zijn 5 aanvragen gehonoreerd.