Jaarstukken 2021
Tekst van het document
Arbeidsplaatsen ≥12 uur per wk
8.606
2021
Aantal bedrijfsvestigingen: detailhandel
Aantal
509
2021
Aantal arbeidsplaatsen: detailhandel
Arbeidsplaatsen ≥12 uur per wk
3.071
2021
Aantal bedrijfsvestigingen: medische logistiek
Aantal
8
2021
Aantal arbeidsplaatsen: medische logistiek
Arbeidsplaatsen ≥12 uur per wk
Werkloosheidspercentage
Percentage
4,5
Ondernemerstevredenheid over gemeentelijke dienstverlening
Rapportcijfer
6,4
58
Nederland Jaartal
2.560
2021 3,8
2020 2019
De grootste afwijkingen binnen het kernthema bestemming worden hieronder toegelicht: Programma 3 Kernthema Bestemming Reguliere afwijkingen
Afwijkingen worden veroorzaakt door:
Baten
Niet onttrokken FES gelden die doorschuiven naar 2022.
Lasten
-1.400
Juridische procedure gevelfonds.
212
I
V(oordeel)+ / N(adeel)N
I
V
Lagere onttrekking bijdrage samen maken wij de stad.
-35
I
N
Lagere onttrekking inzake uitvoeringsregeling gevelfonds.
-207
I
N
Subtotaal reguliere afwijkingen C orona afwijkingen
I/S
-1.642
212
-1.430
N.v.t.
Subtotaal corona afwijkingen Totaal kernthema Bestemming Bedragen x € 1.000
59
0
0
0
-1.642
212
-1.430
Kernthema Economie
Wat hebben we gedaan, opgeleverd? (prestatie, output, product) Via het Ondernemersfonds zijn ondernemersverenigingen in staat gesteld om projecten te realiseren in hun eigen gebied. De BIZ (BedrijvenInvesteringsZone) Heerlerheide is een nieuwe periode ingegaan. Ook het Ondernemersfonds wordt verlengd met 4 jaar. Daarnaast hebben we de regeling Ruimte voor Ondernemerschap ingezet voor nieuwe ondernemers in centrumgebieden: ondanks corona zijn ongeveer 20 nieuwe ondernemers gestart. De stichting Starterscentrum heeft daarbij de businessplannen getoetst op haalbaarheid. Ook hebben we, samen met Parkstad Limburg, weer subsidie verleend aan de stichting Streetwise om nieuwe ondernemers te begeleiden naar een goede plek. De Brightlands Smart Services Campus ontwikkelt zich door tot een broedplaats voor AI en digitalisering. De Open Universiteit is in 2021 aandeelhouder geworden waardoor de strategische samenwerking tussen de kennispartijen versterkt is. In het Centrum hebben we de Regiegroep Vastgoed met eigenaren voortgezet. We hebben coronaondersteuning aan ondernemers geboden, bijvoorbeeld door de verruiming van de terrassen door te zetten. Verder is gewerkt aan het haalbaarheidsonderzoek outlet. In het Maankwartier is de nieuwe VVV ‘Visit Zuid-Limburg’ geopend.
In de boodschappenclusters is er een levensvatbaar plan met financiële dekking voor herontwikkeling van Giesen Bautsch (Heerlerbaan). Ook is er een analyse gemaakt van het economisch functioneren van Hoensbroek-centrum; hiervoor zal vervolgens in 2022 een visie worden gemaakt. Een gemeentebrede supermarktvisie is opgesteld, maar vraagt nader overleg. Samen met Parkstad Limburg hebben we een volgende stap gezet in het bestrijden van het overaanbod aan winkels. We hebben een Parkstad-breed bestemmingsplan voorbereid dat alle onbenutte winkelbestemmingen van de bedrijventerreinen schrapt. Ook in het Cityplan zijn veel onbenutte kantoor- en retailbestemmingen weggehaald. Dit is een eerste, maar belangrijke stap om weer een gezondere markt te krijgen. De SVREZL (Structuurvisie Ruimtelijke Economie Zuid-Limburg) is in 2021 geëvalueerd in opdracht van de Zuid-Limburgse gemeenten. Hoofdconclusie is dat deze visie als goed voorbeeld kan dienen voor heel Nederland voor de aanpak van regionaal economisch beleid dat is gericht op leefbaarheid. De doelstellingen van de SVREZL worden in algemene zin onderschreven door de marktpartijen zoals ondernemersverenigingen, supermarktbedrijven en vastgoedpartijen. In 2022 zullen geconstateerde verbeterpunten worden uitgewerkt. We hebben FES-subsidie verleend aan de Bovengrondse Vakschool, die meer mensen gerichter gaat scholen naar werk.
Dit samenwerkingsverband tussen bedrijven en instellingen gaat praktijkonderwijs verzorgen, zodat meer mensen ontdekken waar hun talenten liggen. De Economische Samenwerking Zuid-Limburg (ESZL) heeft gewerkt aan een herstelplan in het kader van het Europese coronafonds. Inzake het nationale EZK-fonds (€ 100 mln) voor transformatie in binnensteden is in afstemming met de regio Parkstad Limburg en het Ministerie van EZK de aanzet voor een aanvraag voorbereid. Verder is er een samenwerkingsovereenkomst gesloten met KPN Netwerk voor de aanleg van glasvezel in heel Heerlen.
60
Wat heeft het gekost? Het totale resultaat van het kernthema Economie wordt hieronder weergegeven: Programma 3:
Baten
Economie
Prim. Bijgest. begroting begroting 2021 2021 584 983
KT Economie
Lasten Rekening 2021
Prim. Bijgest. begroting begroting 2021 2021 771 -6.267 -7.938
Saldo Rekening 2021
Prim. Bijgest. begroting begroting 2021 2021 -8.083 -5.683 -6.955
Rekening 2021 -7.312
Resultaat 2021
-356
N
Bedragen x € 1.000
De grootste afwijkingen binnen het kernthema worden hieronder toegelicht: Programma 3 Kernthema Economie Reguliere afwijkingen
Afwijkingen worden veroorzaakt door:
Baten
130
I
V(oordeel)+ / N(adeel)V
1.400
I
V
85
I
V
-1.733
I
N
-22
56
I
V
-22
-62 -116
I
N
Extra steun tbv Heerlen mijn Stad.
-50
I
N
Extra steun tbv MKB Lab.
-10
I
N
I
N
I
N
Lagere bijdrage Stg Limburg Economic Development. Niet ontrokken FES gelden die doorschuiven naar 2022 (zie bestemming). C entrale verantwoording personeelsgerelateerde lasten. Het hof heeft het beroep van gemeente Heerlen over de aansprakelijkheidstelling uit het faillissement van C auberg Huygen Raadgevende Ingenieurs BV (C HRI) afgewezen. Diverse afwijkingen.
Subtotaal reguliere afwijkingen Inhuur t.b.v. de afhandeling van de TOZO regelingen. C orona afwijkingen
Minder inkomsten met name door kwijtschelding marktgelden sector non-food.
-46
Minder uitgaven en inkomsten door niet doorgaan van voorjaarskermis en gedeeltelijke kwijtschelding pacht najaarskermis.
-143
Lasten
93
I/S
-84
Subtotaal corona afwijkingen
-189
-83
-272
Totaal kernthema Economie
-211
-145
-356
Bedragen x € 1.000
61
Kernthema Economische promotie
Wat hebben we gedaan, opgeleverd? (prestatie, output, product) Acquisitie Op bedrijventerrein Trilandis is de invulling van de medisch-logistieke bedrijfsruimten van Ceva, fase 1 en 2, afgerond. In 2021 is fase 3 opgestart. Medtronic heeft de vestiging in Leipzig overgeheveld naar de Medtronic-locatie in Heerlen. Op bedrijventerrein de Beitel hebben we het ontwikkelbedrijf Panattoni begeleid en ondersteund bij het herontwikkelen en invullen van de nieuwe locatie Beitel 80. Het betreft de herontwikkeling van 10 hectare ‘brownfield’-locaties (dat zijn reeds eerder gebruikte locaties op bedrijventerreinen). Veel grootschalige beurzen zijn door invloed van corona afgelast. De Expo Real in München is ondanks alle coronaperikelen doorgegaan; de gemeente Heerlen is hierbij aanwezig geweest samen met de Stadt Aachen. Hier is onze stad en regio gepromoot bij vastgoedontwikkelaars en bedrijven. Fysieke bijeenkomsten met ondernemers bleken door corona ook in kleinschalige vorm moeilijk uit te voeren. Daarom is gekozen voor digitale ontbijt- en lunchbijeenkomsten voor en met kleine groepjes ondernemers. De samenwerking binnen het Promotie- en acquisitie-overleg Parkstad (Promac) is verder verstevigd. Ook is de gezamenlijke website Business in Parkstad online gegaan.
Als gevolg van de goede samenwerking binnen Parkstad zijn we in staat om bedrijven over de gemeentegrenzen heen te faciliteren. Zo werken we samen aan de werkgelegenheid in de stad en de regio. Door de gestage groei van het medtech-logistieke cluster en andere bedrijvigheid voorzien wij binnen afzienbare tijd een tekort aan bedrijfkavels. Vanuit Promac is daarom gestart met het opstellen van een gezamenlijke visie en uitbreidingsplan voor de bedrijventerreinen in heel Parkstad. Aanjagen De integrale dienstverlening via het Ondernemershuis is verder doorontwikkeld. Ook is er een nauwere samenwerking met het Zelfstandigenloket waardoor de dienstverlening aan zelfstandige ondernemers is verbeterd; vooral in coronatijd is dit waardevol gebleken. Binnen het Ondernemershuis kunnen ondernemersvragen snel en wendbaar worden opgepakt indien de situatie daartoe oproept. Dit is ook weer gebeurd tijdens de laatste lockdown in december 2021. Op de gemeentelijke website is er nu nadrukkelijker ruimte voor informatie aan ondernemers. Het Ondernemershuis houdt die up-to-date met relevante informatie. Zo is hier voor ondernemers telkens laagdrempelig samengevat welke coronaregelingen er voor wie gelden. Daarnaast is er structurele informatie over alles waar een bedrijf mee te maken krijgt bij vestiging of uitbreiding.
Ook is er een Linkedin pagina waar we ondernemers informeren over actuele thema’s. Activeren Er zijn verbindingen gelegd tussen het WSP en bedrijven zoals Ceva Logistics. Dit heeft geleid tot nieuwe pilotprojecten die zijn gaan lopen, die aansluiten op onder meer de Bovengrondse Vakschool. Zo kunnen bedrijven op korte termijn beschikken over meer mensen met de juiste vaardigheden.
62
Wat heeft het gekost? Het totale resultaat van het kernthema Economische promotie wordt hieronder weergegeven: Programma 3:
Baten
Economie
Prim. Bijgest. begroting begroting 2021 2021 317 317
KT Economische promotie
Lasten Rekening 2021
Prim. Bijgest. begroting begroting 2021 2021 256 -798 -741
Saldo Rekening 2021
Prim. Bijgest. begroting begroting 2021 2021 -476 -481 -424
Rekening 2021 -220
Resultaat 2021
203
V
Bedragen x € 1.000
De grootste afwijkingen binnen het kernthema worden hieronder toegelicht: Programma 3 Kernthema Economische promotie Reguliere afwijkingen
Afwijkingen worden veroorzaakt door:
Baten
Diverse afwijkingen.
17
Subtotaal reguliere afwijkingen C orona afwijkingen
Lasten
0
Door diverse beperkende maatregelen gedurende het jaar zijn de inkomsten toeristenbelasting lager uitgevallen dan begroot.
V(oordeel)+ / N(adeel)-
I
V
I
N
I
V
17
-61
Voordeel op faciliteitenregeling door niet doorgaan evenementen.
I/S
248
17
Subtotaal corona afwijkingen
-61
248
187
Totaal kernthema Economische promotie
-61
264
203
Bedragen x € 1.000
63
64
2.1.4 Programma Onderwijs Portefeuillehouder: Jordy Clemens
Wat hebben we bereikt? Binnen het programma onderwijs stond het creëren van gelijke kansen voor kinderen centraal. Hiervoor hebben wij een drietal actielijnen gevolgd: het stimuleren van de brede talentontwikkeling, de (taal)ondersteuning van kinderen en jongeren die dat nodig hebben en gezonde en veilige toekomstbestendige onderwijsgebouwen. Zo hebben kinderen in de voorschoolse voorzieningen en het primair onderwijs deelgenomen aan activiteiten om (taal)achterstanden te voorkomen en in te lopen, talenten te ontwikkelen en de gezondheid te verbeteren. Twee scholen zijn gestart als Gezonde School van de Toekomst of met verlengde schooldagen. De ouders zijn zoveel mogelijk betrokken bij de ontwikkeling van hun kind. Voor kinderen en jongeren die ondersteuning nodig hadden, is jeugdhulp ingezet waar mogelijk op de school (vindplaats is werkplaats). Voor kinderen en jongeren die niet naar school gingen of het onderwijs (dreigden) te verlaten zonder startkwalificatie zijn (preventieve) maatregelen ingezet. Wij hebben een bijdrage geleverd aan het vergroten van de kansen van jongeren en volwassenen op de arbeidsmarkt door mee te werken aan een sluitende aanpak voor kwetsbare jongeren naar arbeid en door onderwijsmogelijkheden voor (laaggeletterde) volwassenen en nieuwkomers beschikbaar te stellen.
Met het onderwijs zijn afspraken gemaakt over de voorbereiding en uitvoering van huisvestingsprojecten ten aanzien van het primair onderwijs (PO) en voortgezet onderwijs (VO). Hiervoor is onder andere het Integraal Huisvestingsprogramma Voortgezet Onderwijs 2021-2036 vastgesteld.
Wat heeft het programma gekost? Het totale resultaat van het programma Onderwijs, verdeeld naar kernthema’s, is hieronder opgenomen: Programma 4: Onderwijs
KT Onderwijs
Baten Prim. Bijgest. begroting begroting 2021 2021 4.310 13.079 13.079
Lasten Rekening 2021
Prim. Bijgest. begroting begroting 2021 2021 13.831 -13.847 -22.507
13.831
-13.847
Prim. Bijgest. begroting begroting 2021 2021 -23.070 -9.537 -9.429
Gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten Bestemming
4.310 510
510
510
-579
-579
-379
-69
Gerealiseerde resultaat
4.820
13.588
14.341
-14.426
-23.086
-23.449
-9.606
Bedragen x € 1.000
65
-22.507
Saldo Rekening 2021
-23.070
-9.537
Rekening 2021
Resultaat 2021
-9.239
190
-9.239
190
-69
131
200
-9.497
-9.108
390
-9.429
V
De lasten 2021 zijn als volgt verdeeld over de kernthema’s:
Beleidsindicatoren BBV-indicatoren Indicator
Eenheid
Absoluut verzuim
Aantal per 1.000 leerlingen (5-18 jaar)
Heerlen 0,5
Nederland Jaartal 2,4
2019
Relatief verzuim
Aantal per 1.000 leerlingen (5-18 jaar)
47
26
2019
Vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv-ers)
% deelnemers (12-23 jaar) aan het VO en MBO onderwijs
3,9
1,7
2020
Overige indicatoren Indicator
Eenheid
Heerlen
Nederland Jaartal
Aantal en percentage leerlingen dat gebruik maakt van leerlingenvervoer
Aantal en percentage
535 (8,4%)
2019
Aantal en percentage voortijdig schoolverlaters
Aantal en percentage
165 (3,1)%
2020
De grootste afwijkingen binnen het kernthema bestemming worden hieronder toegelicht: Programma 4 Kernthema Bestemming Reguliere afwijkingen
Afwijkingen worden veroorzaakt door:
Baten
Lasten
Afroming reserve onderwijshuisvesting.
I/S
200
Subtotaal reguliere afwijkingen
0
200
I
V(oordeel)+ / N(adeel)V 200
C orona afwijkingen
N.v.t. Subtotaal corona afwijkingen
0
0
0
Totaal kernthema Bestemming
0
200
200
Bedragen x € 1.000
66
Kernthema Onderwijs
Wat hebben we gedaan, opgeleverd? (prestatie, output, product) Taalstimulering en opvang jonge kinderen Voor- en vroegschoolse educatie Om (taal)achterstanden bij jonge kinderen (2,5 tot 6 jaar) te bestrijden, werd voor- en vroegschoolse educatie (VVE) ingezet in de Peuteropvang Heerlen (POVH) en op de basisscholen. Op de peuteropvang werd gestart met een aantal pilots waarbij op twee locaties met kleinere groepen werd gewerkt; op twee andere zalen werd extra personeel ingezet. Ook is een kind-coach geworven en werd samengewerkt met JENS om de pedagogisch medewerkers te ondersteunen bij het groeiend aantal peuters dat extra zorg behoeft. Ouders konden deelnemen aan het programma VVE Thuis. De deelname aan VVE op de peuteropvang was gratis mits het volledige 16-urige aanbod werd afgenomen. Leidsters en leerkrachten werkten samen in koppels en de samenwerking werd ge-audit in het reflectief practicum. Vanwege de corona maatregelen konden de externe audits, waarbij men een ander koppel bezoekt, niet of nauwelijks doorgang vinden. De preventieve logopedie werd met dezelfde aanbieder voortgezet en bleek voor meer en voor jongere peuters noodzakelijk dan in voorgaande jaren.
Met de JGZ (Jeugdgezondheidszorg) zijn verdere afspraken gemaakt over de vroegtijdige signalering van taalachterstanden op de consultatiebureaus en het eerder wijzen van ouders op de mogelijkheden van voorschoolse educatie op de peuteropvang. Om de deelname aan en de effecten van de voorschoolse educatie te volgen, werd in de peuteropvang de monitor ‘Nipia’ ingezet. Kwaliteit voorschoolse voorzieningen De kwaliteitsinspecties bij peuteropvang en kinderopvang werden in verband met de coronamaatregelen in de eerste maanden van het jaar nog op aangepaste wijze en volgens een prioriteitsvolgorde uitgevoerd en waar nodig werd gehandhaafd. Het hele jaar door werd rekening gehouden met personeelstekort in de opvang vanwege corona. De peuteropvang moest af en toe een locatie voor korte tijd sluiten vanwege het oplopende aantal besmettingen van peuters en personeel. Voorleesexpres De Voorleesexpres, waarbij kinderen thuis worden voorgelezen, is in samenwerking met Schunck* Bibliotheek verder uitgerold. Er zijn tenminste 95 gezinnen, 4 peuteropvanglocaties en 8 basisscholen bereikt. Schakelklassen In het basisonderwijs hebben 15 scholen schakelklassen georganiseerd. In deze klassen krijgen kinderen een extra taalaanbod. Afspraken tijdens coronalockdowns Het overleg met de kinderopvang, onderwijs- en Parkstadpartners over de noodopvang werd in 2021 voortgezet.
De organisatie van noodopvang bleef tot de eerste maand van het jaar beperkt. Daarna werd gezamenlijke problematiek rond COVID-ontwikkelingen besproken en een vinger aan de pols gehouden. Brede talentontwikkeling Gezonde School van de Toekomst en verlengde schooldagen Een school is gestart als een Gezonde School van de Toekomst en een school met verlengde schooldagen. Op de Gezonde School van de Toekomst, krijgen kinderen onder andere een gezond ontbijt en in de verlengde pauze extra bewegen. Daarnaast krijgen kinderen tijdens de ‘talententijd’ muziekles, kookles en wetenschap en technieklessen aangeboden. In de verlengde schooldag krijgen kinderen extra les in basisvakken, zoals taal en rekenen, extra beweging, muziekles, tekenen, wetenschap en technieklessen, culturele activiteiten en beroepenoriëntatie. Deze projecten zijn mede gestart vanuit de landelijke Gelijke Kansen Alliantie en de Regiodeal Parkstad.
67
IMC Basis en JINC Om kinderen te laten kennismaken met beroepen en zo hun toekomstperspectief te verbreden, is op 6 basisscholen het programma van IMC Basis aangeboden en op 1 basisschool het programma bliksemstages van JINC. JINC heeft daarnaast op 2 basisscholen het programma digitale vaardigheden uitgevoerd. LEA 2021-2023 Er is gewerkt aan de ontwikkeling van de Lokaal Educatieve Agenda 2021-2023.
Iedereen doet mee! • Samenwerking voorschoolse voorzieningen, scholen en jeugdhulp De samenwerkingsverbanden Passend Onderwijs po, vo en mbo-instellingen en de gemeente/JENS hebben afspraken gemaakt over inclusiever onderwijs, de verbinding tussen onderwijs en jeugdhulp en de inzet van kernpartners op school in de zogenaamde knooppunten. In 4 startklassen op reguliere basisscholen hebben 4-jarigen extra onderwijsondersteuning en hulp gekregen met als doel binnen een jaar uit te stromen naar een reguliere basisschool in de eigen buurt. In het speciaal onderwijs zijn doelgroeparrangementen ingezet. Inhalen van vertragingen vanwege coronamaatregelen Met de peuteropvang en het primair- en voortgezet onderwijs zijn afspraken gemaakt over het inhalen van vertragingen in de leer- en leefwereld van kinderen en jongeren die zijn ontstaan of versterkt door de coronamaatregelen. Deze afspraken, die zijn gemaakt in het kader van het Nationaal Programma Onderwijs 2021-2023 en Gelijke Kansen Alliantie 2021-2023, gaan over: het versterken van de knooppunten door de inzet van extra zorgprofessionals, de versterking van (de verbinding met) sport en cultuur en de begeleiding van leerlingen en ouders in een kwetsbare positie bij de overgang van de basisschool naar het vmbo.
Voorkomen en aanpakken thuiszitten en voortijdig schoolverlaten Om thuiszitten en voortijdig schoolverlaten aan te pakken en te voorkomen hebben de leerplicht- en RMC-consulenten van bureau VSV (preventief) samengewerkt op en met de scholen en de (zorg)partners. Vanwege de coronamaatregelen vroeg dit om flexibiliteit. Daarnaast heeft Heerlen, als contactgemeente, samen met de contactschool en partners het regionaal programma VSV 2020-2024 uitgevoerd. Voor een aantal maatregelen is een maatschappelijke kosten baten analyse uitgevoerd. Daarnaast is gestart met de ontwikkeling van een integrale aanpak nieuwkomers. Aanpak laaggeletterdheid Heerlen faciliteert als penvoeder van het Bondgenootschap Geletterdheid Parkstad de camouflagecursussen ‘Letterliefde 2.0’ in 8 wijken in Parkstad, waarbij taal wordt gecombineerd met geld, gezondheid, gezin, werk of een wijkgebonden thema. Er hebben in totaal 20 inwoners deelgenomen en er zijn 18 gezondheids- en welzijnsmedewerkers uit De Passart geschoold in het herkennen van laaggeletterdheid en doorverwijzen. Opleiden voor de arbeidsmarkt Werk of stage voor leerlingen uit het praktijk of speciaal onderwijs In het voorjaar van 2021 is gestart met de verlengde nazorg en warme overdracht voor jongeren uit Pro en VSO die de stap naar de arbeidsmarkt zetten.
Er zijn in Parkstad minimaal 39 jongeren geplaatst naar werk of op een kansrijke stage. Volwassenenonderwijs Heerlen is contactgemeente voor Zuid-Limburg voor het volwassenenonderwijs. Van het formele aanbod volwassenenonderwijs (taal, rekenen en digivaardigheden) hebben, ondanks de coronamaatregelen, 116 Heerlenaren een scholingstraject gevolgd. Daarnaast zijn laagdrempelige scholingstrajecten in een niet-schoolse omgeving aangeboden. Duaal traject statushouders In juni 2021 is de eerste pilot duaal traject voor statushouders bij Werk voor Heerlen afgerond en in september 2021 is de tweede pilot gestart. Daarbij worden in 25 lesweken de inburgeringsvakken, werknemersvaardigheden en praktijkuren gecombineerd tot een fulltime werkweek. Alle 13 deelnemers van pilot 1 hebben na afloop het inburgeringstraject afgerond en
68
een MBO praktijkverklaring gehaald in het kader van praktijkleren. Bovendien zijn ze duurzaam uit de uitkering. In de tweede pilot zijn 12 deelnemers gestart. Onderwijshuisvesting Ten behoeve van de nieuwbouw van de BMV Heerlerbaan is de uitwerking van een gezamenlijk programma van eisen (basisschool de Windwijzer, basisschool de Tovercirkel, Peuteropvang, Human Kind, bibliotheek en jongerencentrum) afgerond. De nieuwbouw van deze brede maatschappelijke voorziening is van voorbereiding naar uitvoering gegaan door selectie van de aannemer. Er is gestart met de renovatie van 4 basisscholen (Basisschool de Horizon, St. Martinus, Mijn Spoor en de Gerardus Majellaschool). De renovaties van basisscholen de Horizon en de Martinus zijn afgerond. De nieuwbouw van het Kindcentrum Passart (basisschool St. Paulus en gemeenschapshuis ‘t Lauriertje) is opgeleverd. Er is een start gemaakt met de realisatie van de buitenruimte/openbare ruimte rondom het Kindcentrum. Ten behoeve van de nieuwbouw van het Kindcentrum Bekkerveld (basisschool Tarcisius, school voor SO/VSO Catharina, Peuteropvang Heerlen, Human Kind en het bestuursbureau van de schoolstichting INNOVO) is de nieuwbouw gestart. Met de werkgroep verkeer is een verkeersplan opgesteld en heeft de gemeente dienovereenkomstig een verkeersbesluit genomen. De voorbereiding t.b.v.
de interne verbouwing en uitbreiding van obs de Tovercirkel aan de Benzenraderweg is opgepakt en de aanvraag omgevingsvergunning is ingediend. Oplossing voor het ruimtegebrek van de Broederschool en de peuterspeelzaal is gevonden door het opknappen van bestaande units in de nabijheid. Uitvoering is opgestart. De ruimtevraag van de Taalschool vanwege ruimtegebrek in het huidige gebouw is in onderzoek. Oplossing voor het ruimtetekort van de speciale school voor basisonderwijs de Griffel is in uitwerking door ingebruikname van een gebouwdeel van het Herlecollege. De gesprekken met het schoolbestuur inzake de toekomstige huisvesting van een 2e locatie van de Vrijeschool Helianthus zijn opgestart. De nieuwbouw van het St. Janscollege zit in de fase van realisatie. Het traject om te komen tot verduurzaming van het Bernardinuscollege is opgestart. Overleg met het schoolbestuur inzake het tekort aan capaciteit van het Sintermeertencollege is gestart. In overleg met de schoolbesturen van het voortgezet onderwijs is het Integraal Huisvestingsplan voortgezet onderwijs 2021-2036 (IHP-VO) uitgewerkt en door het gemeentebestuur vastgesteld. De uitvoering is opgestart. Hierbij zal de Vrijeschool Parkstad tijdelijk worden ondergebracht in het gebouw van het Grotiuscollege aan de Akerstraat.
Leerlingenvervoer Kinderen die niet dichtbij naar school kunnen of die niet zelfstandig naar school kunnen reizen door ziekte, een handicap of gedragsproblemen, komen in bepaalde gevallen in aanmerking voor leerlingenvervoer. Leerlingenvervoer kent verschillende vormen. We streven er naar dat kinderen zo zelfstandig mogelijk naar school gaan, eventueel onder begeleiding van hun ouders. Daar waar het echt nodig is zetten we collectief of individueel vervoer in. Leerlingenvervoer is ondersteuning op maat, waarbij jaarlijks wordt beoordeeld wat passend is. Bij collectief vervoer wordt de reisduur zo beperkt mogelijk gehouden en wordt zoveel mogelijk vastgehouden aan eenzelfde chauffeur en dezelfde ritten. Ook in 2021 zien we een toename van het aantal aanvragen en indicaties voor leerlingenvervoer en bijbehorende kosten. In 2021 heeft gunning van het resterende onderdeel maatwerkvervoer vanuit de gezamenlijk aanbesteding met de Zuid-Limburgse gemeenten plaatsgevonden. Dit draagt bij aan een efficiënte aanpak en effectieve invulling van het vervoer.
69
Wat heeft het gekost? Het totale resultaat van het kernthema Onderwijs wordt hieronder weergegeven: Programma 4:
Baten
Onderwijs
Prim. Bijgest. begroting begroting 2021 2021 4.310 13.079
KT Onderwijs
Lasten Rekening 2021
Prim. Bijgest. begroting begroting 2021 2021 13.831 -13.847 -22.507
Saldo Rekening 2021
Prim. Bijgest. begroting begroting 2021 2021 -23.070 -9.537 -9.429
Rekening 2021 -9.239
Resultaat 2021
190
V
Bedragen x € 1.000
De grootste afwijkingen binnen het kernthema worden hieronder toegelicht: Programma 4 Kernthema Onderwijs Afwijkingen worden veroorzaakt door: Reguliere afwijkingen
Baten
Lasten
Afboeken balanspost inzake reparatie dak bernardinuscollege.
I/S
-422
I
V(oordeel)+ / N(adeel)N
Onderhoud ligt nu bij het schoolbestuur hierdoor kunnen we ook niks doorberekenen.
-43
I
N
Geen huuropbrengsten KC Bekkerveld i.v.m. vertraging bouw / vrijval en/of verkoop MFC Gebrook.
136
I
V
120
I
V
-63
I
V
Vrijval tijdelijke huisvestingskosten KC Bekkerveld Tarcisius. Optimale inzet rijksmiddelen onderwijsachterstanden.
168
Minder aanvragen overige onderwijs subsidies en kosten.
100
I
V
De inkomsten en uitgaven behorende bij de programmagelden VSV waren niet helemaal correct begroot.
83
-83
I
V/N
Binnen het leerlingenvervoer hebben we te maken met een forse toename van het aantal aanvragen en daarmee ook van het aantal indicaties en een stijging van de kosten. C onform beleid werken we toe naar het vergroten van de zelfredzaam- en zelfstandigheid.
5
-262
I
N
Vrijval sloopkosten i.v.m. hergebruik gebouw peuteropvang aan de C elsusstraat.
84
I
V
Vrijval afboeking boekwaarde i.v.m. hergebruik gebouw peuteropvang aan de C elsusstraat.
280
I
V
69
I
V
40
-22
I
V
753
-563
C entrale verantwoording personeelsgerelateerde lasten. Diverse afwijkingen. Subtotaal reguliere afwijkingen
190
C orona afwijkingen
N.v.t. Subtotaal corona afwijkingen
0
0
0
Totaal kernthema Onderwijs
753
-563
190
Bedragen x € 1.000
70
2.1.5 Programma Sport, Cultuur en Recreatie Portefeuillehouders: Martin de Beer, Jordy Clemens, Charles Claessens
Wat hebben we bereikt? Cultuur Kunst en cultuur zijn onmisbaar voor Heerlen. De sector is in 2021 zwaar getroffen door de pandemie met lockdowns en beperkingen. Maar de sector toonde een ongelooflijke flexibiliteit en wil om cultuur op nieuwe manieren te laten groeien. Door maatwerk en coulance te bieden met betrekking tot onze eigen subsidievoorwaarden, ondersteunden we de sector zo goed mogelijk. We bleven bewust middelen vrij maken voor cultuur en erfgoed, dat zo belangrijk is voor de stad, haar inwoners en de ambitie van Heerlen. Zo boden we de sector houvast in deze onzekere tijd en houden we ze toekomstbestendig. Erfgoed Het materieel en immaterieel erfgoed vertelt het verhaal van Heerlen. Een uniek verhaal dat verschillende historische perioden doorkruist. Het zichtbaar en beleefbaar maken van het verhaal van Heerlen draagt bij aan de identiteit en aantrekkingskracht van de stad. Via diverse projecten maakten we ook in 2021 stukjes van dit verhaal beter zichtbaar. Daarnaast bouwden we verder aan projecten die dit verhaal de komende jaren nog verdiepen, verbreden en in de etalage zetten. Met het winnen van de Vriendenloterij Museumprijs voor Kasteel Hoensbroek werd ook landelijk erkend dat de manier waarop wij ons erfgoed zichtbaar maken waardering verdiend. Ook beheer en behoud van het (archeologisch) erfgoed is van groot belang.
Erfgoed- en archeologische belangen maakten in 2021 structureel en formeel onderdeel uit van het planologische besluitvormingsproces. Sport Ook in het tweede jaar van de coronapandemie had de sport te kampen met de maatregelen. In de eerste maanden van het jaar en in de laatste weken van 2021 bleven de sportaccommodaties gesloten. Op de momenten dat de sportaccommodaties gesloten moesten blijven zijn de kosten voor huur en gebruik kwijtgescholden om de sportverenigingen daarmee financieel te ontlasten. Via landelijke regelingen werd een deel van de kosten hiervan gecompenseerd. Daarnaast heeft Heel Heerlen Beweegt met financiële bijdrage vanuit het Sportakkoord een Verenigingsondersteuner aangesteld die verenigingen adviseert bij organisatorische vraagstukken. Groen Wij hebben gestreefd naar een zo optimaal mogelijk woon-, werk- en leefklimaat en hebben de duurzaamheid bevorderd door onder andere in te zetten op versterking van het groen in de stad.
71
Wat heeft het programma gekost? Het totale resultaat van het programma Sport, Cultuur en Recreatie, verdeeld naar kernthema’s, is hieronder opgenomen: Programma 5: Sport, Cultuur en Recreatie
KT Sport
Baten
Lasten
Prim. Bijgest. begroting begroting 2021 2021 2.085 2.724
Rekening 2021
Prim. Bijgest. begroting begroting 2021 2021 2.575 -5.599 -6.211
Saldo Rekening 2021
Prim. Bijgest. begroting begroting 2021 2021 -6.561 -3.514 -3.487
Rekening 2021
Resultaat 2021
-3.986
-499
KT C ultuur
545
685
787
-13.125
-13.232
-15.233
-12.581
-12.547
-14.446
-1.899
KT C ultureel erfgoed
916
1.127
418
-5.129
-5.968
-5.607
-4.212
-4.841
-5.188
-348
KT Groen
35
35
157
-5.946
-5.792
-5.623
-5.910
-5.757
-5.466
290
Gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten Bestemming
3.581
4.571
3.937
-29.798
-31.202
-33.023
-26.217
-26.631
-29.087
-2.455
84
84
41
-322
-322
-447
-238
-238
-406
-168
Gerealiseerde resultaat
3.665
4.655
3.978
-30.121
-31.524
-33.470
-26.456
-26.869
-29.493
-2.623
N
Bedragen x € 1.000
De lasten 2021 zijn als volgt verdeeld over de kernthema’s:
Risico’s
Corona raakt de culturele sector zwaar. Maatregelen ter bestrijding van het virus beperken culturele instellingen in hun mogelijkheden. Hun eigen inkomsten en bereik lopen fors achter vergeleken met voorgaande jaren. Overheidssteun is voor het culturele veld essentieel om te kunnen overleven. Veranderingen in de vrijetijdsbesteding van mensen, bijvoorbeeld door corona, zorgen ervoor dat mensen keuzes maken, waarbij het niet vanzelfsprekend is dat de vrije tijd na corona met cultuur wordt ingevuld. We zien dit met name in de amateurkunst.
Beleidsindicatoren BBV-indicatoren Indicator
Eenheid
Niet sporters
%
Heerlen 59,4
72
Nederland Jaartal 48,7
2016
Overige indicatoren Indicator
Eenheid
Maatschappelijke participatie
Schaalscore
Aantal bezoeken aan culturele instellingen: Parkstad Limburg Theaters
Heerlen
Nederland Jaartal 3,4
2019
Aantal bezoeken
267.159
2019
Aantal bezoeken aan culturele instellingen: Kasteel Hoensbroek
Aantal bezoeken
39.156
2020
Aantal bezoeken aan culturele instellingen: Schunck
Aantal bezoeken
195.054
2019
Aantal bezoeken aan culturele instellingen: Bibliotheek
Aantal bezoeken
270.950
2019
De grootste afwijkingen binnen het kernthema bestemming worden hieronder toegelicht: Programma 5 Kernthema Bestemming Reguliere afwijkingen
Afwijkingen worden veroorzaakt door:
Baten
Diverse afwijkingen.
I/S
-125
-43
Subtotaal reguliere afwijkingen C orona afwijkingen
Lasten
Afrekening saldo project en saldo kostenplaats 2021 toevoegen aan reserve monumenten.
-43
V(oordeel)+ / N(adeel)N
N -125
-168
N.v.t.
Subtotaal corona afwijkingen
0
0
0
Totaal kernthema Bestemming
-43
-125
-168
Bedragen x € 1.000
73
Kernthema Sport
Wat hebben we gedaan, opgeleverd? (prestatie, output, product) De uitvoering van het sport- en beweegstimuleringsprogramma Heel Heerlen Beweegt had ook te kampen met de coronamaatregelen waardoor er opnieuw veel flexibiliteit gevraagd is om andersoortige activiteiten te organiseren. Daarnaast is het eerder ingezette initiatief ROOTZ verder doorontwikkeld in stadsdeel Heerlerbaan. Het betreft een samenwerking tussen Heel Heerlen Beweegt, JENS en 6 sportaanbieders, waarbij kinderen met een hulpvraag laagdrempelig kennis kunnen maken met de sportaanbieder en deze aanbieder direct coaching van professionals van JENS krijgt hoe om te gaan met deze doelgroep. De samenwerkingsovereenkomst Iedereen Kan Sporten Parkstad met als doel sportaanbod voor mensen met een beperking beter te laten aansluiten op de vraag en drempels weg te nemen werd voor 2 jaar verlengd. Omdat het zwembad gesloten was en scholen ook gehouden waren aan regels heeft het hele jaar geen schoolzwemmen kunnen plaatsvinden. We hebben het aanbestedingstraject ten behoeve van de exploitatie van de zwembaden afgerond en dat heeft ertoe geleid dat Sportfondsen Heerlen vanaf medio mei het zwembad in Hoensbroek exploiteert. De beoogde start van de renovatie van het zwembad in Hoensbroek in het najaar is een jaar uitgesteld. Op de sportcomplexen Pronsebroek en Aarveld zijn respectievelijk 2 en 1 kunstgrasvelden vervangen.
Ten aanzien van de toekomstige huisvesting van atletiek vereniging AVON zijn er stappen gezet. In samenspraak met partijen is er gewerkt aan een toekomstscenario dat uitgaat van een verplaatsing naar sportcomplex Varenbeuk. Door de landelijke coronamaatregelen zijn bijna alle in 2021 geplande gesubsidieerde sportevenementen uiteindelijk geannuleerd. Alleen de Obvion Run heeft plaatsgevonden. De organisaties hebben ook dit jaar gebruik gemaakt van de door het college gecreëerde mogelijkheid om de noodzakelijk gemaakte uitvoeringskosten binnen het subsidietraject op te voeren.
Wat heeft het gekost? Het totale resultaat van het kernthema Sport wordt hieronder weergegeven: Programma 5:
Baten
Sport, Cultuur en Recreatie
KT Sport
Prim. Bijgest. begroting begroting 2021 2021 2.085 2.724
Lasten Rekening 2021
Prim. Bijgest. begroting begroting 2021 2021 2.575 -5.599 -6.211
Saldo Rekening 2021
Prim. Bijgest. begroting begroting 2021 2021 -6.561 -3.514 -3.487
Rekening 2021 -3.986
Resultaat 2021
-499
N
Bedragen x € 1.000
De grootste afwijkingen binnen het kernthema worden hieronder toegelicht: Programma 5 Kernthema Sport Reguliere afwijkingen
Afwijkingen worden veroorzaakt door:
Baten
-149
S
V(oordeel)+ / N(adeel)N
Overschrijding op OZB en waterschapslasten gemeentelijke eigendommen.
-78
I
N
Er zijn minder sportevenementen georganiseerd.
41
I
V
-25
-14
I
N
76
-200 I
N
I
N
Door uitbreiding van de vastgoedportefeuille (o.a. 2 BMV's) ontvangen we meer huurinkomsten en hebben we hogere kosten (energie, schoonmaak e.d.).
Diverse afwijkingen. Subtotaal reguliere afwijkingen C orona afwijkingen
Gederfde huur sportaccommodaties.
Lasten
101
-225
Hogere energiekosten vanwege meer ventilatie.
-150
I/S
-124
Subtotaal corona afwijkingen
-225
-150
-375
Totaal kernthema Sport
-149
-350
-499
Bedragen x € 1.000
74
Kernthema Cultuur
Wat hebben we gedaan, opgeleverd? (prestatie, output, product) De cultuursector wordt hard getroffen door de coronacrisis. We hebben maatwerk geleverd en ondersteuning geboden om de kwaliteit te waarborgen voor de toekomst. Tegelijkertijd probeerden we de in het cultuurbeleid geformuleerde doelen te bereiken: Het vergroten van het cultuurbereik en -participatie We zijn gestart met een cultuurbus om leerlingen naar onze culturele instellingen te vervoeren. Ook ondersteunden we de organisatie van de Cultuureducatie Dagen. SCHUNCK is penvoerder voor de regio Parkstad voor de uitvoering en coördinatie van het programma Pit Cultuurwijzer in het kader van het landelijke programma Cultuureducatie met Kwaliteit (CmK). Na een succesvolle eerste (2016) en tweede periode (2017-2020), ging CmK in 2021 een nieuwe periode van vier jaar in (2021-2024) met steun van het Fonds voor Cultuurparticipatie, Provincie Limburg en gemeente Heerlen. De culturele instellingen waren ook in 2021 belangrijke partners bij het realiseren van initiatieven rond talentontwikkeling en maatschappelijke ontplooiing. We stelden middelen beschikbaar voor alternatieve carnavalsvieringen. Er werd geïnvesteerd in de Heerlense amateurkunst om ervoor te zorgen dat meer inwoners konden meedoen met kunst en cultuur.
Een verdubbeling van de waarderingssubsidie is verleend om de verenigingen levensvatbaar te houden. Met het Cultuurhuis Heerlen is een traject doorlopen om tot een betere positionering te komen, gericht op programmering voor amateurkunsten, talentontwikkeling en het betrekken en inspelen op de leefwereld van de wijkbewoners rondom het Cultuurhuis. Diverse organisaties hebben ingezet op alternatieve programmering tijdens de sluiting vanwege de crisis. Met extra financiële middelen zijn amateurkunstenverenigingen, carnaval, evenementen, instellingen en andere cultuurvormen ondersteund tijdens de pandemie. Hierdoor zijn alternatieve verschijningsvormen en de levensvatbaarheid van de sector gestimuleerd. Tevens is daarmee ook een breed publiek bereikt in lastige tijden. Versterken van productieklimaat en talentontwikkeling Tijdens Cultura Nova hebben er verschillende speciaal voor het festival gemaakte producties plaatsgevonden, ook van (jonge) talenten. Daarnaast is er achter de schermen intensief samengewerkt tussen de dansfestivals en werden online video’s uitgewerkt die in de loop van 2021 gedeeld zijn. In 2021 zijn Cinesud, Via Zuid, de Nieuwe Nor en Stichting Street Art een gezamenlijk talentenproject gestart: Playground Heerlen. Talentenplatforms Via Zuid en Cinesud hebben ook individueel tijdens de crisis talenten begeleid bij voorbereidingen.
Het vervullen van de (urban) centrum functie Heerlen groeide uit tot de hoofdstad van street art met kwalitatief hoogstaande straatkunstwerken. In 2021 is onze collectie verder uitgebouwd. Er is nieuw meerjarig cultuurbeleid vastgesteld door de raad, waar Heerlen een stevige centrumfunctie op het vlak van cultuur vervult. Er is stevig ingezet op de her- en doorontwikkeling van iconische gebouwen en instellingen zoals de Royal, de Nieuwe Nor, Pand Kneepkens/het Nederlands Mijnmuseum en het Thermenmuseum. Evenementen brengen de stad tot leven. Helaas konden niet alle evenementen plaatsvinden. We moedigden culturele organisaties aan om creatief naar oplossingen te zoeken. Zo vonden sommige evenementen plaats in een aangepaste vorm of op een later tijdstip. Door maatwerk
75
en coulance te bieden met betrekking tot onze subsidievoorwaarden, stonden we de sector zo goed mogelijk bij in deze uitdaging. Samenwerking in het Zuiden De steden Maastricht, Heerlen en Sittard-Geleen werken met steun van de Provincie Limburg samen in de opbouw van de Stedelijke Cultuurregio Zuid (SCRZ). Er is gezamenlijk met Maastricht en Sittard-Geleen gewerkt aan twee proeftuinen op het vlak van Dans en Film.
Wat heeft het gekost? Het totale resultaat van het kernthema Cultuur wordt hieronder weergegeven: Programma 5:
Baten
Sport, Cultuur en Recreatie
KT C ultuur
Prim. Bijgest. begroting begroting 2021 2021 545 685
Lasten Rekening 2021
Prim. Bijgest. begroting begroting 2021 2021 787 -13.125 -13.232
Saldo Rekening 2021
Prim. Bijgest. begroting begroting 2021 2021 -15.233 -12.581 -12.547
Rekening 2021
Resultaat 2021
-14.446
-1.899
I/S
N
Bedragen x € 1.000
De grootste afwijkingen binnen het kernthema worden hieronder toegelicht: Programma 5 Kernthema Cultuur Reguliere afwijkingen
Afwijkingen worden veroorzaakt door:
Baten
Lasten -24
I
V(oordeel)+ / N(adeel)N
-107
I
V/N
-40
I
N
Hogere investeringen in projecten en presentaties.
-33
I
N
De dekking van de inhuurkosten is opgenomen in het programma 0, kernthema middelen en heffingen.
-185
I
N
-5
-22
I
N
102
-411 -1.204
I
N
Hogere investeringen in projecten en tentoonstellingen welke niet via extra inkomsten terugverdiend zijn .
-290
I
N
Meerwerk Nieuwe Nor.
-96
I
N
Waterschade als gevolg van overstroming. Voordeel door inkomsten uit niet geraamde sponsorinkomsten en IBA-subsidies.
107
Hogere marketing kosten Museumprijs.
Diverse afwijkingen. Subtotaal reguliere afwijkingen Steun aan de culturele instellingen BWV-21001002. C orona afwijkingen
Subtotaal corona afwijkingen Totaal kernthema Cultuur Bedragen x € 1.000
76
-309
0
-1.590
-1.590
102
-2.001
-1.899
Kernthema Cultureel erfgoed
Wat hebben we gedaan, opgeleverd? (prestatie, output, product) Binnen het thema cultureel erfgoed zijn twee aspecten van belang: het beheer en behoud van ons erfgoed en het zichtbaar en beleefbaar maken ervan. Beheer en behoud van ons erfgoed De Christus Koning Kerk wordt gerestaureerd en krijgt een herbestemming als archiefbewaarplaats van het RHCL. Pand Kneepkens is aangekocht door de gemeente en wordt gerestaureerd en herbestemd als vernieuwd Nederlands Mijnmuseum. De Erfgoedverordening Heerlen is aangepast aan nieuwe wetgeving en biedt nu meer handvatten om verwaarlozing van monumenten door eigenaren tegen te gaan. De principes uit het initiatiefvoorstel de Heerlense School zijn bij meerdere ruimtelijke ontwikkelingen toegepast. Er is een lijst van 46 panden gemaakt die beschreven zijn en klaar zijn om aangewezen te worden als gemeentelijk monument. Daar waar archeologische waarden niet in de bodem behouden konden blijven ten gevolge van ruimtelijke ingrepen, zijn deze ex situ behouden zodat ze bewaard blijven buiten het bodemarchief. Er is een inventarisatie gemaakt van de Koude Oorlog-resten in Heerlen. Deze zijn klaar om gewaardeerd en indien nodig ook beschermd te worden. Historische kelders in Heerlen-Centrum zijn geïnventariseerd. Ook deze zijn klaar om gewaardeerd te worden.
Zichtbaar en beleefbaar erfgoed Kasteel Hoensbroek werd beloond met de Museumprijs 2021. Het kasteel vertelt op toegankelijke wijze de historie van de regio. Het zette het afgelopen jaar in op een virtueel kasteel. De plannen voor de bouw en organisatie van een vernieuwd Romeins museum in Heerlen zijn verder uitgewerkt. Het definitief ontwerp voor het museumconcept van het vernieuwd Nederlands Mijnmuseum is afgemaakt. De begroting voor het concept is sluitend gemaakt en het museumconcept wordt nu geproduceerd en in het voorjaar van 2022 wordt het museum geopend. Gemeente Heerlen was ook in 2021 één van de aanjagers van het project Via Belgica. Doel is om samen het Romeins verleden van deze regio zichtbaar en beleefbaar te maken. Het Romeins Festival Via Belgica 2021 vond plaats in Heerlen. In de gebiedsontwikkelingen in het Romeins Kwartier zijn diverse kleine en grotere initiatieven gerealiseerd, die hebben bijgedragen aan het zichtbaar en beleefbaar maken van de historie van de stad. De Vondst, Centrum voor Archeologie in Limburg, leverde een mooie aanvulling op het erfgoedaanbod van de stad met de Archeohotspot, tentoonstellingen en een educatief programma voor het onderwijs. Aan de gebiedsontwikkeling van het Middeleeuwse Landsfort Herle is in 2021 verder gewerkt.
In 2021 is een aftrap gedaan met het symposium ‘Landsfort Heerlen, een vesting van steen en verbeelding’. In het Maankwartier is samen met Visit Zuid-Limburg een nieuwe experience store geopend waar bezoekers onder meer informatie vinden over de vijf belangrijke tijdlijnen uit het verhaal van Heerlen en de regio. Met Visit Zuid-Limburg is de Mijnroute ontwikkeld, een toeristische wandelroute door Heerlen. De booqi’s die gedrukt waren, zijn verloren gegaan bij de overstromingen in Valkenburg. De route wordt nu in 2022 gelanceerd.
77
Met de in 2021 gestarte serie Heerlen Ondergronds hebben Heerlenaren kennis genomen van minder bekend cultuurhistorisch erfgoed zoals de Koude Oorlog schuilkelders die in de eerste twee afleveringen aan bod kwamen. De serie wordt in 2022 voortgezet.
Wat heeft het gekost? Het totale resultaat van het kernthema Cultureel erfgoed wordt hieronder weergegeven: Programma 5:
Baten
Sport, Cultuur en Recreatie
KT C ultureel erfgoed
Prim. Bijgest. begroting begroting 2021 2021 916 1.127
Lasten Rekening 2021
Prim. Bijgest. begroting begroting 2021 2021 418 -5.129 -5.968
Saldo Rekening 2021
Prim. Bijgest. begroting begroting 2021 2021 -5.607 -4.212 -4.841
Rekening 2021 -5.188
Resultaat 2021
-348
N
Bedragen x € 1.000
De grootste afwijkingen binnen het kernthema worden hieronder toegelicht: Programma 5 Kernthema Cultureel erfgoed Reguliere afwijkingen
Afwijkingen worden veroorzaakt door:
Baten
Lasten
Kosten en opbrengsten van de detacheringskosten verlopen via de overhead.
-55
Nadeel door niet gerealiseerde inkomsten en lagere uitgaven Kasteel Hoensbroek.
-259
I/S I
V(oordeel)+ / N(adeel)N/V
90
I
N
Waterschade als gevolg van overstroming.
-89
I
N
Lagere energiekosten Kasteel Hoensbroek.
11
I
V
Minder onderhoudskosten culturele gebouwen.
97
I
V
P-kosten regioarcheoloog verlopen via overhead.
95
I
V
15
I
N/V
Bijdrage t.b.v. een blijvend kunstwerk/landmark voor het mijnverleden doorgeschoven naar 2022.
-15
C entrale verantwoording personeelsgerelateerde lasten. Diverse afwijkingen. Subtotaal reguliere afwijkingen C orona afwijkingen
55
26
I
V
4
74
I
V
-325
374 I
N
I
N
Extra coronasteun C ulturele instelling (mijnmuseum). Huurkwijtschelding theater.
-13 -384
49
Subtotaal corona afwijkingen
-384
-13
-397
Totaal kernthema Cultureel erfgoed
-709
361
-348
Bedragen x € 1.000
78
Kernthema Groen Wat hebben we gedaan, opgeleverd? (prestatie, output, product) Groenbeleid Hoe ouder bomen worden hoe groter hun bijdrage voor thema’s gezondheid, leefbaarheid en klimaatadaptatie. Daarom is in 2021 gewerkt aan de vernieuwing en uitbreiding van de waardevolle bomenlijst, deze komt in 2022 gereed. Op deze lijst staan de bomen die we beschermen tegen bomenkap via onze bomenverordening. Daarnaast is samen met woningcorporatie Weller en stichting IKL gestart met het concept de Nieuwe wAarde. Doel van deze samenwerking is het toekomstig beheer en de groene inrichting telkens vanuit de waarden voor gezondheid, klimaat en biodiversiteit te bekijken. Vanwege het faillissement van IKL is dit project stopgezet. Aan het eind van 2021 hebben we de samenwerking weer opgestart met Weller. 1000-bomenplen Na de feestelijke start van het 1000 bomenplan stond 2021 in het teken van de technische voorbereiding. Hiervoor moest een veelvoud aan plantlocaties beoordeeld worden op boven- en ondergrondse ruimte, kabels en leidingen en bodemkwaliteit. In december is gestart met de aanplant van de eerste 650 bomen. Daarnaast is een aanvraag bij het provinciale 1 miljoen bomenplan door de provincie toegekend. Mede dankzij deze provinciale bijdrage worden begin 2022 nog eens 7000 bomen en struiken op verschillende plekken in Heerlen aangeplant.
Operatie steenbreek Met de Operatie steenbreek helpen wij bewoners om hun tuin te vergroenen met een kosteloos tuinadvies en gratis beplanting. Naar aanleiding van een succesvolle pilot, die was uitgevoerd met de IKL, was het de bedoeling om de Operatie steenbreek in 2021 als reguliere aanpak uit te rollen. Vanwege het faillissement van IKL heeft dit helaas niet kunnen doorgaan. Wel hebben we in 2021 de voorbereidingen getroffen om de aanpak met het Centrum voor natuur en milieueducatie, als nieuwe partner, voor te bereiden voor 2022.
Wat heeft het gekost? Het totale resultaat van het kernthema Groen wordt hieronder weergegeven: Programma 5:
Baten
Sport, Cultuur en Recreatie
KT Groen
Prim. Bijgest. begroting begroting 2021 2021 35 35
Lasten Rekening 2021
Prim. Bijgest. begroting begroting 2021 2021 157 -5.946 -5.792
Saldo Rekening 2021
Prim. Bijgest. begroting begroting 2021 2021 -5.623 -5.910 -5.757
Rekening 2021 -5.466
Resultaat 2021
290
V
Bedragen x € 1.000
De grootste afwijkingen binnen het kernthema worden hieronder toegelicht: Programma 5 Kernthema Groen
Afwijkingen worden veroorzaakt door:
Reguliere afwijkingen
Lagere kosten groenonderhoud onder andere vanwege uitstel in upgraden A-locaties.
Baten
De eenmalige bezuiniging op de voorziening speeltuinen is abusievelijk verkeerd gepresenteerd in de begroting 2021. In plaats van een extra onttrekking te begroten, was de dotatie voor 2021 niet begroot. De correctie hiervan is in de realisatie van de cijfers verwerkt. Diverse afwijkingen. Subtotaal reguliere afwijkingen C orona afwijkingen
Lasten 203
I
V(oordeel)+ / N(adeel)V
-85
I
N
58
51
I
V
121
169
63
I/S
290
N.v.t.
Subtotaal corona afwijkingen Totaal kernthema Groen Bedragen x € 1.000
79
0
0
0
121
169
290
80
2.1.6 Programma Sociaal Domein Portefeuillehouders: Peter van Zutphen, Martin de Beer, Jordy Clemens, Adriane Keulen
Wat hebben we bereikt? Algemeen Door het aanhouden van COVID-19 en de maatregelen die zijn ingesteld om de pandemie te beheersen, was er ook in het Sociaal Domein in 2021 nog sprake van deels aangepaste hulp en zorg net zoals het jaar ervoor. Inmiddels is het beeldbellen en de verdere digitale dienstverlening al onderdeel van het bedrijfsproces geworden en kan snel geschakeld worden bij aanscherpingen en ook versoepelingen van de coronamaatregelen. Ook is de ervaring inmiddels dat een combinatie van digitaal en fysiek contact voor veel cliënten goed toepasbaar is. Wij zijn met de diverse aanbieders in gesprek gebleven om ons ervan te vergewissen dat aan onze burgers/inwoners de noodzakelijke ondersteuning werd geleverd. De conclusie mag zijn dat de diverse partijen adequaat op de situatie hebben ingespeeld en ondanks de maatregelen aan hun verplichtingen hebben kunnen voldoen. De uitkomsten van het cliëntervaringsonderzoek 2021 laten zien dat de cliënten in het algemeen van mening zijn dat de kwaliteit van de ondersteuning is verbeterd. En ondanks corona zijn cliënten tevredener over de toegang (tot de WMO). Daar waar in 2020 nog sprake was van compensatie van omzetderving, speelde dit in 2021 niet meer.
Binnen het jeugddomein is hard gewerkt aan het zoveel als mogelijk doorgaan van de activiteiten voor kinderen en jongeren, zoals de zomeractiviteiten en het jeugd- en jongerenwerk door JENS, de scoutinggroepen en de speeltuinen. Ook de ondersteuning en hulp aan jeugdigen en hun gezinnen is afgelopen jaar gecontinueerd. JENS heeft in 2021 Basishulp Jeugd geboden, daar waar nodig in alternatieve vorm. De verblijfsjeugdhulp is ongewijzigd voortgezet. Daarnaast is geïnvesteerd in preventieve maatregelen gericht op (aanstaande) ouders en kinderen en in het tegengaan van huiselijk geweld en kindermishandeling. Heerlen STAND-BY! De vernieuwende aanpak binnen de WMO met Heerlen STAND-BY! heeft ook in 2021 zijn vruchten afgeworpen en heeft gezorgd voor een verdere transformatie van de ondersteuning, ondanks of misschien wel mede dankzij de maatregelen. Er was ook tijd voor een verdere professionalisering en vormgeving van visie en missie. Professionals en vrijwilligers hebben zich ingezet voor de Heerlense burger om zijn zelfredzaamheid te verbeteren en deel te nemen aan onze maatschappij. Daar waar in 2020 de onzekerheid en angst overheersten zien wij dat in 2021 voor de ene inwoner een zekere gewenning optrad aan de nieuwe situatie en de andere inwoner terug wilde naar “gewoon”.
Uiteraard is er een groep burgers geweest waarbij aanhoudende coronabeperkingen bovenop de persoonlijke situatie heeft geleid tot een (extra) ondersteuningsvraag. Maatschappelijke diensten (o.a. WMO) Binnen de WMO zien wij steeds meer GGZ problematiek en complexere casuïstiek. Door goede afspraken met de zorgaanbieders en een goede onderlinge samenwerking is het gelukt om ook deze doelgroep binnen de bestaande voorzieningen op te blijven vangen. De maatschappelijke ondersteuning via Heerlen STAND-BY! is goed in de buurten verankerd en de buurtpunten zijn inmiddels een begrip geworden. De samenwerking tussen HSB!, JENS, Team
81
Toegang en Team WMO verloopt naar tevredenheid. Partijen weten elkaar te vinden en het onderling vertrouwen is wederom gegroeid. Jeugd Onze inzet op het gebied van jeugd moet bijdragen aan het opgroeien van onze kinderen in een veilige en gezonde omgeving, waarin zij zich optimaal kunnen ontplooien tot actieve en volwaardige burgers en de bescherming en zorg krijgen die nodig is. Het kind staat op 1. We willen de groep kinderen in Heerlen waar het goed mee gaat vergroten. Om dit te bereiken zetten we breed in, door de algemene voorzieningen op orde te hebben, door gezonder opgroeien te bevorderen, door kinderen die opgroeien in armoede te ondersteunen, door de veiligheid in gezinnen te bevorderen en door hulp te bieden als die nodig is. Daarmee starten we al vóór de geboorte door kwetsbare kinderen (en hun ouders) zo jong mogelijk in beeld te hebben en ondersteuning en hulp te bieden en lopen we mee in alle levensfasen van een kind. We hebben het afgelopen jaar diverse preventieve interventies voortgezet, waaronder Kansrijk van Start Heerlen en Kansrijke Start Parkstad en Zuid-Limburg. In deze Actieprogramma’s werken we samen met een groot aantal externe partners, gericht op een goede start van kinderen in het leven.
De Basishulp Jeugd heeft in 2021 in het teken gestaan van het verder vormgeven van de transformatie door JENS, onder andere door het uitvoeren van het meerjarig Perspectiefplan. Door corona is hierbij enige vertraging opgetreden. Afgelopen jaar is de verblijfsjeugdhulp conform planning uitgevoerd en zijn voorbereidingen getroffen voor een nieuwe inkoop van de zware vormen van jeugdhulp. Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang We hebben flinke stappen gezet in het voorkomen van dakloosheid en in de verbetering van de maatschappelijke opvang. Daarmee krijgen burgers die dak- en thuisloos zijn geworden passend onderdak en begeleiding, van waaruit gewerkt kan worden aan herstel. Daarbij hebben we bereikt dat niet alle nieuwe voorzieningen in Heerlen gevestigd worden. In 2021 hebben we drie nieuwe opvangvoorzieningen gerealiseerd, waarvan twee buiten Heerlen: een kleinschalige Jongerenopvang in Kerkrade, het Credohuis Parkstad, en een gezinswoning in Voerendaal. In Heerlen hebben we een nieuwe opvangvoorziening met eenpersoonskamers met eigen sanitair gerealiseerd in de Gasthuisstraat, het Gasthuis; dag- en nachtopvang De Klomp is gesloten. Inkomensondersteuning en armoedebeleid Bij uitbraak van de coronapandemie werd gevreesd voor toenemende werkloosheid en meer mensen die een beroep zouden moeten doen op bijstand, gemeentelijke minimavoorzieningen en schuldhulpverlening.
Bijstandsvolume beheersen Bijstandsuitkeringen zijn de grootste uitgavenpost op de gemeentelijke begroting. Daarom doen we er alles aan om het aantal uitkeringen zo laag mogelijk te krijgen, uiteraard zonder mensen die daar recht op hebben de toegang tot de bijstand te ontzeggen. Ondanks corona zagen we in 2021 een afname van het aantal bijstandsdossiers. Minder kinderen groeien op in armoede Wie voor een dubbeltje geboren is wordt nooit een kwartje. Ooit was dat een veelgebruikt spreekwoord, maar dat is achterhaald. Wij geloven in gelijke kansen voor iedereen. We accepteren geen generatiearmoede, want dat leidt tot uitsluiting op financieel, sociaal of ander gebied. Daarom stond en staat het kindbelang centraal in ons armoedebeleid en blijven we volop investeren in het optimaliseren van ontwikkelmogelijkheden voor kinderen.
82
Ondergebruik aanpakken Net als voorgaande jaren was dit onderwerp ook in 2021 actueel. Automatisch en meerjarig verstrekken (IIT, tegemoetkoming chronisch zieken, Fit&Fun, bewind, mantelzorgcompliment) hebben hieraan bijgedragen. Wonen en zorg De vergrijzing en de extramuralisering van de zorg vergt intensieve samenwerking. Met de woningcorporaties en welzijns- en zorgorganisaties is gestart met een traject dat moet leiden tot meerjarige sturing op de woningvoorraad en de afstemming van zorg en dienstverlening in de woning en de directe woonomgeving. Ouderenbeleid Onze ambitie op het gebied van ouderen is dat ouderen gezond en gelukkig ouder worden in een veilige leefomgeving. Een stad waar mensen zolang als mogelijk regie houden over hun eigen leven. Maar ook dat gezien wordt dat ouderen een zeer waardevolle groep zijn voor onze maatschappij die een actieve bijdrage levert, zowel sociaal als economisch. Met het integraal ouderenbeleid getiteld “Ouder worden met Toekomst”, hebben wij ons afgelopen jaar, door de inzet op tien actielijnen, ingespannen om deze ambitie te realiseren. De kracht van ons ouderenbeleid is de veelheid en diversiteit van ontmoetingsmogelijkheden en het maken van verbindingen in de stad, in het bijzonder op buurtniveau. Dit doen wij samen met veel partners. Wij hebben sinds afgelopen jaar extra aandacht voor participatie van ouderen in onze stad.
De subsidieregeling hiervoor is aangescherpt waardoor er meer mogelijkheden zijn voor nieuwe bruisende initiatieven. Eenzaamheid De aanpak eenzaamheid is als speerpunt opgenomen in de vastgestelde ontwikkelagenda “Ouder worden met toekomst 2020-2023”. Eenzaamheid is een urgent en complex probleem, zeker ook in Heerlen. Door de coronacrisis is dit thema nog actueler geworden. Wij hebben afgelopen jaar ingezet op bewustwording, signaleren, voorkomen en verminderen van eenzaamheid bij ouderen. Dit doen wij niet alleen maar samen met burgers, partners en andere partijen. Samenwerking en het creëren van een sterk netwerk is hierbij cruciaal om een duurzame aanpak te kunnen realiseren. LIA In mei 2020 heeft de Raad de Lokale Inclusie Agenda (LIA) “Iedereen voor Elkaar!” vastgesteld. Deze is tot stand gekomen na een interactief traject met inzet van externe professionals en ervaringsdeskundigen. De Cliëntenraad Gehandicapten Heerlen (CGH) en de Adviesraad MO hebben positief geadviseerd over de agenda. Aan de LIA werkten ook onze twee ambassadeurs mee, dat zijn collega’s met een beperking die al meerdere jaren een bijdrage leveren in de bewustwording om te werken aan een inclusieve gemeentelijke organisatie. We willen dat iedereen in Heerlen tot zijn recht komt, kan meedoen en dat inwoners naar elkaar omkijken.
Aan de hand van deze agenda hebben wij ook in 2021 ernaar gestreefd om op acht thema’s fysieke en andere ongelijkheden weg te nemen voor mensen met een beperking door concreet eigen “inclusief handelen” in al onze beleids- en uitvoeringstaken, door andere organisaties en bedrijven te hebben bewogen dit ook te doen en door onze eigen organisatie en huisvesting ‘inclusief’ in te richten (incl. ons eigen Stadskantoor). Wij hebben vorig jaar de nodige stappen gezet om Heerlen inclusiever te maken.
83
Wat heeft het programma gekost? Het totale resultaat van het programma Sociaal Domein, verdeeld naar kernthema’s, is hieronder opgenomen: Programma 6: Sociaal Domein
KT Sociale basisvoorzieningen KT Jeugd maatwerkvoorzieningen KT Volwassenen maatwerkvoorzieningen
Baten
Lasten
Prim. Bijgest. begroting begroting 2021 2021 298 405 0
Saldo Rekening 2021
Prim. Bijgest. begroting begroting 2021 2021 -4.919 -4.393 -4.524
Rekening 2021
Resultaat 2021
-4.377
147
987
-40.702
-41.115
-48.129
-40.702
-44.509
-47.142
-2.633
2.425
-71.677
-69.075
-67.661
-68.774
-66.048
-65.236
812
0
5.845
3.752
-35.581
-46.713
-43.050
-35.581
-40.868
-39.298
1.570
67.792
70.287
-69.542
-77.747
-74.049
-10.102
-9.956
-3.762
6.193
KT Buurtgericht werken
0
0
5
-650
-590
-543
-650
-590
-538
51
KT Integraal ouderenbeleid
0
0
6
-507
-859
-701
-507
-859
-695
164
Gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten Bestemming
62.641
73.675
78.004
-223.350
-241.028
-239.053
-160.709
-167.353
-161.048
6.305
30
4.058
4.058
-10
-3.270
-3.270
20
788
788
0
Gerealiseerde resultaat
62.671
77.733
82.063
-223.360
-244.298
-242.323
-160.689
-166.565
-160.260
6.305
KT Inkomensondersteuning
3.027
Prim. Bijgest. begroting begroting 2021 2021 542 -4.690 -4.928
59.440
KT Arbeidsmarktbeleid
2.903
-3.394
Rekening 2021
V
Bedragen x € 1.000
De lasten 2021 zijn als volgt verdeeld over de kernthema’s:
Risico’s Stijging kosten jeugdhulp, deels als gevolg van corona, in relatie tot onvoldoende middelen die door het Rijk beschikbaar worden gesteld. Corona verandert de aard en inhoud van de beschikbaarheid en daarmee kwaliteit van hulp. Door corona ontstaat een grotere vraag naar intensievere hulp (Basishulp GGZ) en een grotere noodzaak tot het verlengen van geïndiceerde hulp. De krapte op de arbeidsmarkt betekent langere doorlooptijden en langere wachtlijsten, waardoor problemen voor jeugdigen en hun gezin of voor volwassenen groter kunnen worden en kostenverhogend werken. Door inflatie en daarmee kans op een loon-/ prijsspiraal kan verschil ontstaan tussen raming en realisatie. De krapte op de arbeidsmarkt draagt hier mogelijk ook aan bij. Als dat het geval is verwachten wij (deels) compensatie van het Rijk. Langdurige inflatie vraagt veel van huishoudens, als de inflatie aanhoudt zoals DNB verwacht, zal het aantal huishoudens dat moeite heeft met rondkomen stijgen; dit kan betekenen dat het beroep op gemeentelijke voorzieningen ook stijgt.
84
Stijgende kosten voor WMO voorzieningen die worden toegekend en gefinancierd vanuit een open-einde regeling, o.a. door de aanzuigende werking van het abonnementstarief en door vergrijzing. Ontwikkeling van schuldhulpvragen en -dienstverlening naar aanleiding van de coronacrisis is onzeker. Afgelopen jaren zien we een toename van het aantal aanvragen en indicaties voor leerlingenvervoer en bijbehorende kosten. Corona is een risico voor actieve burgerbetrokkenheid. Dat is ook duidelijk voelbaar voor het ouderenbeleid en de lokale inclusie agenda. Afgelopen twee jaar is gebleken dat fysieke bijeenkomsten een stevige basis vormen voor succesvolle burgerbetrokkenheid. Het met elkaar discussiëren en samen activiteiten organiseren geeft meer kans op succesvolle initiatieven. Het risico op annuleren van bijeenkomsten werkt voor burgers (en vrijwilligers) demotiverend. Een van de nieuwe leerroutes uit de inburgering is de onderwijsroute. Dit is een intensief fulltime traject om middel- en hoogopgeleide statushouders voor te bereiden op een vervolgopleiding op MBO 2-3-4, HBO of WO niveau. De onderwijsroute is vanwege de complexiteit duurder dan de andere leerroutes in de inburgering. Het rijk verstrekt weliswaar extra financiering voor de onderwijsroute, maar het is nog niet duidelijk of deze financiering voldoende is om de complete route te bekostigen.