Conceptnotulen raadsvergadering d.d. 27 november 2024

En last but not least: wat zijn de mogelijkheden voor inwoners om bezwaar te maken bij een eventuele afwijzing? Als allerlaatste over de communicatie van het uitdaagrecht, om een dingetje even helder te zeggen. Voor alle duidelijkheid, GroenLinks is zeer positief over het uitdaagrecht, want het biedt juist grote kansen voor burgerbetrokkenheid, maar wel alleen natuurlijk als inwoners goed geïnformeerd zijn. Mijn laatste vraag is dus welke maatregelen het college gaat nemen om inwoners te informeren over het uitdaagrecht en de bijbehorende procedures, zodat ook

Pagina 21 van 72

minder geïnformeerde Heerlenaren weten hoe ze via het uitdaagrecht van Heerlen een betere plek kunnen maken. Dat zijn ze. De voorzitter Dank u wel. Meneer Leers. Heeft u een interruptie, meneer Janssen? Interruptie van de heer Janssen. De heer Janssen, Jongerenpartij Heerlen (interruptie) Voorzitter, misschien even een punt van orde, maar ik heb volgens mij GroenLinks in de commissie over dit onderwerp gewoon niet gehoord. Volgens mij dat is echt de plek om dit soort vragen goed te stellen en dat uitvoerig te bespreken. Ik zit nu naar een epistel te luisteren, waarvan ik me echt afvraag of we het niet twee weken geleden hadden kunnen doen. Ik vind dat eigenlijk en beetje jammer. Ik zou mijn tijd liever anders op de wat meer essentiëlere debatten willen spenderen in plaats van dit soort vragen. Maar goed, iedereen kiest zijn eigen woorden. Ik wil dat punt gemaakt hebben. De voorzitter Dank u wel. De heer Leers. De heer Leers, Hart-Leers Voorzitter. Ik heb een iets ander geluid. Het voorliggende is een wettelijke verplichting. Het doet mij goed om het volgende letterlijk in dit stuk te lezen. Ik vind dit toch het moment om daar nogmaals bij stil te staan. Het is de eerste alinea op de tweede pagina. Hierin staat dat de stad een overheid verdient waar transparant gecommuniceerd en besloten wordt en waar inwoners, ondernemers en organisaties als partners worden gezien en bejegend.

Dat vind ik iets dat wij allemaal constant voor ogen moeten hebben in en buiten de gemeenteraad. Het is iets wat we zeker hier niet vaak genoeg kunnen belichten. Ik vind dat hartstikke belangrijk, dus bij deze nogmaals. De voorzitter Dank u wel. Meneer Jacobs. De heer Jacobs, Forum voor Democratie (interruptie) Ik wil even meneer Leers interrumperen. Hoe vindt u dat het in de praktijk gaat? We zetten nu op papier neer hoe we met onze burgers en ondernemers moeten omgaan. We krijgen hier vaak ondernemers en burgers die inspreken. Hoe vindt u dat hetgeen theoretisch op papier staat zich verhoudt tot wat we in de praktijk hier in Heerlen zien? De heer Leers, Hart-Leers Ik denk dat u heel goed heeft begrepen waarom ik ook nu en niet alleen in de commissie, dit gedeelte van het voorstel letterlijk met iedereen deelde. Ik ben van mening dat hetgeen ik gezegd heb niet vaak genoeg en niet goed genoeg in de praktijk gebracht kan worden, dat we daar echt nog meters in kunnen maken en dat op heel veel zaken een verbetering moet plaatsvinden. Dus ik denk dat u hetgeen ik bedoelde te zeggen heel precies en goed gehoord hebt. Bij deze is het hopelijk nog een keer naar eenieder onderstreept. De voorzitter Dank u wel. Meneer Leers, op het laatste reagerend: want dat is eigenlijk niet eens een vraag, maar een benadrukking van het belang.

Volgens mij heb ik in de commissie waar u bij was uitgebreid benadrukt wat het belang van deze verordening is en dat het niet alleen maar een

Pagina 22 van 72

wettelijke verplichting is, maar dat het ook de moderne wijze is van hoe wij als overheid met onze inwoners omgaan. Dat moeten we serieus nemen en dat moeten we heel erg belangrijk nemen. We moeten dus ook in alle zorgvuldigheid al die mogelijkheden die in deze verordening staan kunnen aanbieden. Dat zal per onderdeel afgewogen moeten worden. Maar het past wel in de beweging die een overheid maakt, van louter formele inspraken zoals we dat de afgelopen decennia vaak deden - dat was ongeveer de uiterste vorm van burgerbetrokkenheid - naar de vorm van overheidsparticipatie en uitdaagrecht wat aan de totale andere kant van dit spectrum zit. Dan begin ik maar met de beantwoording naar meneer Nefjodov. Dat moeten we natuurlijk wel goed wegzetten. Het is niet zo dat we deze verordening vanavond aannemen en dan denken: nou weet de inwoner het wel. We zullen hier voorlichting over moeten geven. We zullen via de Stadskrant en allerlei manieren moeten aanwijzen en aantonen dat ze hier gebruik van kunnen maken. Met name het uitdaagrecht is natuurlijk nieuw. Dan gaat het natuurlijk in eerste instantie om ideeën over hoe we dingen in onze buurt kunnen overnemen van de overheid door het makkelijker te maken. De bekendste voorbeelden van uitdaagrecht zijn nog altijd dat stukjes grond overgenomen worden en onderhouden worden door burgers. Dan krijg je een budget.

Je krijgt tijd, je krijgt ruimte en je maakt afspraken met elkaar. Die is nog erg makkelijk. Hij wordt altijd ingewikkelder als het over wat grotere taken gaat. Er staat heel nadrukkelijk in wat de voorwaarden zijn. Er staat ook echt in dat artikel onder A t/m F wat je moet aantonen wat er is. We hebben ook in de toelichting aangegeven wat er niet kan. Het gaat ook over wat er belangrijk is, materiaal, formeel en informeel. Wij hanteren de termijnen van de AWB, ook bij het vervolgtraject. Zo willen we ermee omgaan. Als er een heel groot verzoek is, dan is het dus ook voor ons afwegen of dat überhaupt haalbaar is en of daar voldoende draagvlak voor is. Zijn er voldoende mensen bij betrokken? Kunnen ze dit echt aan? Want het is nogal wat als je een taak als armoedebeleid zou willen overnemen. Dat is overigens een hele lastige. Dat kan helemaal niet. We hebben wettelijke verplichtingen. Maar stel je voor dat je zoiets zou willen. Sorry, dan moet je ook durven zeggen: maar dat is echt onze taak. Daar zijn we voor aangewezen. Dit is onze verplichting. Zo zullen we moeten zoeken met elkaar. Misschien moeten we ook na een jaar evalueren hoe vaak er gebruik van is gemaakt, wat we doen en of we gekke dingen tegenkomen waar we ja of nee tegen hebben gezegd. Is dat voldoende? Wil iemand stemming? Dat is niet het geval. Dan is deze verordening aangenomen. 7.

Klachtenverordening Gemeente Heerlen 2024 De voorzitter Dan gaan we naar de klachtenverordening gemeente Heerlen 2024. Meneer Kockelkorn, gaat uw gang. Eerste termijn De heer Kockelkorn, VVD Dank u, voorzitter. Ik kan heel kort zijn. Ik heb u bij het openen van de raadsvergadering heel duidelijk gehoord. We gaan geen commissievergaderingen overdoen, maar ik wil wel nog een ding meegeven. Als VVD staan we volledig achter de aanpak, ook de informele aanpak. Dat hebben we tijdens de commissie gedeeld. Wat je ziet is dat er wel een aantal klachten zijn die gaan over termijnen, zichtbaarheid en waar iets nou staat in de organisatie. Ik neem u graag mee na het jaar 2019 waar wij tijdens de begrotingsbehandeling een motie hebben ingediend samen met de collega’s van D66 voor een track en trace voor aanvragen bij de gemeente, zowel voor burgers als voor ondernemers, zodat er meer transparantie aan de voorkant wordt

Pagina 23 van 72

gecreëerd over wat de termijnen zijn en over waar iets staat binnen de organisatie. Ook deze maand las ik nog in het VNG een artikel daarover waar er ook nog eens op gewezen werd. Dus ik zou het college graag nog een keer willen meegeven om die motie er nog eens bij te nemen. Heeft u hem niet meer direct in uw tas zitten, dan heb ik hem hier graag voor u liggen. Kijk nog eens in de VNG en misschienn kunt u het nog eens meenemen. De voorzitter Dank u. Meneer Leers. De heer Leers, Hart-Leers Dank u wel. Net zoals bij het voorgaande agendapunt: meer praten en minder procederen staat in dit stuk. Ook dat is mij uit het hart gegrepen. Dat het hier zwart op wit staat, door de gemeenteraad bekrachtigd wordt en dat wij dat in praktijk brengen, daarvan denk ik dat dit niet anders dan normaal is. Als we dit zo doen, dan valt er ook hier een wereld te winnen. Dank u wel. De voorzitter Dank u wel. Mevrouw Damen. Sorry. Mevrouw Heine. Mevrouw Heine-van Dartel, CDA Voorzitter, de CDA fractie vindt dat onze burgers recht hebben op een goede afhandeling van hun klacht. Dat getuigt van een betrouwbare overheid. In het voorliggende stuk staan leermomenten die men heeft aangepakt en geïntegreerd in de dienstverlening. Maar handelt men ook daadwerkelijk naar die regels? Daar twijfelt onze fractie aan.

Onze fractie heeft pas nog een mail gehad van een burger die een klacht had ingediend over de wijze waarop zijn klacht afgehandeld was. Hij diende de klacht in en kreeg binnen de gestelde tijd geen antwoord. Daarop reclameerde hij en kreeg hij een excuus dat men niet gereageerd had. Vervolgens kreeg hij weer geen antwoord op zijn klacht. Voorzitter, dat kan toch niet? Worden die klachten dan ook goed intern verwerkt? Deze burger wil nu een formeel besluit op zijn klacht. Het moet dan toch niet zo zijn dat deze burger naar de nationale ombudsman moet gaan? Nee voorzitter, onze gemeente moet het correct afhandelen. Daarom vraagt het CDA zich af of de klachtencoördinator beter niet extern kan zijn. Het moet niet zo zijn dat de slager zijn eigen vlees keurt of er moet naar gekeken worden dat de gemeente een gemeentelijke ombudsman van buitenaf instelt die hierover een oordeel kan vellen. Verder steunen we dan ook het verhaal van de VVD die jaren geleden die motie hebben ingediend voor track en trace. Dat zal daar wel een goed begin van zijn. Dank u. De voorzitter Dank u wel. Ik ben het eens met de opmerking van de VVD. Die zullen we er zeker bij betrekken. Er stond inderdaad nog een mooi artikel over in de VNG. Ik ben het ook helemaal eens met meneer Leers die zegt: het is gewoon hartstikke goed wat hier staat.

Ik sta echt achter wat we hier doen om zo veel mogelijk … Sorry meneer Damen, ik ben u vergeten en u ook. Maar in eerste instantie zag ik heel weinig handjes hoor. Dan maak ik het rondje even af. Meneer Damen. De heer Damen, Fractie Damen Voorzitter, heel kort. Het is prachtig en uitstekend. Alleen voor het uitvoeringsprogramma: als wij in april 2024 iets vastgesteld hebben in deze raad en nu wordt aangegeven op welke wijze we daar uitvoering aan gaan geven, wanneer kan ik dan een evaluatie verwachten van echt de uitvoering zoals die hier opgesomd staat? Want het zijn allemaal mooie woorden en mooie regels, maar ik wil daar wel graag het effect en rendement van zien op welke wijze het

Pagina 24 van 72

daadwerkelijk in de praktijk is uitgevoerd. Ik zou toch graag een toezegging van het college hebben over wanneer het bereid is om ons daar breed over te informeren. De voorzitter De heer Dragstra. De heer Dragstra, D66 Voorzitter, ik houd het kort. Deze verordening onderstreept het belang van een gemeente die luistert, leert en waar nodig bijstuurt. Niet alleen om klachten op te lossen, maar ook om signalen uit de samenleving om te zetten in beter beleid en een betere uitvoering. In de commissie is inderdaad uitgebreid over de klachtenverordening gesproken. Voor wat D66 betreft, staat daar eigenlijk nog een vraag uit open. Het is ook over de informele afhandeling van klachten gegaan. Hoe wordt dit geborgt? Hoe kunnen de verbeterpunten en ontwikkelpunten die daar uit voortkomen ook wel echt meegenomen worden? Wij snappen dat dit niet allemaal formeel vastgelegd moet worden, zoals u toen ook aangaf. We snappen dat uit administratief oogpunt. Maar die punten moeten echt wel meegenomen gaan worden. De voorzitter De heer Verreck. De heer Verreck, PvdA Ik heb nog een korte vraag, want het triggerde mij toch bij het lezen. Ik denk dat het verder helemaal goed is om te doen. Zoals mijn collega’s al aangeven, is het een goede onderbouwing.

Een vraag triggerde mij en dat is bij artikel 6: het bestuursorgaan is niet verplicht de klacht te behandelen indien het belang van de klager door het gewicht van de gedraging kennelijk onvoldoende is. Ik denk dan: beoordeelt het bestuursorgaan het gewicht van de klacht? Als het bestuursorgaan, in dit geval de gemeente, denkt ‘ik heb geen zin in deze klacht’, dan wordt de klacht niet behandeld. Dus ik vond het een wat cryptische omschrijving in deze zin. Ik had graag een toelichting op wat hier nu mee wordt bedoeld. Natuurlijk kan er verschil van mening zijn over wat de klager vindt en hoe het bestuursorgaan ertegenaan kijkt. Voor de klager kan het heel zwaarwegend zijn, terwijl de gemeente denkt: waar gaat dit nu over? Hoe gaan we dat goed oplossen? De voorzitter Dank u wel. Wie nog meer? Ik wil niemand vergeten. Dank in ieder geval, want ik hoorde ook heel veel steun voor deze klachtenverordening en voor de informele aanpak die we doen. Ik snap dat er nog altijd incidenten zijn die ik ook niet goedkeur. Want het kan gewoon niet dat iemand tot drie keer toe over hetzelfde zou moeten klagen. Dat vind ik juist het voordeel van dat informeel oppakken. Dat is dat we inderdaad meteen gaan bellen via de klachtencoördinator of via de gerichte afdeling over wat hier nu aan de hand is en of we het kunnen oplossen met elkaar.

We zien dus ook dat dit in de meerderheid van de gevallen lukt. Daar gaan we u jaarljks over rapporteren, meneer Damen, want dat is gewoon makkelijk te doen. We hebben dat overigens kunnen doen. We kunnen inmiddels ook aangeven welke klachten wel doorgeleidt worden naar de ombudsman. Die hebben we gelukkig achter de hand. Voor die situatie waarvan we er echt niet uitkomen, kan je gewoon naar die nationale ombudsman. Daar zijn we bij aangesloten. Als we soms opmerkingen krijgen dat we het echt niet goed gedaan hebben, dan pakken we die op. Dan gaan we ermee verder en sluiten we het aan. Hoe ga je dan om met wat er uit zo’n informele afhandeling komt, meneer Dragstra? Met hetgeen we uit de informele afhandeling horen en we dus niet goed hebben gedaan, gaan we terug naar de afdelingen die het aangaat. Daar gaan we het gesprek mee aan. Dan zeggen we: dit is er

Pagina 25 van 72

gebeurd, zo is het gegaan en dit kan niet meer voorkomen. Dus hier moet je je proces, je bejegening of iets dergelijks op aanpassen. Dus het is een intern leerproces. Te allen tijde blijft voor iedereen openstaan dat die uiteindelijk nog steeds de juridische procedure in kan gaan als die dat wil. Maar het gaat vaak over klachten, gedragingen, bejegening en dat soort zaken. Die kan je vaak gelukkig op deze informele wijze afhandelen. Meneer Verreck, ik snap uw afweging. Dat is wel ingewikkeld. Wie weegt er nou? In eerste instantie weegt natuurlijk de klachtencoördinator. Die kijkt of het echt een klacht is, of dat er anders mee moet worden omgegaan. Zou je het zwaarder jurdisch moeten maken of zou je het juist veel lichter moeten maken en zeggen: “Maar hier staat een hele andere weg voor open. Dit gaat over iets heel anders. U moet dit gewoon melden bij ons meldpunt en dan wordt het opgepakt”. Soms gaat de klacht ook over het feit dat er iets niet gedaan is op straat. Dan moet je echt even bij een ander bureautje zijn. Dus op die manier proberen we te kijken naar de zwaarte en te kijken wat het juiste middel is, maar altijd met op de achterhand een juridische mogelijkheid. Is er behoefte aan een tweede termijn? Mevrouw Stöcker en mevrouw Heine. Mevrouw Heine, gaat uw gang.

Tweede termijn Mevrouw Heine-van Dartel, CDA Voorzitter, waarom wordt er eigenlijk nooit gekeken naar een externe klachtencoördinator? Waarom wordt alles intern geregeld? De voorzitter Mevrouw Stöcker. Mevrouw Stöcker-Bus, SP Ik wilde even terugkomen op dat leerpoces waar u op duidde en die inderdaad ook aansluit bij die informele aanpak. Ik heb in de commissie gevraagd naar de rapportage van de ombudsman. Daar heb ik een reactie op ontvangen. Niet dat dit nu heel erg verhelderend was, maar dat hoeft ook niet, want dan wordt het vlug persoonlijk. Maar waar ik eigenlijk naar op zoek was, was naar de conclusies en aanbevelingen juist voor dat leerproces. Die trof ik niet aan. Nu weet ik niet of dat ook niet gebruikelijk is. Zit er een oplegger bij die we dan niet ontvangen hebben? Dat vroeg ik me gewoon af. De voorzitter Ik begin met dat laatste. Wij krijgen natuurlijk iets meer informatie van de nationale ombudsman dan in dat overzicht staat. Waar dat daadwerkelijk voor ons van toepassing is om je proces of je gedrag te veranderen, wordt het natuurlijk intern meegenomen en besproken. Maar dat staat niet in deze rapportage. We hebben bewust gekozen voor een interne klachtencoördinator, omdat we het echt aan alle kanten zo makkelijk en eenvoudig mogelijk willen maken en niet de kant op willen van zwaar juridisch gaan inzetten.

Op het moment dat je het weer extern gaat leggen, ga je toch weer te maken krijgen met het vastleggen intern en het doorspelen naar een externe. De interne doet dit inmiddels al jaren tot volle tevredenheid. We zien juist dat het aantal informele oplossingen aan het toenemen is. Dus wij zijn erg tevreden over hoe het nu gaat en zien geen reden om hiervoor naar buiten te gaan. Nogmaals, er staat altijd de mogelijkheid open om toch naar die nationale ombudsman te gaan. Is er behoefte aan stemming? Dat is niet het geval. Dan is de klachtenverordening aangenomen. 8. Zienswijze op Keurmerk Huisvesting Arbeidsmigranten Heerlen

Pagina 26 van 72

De voorzitter Ik geef het woord aan mevrouw Heine. De heer Damen, Fractie Damen Voorzitter. Ik heb een punt van orde. De voorzitter Ja, dat mag. De heer Damen, Fractie Damen Ik krijg berichten van mensen die heel geïnteresseerd deze raadsvergadering volgen dat u slecht te verstaan bent met betrekking tot uw woorden. Zij vragen of u wat dichter bij de microfoon zou willen praten. De voorzitter Dank u wel. Ik zal dat proberen. Dat is best wel ingewikkeld, want ik zit al behoorlijk dichtbij. Mevrouw Heine, aan u het woord. Mevrouw Heine-van Dartel, CDA Dank u, voorzitter. In de commissie hebben we heel duidelijk gezegd dat we blij zijn met het keurmerk. Het is een duidelijk verhaal met regels waaraan iedereen die aan arbeidsmigranten verhuurt zich moet houden en vooral voor deze mensen een goede woonruimte met goede voorzieningen. Veel van deze migranten zijn niet voor een paar maanden hier, maar voor langere tijd. Daar hoort ook bij dat als ze in onze gemeente wonen, ze een goede woonruimte moeten krijgen en niet uitgebuit mogen worden. Daar zorgt deze verordening dan ook voor. Dank u. De voorzitter Dank u wel. De heer De Groot. De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen Dank u, voorzitter. Ik heb weinig toe te voegen aan de woorden van mevrouw Heine. We hebben het in de commissie uitgebreid besproken.

Ik denk dat het een hele goede maatregel is om dit soort misstanden te voorkomen. Dus complimenten aan de wethouder en de ambtenaren die het een en ander op deze manier hebben uitgewerkt. De voorzitter Dank u wel. De heer Van Zutphen. De heer Van Zutphen, SP Voorzitter, ook mijn fractie vindt dit een prima stap naar de belangrijke raadsbesluiten die we in december vorig jaar genomen hebben. Daar stond met name in wat allemaal niet mag. Nu geven we dus ook een aantal minimale voorwaarden voor wanneer het wel mag. We zijn hier zo enthousiast over dat ik bijna overwoog om het college gewoon een letterlijke knuffel te geven. Maar er zijn twee redenen waarom ik dat toch maar niet doe. De eerste is me too. Je moet tegenwoordig toch erg voorzichtig zijn. Maar een veel belangrijkere reden is dat er natuurlijk nog heel veel te doen is als het gaat over de leefbaarheid van onze buurten. Ik noemde net bij het vragenuur bijvoorbeeld de Heerlen Wonenwet. Er is nog erg veel problematiek in de buurten. Dit is een grote stap, maar het is wel een stap op een hele lange weg.

Pagina 27 van 72

De derde reden om toch niet echt een knuffel te gaan geven, is dat het uitbuitingsmodel wel blijft. Ik zei in de de commissie nog dat de commissie-Koopmans uit 2014 dateerde. Die signaleerde een aantal hele belangrijke problemen deed ook oplossingsvoorstellen. Maar het blijkt zelfs 2011 te zijn. Dus 13 jaar lang is daar niks gebeurd met de adviezen van de commissie Koopmans van de Tweede Kamer. De commissie Roemer in 2020 was nog beter. Die was door iedereen welwillend in ontvangst genomen, maar er is letterlijk niks mee gebeurd. In 2023 had de PVV in haar verkiezingsprogramma opgenomen dat tewerkstellingsvergunningen ingevoerd moesten worden voor arbeidsmigranten. Nu is het 2024 en nu zegt de PVV opeens: dat doen we toch maar niet. Als negatieve klap op de vuurpijl heeft minister Van Hijum laatst aangekondigd dat de regulering van arbeidsmigratie voor onbepaalde tijd wordt uitgesteld. Ik heb in de commissie al gezegd dat dit geen uitstel is, maar dat dit gewoon sabotage is. Ze willen dat verdienmodel in stand houden. Dat is een uitbuitingsmodel van arbeidsmigranten dat ten koste gaat van de betreffende mensen en de buurten. Wij willen in ieder geval als gemeente onze buurten beschermen en in onze stad geen mensonwaardige huisvesting. Daar is dit een belangrijke stap voor. Maar helaas zal het dan buiten onze gemeente nog wel in belangrijke mate blijven bestaan.

De voorzitter Interruptie van de heer Jacobs. De heer Jacobs, Forum voor Democratie (interruptie) Dank u, voorzitter. Ik heb een vraag aan de heer Van Zutphen. We horen constant ‘uitbuiting’. Ik ken de cijfers niet, maar hoeveel procent van de mensen, de verhuurders, de huisjesmelkers – hoe je ze ook noemt – die arbeidsmigranten hebben, buit nou haar arbeidsmigranten uit? Zijn daar cijfers van? Want ik kan me ook voorstellen dat er hele goede verhuurders tussen zitten. Dus ik ken die cijfers niet. U bent daar heel stellig in, want iedereen die arbeidsmigranten huisvest is volgens u per definitie een uitbuiter. Die is per definitie een huisjesmelker. Ik zou die cijfers weleens willen weten. Heeft u die? De heer Van Zutphen, SP Ik heb een belangrijk cijfer, namelijk de SNF-norm. Dat is de landelijke norm die door de uitzuigbureaus en de huisvesters gehanteerd wordt. Een slaapruimte: 3,5 vierkante meter. Een eigen vertrek:3,5 vierkante meter. In de commissie gaf de wethouder al aan dat dit ongeveer het formaat van zijn bureau is. Zo vindt men huisvesting voldoende. Dat is wat mij betreft … De voorzitter Nog een interruptie van de heer Jacobs. De heer Jacobs, Forum voor Democratie (interruptie) Hoeveel vierkante meter een slaapruimte is, was geen antwoord op mijn vraag. Ik wil eens weten hoe de heer Van Zutphen tegenover het volgende staat.

Vanuit onze bril van een welvarend land praten wij over uitbuiting als iemand een bepaalde ruimte heeft. Zou het zo kunnen zijn dat een arbeidsmigrant die hier komt om te werken voor zichzelf misschien vinden dat er helemaal geen sprake is van uitbuiting? Hij heeft blijkbaar een incentive om vanuit zijn land hiernaartoe te komen om te werken. Dus kan het zo zijn dat het in onze perceptie altijd uitbuiting is, terwijl het in de perceptie van een arbeidsmigrant vaak helemaal geen uitbuiting is? De heer Van Zutphen, SP

Pagina 28 van 72

Voorzitter, ik ben heel blij met die opmerking van meneer Jacobs. Want hij geeft aan dat een veel betere term voor arbeidsmigratie ‘loondumping’. Door mensen die inderdaad andere arbeidsomstandigheden gewend zijn met andere salarissen, en overigens ook andere prijzen, hier in te zetten, kunnen de lonen in Nederland gedumpt worden. Daarnaast is het dilemma van de gelukkige slaaf in de historie vaker aan de orde gekomen. Het feit dat een slaaf gelukkig is, is dat nou een reden om te zeggen dat we dan maar de slavernij in stand laten? Een andere redenering is: mensen voelen hun ketting pas op het moment dat ze zich proberen uit die ketting te bevrijden. De voorzitter Meneer Van Zutphen, zullen we zo langzamerhand weer teruggaan naar het keurmerk? De heer Van Zutphen, SP Ja voorzitter, dan ga ik verder met mijn verhaal. Voor zover andere gemeenten niet dezelfde … De voorzitter De laatste interruptie nog. De heer Jacobs, Forum voor Democratie (interruptie) Over het slaaf zijn: bent u het met mij eens, meneer Van Zutphen, dat die arbeidsmigranten vrijwillig naar dit land komen? Bent u dat met mij eens? Want u noemt ze slaven, maar volgens mij komen ze vrijwillig. De heer Van Zutphen, SP Vrijwilligheid vanuit economische nood is niet wat ik onder vrijwilligheid zou willen verstaan. De voorzitter Gaat u verder, meneer Van Zutphen.

De heer Van Zutphen, SP Voor zover andere gemeenten niet doen wat wij doen, ontstaat inderdaad een waterbedeffect. Dit soort huisvesters kiezen dan maar niet voor Heerlen. Dat is dan wellicht een positieve consequentie van het feit dat wij het in ieder geval wel doen. Tot slot, drie jaar geleden is in deze gemeenteraad een motie aangenomen, waarvoor alle lof, van VVD en D66 om ook bij kamerverhuur een keurmerk in te voeren. Ik moet zeggen dat daar tot op heden nog te weinig werk van is gemaakt. Nu is het op 6 februari 2025 precies 50 jaar geleden dat Actiegroep het dure kippenhokje hier in de hal van het gemeentehuis zat om te pleiten voor de rechten van kamerbewoners in Heerlen. Die mensen, inclusief mijzelf, werden toen nog met honden en politieknuppels het gemeentehuis uit geslagen. Ik zou de wethouder willen oproepen om bij voorkeur nog vóór 6 februari 2025 met een keurmerk voor kamerverhuur te komen, zodat die schande van 50 jaar geleden eindelijk wordt gezet. De voorzitter Interruptie van de heer De Groot. De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen (interruptie) Dank u, voorzitter. Toch weer een punt van orde. Ook dit laatste stuk heeft de heer Van Zutphen in de commissie bijna letterlijk zo verteld. Dat is allemaal heel leuk, ludiek, aardig en dan wordt er gelachen. En och, kijk die meneer Van Zutphen toch weer eens leuk uit de hoek komen.

Maar daarvoor zitten wij hier niet. In aansluiting op de opmerking die de heer Janssen

Pagina 29 van 72

net heeft gemaakt, zou ik diezelfde opmerking willen maken. Laten we bij de les blijven. Ik zou u ook willen vragen om daar wat scherper op te willen toezien, voorzitter. De heer Van Zutphen, SP Voorzitter, gaat de heer De Groot er nou een gewoonte van maken dat iedere keer als ik iets zeg, hij gaat zeggen dat ik dat niet mag zeggen? Ik bemoei me niet met de inhoud van zijn betoog. Als ik het er niet mee eens ben, dan interrumpeer ik hem. Maar hij moet vooral praten over de dingen waar hij over wil praten. De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen Voorzitter. Ik heb een punt van orde gemaakt. De voorzitter U heeft een punt van orde gemaakt. Ik heb ook in het betoog van de heer Van Zutphen gezegd: en nu weer terug naar de kamerverhuur. Meneer Van Zutphen eindigde met een vraag over kamerverhuur. Het mag. Ik ga naar meneer Leers. De heer Leers, Hart-Leers Voorgaande sprekers hebben natuurlijk wel een punt dat het hier bij tijd en wijle wel op een kippenhok lijkt, maar dat tot daaraantoe. Ik vraag me iets af over dit stuk en die SNF-norm.

Sinds wij het erover hebben, en dat is al een hele tijd, welke verbetering hebben we nu in de stad bereikt? Hoeveel minder woningen in wijken zijn er nu waar arbeidsmigranten opgepropt bij elkaar zitten en waar de buurt last van heeft? Hoeveel van die woningen hebben we inmiddels laten afnemen, omdat er een verbetering is op ander vlak? Ik heb vanmiddag nog eens het filmpje bekeken over de plannen op Ganzeweide 125. Dat is het voormalige Pension Mijnzicht, waar men op basis van de SNF-norm een hele voorziening wilde optuigen. Die is er niet en het lijkt er ook niet op dat die er komt. Hoe willen wij een verbetering in onze stad bewerkstelligen zonder alternatieven? Ik heb inmiddels begrepen dat er vanuit het gemeentehuis een oproep is gedaan naar allerlei partijen: kom met iets naar Heerlen toe en zorg dat er een alternatief komt. Waarom dan niet een alternatief zoals het er al lag in het voormalige Pension Mijnzicht dat nu al jaren leeg ligt en bijna sleutelklaar is om daar in ieder geval iets met een pilot te starten en te kijken of dat mogelijk een verbetering kan zijn? Want ik denk dat als je die norm hebt … Als wij er nog een schepje bovenop willen doen, dan kan dat, maar de vraag is of het wat oplevert. Dat staat ook bij de tegenargumenten en de risico’s.

Waarom brengen we zoiets dan niet in de praktijk? Waarom kun je niet het aantal huizen dat in Heerlen Noord ligt en problemen veroorzaakt drastisch laten verminderen door een pilot te doen, zoals Ganzeweide 125, dus door iets heel concreet te maken? Want nogmaals, ook ik wil verbetering. Dat staat als een paal boven water. Ik denk dat dit ook bij anderen zo is die hier kritisch naar kijken. Maar met alleen een keurmerk verbeter je nog niks in de praktijk. Dus ik zou graag wat concrete zaken willen horen. Waarom brengen we bijvoorbeeld niet wat dingen in de praktijk, zoals bijvoorbeeld een Ganzeweide 125? De voorzitter Interruptie van de heer Jacobs. De heer Jacobs, Forum voor Democratie (interruptie) Dank u wel, voorzitter. Ik heb even een vraag aan de heer Leers. U kent het. U heeft al die voorwaarden gelezen waaraan een gebouw moet voldoen. Het mag sowieso niet meer in een huis, naar ik begrepen heb. U kent Heerlen nogal goed. Ik heb die voorwaarden bekeken. Ik

Pagina 30 van 72

denk niet dat er veel plekken zijn die aan die voorwaarden voldoen. Ik heb gehoord dat we ongeveer 3.000 arbeidsmigranten in Heerlen hebben. Waar zet je die neer? Naar mijn mening gaan die de illegaliteit in als er geen plek is. Hoe ziet u dat of ziet u wel plek genoeg met die voorwaarde dat we daar gebouwen voor hebben? De voorzitter Meneer Leers. De heer Leers, Hart-Leers Via de voorzitter als reactie op uw vraag: ik denk dat we het ons zelf onnodig moeilijk maken door van het negatiefste scenario uit te gaan, terwijl er ook – we hebben voorgaande discussies gehad – inderdaad mensen zijn die hiernaartoe komen om een euro te verdienen die in hun land misschien drie of vier keer zo veel waard is. Dat zijn mensen die hier hard willen werken om thuis een beter bestaan op te bouwen. Toeval of niet, in de afgelopen jaren heb ik puur uit interesse met diverse mensen gesproken, zo van: hoe zit dat? U verblijft in Heerlen. U werkt hier in de buurt. Waar komt u vandaan? U bent hier al maanden. Noem het maar op. Dan krijg ik telkens dat soort verhalen te horen. Ik denk dat een verhuurder het zeker niet doet vanuit sociaal oogpunt, maar er ook iets aan wil overhouden. Er zijn zeker grenzen aan gezet. Maar aan de andere kant: als mensen hier willen komen werken om vacatures in te vullen, dan moeten wij ook een mogelijkheid creëren zodat ze er kunnen wonen.

Als het in dit voorstel banen zijn die tot aan Parkstad gerelateerd zijn, dan zullen we ook het een en ander in de praktijk moeten brengen. We trekken ergens een grens. Ook daar kan ik me in vinden. Geen stapelbedden in een rijtjeswoning in de buurt, waar een hele hoop overlast kan ontstaan, omdat er ruimtetekort is. Maar wel wat mij betreft een proef zoals voorgesteld op de Ganzeweide 125 met de juiste afspraken, onder de juiste omstandigheden, om te laten zien of dat wellicht soelaas biedt in onze stad. Maar dan worden er wel stappen gezet en wordt er concreet iets ondernomen. Zo zie ik het. Misschien is het enige naïviteit. Maar heel vaak werken de simpelste zaken. Als je er langer over nadenkt, wordt de praktijk er meestal niet beter op. De voorzitter Dank u wel. De heer Janssen. De heer Janssen, Jongerenpartij Heerlen Dank u wel, voorzitter. We vinden het ontzettend belangrijk dat arbeidsmigranten op een menswaardige en goede manier gehuisvest worden. We kennen de verhalen inmiddels wel. We hebben het er net al een keer over gehad. Het is niet alleen slecht voor die arbeidsmigranten, maar vaak ook niet prettig voor de buurt en de omgeving. Maar er moet ons wel iets van het hart. We kunnen niet genoeg benadrukken dat Heerlen, ook kijkend naar het verleden, een van de arbeidsmigrantensteden van Nederland is.

Wat ons betreft zijn alle mensen die er wonen of willen wonen en ook nog eens een belangrijke bijdrage leveren aan onze economie in de eerste plaats vooral Heerlenaar. Hen behandelen we graag met respect. Dat geldt overigens ook voor alle werkgevers die wel op een goede manier met arbeidsmigranten omgaan. Laten we niet vergeten dat er ook heel veel goede werkgevers zijn. Die willen we niet over een kam scheren met de kwaadwillende individuen of uitzendbureaus waar vaak over wordt gesproken. Daarnaast moet ook ons vestigingsklimaat in de gaten worden gehouden. Dat wordt eigenlijk nog te weinig besproken. Met alleen maar mooie woorden voor onder andere de medtechsector en het groeipotentieel zonder ervoor te zorgen dat er voldoende personeel voorhanden is, wordt het natuurlijk wel een lastig verhaal. Het is dan ook sympathiek dat op

Pagina 31 van 72

grond van die motie – dan moeten we de credits aan de VVD en D66 geven – het initiatief is om een keurmerk te bewerkstelligen. Maar goed, de wethouder heeft natuurlijk qua bestemmingsplannen vooral de afgelopen jaren heel veel repareerwerk moeten doen, want daar zat wat ons betreft ook het grootste probleem van de gevoelde problematiek in de wijken. We hebben na de commissie nog wat veldwerk gedaan. Recent onderzoek van de provincie Limburg heeft aangetoond dat het aantal arbeidsmigranten dat werkzaam is in Heerlen het grootst is van alle Parkstadgemeentes. Dan praten we alleen al over dik 3.300 geregisteerde arbeidsmigranten. Dan laten we nog even in het midden op hoeveel ongeregistreerde en dus tijdelijke arbeidsmigranten dit keurmerk alleen en vooral van toepassing is. Dus ja, dat is nogal wat. Maar goed, dat is wellicht ook nodig, want wie gaat de komende jaren onze ouderen verzorgen, onze huizen verbouwen en renoveren of een biertje tappen in de horeca? Ik zie het niet aan de hand van de vergrijzing. Het mag best weleens duidelijk gemaakt worden dat we veel van deze mensen de komende jaren keihard nodig hebben. De voorzitter Interruptie van de heer Van Zutphen.

De heer Van Zutphen, SP Voorzitter, heeft de heer Janssen gedacht aan een fikse verhoging van de lonen, waardoor meer mensen die hier al wonen bereid zullen zijn om meer uren te werken of te gaan werken wanneer ze niet werken? In grote lijnen is die hele arbeidsmigratie namelijk gewoon een loondumpingsverhaal. De heer Janssen, Jongerenpartij Heerlen (interruptie) Ik zal proberen om daar op de meest sympathieke manier op te reageren, zoals u mij ook kent. Ik zou u graag willen verwijzen naar een recent rapport van de SER. Dat heeft aangetoond hoe belastbaar het bestand aan mensen is die op dit moment al langdurig werkloos zijn. Dan komt u wellicht tot andere inzichten. Ik ga ervan uit dat onze Nederlandse werkgevers door de band genomen gewoon faire tarieven en tenminste het minimumloon aan mensen betalen. Daar ga ik dan ook vanuit. Alle partijen die dat niet doen, hebben wat ons betreft geen plek in Heerlen. De voorzitter De tweede interruptie van de heer Van Zutphen. De heer Van Zutphen, SP Voorzitter, het probleem is dat het minimumloon gewoon veel te laag is. Het gaat niet alleen om mensen met een uitkering. Het gaat bijvoorbeeld om mensen die parttime werken of zogenaamde niet-uitkeringsgerechtigden, dat zijn mensen die helemaal niet werken. Als ze eindelijk eens fatsoenlijk betaald worden, zouden ze wellicht wel meer willen werken.

De voorzitter Ook hier weer oppassen, mensen. We gaan van een keurmerk naar een discussie over het minimumloon. De heer Janssen, Jongerenpartij Heerlen (interruptie) U mag het daarmee afdoen. Ik heb van huis uit geleerd dat je dan nog harder de schouders eronder zet en er iets van maakt. Dan kom je een heel eind. Ik hoop dat heel veel mensen die

Pagina 32 van 72

grondhouding aan de dag proberen te leggen. Maar goed, daar kun je inhoudelijk over blijven discussiëren. Wat ik wel belangrijk vind ten aanzien van het keurmerk en de arbeidsmigrantenhuisvesting, is dat niemand nu echt de rol op zich lijkt te willen pakken om deze huisvesting goed op te pakken. In die zin vinden we dat keurmerk belangrijk, zodat het juist handen en voeten kan geven aan wat dan wel kan. Dat is in die zin positief. Maar de vraag is alleen: is dit de maatstaf die realiseerbaar is? Is er voldoende afstemming geweest met de werkgevers? Ik ben ook heel benieuwd hoe de wethouder Economie daarnaar kijkt en de markt om aan te voelen of dit keurmerk iets is waar we mee uit de voeten kunnen. Is dit bijvoorbeeld aan tijdelijke arbeidsmigranten voorgelegd om eens door te spreken? Is dit ook iets waar je als werknemer gelukkig van wordt? Staan er al initiatiefnemers in de rij om op grond van dit keurmerk plannen in te dienen? Zijn er goedlopende projecten bezocht, zoals bijvoorbeeld in de gemeente Weert? Die hebben 900 vergunningen afgegeven voor tijdelijke opvang van arbeidsmigranten. Buurtbewoners schijnen daar ontzettend ethousiast over te zijn.

Wanneer het keurmerk niet afdwingbaar is, kan een initiatiefnemer dan toch een vergunning krijgen wanneer deze aan de SNF norm voldoet? Als de wethouder kennis heeft genomen van de aantallen arbeidsdmigranten die het rapport van de provincie ons heeft verteld, aan hoeveel arbeidsmigranten zou de wethouder dan in die vorm op basis van dit keurmerk in Heerlen plaats willen bieden? Als laatste, in Weert werkt men volgens mij met een nachtregister. De tijdelijke arbeidsmigranten die niet ingeschreven zijn - die blijven van korte duur - betalen op basis van het nachtregister een toeristenbelasting per dag. Dan heb je de lusten en de lasten. Dan vloeien de middelen ook terug naar de gemeente. Dan voorkomen we dat er wel gebruik gemaakt wordt van gemeentelijke voorzieningen, maar daar geen revenuen tegenover staan. Ik ben heel benieuwd of de wethouder kan onderzoeken of dit ook implementeerbaar is in Heerlen. De voorzitter Interruptie van de heer Bertholet. De heer Bertholet, Ouderenpartij Heerlen (interruptie) Voorzitter, in alle redelijkheid. Ik hoor de heer Janssen net een verwijt maken naar GroenLinks dat ze de commissie aan het overdoen zijn, maar dit zijn ook allemaal vragen die in de commissie hadden moeten worden gesteld. De voorzitter Dank u wel. Was u klaar, meneer Janssen? Dan ga ik door naar de heer Jacobs. De heer Jacobs, Forum voor Democratie Dank u wel, voorzitter.

Ik denk dat ik het vrij kort kan houden. Ik sluit mij grotendeels aan bij de vorige twee sprekers. Wij als FVD gaan niet voor dit voorstel stemmen. Ik zal even uitleggen waarom. Ik denk dat dit voorstel gewoon averechts gaat werken. Ik heb net aangegeven dat we hier ruim 3.000 arbeidsmigranten hebben. Meneer Janssen gaf dat ook al aan. Ik denk dat als je dit soort voorwaarden gaat stellen, er nog heel weinig inversteerders zijn die dergelijke initiatieven willen gaan ontplooien. Het is heel mooi dat we zeggen dat we als Heerlen een stap verder gaan zetten, maar ik vind de verschillen wel erg groot. Heerlen zegt bijvoorbeeld: ze moeten een ruimte hebben van 35 vierkante meter. Volgens de norm is dat 12. Er wordt bijvoorbeeld gezegd: een geluidsinsolatie in de tussenkamers. De norm zegt daar helemaal niks over. Zonwering en zonkoeling zeggen wij in Heerlen. Ik weet niet wat zonkoeling is en of dat airco’s zijn. Landelijk wordt daar niks over gezegd. In Heerlen moeten

Pagina 33 van 72

we per vier volgens mij een toiletdouche hebben. Landelijk is dat per acht. We stellen de normen heel hoog. Nogmaals, ik denk dat er dadelijk heel weinig initiatiefnemers zullen zijn die zeggen: we gaan iets moois maken voor arbeidsmigranten. Dat heeft natuurlijk ook een prijskaartje. Zoals ik net al zei, als wij niet voldoende huisvesting hebben voor deze mensen, dan komen zij toch ergens terecht. Zij moeten ergens wonen. Nu hoor ik de hele tijd: daar sluit ik mee af. Ik hoor ook de hele tijd bijvoorbeeld van meneer Van Zutphen de term uitbuiting. Dat lees ik in een van de voorwaarden en daar stond ik wel een beetje versteld van. Laten we een arbeidsmigrant noemen die hier een jaar werkt. Die wordt ontslagen en vervolgens krijgt die bijvoorbeeld een nieuwe baan aangeboden in Valkenburg. Die beste meneer of die beste mevrouw moet wel binnen twee maanden vertrekken. Als we het dan over mensenlijkheid hebben en over uitbuiting – dat is een vraag aan de wethouder – hoe moet ik dat rijmen met menswaardigheid? Je zegt: je verliest je baan en dan moet je er wel voor zorgen dat je binnen twee maanden hier weg bent, ook al heb je bijvoorbeeld een baan in Valkenburg. Dat was mijn eerste termijn. De voorzitter Een interruptie, meneer Van Zutphen? Nee. De heer Van Zutphen, SP (interruptie) Ik dacht dat ik niet meer mocht en dat het dus maar twee keer mocht.

De voorzitter U mag bij uitzondering drie keer. U hoeft het niet, dus ik geef meneer De Groot het woord, want hij wilde wel interrumperen. De heer Van Zutphen, SP (interruptie) Ik dacht dat hij weer een punt van orde wilde maken, omdat ik iets zei. De voorzitter Nee maar, u zat zo met uw vingers. Dus ik dacht ... Een koekje? Dat moet ook gebeuren. Dat gun ik u van harte. Meneer De Groot, gaat uw gang. De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen (interruptie) Ik wil inderdaad even interrumperen op de heer Jacobs. Mijn vraag aan de heer Jacobs is eigenlijk: op het moment dat er minder aanbod zou zijn voor migrantenhuisvesting in Heerlen, zou dat dan echt zo’n ramp zijn? Zou het dan ook niet een mogelijkheid zijn dat migranten bijvoorbeeld gehuisvest zouden worden in onze randgemeenten? Bijvoorbeeld in Voerendaal, in Simpelveld of misschien wel in Eijsden-Margraten om maar even een willekeurige gemeente te noemen, meneer Van Zutphen. De heer Van Zutphen, SP (interruptie) Bloemendaal! De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen (interruptie) Maar alle gekkigheid op een stokje, het is natuurlijk niet zo dat op het moment dat die bedrijven geen personeel gaan aantrekken als er minder huisvesting in Heerlen bewerkstelligd kan worden. Die bedrijven zitten hier in de regio met name in die grote loodsen en boxen om het zo maar te zeggen. Ik neem aan dat u dat met mij eens bent.

Hoe ziet u dat? De voorzitter

Pagina 34 van 72

Meneer Jacobs. De heer Jacobs, Forum voor Democratie Hoe zie ik dat? Ik heb de cijfers van andere gemeenten niet in handen over hoeveel arbeidsmigranten er zijn. Maar op het moment dat die regelgeving heel erg uit elkaar loopt, dan zadel je hen wel op met ons probleem. Dan zeg je: “Bij ons kan het niet meer. Dus Landgraaf, Voerendaal en Brunssum of weet ik het, zoeken jullie het dan maar uit. Wij hebben andere regels en wij hebben striktere regels. Bij ons kunnen ze niet meer wonen.” Volgens mij zijn Landgraaf en Brunssum op zich niet echt de rijke gemeentes die op meer arbeidsmigranten of huisvesting daarvan zitten te wachten. De voorzitter Dank u wel. Het woord is aan de heer Van den Berg. De heer Van den Berg, VVD Dank u wel, voorzitter. Arbeidsmigranten spelen een steeds crucialere rol in onze economie en samenleving. Ze vullen vaak banen in die essentieel zijn en waarvoor onvoldoende lokale arbeidskrachten beschikbaar zijn. Denk hierbij aan de sectoren zoals de bouw, logistiek, landbouw en de zorg. Het behoudt van onze concurrentiepositie en het tegengaan van de gevolgen van vergrijzing zijn onlosmakelijk verbonden met hun inzet. Bovendien dragen arbeidsmigranten bij aan de diversiteit en de dynamiek in onze samenleving. Tegelijkertijd moeten we de uitdagingen zoals slechte huisvesting en integratieproblemen serieus nemen.

De slechte huisvesting van arbeidsmigranten is niet alleen een symptoom van een groter probleem, maar ook een signaal dat er actie nodig is. Het is daarom terecht dat dit onderwerp op de agenda staat. Toch is het belangrijk dat we niet alleen excessen benoemen, maar ook leren van de goede voorbeelden. De schrijnende gevallen die we kennen, vragen om strictere regelgeving en duidelijke kaders. Echter voorzitter, regels opstellen is slechts een kant van het verhaal. Regels zonder handhaving zijn een lege huls. Als je regels opstelt zonder dat je zorgt voor een sterke en uitvoerbare handhavingstructuur, schiet je als bestuur je doel voorbij. Dreigen met maatregelen zonder capaciteit om deze te handhaven, maakt ons als gezagdragers ongeloofwaardig. Dat kunnen we ons niet permitteren. Ik krijg bij dit voorstel het gevoel dat we goede intenties tonen, maar dat we de praktische kant, de achterkant, nog onvoldoende hebben georganiseerd. Dit mag geen papieren tijger worden. Voorzitter, hoe gaat het college dit aanpakken? Hoe biedt het college ons de garantie dat het handhavingsvraagstuk daadwerkelijk wordt geregeld? Regels maken is een ding, maar hoe zorgen we ervoor dat ze ook effectief worden uitgevoerd? Daarnaast vraag ik aandacht voor de samenwerking met de vastgoedeigenaren en verhuurders.

Hoe organiseert het college het gesprek met hen? Hoe zorgen we ervoor dat er structurele afspraken worden gemaakt over de huisvesting van arbeidsmigranten? Hoe controleert u bijvoorbeeld dat 80 procent van de bewoners in specifieke panden ook daadwerkelijk werkzaam zijn bij een werkgever in Heerlen of in de regio Parkstad? Voorzitter, tijdens de commissievergadering refereerde de wethouder dat hij hiermee ook handelt in de geest van de aangenomen VVD en D66 motie keurmerk kamerverhuurpanden van november 2020. Het is overigens een motie die het college niet heeft uitgevoerd, maar dat ter zijde. Ik wil u als college op het hart drukken om de motie nog een keer te lezen. Wij zien namelijk in het voorliggende stuk slechts enkele elementen terug. Is het college bereid om de motie nog een keer goed tegen het licht te houden en mee te nemen in de uitvoering, en dan met name het dictum ervan? De motie heb ik nog een keer naar de griffier gemaild die het wellicht nu in iBabs kan aanvullen. Het antwoord op deze vraag is cruciaal om ons beleid niet

Pagina 35 van 72

alleen rechtvaardig, maar ook effectiet te maken. We hebben een gedeelde verantwoordelijkheid om arbeidsmigranten niet alleen te verwelkomen als arbeidskrachten, maar hen ook te zien als volwaardige inwoners die recht hebben op fatsoenlijke huisvesting en een eerlijke behandeling. Alleen zo kunnen we recht doen aan de belangrijke rol die zij in onze samenleving spelen. Dank u wel voor de eerste termijn. De voorzitter Dank u wel. De heer Dragstra. Interruptie van de heer Janssen. De heer Janssen, Jongerenpartij Heerlen (interruptie) Dank u wel, voorzitter. Via u aan de heer Van den Berg, is het voorliggende stuk in de geest van wat u destijds bedoeld had. Dat is voor mij niet helemaal duidelijk. U heeft als VVD nogal een netwerk onder de ondernemers, zou je zomaar zeggen. Dan ben ik heel benieuwd of u die ondernemers ook over dit onderwerp gesproken heeft en of u daar wat meer over zou kunnen vertellen. De voorzitter Meneer Van den Berg. De heer Van den Berg, VVD De motie die wij destijds hebben ingediend ging over de kamerverhuurpanden. Het ging over panden in de stad die gewoon ontzettend slecht zijn en waar naast de handhaving, ook een stuk zorg en allerlei andere aspecten daarin zijn. Ik moet u zeggen: ik spreek regelmatig met mensen die ook vastgoed hebben. Zij schuren tegen kamerverhuur aan.

Het zijn kleine zelfstandige wooneenheden waar mensen in wonen met een sociaal-emotionele zwakkere achtergrond. Dat is vaak wat wij over een kam scheren alszijnde dat het arbeidsmigranten zijn of mensen die het moeilijk hebben. Vaak zitten die in een huis bij elkaar. Ik moet u zeggen dat een aantal van dat soort ondernemers alleen naar het geld kijkt, maar ook een aantal ondernemers kijkt veel verder dan dat. Ik denk, en ik weet, dat een aantal van die mensen blij zijn als er een keurmerk komt, want dan kan men ook onderscheidend zijn. Sterker nog, dan kan men ook, ik chargeer een beetje, de prijs wat meer optimaliseren. Want als je zegt: ik heb een keurmerk en dat is ook gewoon goed, dan kan ik wat meer gaan vragen voor de huur van mijn kamer. Dat moeten we ons ook wel realiseren. Maar we laten ons ook wel wezen dat er altijd een onderstroom zal zijn van ondernemers die daar daar lak aan hebben en gewoon niks mee doen. Dan kijk ik toch ook naar dit college, dat men dan toch wel de capaciteit heeft om te kunnen handhaven om daar mensen op te kunnen aanspreken. De voorzitter Dank u wel. Het woord is aan de heer Dragstra. De heer Dragstra, D66 Dank u wel, voorzitter. Allereerst: ik ben het eens met de noot in de bijdrage van de jongerenpartij om niet alle huisvesters van arbeidsmigranten over een kam te scheren, maar toch blijkt uit de praktijk dat het keurmerk nodig is.

Als D66 zien we dan ook dat dit voorgestelde keurmerk voor de huisvesting van arbeidsmigranten een belangrijke stap is in de richting van kwalitatief en humane huisvesting voor een van de meest kwetsbare doelgroepen op onze arbeidsmarkt.

Pagina 36 van 72

Eerder werd al genoemd dat arbeidsmigranten een belangrijke bijdrage leveren aan onze regionale economie. Daarom is het ook onze verantwoordelijkheid om hen veilige, betaalbare en bovenal menswaardige huisvesting te bieden en tegelijkertijd daarmee ook de leefbaarheid in onze wijken te waarborgen. Het werd net ook al benoemd. De noodzaak van dit keurmerk sluit aan bij de eerdere initiatieven van de VVD en onze fractie in 2020 waar voor betere controle, handhaving en transparantie voor de woningmarkt werd gepleit. Dit nieuwe keurmerk sluit daarop aan. Niet alleen voor het waarborgen van de kwaliteit, maar we laten ook zien als Heerlen dat we hier een duidelijke ambitie hebben in ons beleid. Die ambities zijn natuurlijk – het wordt ook benoemd – de kwaliteit verhogen, draagvlak in de wijk bewaken en een belangrijk signaal geven. Wij ondersteunen dit raadsvoorstel dan ook van harte en roepen het college op om bij de implementatie van het keurmerk proactief te gaan samenwerken met werkgevers en ontwikkelaars in de regio om te zorgen voor een breed draagvlak, een effectieve uitvoering. Ook echt een evaluatie binnen een jaar serieus te nemen, zodat we mogelijk kunnen bijsturen als het ergens nodig is. Bij de communicatie moet het keurmerk worden neergezet als een voorbeeld van hoe we grensoverschrijdend en sociaal in de huisvesting van arbeidsmigranten kunnen opereren.

Met het keurmerk geef je Heerlen niet alleen een invulling van haar verantwoordelijkheid jegens arbeidsmigranten, maar laten we ook zien dat we streven naar een inclusieve en vooruitstrevende woonomgeving. De voorzitter Dank u wel. De heer Nefjodov. De heer Nefjodov, GroenLinks We zijn tevreden met het voorstel, maar we hebben nog wel twee vragen te stellen. Allereerst wil ik ingaan op de handhaafbaarheid. Aangaande wat de VVD zei over handhaving, wens ik het een en ander nog aan te vullen. Enkele eisen – bijvoorbeeld dat 80 procent van de inwoners in Parkstad moet werken - zijn makkelijk te ontduiken en moeilijk te handhaven. Het college benadrukt inderdaad regelmatig dat er flinke tekorten zijn in onze handhavingscapaciteit. Op dit soort momenten roept dat handhavingsargument - we horen dat ook vaak terug bij andere maatregelen die bijvoorbeeld de raad voorstelt - vragen bij mij op, omdat het hier enigszins selectief overkomt. De vraag is daarom of er juist ook na de eerste paar maanden nog steeds actief toezicht zal worden gehouden op naleving van alle voorwaarden om aan het keurmerk te voldoen.

Zo ja, hoe rijmt dit met het veelgehoorde tekort aan handhavingscapaciteit? En zo nee, als we het keurmerk niet zouden handhaven na deze eerste paar maanden, is het keurmerk dan niet eigenlijk bijna een soort tandloos middel dat verborgen overtreders onterecht zou belonen, waardoor juist een averechts effect zou ontstaan? Dus dat als eerste over die handhaafbaarheid. Als tweede vroeg ik me daarnaast ook nog af waarom de woonhuizen in het keurmerk zich beperken tot specifiek Parkstad. Door arbeidsmigranten ook toe te staan te werken binnen Zuid-Limburg breed in plaats van alleen Parkstad, ontstaat er meer ruimte voor arbeidsmigranten die wellicht werken in steden net buiten Parkstad, maar dichtbij genoeg wonen om bij te dragen aan de regionale economie. Mijn tweede vraag citeer ik dus als volgt: waarom heeft het college ervoor gekozen om het keurmerk te beperken tot arbeidsmigranten die werken in Parkstad, terwijl Zuid-Limburg een gedeelde regionale arbeidsmarkt heeft? De voorzitter Dank u wel. Het woord is aan wethouder Gelderblom. Wethouder Gelderblom

Pagina 37 van 72

Dank u wel, voorzitter. Als ik kijk naar mijn aantekeningen, dan zie ik als eerste de SP: knuffel. Het begon goed, maar die is natuurlijk ontzegt. Dus dat ging niet door. Dat is erg jammer. Daar had ik me op verheugd. Ik vond het ook grappig dat er werd herinnerd aan het dure kippenhok van 50 jaar geleden toen wethouder Van Zutphen pas 15 jaar wethouder was op dat moment. Het zijn mooie herinneringen. Hij was toen jong. Veel dank ook voor de woorden van het CDA, de OPH en de SP dat we het met elkaar eens zijn dat het een belangrijke stap en een belangrijk onderwerp is. Ik deel volledig met de SP dat we nog een lange weg te gaan hebben, al was het maar omdat je allerlei maatregelen kunt nemen van keurmerk tot regels die we al vorig jaar met z’n allen hebben samengesteld en regels die er nog bij gaan komen, al dan niet voordat je dat gaat merken in een stad, in een buurt en in een wijk waarin de leefbaarheid heel erg lang onder druk staat. Daar gaat gewoon tijd overheen. We moeten er ons denk ik ieder moment van bewust zijn dat het daar uiteindelijk om te doen is en we moeten dus ook – daar zou ik zo meteen op terug komen – heel goed de vinger aan de pols houden over wat nou de effecten zijn, of het helpt, of er nog wat bij moet et cetera. Dat kan ik alleen maar van harte onderschrijven.

De SP stelde ook een vraag die daarna terugkwam, namelijk de motie keurmerk kamerverhuren in 2020. Hoe gaat het daarmee? We hebben gehoord van een van de indieners dat het huidige voorstel aansluit bij die motie en van een ander dat die juist niet is uitgevoerd. Volgens mij hebben we in de commissie besproken hoe het zit. Op twee afzonderlijke momenten hier in de raad, namelijk bij de nota huisvesting arbeidsmigranten en bij Grip op Wonen, hebben we afgesproken dat we het keurmerk meenemen en dat we beginnen met de huisvesting van arbeidsmigranten. Dan gaan we op basis van de ervaring die we opdoen dat verbreden naar de kamerverhuur. Dus dit is een eerste stap in de richting van de motie. Volgens mij zei de heer Van den Berg dat ook. Maar we zijn er nog niet. We gaan goed kijken, ook op basis van evaluatie en gesprekken met zowel de aanbod- als de vraagkant hoe we dat gaan verbreden naar het bredere kamerverhuurbestand. Want uiteraard: de meeste huisvesting voor shortstay arbeidsmigranten valt in de categorie kamerverhuur, maar andersom is dit niet het geval. Zo is er ook veel kamerverhuur voor andere doelgroepen. Zo gaan we kijken hoe die verbreding gestalte gaat krijgen. Dan ga ik naar de vragen van de fractie Hart-Leers.

Ik heb heel goed meegeschreven en de eerste concrete vraag was: tot welke afname van arbeidsmigrantpanden en misstanden heeft de SNF-norm geleid? Dat is een misvatting. De SNF-norm is natuurlijk niet door gemeente ingesteld en ook niet door de landelijke overheid ingesteld. Die is inderdaad van de uitzendbureau’s als zodanig. Dus ik zou ook niet veronderstellen dat er direct een afname is geweest van bepaalde typen overlast of misstanden op basis van de SNF-norm. Dat verband volg ik dus niet helemaal. Volgens mij kwam de vraag die daar achter zat later terug in het betoog van de fractie Hart-Leers. Dat is namelijk dat we nu een keurmerk vaststellen. Tenminste, dat doen we hopelijk vanavond. Maar met alleen een keurmerk alleen – dat heb ik letterlijk meegeschreven - verbeter je niets. Welke concrete zaken ondernemen we nu, was de vraag. Enerzijds hebben we natuurlijk in de concreetheid vorig jaar al hele concrete en duidelijke beleidsregels vastgesteld, onder andere de beleidsregel huisvesting aandachtsgroepen, waarin heel duidelijk staat opgesomd aan welke dingen je wel echt moet voldoen. Dat zijn dan echt regels om tot ontwikkeling over te gaan. Voor de duidelijkheid, wat hier in het keurmerk staat, is als zodanig niet per se afdwingbaar. Het is een keurmerk. Het is een streven. Je wil aangeven hoe wij als gemeente vinden dat het wel een prettige vorm van huisvesting is.

Dat is zo u wil de wortel. De stok is de daadwerkelijke regels die we in alle concreetheid al hebben opgesteld. Een van de voorbeelden daarvan was destijds, in samenhang met Grip op Wonen, de zogenaamde draagkrachtstoets. Daarbij hebben we gezegd: in buurten en wijken waar nu al de leefbaarheid gemeten is en waar zowel in de Leefbarometer als in de SES-WOA-scores, de sociaal-economische scores ondergemiddeld zijn,

Pagina 38 van 72

moet je niet onzelfstandige huisvesting van een aantal aandachtsgroepen die we duidelijk hebben gekenmerkt, willen toestaan. Want we zien daar een hele grote overconcentratie van de aanwezigheid van dat type doelgroep die vaak gepaard gaat met kwetsbaarheid. Door dat duidelijk te maken, maak je ook duidelijk waar die ruimte voor eventuele vestiging van onzelfstandige huisvesting voor die doelgroepen, wel kan. Dat is een concreet signaal over wat waar wel kan en wat waar niet kan. Als ik de vraag van concreetheid een andere kant op uitleg, dus concrete initiatieven, dan ga ik enerzijds – dat hebben we ook al in de commissie besproken, dus laat ik daar niet te veel over uitweiden – niet in op specifieke casussen, maar geldt natuurlijk in algemene zin wel dat de gemeente eigenlijk niet in de regel tot de eigenstandige ontwikkeling van panden of huisvesting overgaat. Dus als de vraag is: waarom doen wij dat niet als gemeente, dan is het omdat het niet usance is om dat te doen. De voorzitter Interruptie van de heer Leers. De heer Leers, Hart-Leers (interruptie) Dank u wel. Natuurlijk was niet de vraag waarom de gemeente het niet oppakt, maar waarom er nog geen initiatieven uit de markt gekomen zijn die in de tussentijd in het jaar of meer dan een jaar dat we nu bezig zijn, iets voor elkaar hebben gebokst waarvan u zegt: “Zo zien we het voor de toekomst voor ogen.

Dit is iets wat onze goedkeuring kan wegdragen.” Ik zie het verschil nog niet. Ik zie nog niet in die buurt waar nu een probleem is, iets beters ontstaan waardoor vervolgens problemen minder worden. Want dat is hetgeen waar we naartoe willen. We willen de problematiek laten afnemen en de situatie verbeteren. Of zie ik dat verkeerd? Wethouder Gelderblom We begonnen de vergadering onder andere met het tweede stel vragen over een hele concrete ontwikkeling in Vrieheide, waarin je juist ziet dat een gedeelte van de maatregelen die we hebben opgesteld wel degelijk leidt tot een verbetering van de dynamiek, namelijk dat mensen, overigens ook arbeidsmigranten zoals ik net al zei, daadwerkelijk een woning aankopen en daar zelf gaan wonen met het kapitaal dat ze langzaam hebben opgebouwd door hard te werken. Volgens mij is dat een hele positieve ontwikkeling en is dat ook een hele concrete uitkomst van het avontuur zogezegd dat we met z’n allen zijn aangegaan door die regels vast te stellen. Dus positieve ontwikkelingen in die woondynamiek zien we wel degelijk. Maar ik denk dat de vraag is: waarom zien we nog niet concrete huisvesting van shortstay arbeidsmigranten die we wel graag willen zien? Volgens mij was dat de vraag. Dat zit een veronderstelling onder waar ik niet automatisch in mee kan gaan.

Ik weet niet of in het afgelopen jaar en ook niet in welke aantallen, dat soort huisvesting al dan niet is aangevraagd, ontwikkeld et cetera. Wat ik wel weet en dan beweeg ik ook richting een aantal andere vragen, is dat – en wat dat betreft was de oproep vanuit de Jongerenpartij me ook uit het hart gegrepen – arbeidsmigranten ook Heerlenaren zijn. We moeten als we het over arbeidsmigranten hebben ook heel voorzichtig zijn. We hebben het niet over … We zeggen niet dat arbeidsmigranten het probleem zijn. Dat is überhaupt niet het geval. We zeggen wel dat mensen die hier vaak hele korte tijd komen wonen, dus dan specifiek de groep shortstay arbeidsmigranten. Binnen die groep shortstay arbeidsmigranten die in omstandigheden terechtkomen die hen niet in staat stellen om onderdeel te worden van een gemeenschap omdat ze helemaal niet de tijd hebben om de taal te leren, omdat ze hele onregelmatige werktijden hebben, omdat ze niet uitgelegd wordt hoe Rd4 werkt et cetera – leidt die constellatie van factoren vaak tot leefbaarheidsproblematiek. Als diezelfde mensen – en nogmaals gaat het niet om die mensen zelf – in andere omstandigheden terechtkomen,