Conceptnotulen raadsvergadering d.d. 5 en 6 november 2025

Pagina 38 van 195

Ik wil eerst even een misverstand wegnemen. U geeft aan dat we niet naar elkaar omzien. Ik denk dat het verschil tussen u en mij is dat ik geloof in vrijwillig naar elkaar omzien. Ik geloof in de mensen. U gelooft meer in naar elkaar omzien op basis van een dwang. Ik denk dat dit het grootste verschil is. Althans, zo zie ik dat. Ik heb volgens mij ook nergens in mijn betoog gezegd dat we mensen laten vallen. Waar echt hulp nodig is, vinden wij ook dat daar hulp nodig is, maar het heeft een bepaalde limiet. Ik geloof en dat laten feiten zien in de geschiedenis, dat vrijheid en zelf verantwoordelijkheid nemen tot de meeste welvaart leidt. Dat zie je ook in landen waar de meeste welvaart is. Ga kijken. Daar is de meeste economische vrijheid. Daar kunnen de mensen zelf bepalen hoe ze hun leven inrichten. De voorzitter Nog één aanvullende vraag. De heer Reijnders, SP Die landen die de meeste economische groei en meeste economische kracht laten zien, zijn ook de landen waar vaak helaas de ongelijkheid immens is. Amerika lijkt me daar een goed voorbeeld van. Dus als ik hem zou samenvatten over het verschil hoe wij daar nu naar kijken, dan zou ik zeggen dat u meer van het charitatieve bent. Filantropie. Laat weldoeners geld geven.

Wij zeggen: volgens mij moet een overheid een actieve rol spelen om die taart enigszins eerlijk te verdelen, want met vrijheid en verantwoordelijkheid zuigen de mensen die toch al heel veel kapitaal hebben, de rest van het kapitaal op. Dat is volgens mij een hele onwenselijke ontwikkeling. De voorzitter Dank u wel. De heer Jacobs, Forum voor Democratie Ik heb een andere definitie van ongelijkheid dan u heeft. Er mag best ongelijkheid in de wereld zijn. Daar is helemaal niks mis mee. Als we onze maatschappij vergelijken met die van 100 jaar geleden, dan waren de mensen die nu arm zijn, toen rijk. Ongelijkheid zal altijd blijven bestaan. Ik weet dat u daar op de één of andere manier tegen probeert te vechten, maar dat is een utopie. Ik vind dat er ongelijkheid in het leven mag zijn. De voorzitter Dank u wel. Meneer Nefjodov. De heer Nefjodov, GroenLinks Voorzitter, de heer Jacobs heeft het over veiligheid en onderwijs ten koste van klimaat, maar je kan de veiligste en meest geleerde stad van Nederland zijn. Wat heb je eraan als diezelfde stad door klimaatverandering onder water staat? Dat is toch dweilen met de kraan open? De voorzitter Meneer Jacobs. De heer Jacobs, Forum voor Democratie Dat vraagt u nu aan mij. U weet hoe ik over klimaatverandering denk. Ik denk dat klimaatverandering bestaat. Klimaatverandering hebben wij nooit ontkent. Je kunt alle stukken nakijken.

Klimaatverandering is iets wat altijd gebeurt. Alleen wat wij betwijfelen daaraan is de invloed erop van de mens. Wij kunnen onze hele economie ten gronde laten gaan ten behoeve van uw klimaat. De voorzitter Aanvullende vraag van meneer Nefjodov.

Pagina 39 van 195

De heer Nefjodov, GroenLinks Voorzitter, de wetenschap en ook ons Nederlands instituut KNMI erkent dat de mens wel degelijk aanzienlijk van invloed is op die klimaatverandering en op die stijging. Ik vind dat zo raar. U probeert alom erkent door best wel wat raadsleden in uw redenering vaak vanuit uw perspectief objectief te blijven en objectief te redeneren. Dus mijn vraag is: waar komt dat contract voor klimaat dan bij u vandaan? De heer Jacobs, Forum voor Democratie Ik denk dat we hier nog uren over kunnen praten. Dat is uw wetenschap. Zeker aan de kant van de partijen die aan de linkerkant van het spectrum staan, is er één wetenschap. Er is geen één wetenschap. Er zijn genoeg wetenschappers die zeggen: het is allemaal overdreven. Er is niets aan de hand met ons klimaat. Onze invloed als mens daarop is zeer beperkt. Daar moeten we in ieder geval niet onze economie voor te grabbel leggen. U kunt zien wat er nu al in Heerlen gebeurt. We hebben geen aansluiting meer voor elektriciteit. Alles voor uw klimaat. De voorzitter Laatste vraag van de heer Nefjodov. De heer Nefjodov, GroenLinks Voorzitter, een meerderheid van de wetenschappers erkent dat de mens wel degelijk van invloed is.

Alleen wat me nog meer verbaast – dat probeer ik inderdaad een beetje uit u te trekken – en dat zou ik ter bevestiging willen: noemt u het KNMI links? De voorzitter Is het KNMI links? De heer Jacobs, Forum voor Democratie Ik vind het KNMI niet objectief. Laten we het daarbij houden. Mevrouw Géron, Partij voor de Dieren Meneer Jacobs baseert zich op enkele wetenschappers, terwijl wat ook mijn collega hier zegt: de meerderheid van wetenschappers heeft de overtuiging dat het klimaat door mensen geëntameerd wordt. Ik heb een andere vraag aan meneer Jacobs, namelijk: hoelang denkt meneer Jacobs nodig te hebben om aan zijn ideaalbeeld van de maatschappij als stip op de horizon te bereiken? De heer Jacobs, Forum voor Democratie Ik denk dat we het om moeten draaien. U heeft dat ideaalbeeld. Ik heb voor mijzelf – dat weet ik – dat een maatschappij niet iets utopisch is waar alles goed gaat. Dat beeld heb ik niet. Dat beeld heeft u: dat u door middel van sturing van bovenaf de utopie kunt creëren. Ik besef dat die utopie niet bestaat. Ik denk wel dat als we de visie zoals ik hem hier verkondig volgen dat we veel betere welvaart kunnen hebben. De voorzitter Dank u wel. Meneer De Groot. De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen Dank u, voorzitter. We hebben nu al verschillende partijideologieën door de zaal horen gaan, maar ik heb een concrete vraag aan de heer Jacobs.

Ik hoor hem net zeggen dat als je 100 jaar teruggaat in de tijd dat de mensen toen niet arm, maar rijk waren. Dat was iets in die geest. Ik weet niet precies wat u daarmee bedoelt, maar als u het letterlijk bedoelt, dan denk ik dat dit niet klopt. Als er geen sturing zou zijn geweest, dan zou er ook geen

Pagina 40 van 195

oudedagsvoorziening zijn geweest. Dan zou er ook geen Kinderwet in het leven zijn geroepen. Als er nu geen sturing zou zijn geweest met betrekking tot, wat ik toch maar de Parkstadwet noem, dan zouden we hier binnen een paar jaar overspoeld worden met mensen die kansarm zijn en daarmee onze hele stad ontregelen. Dat heeft allemaal te maken met sturing. Dus bent u het niet met mij eens dat – u hoeft niet alles tot in detail te sturen – je wel een bepaalde rol hebt als overheid en in dit geval de decentrale overheid gemeente Heerlen, om dingen anders te laten lopen in het belang van onze inwoner? De voorzitter Meneer Jacobs. De heer Jacobs, Forum voor Democratie Volgens mij hebben wij voor die Parkstadwet gestemd. Daar weet ik wel wat voor te zeggen. Alleen nogmaals, als u mijn verhaal goed heeft begrepen, dan sta ik voor minder sturing. Wij staan voor minder sturing. Wij vinden dat er te veel gestuurd wordt. Dan heeft u het over gemeentelijk beleid. Wij worden natuurlijk ook bovenuit van het Rijk af gestuurd met klimaat en met van alles en nog wat waar we als gemeente heel weinig invloed op hebben. Ik zou wel willen dat we als gemeente wat meer autonoom zouden kunnen zijn. De voorzitter Dank u wel. Meneer Van den Berg. De heer Van den Berg, VVD Ik moet eerlijk zeggen meneer de voorzitter en meneer Jacobs dat ik wel een zwak heb voor sommige van die dingen.

Sommige van die dingen staan ook dicht bij de ons, maar juist ook die vrijheid. U begon uw betoog rondom het Ondernemersfonds. Ik had de indruk dat u dat Ondernemersfonds een beetje dwangmatig of gevangen vond. Iets wat de vrijheid enigszins ondermijnt. Bent u het niet met mij eens dat juist het Ondernemersfonds de vrijheid is die de ondernemers hebben afgedwongen in deze stad om te zeggen: beste overheid, geef mij een opslag op mijn onroerendezaakbelasting? Daar creëren wij een pot voor. Ik heb dan de vrijheid om die dingen met de andere ondernemers te doen die wij graag in deze stad zouden willen doen zonder dat wij enige dwangmatige oplegging hebben van een regisseur als deze gemeente in allerlei activiteiten. Bent u dat met mij eens? De heer Jacobs, Forum voor Democratie Dat ben ik met u eens. Als wij morgen die ondernemers samenpakken, dan huren we een zaaltje af en zetten we die ondernemers bij elkaar. Dan vragen we aan die ondernemers: willen jullie de zaken die gebeuren via een Ondernemersfonds en een verplichte opslag op uw onroerendezaakbelasting? Op het moment dat daar unaniem of met een meerderheid wordt gezegd: dat vinden wij goed, dan is het ook geen dwang meer, meneer Van den Berg. Dan is het iets vrijwilligs. Alleen op dit moment heb ik nog geen enkele respons gezien van ondernemers die echt 100 procent achter dat Ondernemersfonds staan.

Ik mag me vergissen, maar nogmaals: we kunnen ze morgen samenpakken. Op het moment dat ondernemers zeggen: wij willen dat, wie ben ik dan? Ik pleit hier in mijn stuk voor vrijheid. Wie ben ik dan om te zeggen: dat mag niet? Dus daar zijn we het, denk ik, over eens. De voorzitter Een aanvullende vraag van meneer Van den Berg. De heer Van den Berg, VVD Geen aanvullende vraag, maar alleen een opmerking: vergissen is natuurlijk menselijk. De voorzitter

Pagina 41 van 195

Dat is helder. De heer Jacobs, Forum voor Democratie Die vraag snap ik niet. De heer Van den Berg, VVD U geeft aan dat u zich misschien wel vergist in het feit dat er geen ondernemers zijn die dat juist wel heel fijn vinden om dat op deze wijze te doen. Daarom zeg ik ook gewoon: vergissing is menselijk, want ik denk juist dat heel veel ondernemers daar heel tevreden over zijn. De heer Jacobs, Forum voor Democratie Nogmaals, meneer Van den Berg, prove me wrong. Dus dan geen enkel probleem. De voorzitter Ik had meneer Verreck nog gezien. Dank u wel. Dat was het dan al. Dan gaan we naar meneer Dragstra van D66. De heer Dragstra, D66 Voorzitter, Heerlen is een stad die te vaak heeft gehoord wat er niet kan. Alleen vandaag kunnen we vol overtuiging zeggen: het kan wél. We zien het in de begroting: we zijn een stad met ambitie die investeert in onderwijs, wonen, duurzaamheid en cultuur en die stap voor stap aan haar eigen toekomst bouwt, zoals in Hoensbroek Centrum, waar meneer Damen al uitgebreid zijn inbreng aan heeft gewijd. Niet door te klagen over wat niet lukt, maar door te doen wat werkt. Voorzitter, wonen is het thema van deze tijd. In ons verkiezingsprogramma schreven we dat Heerlen een stad moet zijn waar iedereen goed kan wonen: jong en oud, starter en doorstromer, huurder en koper.

De begroting van komend jaar en de recente raadsinformatiebrief woningbouwprogrammering laten zien dat Heerlen hard aan de weg timmert om deze ambitie waar te maken. De cijfers spreken voor zich: de woningbouwprogrammering is sinds 2022 verdubbeld. Tot 2040 staan er 5.688 woningen in de planning. We zijn op weg naar het doel van 7.000 nieuwe woningen in 2050. Belangrijker nog: de woonmix verbetert zichtbaar. Waar vroeger vooral kleine en goedkope huurwoningen werden gebouwd, zien we nu een gezondere verdeling tussen sociale huur, het middensegment en het hogere segment. Dat betekent: meer keuze, meer balans en sterkere buurten. Mengen zonder verdringen. Dat is precies waar wij als D66 voor staan. Wijken waar jongeren, gezinnen en ouderen naast elkaar wonen, waar betaalbaarheid hand in hand gaat met kwaliteit en waar de stad groeit zonder dat bestaande bewoners worden weggedrukt. Zorgen voor voldoende doorstroming, zoals ouderen die kleiner kunnen gaan wonen, zijn daar een belangrijk onderdeel van. Wij zijn blij met de voortgang van het Woonfundament Heerlen en het principe om meer wijkgericht te gaan sturen. Dat 68 procent van de plannen in Heerlen-Noord ligt, past bij onze inzet om daar te verdichten en te vernieuwen. Tegelijkertijd moeten we blijven waken voor eenzijdigheid: elke wijk verdient een gezonde mix van woningen en doelgroepen.

D66 ziet in deze cijfers de contouren van de toekomst: Heerlen als groeiende, evenwichtige stad van 100.000 inwoners in 2050 met ruimte voor starters, gezinnen, ouderen en studenten. Voorzitter, de cijfers zijn positief, maar de praktijk is weerbarstiger. Zo’n 80 procent van de plannen zit nog in een vroege ontwikkelfase. Daarom is onze belangrijkste vraag: hoe zorgen we dat goede plannen ook echt woningen worden? D66 vraagt daarom aan het college: gaan we sneller schakelen in vergunningverlening? Hoe zorgen we dat we minder regels opleggen en soepeler hiermee omgaan om tot woningbouwontwikkeling te komen? Een vooruitblik op de komende periode kan bijvoorbeeld zijn: de portefeuille Wonen en Ruimtelijke Ontwikkeling in de toekomst meer integraal worden aangestuurd met duidelijke prioriteit en mandaat. Hoe wordt het ambtelijk apparaat versterkt om deze bouwambitie waar te maken? We horen

Pagina 42 van 195

signalen van capaciteitsproblemen, met name op het gebied van woningbouw en dienen daartoe een motie in. Hoe staat het met de huisvesting van arbeidsmigranten? Menswaardige huisvesting – daar hebben we het natuurlijk al vaker over gehad - is onderdeel van dezelfde woonopgave. Daarnaast zien we ook kansen om leegstand aan te pakken. Wij vragen het college actief te blijven sturen op de transformatie van bestaand vastgoed, zodat lege panden weer woningen worden. Daarover dienen wij ook een motie in. Voorzitter, nieuwe woningen moeten niet alleen passen in de stad, maar ook bijdragen aan het klimaatdoel van 2040. Wonen en duurzaamheid horen bij elkaar. Heerlen groeit weer en dat is mooi nieuws, maar groei vraagt ook focus. We willen niet meer van hetzelfde, maar een stad die groeit met karakter en compassie. Ook op de woningmarkt geldt: het kan wél. Voorzitter, Heerlen is een stad in beweging. Niet alleen fysiek, maar ook mentaal, namelijk van verzorgingsstad naar kennisstad. Dat zien we terug in de begroting: in de investeringen in schoolgebouwen, voorschoolse educatie en de samenwerking tussen onderwijs en bedrijfsleven. Maar de echte gamechanger is de komst van de Maastricht University naar de binnenstad. Vandaag kunnen we met trots zeggen: Promenade I is aangewezen als voorkeurslocatie voor de vestiging van de universiteit.

Een keuze is niet alleen strategisch, maar ook symbolisch: midden in het hart van de stad, zichtbaar en bereikbaar voor iedereen. Hier, tussen de Promenade, Saroleastraat en Honigmannstraat, ontstaat ruimte voor onderwijs, onderzoek en ondernemerschap. Samen met de RWTH, VISTA College, Open Universiteit en Hogeschool Zuyd vormt zich een unieke Euregionale kennishub. Met de komst van de eerste bacheloropleiding Urban Sustainability in september 2026 zetten we een belangrijke historische stap: onderwijs dat direct aansluit op de uitdagingen van Heerlen en in Parkstad. Onze oproep aan het college: veranker deze ontwikkeling structureel in een ruimtelijke visie. Neem studentenhuisvesting expliciet op in de woningbouwprogrammering en verbind onderwijs met cultuur en ondernemerschap, zodat studenten niet alleen komen studeren, maar ook blijven wonen, werken en creëren. Daarnaast verwelkomen wij het aangekondigde investeringsprogramma ‘Heerlen Kennisstad’ dat begin 2026 aan de raad wordt voorgelegd. Dit programma geeft invulling voor een gedeelde ambitie om van Heerlen en Parkstad een sterke kennisregio te maken in samenwerking met alle onderwijsstellingen en maatschappelijke partners die net genoemd zijn. Voorzitter, laten we niet vergeten: dit vraagt ook om bestuurlijke regie.

De burgemeester heeft hierin een cruciale rol als verbinder tussen onderwijs, bedrijfsleven en ons als overheid en andere overheden. Daarom vraagt D66: neemt de gemeente deze actieve regierol op zich en op welke manier gaat dat gebeuren? Want onderwijs is geen kostenpost, maar een motor voor vrijheid, vooruitgang en vernieuwing voor een stad die leert en bloeit. Ook dit kan zeker wel. Voorzitter, de Heerlense economie is in beweging. De samenwerking met Brightlands, ontwikkelingen op het terrein van VDL, de Einstein Telescope en de banden met RWTH en Maastricht University versterken onze positie als kennisstad. Maar economische groei vraagt ook om ruimtelijke verantwoordelijkheid. Daarom vragen wij het college om kritisch te blijven kijken naar bedrijvigheid op bedrijventerreinen: zijn de bedrijven die zich daar vestigen duurzaam, innovatief en sociaal verantwoord? Vooral: hoe zorgen we ervoor dat we genoeg menswaardige huisvesting krijgen voor mensen die hier werken? Daarnaast roepen we ook op om te kijken naar de koppelingen op het gebied van AI. Juist de productie van drones op het terrein van VDL kan een mooie koppeling zijn met onze Brightlandscampus en Maastricht University. Misschien zijn er ook nog wel verbindingen met de Bovengrondse Vakschool te leggen. Datzelfde geldt overigens voor de Einstein Telescope.

Wij willen op het gebied van economie dat het niet alleen meetbaar is in cijfers, maar ook voelbaar is in zekerheid en welzijn. Brede welvaart, niet alleen economie. Dan voorzitter, het Willemskwartier en het Maankwartier. Een levendige binnenstad is niet alleen een economische, maar ook een sociale opgave. Er gebeurt veel op dat gebied. De herontwikkeling van het Willemskwartier, het wegtrekken van de Jumbo en de herinrichting

Pagina 43 van 195

van de openbare ruimte rond het Maankwartier. We hebben daar natuurlijk vandaag ook al een memo over gekregen Maar eerlijk is eerlijk: het gaat wat ons betreft te traag. De trap bij het Maankwartier blijft nog steeds smerig. De leegstand blijft hardnekkig en de fietsenstalling bij het station is al jaren onderwerp van gesprek, terwijl inwoners en reizigers dagelijks drukte en onduidelijkheid ervaren. D66 roept het college vooral op om door te pakken: meer tempo en meer daden! Ook hier geldt: als we willen, kan dit zeker wel. Dan duurzaamheid. Voorzitter, de energietransitie is geen toekomstmuziek, maar de dagelijkse realiteit. In wijken als Vrieheide – de SP noemde het net ook al - zien we de noodzaak van verduurzaming en sociale vernieuwing die hand in hand gaan. Dat krijgt nu vorm en dat is heel mooi om te zien. De begroting toont structurele investeringen in verduurzaming van gemeentelijke gebouwen, vergroening van het centrum en de circulaire economie. Wij willen meer tempo. Duurzaamheid is geen luxe, maar het is de basis van een moderne stad. Duurzaamheid gaat veel verder dan energie en materialen alleen. Duurzaamheid is ook een gezonde stad waar schone lucht, minder hittestress en meer groen bijdragen aan het welzijn van onze inwoners. Elke boom, elk groen dak en elke groene gevel draagt bij aan een gezonde leefomgeving waarin mensen graag wonen, werken en spelen.

Daarnaast is het behoud en versterken van biodiversiteit essentieel. Onze stad moet ruimte bieden aan vogels, insecten en egels. Het zijn kleine bewoners die onmisbaar zijn voor een veerkrachtig ecosysteem. D66 pleit daarom voor meer groene daken en gevels, natuurinclusieve nieuwbouw en groene verbindingen tussen wijken, zodat flora en fauna kunnen floreren. Ik moet een beetje opschieten, krijg ik door, dus ik ga naar mijn laatste korte kopje. D66 is blij met democratische vernieuwing en participatie. D66 is blij met de koers ‘Met oog voor de Heerlenaar’, maar we willen wel weten rondom het burgerberaad hoe we precies verder gaan. Krijgt het burgerberaad een vervolg? Wordt dit een structureel onderdeel van de besluitvorming? Hoe kunnen we de communicatie naar bewoners – dit was natuurlijk een belangrijk punt in het burgerberaad - verder verbeteren? Want wij willen een overheid die niet boven mensen staat, maar tussen hen in. Hetzelfde geldt voor Buurtgericht Werken waarover meneer De Groot ook sprak. Wij zijn ervan overtuigd dat we niet moeten bezuinigen op buurtgericht werken, zeker omdat alles duurder wordt en de vraag groter is dan het budget toelaat. Daarom dienen wij in samenwerking met Partij voor de Dieren – het is een hele fijne samenwerking - een motie in om deze bezuiniging terug te draaien.

Tot slot, voorzitter, de begroting laat zien dat Heerlen durft, doet en doorzet, dat wij financieel gezond zijn, sociaal rechtvaardig, cultureel levendig en duurzaam in ontwikkeling. Daarom kunnen we vol overtuiging zeggen: het kan wel. De voorzitter Dank u wel. Heb daar maar eens een vraag over. Wie o wie? U bent volstrekt helder. Dank u wel. Het kan dus. Het kan wel. Het woord is aan de heer Leers van de fractie Hart-Leers. De heer Leers, Hart-Leers “UWV verwacht dat Limburg tot 2027 bijna 6000 banen verliest”, kopt Dagblad De Limburger. Landelijk moeten er vele miljarden bij vanwege het opschalen van defensie en voldoen aan de norm. Ook dit zal gevolgen met zich meebrengen, ook voor Heerlen. Hoensbroek: 33,7 miljoen tekort voor hetgeen wat u van plan bent, blijkt uit de raadsinformatiebrief ontwikkelingen Hoensbroek centrum die u eergisteren verstuurde. Mooi dat u aan het eind van deze raadsperiode een krediet van 5 miljoen beschikbaar stelt. Waarom is dit niet al veel eerder gedaan en is daarbij niet de handen uit de mouwen gestoken? Het krediet Romeins museum wilt u met 5 miljoen verhogen, terwijl eerder al met 15 miljoen ingestemd werd en daarbovenop een garantie van maar liefst 15 miljoen kwam. Vanwege een verdere upgrade van uw Royal plannen smeert u daar bovendien 2.350.000 euro extra tegenaan.

Beide omdat deze bedragen noodzakelijk zijn om de gewenste kwaliteit en ambities

Pagina 44 van 195

te borgen, stelt u via de begroting. Wat als we met de riemen zouden roeien die er zijn en die geplande extra miljoenen aan hartje Hoensbroek zouden besteden en daarmee laten zien dat het nu echt menens is en dan - in plaats van 5 miljoen - er 12.350.000 euro voor vrij zouden maken? De staatjes veiligheid geven het volgende aan: verwijzingen naar Halt zijn meer dan het dubbele in Heerlen dan het landelijk gemiddelde. Het aantal winkeldiefstallen ligt nagenoeg 60 procent hoger. Geweldsmisdrijven in Heerlen zijn tweemaal zoveel en vernielingen liggen 77 procent hoger dan het landelijk gemiddelde. Waar ligt dat aan en veel belangrijker nog: wat gaan we daartegen doen? Het aantal ziekenhuisgewonden steeg in 2023 ten opzichte van het jaar ervoor met bijna 55 procent. Waar is het cijfer van vorig jaar en wat zijn de ontwikkelingen? Wederom 2023 ten opzichte van 2022 gezien blijkt dat vestiging van bedrijven met 22 procent achterloopt ten opzichte van het gemiddelde. Hoe ontwikkelde zich dit vorig jaar? Bovendien: wat is de actuele stand van zaken aangaande de Vebego voornemens om diens spiksplinternieuwe campus in onze stad te vestigen? Het Ondernemersfonds Heerlen – daar ging het net ook al over - zal in januari, althans dat is het voornemen, in de raadscommissie besproken worden. Via 9 procent WOZ-opslag niet woningen betaalt menigeen hieraan.

Weten de betalers dat men dit ondertussen al jarenlang doet en, veel belangrijker nog, weet eenieder van hen wat met die gelden gebeurt? Inmiddels zo’n 6,5 miljoen euro verder en met het laatste bestuurslid dat er na december nog zou zijn ondertussen in dienst van het fonds, is het hoog tijd voor tekst en uitleg. Wat vinden al diegenen ervan die die belastingen ophoesten? Zien zij de meerwaarde van dit fonds en mandateren zij daarmee de gemeenteraad om het fonds per volgend jaar, waarvoor u dan 1.155.000 euro begroot, voort te zetten of is dat allesbehalve zo? Er lijkt uitbreiding van de school El Wahda op komst. Waarom? Spraken we niet af dat andere gemeenten te gewezen moeten worden op hun verantwoordelijkheden? Graag enige tekst en uitleg. Nog wat cijfers: in Heerlen staan tweemaal zoveel jongeren voor de rechter dan het landelijk gemiddelde. Ook kent onze stad tweemaal zoveel kinderen in een uitkeringsgezin dan gemiddeld in het land. Vanwege een sterk toegenomen vraag bent u genoodzaakt om zowel opvang als beschermd wonen uit te breiden vanwege capaciteitstekort. Hoe kan het dat uitbreiding nodig is als u de toestroom aan banden legde? Waarom toch steeds meer opvang met druk op de wijken? Graag tekst en uitleg. De antireclame sticker – dat vond ik opvallend in de stukken - voerde u, vanwege kosten, niet in.

Hoe hoog waren die kosten dan die daarmee gepaard zouden gaan? Ten opzichte van het landelijke aantal nieuwgebouwde woningen loopt Heerlen ver achter. Hoe verklaart u dat deze achterstand ondertussen maar liefst 70 procent is? Waarom niet – ik geef u dat bij deze mee van het voormalige CBS-gebouw, wederom zo’n echt Heerlens dossier, waarover een staatsteun zaak loopt, een oude nieuwe woonwijk maken? Kortom, kantoren eruit, mensen erin, maar dan mensen die er wonen. Het ligt notabene in een stationsgebied waarvoor landelijk beleid is. Dit is beleid waarop Heerlen meevaart en kan daarmee van grote toegevoegde waarde zijn. Ook zou dan direct de loop door en richting het wegkwijnende stationsgebied ontstaan. Win - win - win dus. Omdat u van plan bent Royal theater en omgeving te renoveren, plant u het filmhuis en diens medebewoners tijdelijk naar de Schouwburg te laten verkassen. Ligt het niet veel meer voor de hand om samenwerking met Quatro aan te gaan? Deze bioscoop is er namelijk al in hartje stad. Bovendien kunnen zij hulp en steun zeker nu goed gebruiken. De megabioscoop op de leisureboulevard heeft immers de nodige sporen nagelaten en het zou toch fijn zijn als Heerlen over een eigen bioscoop kan blijven beschikken.

Hoe staat het nu met het afschaffen van de hondenbelasting? Gebeurde dit nu wel of niet? Hoe verhoudt zich dit tot gedane toezeggingen en gemaakte afspraken? De hondenbelasting blijft kennelijk en u wil de ozb met 5 procent verhogen. Of de Heerlenaar daar blij mee is, vraag ik me af. Daarentegen scheldt u 1,66 miljoen aan riool- en afvalheffing kwijt. Voor alle andere neemt ook het vast tarief afvalstoffenheffing met 8,4 procent toe. Het door u verkochte

Pagina 45 van 195

Mijnwaterproject staat ondertussen voor 21.289.000 euro als vordering in de boeken. Hoe reëel is het dat dit bedrag ooit daadwerkelijk in de gemeentekas geraakt? Wanneer en hoe krijgt de raad inzicht in het door bureau Berenschot uitgevoerde onderzoek? Een stuk dat inzicht geeft in de effectiviteit en doelmatigheid van de gemeentelijke organisatie. Het vergelijkt Heerlen met andere gemeenten en laat daarmee zien hoe onze gemeente presteert. Ik ben benieuwd. Bladzijde 230. Netto schuld per inwoner. Het Nederlands gemiddeld is, als je de schuld van een gemeente door diens inwoneraantal deelt, 1896 euro. Heerlen stijgt daar met 5716 euro (per volgend jaar) torenhoog bovenuit. Dat is maar liefst driemaal zoveel als het gemiddelde. Torenhoog in de schulden doe je gekke dingen en sta je regelmatig niet normaal in het leven. De rekening ligt bij onze inwoners en dat al jarenlang. Afsluitend, binnenkort volgt tekst en uitleg over wat u met het Maankwartier van plan bent. Een update verscheen vandaag of gisteren. Althans, dat was zeer recentelijk. Het benieuwt me trouwens wat de 39.000 euro kostende evaluatie over dit megaproject opleverde. Volgende week staat Promenade I aangaande de Hogeschool plannen, ook weer zo’n typisch Heerlense aanpak, op de raadscommissieagenda. Wederom ben ik erg benieuwd naar de stand van zaken. Wederom een update per vandaag.

Er stond plots één en ander over de beoogde komst van het UM op heerlen.nl. Er is blijkbaar ook een mailtje over rond gegaan. Een gewaarschuwd mens telt voor twee. Ondanks dit is Heerlen veel te vaak ziende blind. Dank u wel. De voorzitter Dank u wel. Hier nog vragen? Meneer Dragstra. De heer Dragstra, D66 Meneer Leers heeft het over de investeringen in de basisschool El Wahda. In december 2023 is het integraal huisvestingsplan primair onderwijs vastgesteld. Daar heeft u ook voor gestemd. Wij hebben toen tegengestemd, want wij vinden dat de uitbreiding meer zou moeten zijn. U heeft wel voorgestemd om dit krediet in te zetten, dus hoe ziet u dat? De voorzitter Meneer Leers. De heer Leers, Hart-Leers U kunt zich misschien de discussie herinneren waar ik heb gezegd dat de steden die nu naar Heerlen wijzen en de jongeren naar Heerlen laten verkassen, hun verantwoording moeten nemen en ervoor moeten zorgen dat de jongeren in die locaties hun school krijgen. Dat was hetgeen wat ik als stemverklaring heb laten toevoegen. Daar was toen ook een discussie over met uw collega die er niet of nog niet is. De voorzitter Dank u wel. Dan ga ik naar mevrouw Géron van Partij voor de Dieren. Mevrouw Géron, Partij voor de Dieren Goedemiddag allemaal. Aanwezigen en luisteraars die dit boeiende gesprek met wat wij hebben volgen.

“Geen dag gaat voorbij zonder dat wij invloed hebben op de wereld, het is aan ons om te bepalen hoe groot en wat die invloed is.” Dit is vrij vertaald naar Jane Goodall. Voorzitter, die woorden van Jane Goodall herinneren ons eraan dat elke keuze telt en dat geldt zeker voor de keuzes die wij hier maken, in deze raad, over onze leefomgeving. Er is een groeiend besef dat onze manier van leven, werken en consumeren de grenzen van de aarde overschrijdt. Die gevolgen zijn zichtbaar. Extreme weersomstandigheden, stijgende zeespiegels, verlies van biodiversiteit, afname van zoetwaterbronnen en verzuring van de oceanen. Dat vormt dan weer een bedreiging voor ecosystemen, economieën en samenlevingen. Ook in Heerlen merken we dat. Een boom kan 50 jaar of ouder worden. Zo’n

Pagina 46 van 195

boom is geen tijdelijke uitgave. Het is geen kostenpost die elk jaar opnieuw ter discussie komt. Bomen zijn levende investeringen. Ze leveren onmisbare diensten aan de maatschappij. Waarom schrijven we die investeringen dan niet ook af zoals we dat doen met bijvoorbeeld een sporthal of een school? Als we het erover eens zijn dat bomen een maatschappelijk nut hebben en als we die logica volgen, wordt de jaarlijkse kostprijs per boom veel lager. Er ontstaat ruimte om nu massaal meer bomen te planten. Als we onze boekhouding vergroenen, kunnen we ook onze stad meer vergroenen. Heerlen bezit zeker vijftien monumentale bomen in de publieke ruimte en nog meer op particulier terrein. Die vinden we nergens terug. We hebben aandacht voor ons erfgoed, van de Thermen tot het Landsfort enzovoort, maar waar is ons bomenerfgoed? Juist in het erfgoedjaar willen we verleden en toekomst verbinden. Dat lukt ons niet als we de oudste en stilste stadsgenoten vergeten. Groenbeheer vraagt kennis en maatwerk. Toch zien we nog te vaak dat aannemers zonder ecologische expertise aan de slag gaan. Een voorbeeld: in Hoensbroek werd onlangs de invasieve duizendknoop gemaaid. Wat gebeurde er? De plant werd verspreid. Die kan overal weer opnieuw groeien. Later werd de aangroei bestreden. Het kwaad was geschied.

De Partij voor de Dieren pleit daarom voor het aanstellen van een gemeentelijke ecoloog om alle taken in Heerlens groene wereld deskundig te leiden. We zouden dan van het college ook willen horen of er binnenkort een vacature te zien is voor een Heerlense ecoloog. De landelijke gedragscode soortenbescherming geeft gemeenten duidelijke richtlijnen om schade aan flora en fauna te voorkomen. Heerlen heeft aangekondigd die gedragscode op te nemen in haar werkprocessen. Dat juichen we natuurlijk toe. Maar college, we willen ook wel graag weten wanneer. Dan een misverstand. We helpen de bij, dus het is goed, maar de honingbij is niet de maat der dingen. Echte soortenrijkdom draait om balans. Ruimte voor de wilde bij, solitaire bestuivers en het hele web van leven. Daarom vragen wij om een plaatsingsbeleid voor bijenkasten, samen met imkers en ecologen. Alleen zo houden we evenwicht. Biodiversiteit is geen bijzaak. Het is de basis. Heerlen zal met het Publiek Coöperatief Energiebedrijf (PCE) een mooie stap zetten. In samenwerking met Heerlense energiecoöperaties wordt gewerkt aan lokale hernieuwbare energie. Burgers doen actief mee. Vrijwilligers voelen zich eindelijk serieus genomen en de gemeente werkt niet voor, maar met inwoners. Dat is hoe het wél kan. Maar laten we eerlijk zijn: energietransitie alleen is niet genoeg. Zolang we blijven overconsumeren, putten we de aarde uit.

Het moet toe naar gedragsverandering, minder verspillen, meer hergebruiken en kiezen voor kwaliteit in plaats van kwantiteit. Een leefbare aarde is een publiek goed. Het is iets waar iedereen van profiteert zonder dat het ten koste gaat van een ander. Dan is er nog iets dat daar direct mee samenhangt. Dat is de warmtetransitie. Provincie Limburg werkt aan het Warmtebedrijf Zuid-Limburg. Maar de vraag is: is er eigenlijk brongarantie voor vervangende warmte? Chemelot loopt immers leeg. Nog belangrijker, laat de provincie daarmee het bestaande Mijnwaterproject liggen? Mijnwater is een operationeel systeem waardoor twee initiatieven mogelijk met elkaar concurreren. College, kunt u nagaan hoe de verhouding is tussen het warmtebedrijf en het Mijnwater? Zitten ze elkaar in de weg? Als Mijnwater efficiënt georganiseerd wordt, dan kan dit schaalvoordeel opleveren en versnelt dat de energietransitie. De circulaire economie is een nieuwe standaard. Het is geen modewoord, voorzitter. Het is pure noodzaak. Grondstoffenschaarste dwingt ons om slimmer om te gaan met wat we hebben en de druk te verlagen op onze planeet. In Heerlen doen we met hergebruik van materiaal al ons voordeel. Dit is goed voor de gemeentekas. Vergeet niet, ook het Expertisecentrum Circulaire Bouw en Transformatie. Dit is een applaus waard. Figuurlijk dan, want dat gaan we hier in de raadszaal nu natuurlijk niet doen.

Maar er kan nog meer, zoals een Circulair Ambachtscentrum, waar materialen opnieuw worden ingezet en niet eindigen op de stort. Zo

Pagina 47 van 195

creëren we ook lokale werkgelegenheid. De wethouder heeft ons beloofd om ons hierover te informeren binnenkort. De bedrijventerreinen zijn grijs en heet. Meer beton dan beestje door vergroening, wateropvang en biodiversiteitsherstel kunnen bedrijventerreinen juist bijdragen aan een klimaatbestendige stad. We hebben het erover gehad in april, maar er zou ook nog een reactie op komen na die raadsvergadering. Dat is alleen niet gebeurd tot nu toe. Dus wij vragen te kijken naar het idee van Werklandschappen van de Toekomst. Dat zijn mooie voorbeelden van hoe wij het ook in Heerlen kunnen doen. Dan nog iets. Geef de voorkeur aan kleinschalige, duurzame bedrijven die maatschappelijke waarde toevoegen. Niet aan grootschalige dozen schuivende logistiek, want er zijn grenzen aan de groei: stikstof, netcapaciteit, grond en arbeid. Wie dat ontkent, leeft in een Excelsheet. Laten we het zo maar zeggen. Voorzitter, het democratische systeem staat onder druk. Dat weten we ook in Heerlen, gezien de regelmatige lage opkomst bij de verkiezingen. Mensen voelen zich niet gehoord of vertegenwoordigd. Dat vertrouwen moeten we toch trachten te herstellen. Democratische vernieuwing begint bij vertrouwen. Vertrouwen groeit door transparantie, samenwerking en echte invloed. De pilot burgerberaad zit in de afrondingsfase.

Wat zijn de conclusies straks? Wat leren we hiervan en hoe gaan we verder? Sinds december 2024 hebben we de Participatieverordening. Deze bevat een veelheid aan gereedschappen die in participatietrajecten kunnen worden ingezet. Veel van die gereedschappen liggen nog niet of nauwelijks gebruikt in de gereedschapskist. Dit kwam ook zeker bovenwater bij het begin van het burgerberaad. We pleiten voor een veel proactievere houding van de gemeente bij het promoten, faciliteren en inzetten van die mogelijkheden. Om te beginnen zouden we de evaluatie zoals die staat in hoofdstuk 5 van de Participatieverordening nog voor het einde van deze raadsperiode kunnen afronden. Deze kan dan gelijk dienen als een nulmeting. We staan op een kruispunt. Keuzes die we vandaag maken, bepalen of onze kinderen en hun kinderen nog kunnen leven op een leefbare aarde. We hebben de plicht om zo goed mogelijke voorouders te zijn. Dat betekent verder kijken dan de volgende verkiezingen, investeren in bomen die pas over 30 jaar schaduw geven, in ecosystemen die langzaam herstellen en in mensen die samenwerken aan een duurzame economie. Want elke boom die we vandaag planten, elke berm die we ecologisch beheren, elk bedrijventerrein dat we vergroenen, is een belofte aan de toekomst. Tot zover. We bedanken natuurlijk ook iedereen die zich inzet voor het werk dat wij hier kunnen doen. Dat waarderen wij zeer.

Tot zover, voorzitter. De voorzitter Dank u wel. Zijn er vragen? Dat is niet het geval. Toch één vraag van meneer Hoogers op de valreep. Meneer Hoogers. De heer Hoogers, PVV Voorzitter, dank u wel. Ik kon het toch niet laten, want ik hoorde de zure zee van Heerlen, de Heerlense zoetwaterbronnen en ecologen. Ik las ook in de begroting dat wij op dit moment op 63,7 procent zaten en dat we onze doelen voor 2030 al ruimschoots hebben gehaald. Dan is mijn vraag aan Partij voor de Dieren eigenlijk heel eenvoudig: hoeveel mag het de gemeenschap nog kosten terwijl we de doelen al hebben gehaald? De voorzitter Mevrouw Géron. Mevrouw Géron, Partij voor de Dieren Meneer Hoogers is misschien ook wel iemand die houdt van Excel-sheets. Wij kunnen niet stilstaan en stoppen. Wij zeggen: we hebben onze doelen behaald. De doelen zijn naar mijn idee voornamelijk behaald met het sluiten van industrie die we hier gehad hebben: Philips

Pagina 48 van 195

enzovoort. Op vele andere gebieden lopen we sterk achter. We kunnen niet zeggen: omdat we dat behaald hebben, stoppen we ermee. Meneer Hoogers, dat is onze mening. Ik weet dat u daar anders over denkt. De voorzitter Meneer Reijnders. De heer Reijnders, SP Een groen- en klimaatverhaal herkennen we zeer van de Partij voor de Dieren, maar ik heb toch nog wel een zorg, want de Partij voor de Dieren wil de komende jaren minimaal 25 miljard in bommen en granaten investeren. Alleen ze willen ook hier bij wijze van spreken industrieterreinen opdoeken voor het klimaat. Dat lijkt mij op gespannen voet staan, dus hoe kijkt mevrouw Géron nu naar die grote militarisering in het licht van al die klimaatdoelen die de Partij voor de Dieren zo belangrijk vindt? Mevrouw Géron, Partij voor de Dieren Als u het heeft over onze defensiestandpunten, dan gaan wij niet mee met de 3,5 procent van de regering of zoals die is voorgesteld van de NAVO. Wij zijn ook geen aanhanger van de NAVO. Als wij iets doen, dan doen wij dat omdat wij vinden dat wij los moeten komen van Amerika. We kunnen niet meer achter Amerika aanlopen. Die slepen ons de ene oorlog na de ander in bij wijze van spreken, dus wij vinden het belangrijk dat Nederland en Europa op eigen benen gaan staan op dat gebied. De voorzitter Nog een vraag van de heer Reijnders.

De heer Reijnders, SP In het hele laatste deel van uw betoog kan ik me op zich wel goed vinden, maar in het eerste deel niet. U heeft wel gewoon getekend voor die vijfprocentnorm. Dat is die Trumpnorm. Die komt vooral uit de koker van Trump, dus u kunt niet zeggen dat de Partij voor de Dieren daar eigenlijk niet voor is, want u heeft dit volgens mij mede mogelijk gemaakt in de Tweede Kamer. De voorzitter Dank u wel. Mevrouw Géron, Partij voor de Dieren Ik heb de vraag niet goed gehoord. Sorry. De voorzitter U heeft hem mede mogelijk gemaakt. De heer Reijnders, SP U stelt dat de Partij voor de Dieren eigenlijk niet voor die 3,5 procent is. Het is overigens 5 procent. Daar mag je 1,5 procent van anders besteden. Maar u zegt eigenlijk: daar zijn wij niet voor. Alleen dat is heel gek, want u heeft daar wel voorgestemd. Er is maar één keer voorgestemd. Het is een best belangrijke stemming geweest. Dus in die zin klopt dat niet. Mevrouw Géron, Partij voor de Dieren Er is binnen de Partij voor de Dieren natuurlijk daar een discussie over geweest. Er heeft een democratisch proces plaatsgevonden. De standpunten zoals ze staan in het verkiezingsprogramma van de Tweede Kamer is dat wij daar niet standaard achteraangaan.

Pagina 49 van 195

De voorzitter Dank u wel. Dan ga ik nu via meneer Trump naar meneer Nefjodov voor het volgende betoog. Gaat uw gang, meneer Nefjodov. De heer Nefjodov, GroenLinks Voorzitter, het gaat de goede kant op met Heerlen. Maar als ik de stad doorloop, voel ik ook een tweestrijd. Aan de ene kant is er ambitie. Nieuwe plannen, nieuwe stenen, investeringen in het centrum. Maar ook: voor wie is die vooruitgang eigenlijk? Waar blijf ik? Zo was er laatst een inwoner die me vertelde dat hij moest stoppen met sporten. Hij werkt hard, maar houdt na de vaste lasten nauwelijks iets over. Een werkende arme heet dat tegenwoordig. De boodschappen werden duurder, de energierekening steeg, en de sportschool was het eerste wat sneuvelde. “Ik wil gewoon gezond blijven,” zei hij, “maar het lukt niet meer.” Hij is niet alleen. In deze stad, waar gezondheidsverschillen al groot zijn, dreigt de kloof alleen maar verder te groeien als we niet ingrijpen. Daarom willen wij dat de Fit & Funregeling niet alleen van betekenis blijft. Want gezondheid is geen luxe. Het is een basisrecht. Juist ook voor die werkende armen, ouderen en zieken. Juist in Heerlen waar velen moeite hebben om rond te komen, moeten we ervoor zorgen dat iedereen kan meedoen. Niet alleen wie het toevallig kan betalen.

Daarom hebben wij, samen met de SP en PvdA, een amendement ingediend om de Fit & Funregeling te verhogen, zodat ze haar waarde behoudt en echt verschil blijft maken voor de mensen die dat het hardst nodig hebben. Daarnaast zou ik het college willen vragen of ze kan toezeggen om voor de raad, in 2026, in kaart te brengen welke soortgelijke voorziening beschikbaar zou kunnen worden gesteld voor studenten die nu worden uitgesloten van de Fit & Fun-regeling. Voorzitter, sporten is natuurlijk niet alleen een individuele verantwoordelijkheid. Het is ook een publieke opdracht. Als gemeente hebben we de plicht om sport laagdrempelig, zichtbaar en inclusief te maken. Precies daarom maken we al jaren een groot thema van het nog te bouwen Urban Sportpark. Zo’n park, vrij toegankelijk en uitnodigend, is meer dan een verzameling voorzieningen. Het is een plek waar jongeren elkaar ontmoeten, waar beweging vanzelfsprekend wordt, waar je zonder lidmaatschap of dure abonnementen gewoon kunt beginnen. Ik ben kritisch, voorzitter, omdat het Urban Sportpark in deze begroting vrijwel niet wordt genoemd en dat terwijl deze raad daar eerder, via het coalitieakkoord, meerdere moties en een expliciet amendement, duidelijk richting aan heeft gegeven.

De dekking zal technisch ongetwijfeld ergens bestaan doordat ons amendement van vorig jaar dat heeft geforceerd, maar opnieuw is die financiële vertaling voor ons niet controleerbaar, net als met de zomernota en is de bouw zelfs weer voor de zoveelste keer uitgesteld naar dit keer medio 2027. Vertraging na vertraging na vertraging. Voorzitter, het is een keus om het park ondanks nadrukkelijk verzoek daartoe niet net zo nadrukkelijk te verwerken in de begroting en zodoende een controleerbare financiële vertaling aan de raad te leveren - ik heb het niet over het technische stuk, maar over het communicatieve stuk - en de bouw zelfs, zoals ik heb gezegd, weer te vertragen naar dit keer 2027 onder voorbehoud van nog meer vertraging. Om die reden, voorzitter, kondigen de fracties van GroenLinks, PvdA en de SP een motie van afkeuring aan over het gevoerd beleid. Een raad die haar belangrijkste taak - haar controlerende taak - ontoereikend kan uitoefenen, moet namelijk een grens trekken. Vandaag trekken wij die. Alsnog vernemen wij graag uw verantwoording over het communicatiegebrek, alsmede uw aankondiging van de zoveelste vertraging naar 2027, opdat wij deze indiening mogelijk kunnen heroverwegen. Verder voorzitter, was ik deze zomer ook in een wijk, waar het in sommige woningen meer dan 35 graden kon worden, heter dan de buitentemperatuur soms.

Geen bomen, geen schaduw, alleen beton. Een oudere mevrouw vertelde me dat ze haar huis niet meer uit durfde. “Het is alsof je levend wordt gebakken’’ zei ze. Gelijk heeft ze: hittestress. Een

Pagina 50 van 195

groeiend probleem waar steeds meer inwoners de dupe van worden. Niet morgen, maar nu al. We zien dat in dit soort straten vaak de bomen worden gekapt. Daar kunnen redenen als ruimtelijke ordening aan ten grondslag liggen. Maar het aspect van hittestress wordt dan vaak vergeten. Daarom hebben we een motie ingediend die stelt: als een boom verdwijnt in een straat waar hittestress heerst, er iets van een volwaardige vervanger voor terug moet komen. Dan hebben we het niet eens over een boom, want als dat niet kan, dan moeten bewoners worden geholpen om zelf die maatregelen te kunnen nemen. Verder, voorzitter, ook als de zon ondergaat, worstelt onze mooie stad. Want het is hier vaak nooit meer echt donker op veel plekken. Lichtvervuiling is een verwaarloosd probleem. Dat snap ik op zich ook nog wel. Het kost wel energie, schaadt onze menselijke gezondheid en verstoort de nachtrust van dieren en planten. Toch branden elke nacht honderden lichten onnodig door in winkelpanden, horeca, horecazaken en kantoren. Wij vragen het college met een motie om daar iets aan te doen. Investeer in slimme verlichting, kijk kritisch naar die overbodige verlichting en hanteer als uitgangspunt: alleen licht waar het functioneel is. Niet meer en niet onnodig langer. Voorzitter, ik ben raadslid geworden omdat ik geloof in deze stad. Omdat ik geloof dat het beter kan.

Deze begroting is technisch in orde, maar politiek zie ik dus nog een gemiste kans. Wij kiezen voor een stad die eerlijk is. Duurzaam. Gezond. Die niet alleen stenen stapelt, maar mensen versterkt. Een stad waar je ’s nachts kunt slapen in rust en overdag niet hoeft te wonen in oventemperaturen en waar minder vermogenden niet hoeven te kiezen tussen huur en gezondheid. Zodoende doen we dat vandaag, met voorstellen die hoop geven en met de overtuiging dat een andere koers mogelijk is, voor Heerlen en voor iedereen. Dank u wel. De voorzitter Dank u wel. Vragen? Meneer Dragstra en meneer Janssen, zie ik. Meneer Dragstra. De heer Dragstra, D66 Dank u wel, voorzitter. Meneer Nefjodov diende een motie van afkeuring in over de vertraging van het urban sportpark. Wij vinden dat natuurlijk ook, want we willen heel graag dat het urban sportpark er komt. We vinden die vertraging heel vervelend, maar we zijn nog wel altijd aan het zoeken waar die vertraging precies vandaan komt. Onze inschatting is dat de vertraging vooral komt doordat deze is opgenomen in het Oranje Nassaupark en niet afzonderlijk is meegenomen. We zijn heel benieuwd hoe dat precies zit. Ik zou eigenlijk willen vragen aan meneer Nefjodov: weet hij daar wat meer vanaf of zou het college daar anders ook wat meer opheldering over kunnen geven? De voorzitter Meneer Nefjodov.

De heer Nefjodov, GroenLinks Om daarop in te gaan: deze motie ziet op het totaalplaatje, dus op zowel de vertraging die nu heeft plaatsgevonden, maar een vertraging zoals het Oranje Nassaupark kan ik nog snappen als er een goede reden in zit. Alleen we hebben het over een vertraging van keer op keer sinds 2022 toen dat nog minder prominent speelde. De wethouder heeft zelf ook erkend dat hij gebrekkig heeft gecommuniceerd, dus het is een cumulatie van omstandigheden die tot deze motie hebben geleid. De voorzitter Dank u wel. Meneer Janssen. De heer Janssen, Jongerenpartij Heerlen Dank u wel, voorzitter. De heer Nefjodov geeft aan: ik heb een buurtgenoot of een jongere gesproken die ondanks dat die werkt, wat minder verdient en het eerste wat die doet, de

Pagina 51 van 195

sportschool laten vallen is. Hij komt dan samen met een aantal andere partijen met de suggestie om de Fit & Fun-regeling te verhogen. Nu vroeg ik me af: heeft de heer Nefjodov samen met die andere partij ook getoetst hoe vaak die Fit & Fun-regeling ingezet wordt door mensen om hun sport of cultuur te betalen? Ziet hij er aanleiding toe om daar eerst verdiepend onderzoek naar te doen? Is dat ook wel de weg om mensen daarmee te helpen? Dat is één. Twee: u geeft aan ten aanzien van het Nassaupark … U maakt zich zorgen – dan druk ik het nog even zacht uit – over hoe snel dat voor elkaar komt. Daar lijkt een beetje een lacune te ontstaan tussen het kennisniveau wat u heeft en de kennis die ik tot me heb genomen, namelijk de meest recente informatiebrieven en ook recente gesprekken met een aantal van die klankbordgroepen. Mensen die daar druk mee bezig zijn, zijn juist heel erg positief over de nadere ontwikkeling. Kunt u misschien wat beter uitleggen waar die onrust van u vandaan komt? De heer Nefjodov, GroenLinks Twee vragen. Allereerst over de Fit & Fun-regeling en in hoeverre die dan wordt benut. Dat is inderdaad bekend. Het was afgerond iets van 5.800 man die gebruik maakt van de Fit & Funregeling. Dus in het amendement waar we later in gaan voorzien, hebben we ook al voorzien in de benodigde dekking daarvoor. Dus dat is de eerste vraag.

Als tweede, waar het ons met name om gaat – dat zei ik net ook al - is niet eens de technische uitwerking, want het is wat ik net had gezegd, voorzitter. We hebben met het amendement geforceerd dat het in de begroting is doorgenomen. Het gaat om communicatie, want als de wethouder bij de begroting van 2025 aangaf dat er nog geen financiële ruimte was, maar zei ons nadrukkelijk te informeren over de verwerking in de zomernota en de begroting, dan is het cruciaal dat het college dit ook daadwerkelijk doet. Dat is gewoon niet gebeurd, anders kunnen we bij wijze van spreken net zo gemakshalve een half miljard amenderen. Wij moeten kunnen controleren. Het gaat om een communicatieprobleem en niet om een technisch probleem. De voorzitter Dank u wel. Ik zag een aanvullende vraag. De heer Janssen, Jongerenpartij Heerlen Even een vervolgvraag. Ten aanzien, u zegt: er maken 5.800 mensen actief gebruik van de Fit & Fun-regeling. Is het niet zo dat voor die Fit & Fun-regeling iedereen met een bepaald inkomen die volwassen is één keer per jaar die regeling uitbetaald krijgt en dat het dus helemaal niet te controleren is of dat aan Fit & Fun uitgegeven wordt? Vergist u zich niet in uw aanname? De voorzitter Meneer Nefjodov. De heer Nefjodov, GroenLinks Goede vraag. Dat is het hele ding met de Fit & Fun-regeling. Dat zult u straks ook terug zien staan in het amendement.

Het mooie aan de Fit & Fun-regeling is juist dat vanwege het gebrek aan al die controles en juist aan het feit dat het niet aan voorwaarden verbonden is, de uitvoerkosten zijn beperkt. Dat vormt een reden om het juist door te kunnen zetten. Dus in die zin: in hoeverre? Mijns inziens moet je een burger tot op zeker hoogte ook wel kunnen vertrouwen met een bepaald bedrag die je hem daarin geeft. De Fit & Fun-regeling voorziet daarin door andere sport, maatschappelijke activiteiten en sociale activiteiten daaraan te kunnen omhelzen. Maar mocht u voorstellen hebben om het aan bepaalde voorwaarden ondanks de hogere uitvoeringskosten te kunnen implementeren, dan vernemen ik en ongetwijfeld, denk ik, ook wel de betreffende wethouder het graag.

Pagina 52 van 195

De voorzitter Dank u wel. Dan ga ik nu de heer Verreck van de PvdA. De heer Verreck, Partij van de Arbeid Voorzitter, leden van het college, collega-raadsleden, toehoorders op de tribune en via de livestream. Vandaag sta ik hier namens de fractie van de PvdA met een kritische blik op het beleid van de afgelopen jaren en een motiverende oproep voor de toekomst van de stad. Vorig jaar sprak ik over een “koude, kille rechtse wind” die door Nederland waaide. Gelukkig is die wind in het voorjaar van 2025 wat gaan liggen, maar laten we eerlijk zijn. De voorzitter We kunnen het niet goed horen. De heer Verreck, Partij van de Arbeid Moet ik zo gaan praten? De voorzitter Iets dichterbij. Dank u wel. De heer Verreck, Partij van de Arbeid Gelukkig is die wind in het voorjaar van 2025 wat gaan liggen, maar laten we eerlijk zijn: na de dubbele val van het kabinet en de recente verkiezingen moeten we constateren dat Nederland opnieuw een stap naar rechts heeft gezet. D66 is de grootste geworden en het is te hopen dat Rob Jetten erin slaagt een stabiel kabinet te vormen dat vier jaar blijft zitten. Stabiliteit is immers wat ons land en zeker onze stad nodig heeft. In Heerlen zien we een afname van het aantal PVV-stemmers en GroenLinks/PvdA is nog steeds de tweede partij gebleven. Toch baart de dalende opkomst ons zorgen: van 65,9 procent naar 65,2 procent.

Als PvdA blijven we ons afvragen: hoe keren we dit tij? Is de inzet van de gemeente voldoende? Hoe kijkt het college hier tegenaan? Want democratie leeft bij de gratie van betrokken burgers. Als die betrokkenheid afneemt, verliezen we als samenleving aan kracht. De afgelopen vier jaar en vooral de laatste twee, hebben we in Den Haag vooral geruzie en gepruts gezien. Ondanks deze chaos hebben we in Heerlen vastgehouden aan onze uitgangspunten, zoals vastgelegd in het coalitieakkoord: “uit liefde voor onze stad.” Nu we aan het einde van deze coalitieperiode komen, is het goed om terug te kijken: wat hebben we gedaan en wat vinden we als PvdA ervan? Investeren in het centrum. We hebben fors ingezet op ontwikkelingen in het centrum, onder andere door de aankoop van de panden aan de Promenade I. Als gemeente hebben we hier onze nek ook voor uitgestoken met het uitgangspunt dat er afspraken waren met Hogeschool Zuyd. Dit onderwerp komt nog uitgebreid terug in de commissie van november, maar de vraag die wij als fractie hebben: kunnen we een begin maken met bijvoorbeeld het verwijderen van panden tegenover het bestuursgebouw om zo een doorgang te creëren tussen de Promenade en de Geleenstraat? Daarmee laten we zien dat we ook met dit project voortvarend aan de slag willen gaan.

Overigens vandaag een mooi bericht vanuit het college en vanuit de universiteit Maastricht dat de universiteit Maastricht kiest voor deze locatie. Op het gebied van wonen hebben we grote stappen gezet, met als laatste stap de invoering van de keuze om de Rotterdamwet/Parkstadwet of zoals de PHB voorstelde de Gelderblomwet - van dat laatste ben ik geen tegenstander - in te zetten. Hiermee krijgen we hopelijk meer grip op wie er in de gemeente komt wonen. Binnen de aanpak van het woningbouwprogramma heeft ook het rijk laten zien dat ze geloven in de Heerlense aanpak door miljoenen ter beschikking te stellen voor de groeiambitie van de gemeente. Maar laten we kritisch blijven: geld is geen garantie voor succes. Het gaat om de uitvoering en om het daadwerkelijk realiseren van betaalbare en kwalitatieve goede woningen voor onze inwoners.

Pagina 53 van 195

We hebben in de afgelopen jaren veel discussie gehad in de raad over de wijze waarop Vincio met huurders omgaat en over renovatieplannen in Meezenbroek. Nu is het beleid aangepast en afgezwakt: renoveren, tenzij niet anders mogelijk. Maar ook in andere wijken van de stad is er grote onrust onder huurders over renovatie en participatie. Als gemeente hebben we daar een rol in en die rol is bekrachtigd door deze raad met de motie “sociaal statuut”. We hebben een helder signaal afgegeven naar de corporaties. Erfgoedorganisaties hebben dat ook gedaan. Maar waarom wacht de wethouder met het vaststellen van die beschermde status? De wettelijke reactietermijn is al ruimschoots voorbij, maar de bewoners van Meezenbroek horen helemaal niets. Welke stappen gaat de wethouder nu daadwerkelijk nemen om duidelijkheid te geven over de bescherming van Meezenbroek? Wat ik wel lastig vind in deze discussie rondom Meezenbroek, is dat die wethouder allerlei zaken toezegt, maar het leveren voor de buurt blijft achter.

Is er nog wel een verhouding tussen aan de ene kant rechtenvrije foto’s en kopjes koffie drinken bij Bracke waar de bewoners van het centrum hem vaak zien zitten en aan de andere kant het tastbare resultaat van mensen in de stad? Kunnen we nu – misschien kan dat wethouder daar straks een antwoord op geven – na de verkiezingen meer foto’s verwachten of gaat u duidelijkheid geven voor mensen in Meezenbroek? In mijn optiek mag beeldvorming nooit belangrijker zijn dan daadwerkelijke resultaten. Net als de rest van Nederland zijn we geconfronteerd met een forse stijging van energieprijzen. Naast de energietoeslag hebben we als gemeente gekozen voor een unieke aanpak van energiearmoede via de energiecoaches. Nu hebben we bij zo’n 43.000 adressen aangebeld. Niet alleen is gekeken naar het verlagen van energiekosten, maar er is een integrale aanpak uitgewerkt die succes heeft gehad. Dit is een voorbeeld van lokaal beleid dat werkt. Laten we dit vasthouden en verder uitbouwen. Burgerbetrokkenheid stond hoog op de agenda afgelopen periode. Door het eerste burgerberaad vorm te geven, hebben we een goede stap gezet om burgers meer te betrekken bij hun leefomgeving. Wat ons betreft moet dit project worden doorgezet naar de volgende periode, bijvoorbeeld met het onderwerp “culturele hoofdstad”.

Hoe ziet het college dit? Durven we als gemeente echt verder te investeren in burgerparticipatie? We willen als gemeente het onderwijs weer terug in het centrum krijgen. De samenwerking met RWTH en de Universiteit Maastricht heeft ervoor gezorgd dat deze instellingen een plek in het centrum gaan krijgen. Dat het tot nu toe nog niet gelukt is met Hogeschool Zuyd, is jammer. Of het vinden en realiseren van een nieuwe locatie voor het Grotiuscollege en de Vrije School gelukt is, weten we nog niet. In de wandelgangen wordt daar wel druk over gespeculeerd, maar we weten het niet zeker. Kan het college een doorkijk geven op welke termijn dit zou kunnen plaatsvinden? Wat ons betreft is onderwijs de motor van vooruitgang. Zonder goede onderwijsvoorzieningen in het hart van de stad, missen we de kansen voor de jeugd en de ontwikkeling van Heerlen. Door een deelname aan het regionaal initiatief “de nieuwe pijler” kan de gemeente mensen die niet geholpen kunnen worden binnen de reguliere schuldhulpverlening een kans bieden om weer schuldenvrij te worden. Maar laten we ook kritisch kijken naar de rol van de overheid in het ontstaan en in stand houden van schulden.

Hebben we als gemeente ons incassobeleid op orde? Kan de wethouder toelichten hoe we jongeren en niet alleen binnen het programma Heerlen Noord voorlichting geven over omgaan met geld en de risico’s van kopen op krediet? Preventie is misschien wel belangrijker dan hulp achteraf. De nieuwe pijler is gebaseerd op een doorbraakmethodiek die als doel heeft mensen weer zelf regie terug te geven. Als fractie juichen we deelname aan dit initiatief toe. De wethouder heeft toegezegd de raad verder te informeren. Meedoen van mensen met een fysieke beperking is niet vanzelfsprekend. Wekelijks zijn er evenementen in het centrum, maar parkeren voor mensen met een beperking is steeds moeilijker geworden. Het aantal goed te gebruiken invalidenparkeerplaatsen is effectief afgenomen. Zo is er bij het Royal en het station geen zichtbare parkeerplaats meer. Ook mensen met een beperking hebben behoefte aan parkeerplaatsen met voldoende ruimte voor

Pagina 54 van 195

onder andere hun rolstoelliften. Inclusie betekent ook dat iedereen mee kan doen, niet alleen in theorie, maar vooral ook in de praktijk. In het coalitieakkoord hebben we de grootste plannen vastgelegd voor het nieuwe Romeins Museum, voor Royal, Heerlywood en niet te vergeten, het stadbad. Omdat we kiezen voor kwaliteit, hebben we ruim 7 miljoen euro extra nodig boven op de al begrote bedragen. Daarbij blijft het de vraag of we het stadbad kunnen realiseren voor de begrote 6,6 miljoen euro. Ambitie is goed, maar realisme is noodzakelijk. We moeten keuzes maken die financieel verantwoord zijn en die bijdragen aan de leefbaarheid in onze stad. Als raad maken we steeds keuzes over de wijze waarop we de gemeente willen vormgeven. Dat zijn niet altijd gemakkelijke keuzes, omdat je niet altijd de impact kunt overzien. Soms gaat het om duidelijke keuzes, zoals een subsidie van 200.000 euro voor de energierekening van het zwembad in Hoensbroek. Maar keuzes binnen het sociale domein zijn lastiger te onderscheiden naar het effect. Zo hebben we in 2024 besloten om ruim 900.000 euro te bezuinigen. Wat we daarvoor kregen, was niet altijd even helder. Nu blijkt dat bij een aantal stichtingen de subsidie is geschrapt. Als raad hadden we misschien andere keuzes gemaakt als we er anders over geïnformeerd waren. Via de griffie hebben we het college gevraagd om welke stichting het gaat.

Uit het antwoord blijkt dat het om vijf stichtingen gaat, maar om welke krijgen we geen antwoord. Ik heb er twee kunnen vinden: Stichting Wijkpresent en de Stichting Present. Voor zover ik heb kunnen onderzoeken en gehoord heb, staat de subsidie van de Heksenketel ook onder druk. We weten niet eens om welk bedrag het nu precies gaat. Hebben we het nu over een ton? Twee ton? 15.000 euro? Geen idee. Dit is wat ons betreft niet transparant. Wat wel wordt aangegeven - daar heb ik niet naar gevraagd - is dat het om overlappende werkzaamheden zou moeten gaan met buurtteams van Incluzio. Ik twijfel erover, omdat de aanpak volstrekt anders is. Maar om die afweging te kunnen maken, moet natuurlijk wel helder zijn om welke stichting het gaat. Kan Incluzio of Buurtteams wel het activiteitenaanbod en het maatschappelijk belang van deze stichtingen waarborgen? Ik zou graag van de wethouder de namen en de bedragen van de ingeboekte bezuiniging willen horen. We wachten het antwoord af en komen mogelijk met een motie of amendement. Ik heb overigens nog een vraag over Incluzio. Ik heb hem niemand horen stellen. We hebben ons toen er heel druk over gemaakt. Kan de wethouder aangeven hoe het staat met de 4 procent verplichte afdracht van Incluzio aan de eigenaar Facilicom? Als afronding, we moeten ons realiseren: afbreken is makkelijk, opbouwen is moeilijker.