Conceptnotulen raadsvergadering d.d 25 juni 2025

Wethouder Peters Er staat in: “De investeringen in het urban sportpark leiden in het jaar na afronding tot kapitaallasten.” De heer Verreck, Partij van de Arbeid (interruptie) Daar heb ik het niet over. U moet de alinea verder lezen. Daar staat letterlijk in: “In 2025 wordt die afgerond en dan wordt die in 2026 …” Wethouder Peters Er staat letterlijk: “Bij afronding van de werkzaamheden in 2025 starten de kapitaallasten dus in 2026.” De heer Verreck, Partij van de Arbeid (interruptie) Wat leest u nu voor? “Bij afronding van de werkzaamheden in 2025 starten de kapitaallasten in 2026.” Dus dan zegt u toch: wij ronden nu af en we gaan volgend jaar de kapitaallasten starten. Dat is een toezegging dat die dit jaar wordt opgeleverd. Dat is wat er letterlijk staat. Wethouder Peters Misschien mag ik die toch nog even duiden. In het geval van afronding. De heer Verreck, Partij van de Arbeid (interruptie) Dat staat er niet. De voorzitter Jongens, even via de voorzitter. Dit gaat wel echt een gesprekje worden. Wethouder Peters De interpretatie hiervan is dat in het geval van afronding van de werkzaamheden in 2025 de kapitaallasten starten in 2026. Wat ik u zojuist heb toegezegd, ook in overeenstemming met

Pagina 42 van 135

hetgeen dat in de eerste alinea van de raadsinformatiebrief staat, is dat wij na de zomer u informeren of in ieder geval voorstellen u te informeren over hoe het er inhoudelijk uit komt te zien. Het is daarbij ook heel relevant: het is zwart op wit met geen weg terug. In de begroting 2026 zit het erin. De voorzitter Meneer Verreck, laatste interruptie. De heer Verreck, Partij van de Arbeid (interruptie) Ik laat dadelijk mijn collega meneer Nefjodov reageren op dat stukje, maar het staat er letterlijk zwart op wit. Het is niet te interpreteren. Het staat er letterlijk in en volgens mij praat ik geen Frans, geen Grieks en geen Italiaans. Er staat in: bij afronding in 2025. Er staat niet: bijvoorbeeld bij afronding in 2025. Als u dat bedoeld had, dan had u dat moeten opschrijven. Dat heeft u niet gedaan. Daarom zegt u eigenlijk: we gaan in augustus de eerste steen leggen en in december is die klaar. Dat staat er. Wethouder Peters Volgens mij kunnen we hier ook een discussie houden over de interpretatie van woorden in de Nederlandse taal, maar volgens mij willen wij hetzelfde, meneer Verreck. Wij willen volgens mij net zo goed als u dat het urban sportpark zo snel mogelijk gerealiseerd wordt. Ons voorstel is zoals gezegd om na de zomer met een raadsinformatiebrief te komen met een verdere inhoudelijke verdieping om te kunnen laten zien hoe het eruit komt te zien.

We proberen wel te heksen daarin. We proberen het zo snel mogelijk te doen. Ik snap uw ongeduld en ik snap ook wel bepaalde ergernis. De voorzitter De verduidelijking zit hem in dat u uw best gaat doen om in het najaar met duidelijkheid te komen over hoe het plan eruit kan zien, maar dat betekent niet dat u het in 2025 gerealiseerd heeft. Het zou best wel eens 2026 kunnen worden. Dan gaan de kapitaallasten pas in 2027 in. Dit is nu de uitleg die de wethouder eraan geeft. Dan gaan we dat aanpassen bij die commissievergadering in september of oktober waar we meer toelichting geven over de inhoud van het sportpark. De heer Verreck, Partij van de Arbeid (interruptie) Sorry, meneer. De heer Van Zutphen, SP (interruptie) Voorzitter? De voorzitter Even meneer Nefjodov. De heer Nefjodov, GroenLinks (interruptie) Voorzitter, het valt de heer Peters ook wel moeilijk kwalijk te nemen, aangezien hij een portefeuille moet verdedigen met een bepaald gevoerd beleid waar hij ook maar tot in beperkte mate over is gegaan. Dus in die zin kan ik het hem niet kwalijk nemen. Ik vind het wel een beetje tegenstrijdig wat ik net hoorde, namelijk dat we hetzelfde zouden willen. Waarom vind ik dat tegenstrijdig? Om het feit dat vorig jaar precies hetzelfde werd gezegd in die zin dat we vorig jaar, omdat we hetzelfde wilden, werd toegezegd dat het in deze zomernota zou worden verwerkt.

Dat heeft niet plaatsgevonden, terwijl het al bekend was – dat zeg ik nadrukkelijk, omdat de OPH dat in zijn stemgedrag wil meenemen – dat het Oranje Nassaupark vertraagd werd. U had al toegezegd dat u het in de zomernota zou verwerken, terwijl het al bekend was dat er een vertraging was. Kunt u die tegenstrijdigheid verklaren voor zover u dat kan?

Pagina 43 van 135

De voorzitter We gaan ook nog naar de anderen. Meneer Dragstra en meneer Van Zutphen, want die zag ik ook al lang. De heer Dragstra, D66 (interruptie) Voorzitter, voor de helderheid: ik hoor ook de wethouder toezeggen dat het skatepark in de begroting voor 2026 staat. Daar heeft de wethouder net ook de toelichting gegeven hoe de raadsinformatiebrief geïnterpreteerd moet worden, dus in principe willen we daarin wel hetzelfde. De vraag aan de wethouder is of dat helemaal juist is op deze manier. De voorzitter Meneer Van Zutphen. De heer Van Zutphen, SP (interruptie) Voorzitter, het verhaal wat de wethouder hier vertelt is een beetje dat als mijn tante m’n oom was, dan hoefde ze geen BH te dragen. Daar komt het op neer. Als we de investering doen in 2025, dan nemen we de kapitaallasten mee in 2026. Alleen ik beloof u niet dat we het in 2025 gaan realiseren, terwijl het wel in de raadsinformatiebrief staat. Ik moet zeggen: er moet niet hier boven de motie komen te staan: motie van ergernis. Er moet boven komen te staan: motie van grote ergernis. Dit is echt geen manier van doen. Wat u nu zegt, is in strijdt met wat u vanmiddag heeft opgeschreven. De voorzitter Meneer Janssen. Meneer Janssen, Jongerenpartij Heerlen (interruptie) Voorzitter, het begint een beetje ingewikkeld te worden.

Misschien om het wat makkelijker te maken, heel concreet: gaat de tijdelijke portefeuillehouder nou die motie van de SP, GroenLinks en PvdA in die zin omarmen? Kan hij dan ook leven met het dictum wat daar staat? Want dat zegt hij eigenlijk: ik kom in september bij jullie terug. Als dat zo is, dan is de discussie platgeslagen en is die klaar. Dan hebben we het er in september over. Dan kijken we dan uit naar een mooi sportpark, zo snel als mogelijk. Dan hoeven we het daar vandaag niet meer over te hebben. De voorzitter Meneer De Groot nog met een kleine interruptie. De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen (interruptie) Zou het probleem niet opgelost worden door de rib tekstueel enigszins aan te passen? Dan zijn we volgens mij klaar. Dan is alle onduidelijkheid weg. De voorzitter Dank u wel. Wethouder. Wethouder Peters Nogmaals, excuus voor de aanleiding die deze rib geeft voor interpretatieverschil. De beeldspraak van meneer Van Zutphen was, denk ik, treffend. Als het gaat over de motie: het concrete dekkingsvoorstel zit in de begroting. De begroting is er, denk ik, met alle waarschijnlijk nog niet op 1 oktober. Ik wil u vragen of u daarmee kunt leven, want 1 oktober … Wanneer in oktober hebben we hem normaal gesproken? Dat moet ik aan de waarnemend portefeuillehouder Financiën vragen. Die staat ook hier.

Pagina 44 van 135

De heer Van Zutphen, SP (interruptie) Volgens mij moet het college uiterlijk 30 september toch wel een raadsvoorstel voor de begroting klaar hebben. De voorzitter Ik zag meneer Jacobs al heel lang met een interruptie. Meneer Jacobs, Forum voor Democratie (interruptie) Ik wil er nog één opmerking over maken. Ik wil niet lastig gaan doen, maar de wethouder zei net: het is een verschil in interpretatie. Dat is het niet. Het staat verkeerd in de rib, want kapitaallasten … Ik weet niet of u zich dat nog kan herinneren. Dan heb ik meteen de vraagstelling gehad. Kunt u zich nog herinneren dat u een aantal maanden geleden mij tijdens een raadsvergadering heeft uitgelegd dat kapitaallasten pas na het jaar van oplevering van gereedkoming gaan lopen? Dus wat u zegt in die rib dat de kapitaallasten in 2026 gaan lopen, is onjuist. Dus ik ben het hier eens met de heren dat je die rib moet gaan aanpassen, want kapitaallasten kunnen niet lopen in 2026 als het project niet is afgerond in 2025. Wethouder Peters Die rib willen we sowieso aanpassen. Dat is geen enkele issue. Alleen vragen wij ons wel af dat op het moment dat wij na de zomer komen met een inhoudelijk voorstel en een inhoudelijk beeld van hoe het moet zijn, of we wel kunnen voldoen aan hetgeen dat hier in de motie staat. Dit is best concreet.

Je hebt het over een concreet dekkingsvoorstel met een uitgewerkt plan voor 1 oktober 2025. Die onderbouwing voldoet aan de in eerder genomen amendement gestelde specificaties. Dit kunnen wij op deze manier niet omarmen. De heer Van Zutphen, SP (interruptie) Voorzitter, dit is milder. De voorzitter Volgens mij geef ik het woord en ik had hier al twee mensen die al heel lang zaten. Meneer Verreck. De heer Verreck, Partij van de Arbeid (interruptie) Dit is een project dat volgens mij al drie jaar loopt. Gaat u mij nu nog vertellen dat daar nog de eerste pennenstreek voor op papier gezet moet worden? Dat kan ik me niet voorstellen, dus – even los van de discussie of de rib taalkundig wel of niet correct is – denk ik: het moet toch mogelijk zijn dat voor 1 oktober dat verhaal op papier staat. Dat moet dan al voor 80 procent klaar zijn. Als u zegt dat u eind oktober met de begroting komt, dan moet dat ook klaar zijn. Als u in september hierover wil komen praten in de commissie, dan moet dit ook al klaar zijn. Ik begrijp niet waarom u, u nu terugtrekt dat het allemaal niet haalbaar is. Ik snap het niet. De voorzitter Meneer Nefjodov, meneer Van Zutphen en dan ga ik weer naar de wethouder.

De heer Nefjodov, GroenLinks (interruptie) In het verlengde van wat de heer Verreck terecht zegt, heb ik nog steeds geen antwoord gekregen op de eerdere vraag, namelijk dat het college eerder ook al had toegezegd in lijn met het amendement, dat die in de huidige zomernota zou worden verwerkt. Dus nogmaals de vraag waar ik geen antwoord op heb gekregen: u wist al van de vertraging over het Oranje Nassaupark. U zei het alsnog toe en u ging akkoord met het feit dat het in de zomernota verwerkt zou worden. U heeft daar heel ruim de tijd voor gekregen. Hoe zit dat? De voorzitter

Pagina 45 van 135

Meneer Van Zutphen. De heer Van Zutphen, SP (interruptie) Voorzitter, volgens mij is de motie qua verzoek aan het college milder dan wat in de raadsinformatiebrief staat. In de raadsinformatiebrief staat de facto: het wordt uiterlijk gerealiseerd op 31 december. Hier staat heel lief en heel vriendelijk: we willen voor 1 oktober een concreet dekkingsvoorstel. Er staat helemaal niet in 2026 of wat dan ook. Het is een hele lieve aardige motie waar we wel onze grote ergernis over de lankmoedigheid van het college op dit onderwerp weergeven. De voorzitter Wethouder, een lief en aardig antwoord. Wethouder Peters Lief en aardig spreekt mij ook wel aan. Wij willen best wel ons best doen om dat deze manier te doen. Het is erg ambitieus, maar op het moment komen wij sowieso met een investeringskrediet. Wij proberen zo snel mogelijk na die zomer te komen met een zo concreet mogelijke uitwerking van wat het urban sportpark wordt. We proberen om dat voor 1 oktober te doen. Het abstractieniveau daarvan … We proberen het zo concreet mogelijk te doen, maar of het allemaal al in kannen en kruiken is voor 1 oktober, dat kan ik op dit moment niet beloven. De voorzitter Dat is wat de wethouder toezegt. Jongens, ik stop echt met de interrupties, want volgens mij hebben jullie er allemaal zes gehad in plaats van drie.

Heeft u andere antwoorden die u moet geven? Wethouder Peters Ja, ik heb nog wel een paar onderwerpen. We begin met ook één van mijn favoriete onderwerpen: Hoensbroek Centrum. Daar krijgt u nog voor het reces een raadsinformatiebrief van, waarbij bij elk van de zeven mijlpalen die voor dit jaar op het programma staan, ook de stand van zaken staat. Ik kan u vertellen dat er een aantal concrete maatregelen in de maak zijn, zoals bijvoorbeeld op het gebied van het afschalen en spreiden van doelgroepen. Daar zijn we al aan de slag. Als het gaat over de verschillende gebieden waar wij woningbouwontwikkeling zien in het centrum, dan wordt ook daar op dit moment gewerkt aan stedenbouwkundige onderwerpen. We zijn voornemens om dit najaar te kunnen starten met het opknappen van gevels in het nieuwe compacte winkelgebied van Hoensbroek en nog een aantal andere zaken. In de tussentijd is er dus hard gewerkt. We hebben in de tussentijd ook niet stil gezeten als het gaat over zichtbaarheid, aangezien er middels de reuringregeling ook een aantal evenementen zijn georganiseerd. In de tussentijd zijn er ook studenten van de RWTH aan de slag gegaan met juist de leefomgeving in Hoensbroek Centrum. In september komt de oplevering van hun opdracht. Dus daar wordt u te zijner tijd ook over geïnformeerd met ook wat we daarin verder gaan doen.

Als het heel concreet gaat over participatie: de mensen die zich hebben aangemeld in het voortraject om ook betrokken te blijven, worden uiteraard samen met u op de hoogte gesteld van wat we allemaal aan het doen zijn. Het klopt. De afgelopen twee en een halve maand is het wellicht een beetje stil gebleven op dat gebied, maar de meters die we hebben kunnen maken, zijn ook flink geweest. We hebben het fundament wat we aan het leggen zijn, ook als het gaat over de financiële uitwerking, waarin ook vanuit de motie gevraagd werd in maart tijdens de raadsvergadering … De voorzitter Interruptie van mevrouw Schreurs.

Pagina 46 van 135

Mevrouw Schreurs, Partij Hoensbroeks Belang (interruptie) Participatie is meer dan alleen maar informatie verstrekken. Het is goed dat er informatieverstrekking komt, want daar hebben we ook naar gevraagd, maar participatie is ook meedenken aan de concrete plannen. Hoe krijgt dat vorm? Wethouder Peters Ik was ook nog niet uitgesproken. In principe is bij alle verschillende onderwerpen participatie voorzien, zodat de mensen in het gebied ook betrokken zijn en mee kunnen denken. Laten we eerlijk zijn: je wil dat juist in zo’n centrumontwikkeling iedereen zich ook eigenaar voelt van die ontwikkeling en dat die terug kan kijken op iets waar die zelf ook mee aan de lat voor gestaan heeft. Voorzieningen verderop op de Parkstadroute, daar kom ik schriftelijk op terug als u dat goed vindt. Voor de plan als het gaat over de verenigingen in sportaccommodatie In de Biessen, geldt hetzelfde. Voor het eind van volgende week. Dan heb ik nog twee vragen van de Fractie Damen. Waar zijn die vijf ton in die post onvoorzien? In 2024 was die incidenteel opgehoogd. Als het gaat over GR’en, wat was dan uw vraag daarover, meneer Damen? De heer Damen, Fractie Damen (interruptie) Via de voorzitter, in de commissie hebben we voorstellen gehad, ook met betrekking tot de gemeenschappelijke regeling.

Wat stond daar? Daar stond dat men verzocht om 5 procent bezuiniging op te nemen binnen de gemeenschappelijke regelingen binnen die instanties. Als ik nu naar bladzijde 21 in de zomernota kijk, dan zie ik GR’en staan. Dan staat er: bezuinigingen, nul. Dus dat wordt niet gehaald. We geven ze wel de opdracht om die 5 procent inderdaad in te leveren. Wat is dan inderdaad daar nog de waarde van? Wethouder Peters Die waarde is er wel degelijk. We zijn op dit moment echt wel in gesprek, juist bij die GR’en om tot die reductie te komen, maar dat is niet altijd even makkelijk. We hebben het daar ook in het vorige agendapunt bij de jaarstukken over gehad. Je bent heel erg afhankelijk van juist ook de andere deelnemers in de GR om te komen tot een meerderheid die een dergelijke besparing ook mogelijk maakt. Het is, denk ik, één van de lastigere opgaves op dit moment als het gaat om onze financiën in het realiseren van die besparingen. Dat was hem, meneer de voorzitter. Tweede termijn De voorzitter Is er behoefte aan een tweede termijn? Meneer Kockelkorn. Gaat uw gang, meneer Kockelkorn. De heer Kockelkorn, VVD Ik kan kort zijn, voorzitter. Nog even over het amendement: waar wij nog mee zitten, is beslispunt twee, want de uitleg van de heer Van Zutphen toen straks en niet van de wethouder Financiën in dit geval, ging over de kapitaallasten.

Maar hier creëren we echt een investeringskrediet waarmee we het toch al oormerken. Waar het mij om gaat, is dat we na het reces vrij de discussie kunnen voeren en dan met een voorstel komen met een gedragen dekking erin namens de commissie en namens deze raad. Daar zit ik nog wel een beetje mee, want hier geven we het geld al weg en dan gaan we daarna een discussie voeren over de inhoud en over eventuele dekking. Dan moeten we het dan dus alsnog terug naar de algemene reserve storten. In die zin wacht ik nog even het antwoord af om toch het amendement in stemming te brengen. De voorzitter Ik zag meneer Van Zutphen nog.

Pagina 47 van 135

De heer Van Zutphen, SP Voorzitter, volgens mij geven we niks weg. Als we het raadsvoorstel volgen, dan blijft het geld staan waar het stond. We kunnen later altijd beslissen om het weg te halen. Als die interpretatie juist is, dan steunen wij het amendement niet. De voorzitter We checken dat even bij de wethouder. Meneer Leers ook nog. De heer Leers, Hart-Leers (interruptie) Voorzitter, dank u wel. Ik begrijp het zo dat als we het er na de zomer nog eens over hebben, dat dan niet blijkt dat die paaltjes inmiddels al besteld zijn. De voorzitter Dank u wel. De wethouder. Twee opmerkingen. Eerst de interpretatie. Wethouder Peters Meneer de voorzitter, om ook het comfort aan uw raad te geven, had ik het niet beter kunnen verwoorden dan de heer Van Zutphen. Op het moment dat u er niet mee instemt om het te gaan doen op de wijze zoals wij het voorstellen na het reces tijdens die bespreking, dan valt het uiteraard vrij. We gaan echt niet zonder uw toestemming paaltjes bestellen en aan de slag. Dan zou u terugkomen van uw vakantie en dan zouden ze er ineens allemaal staan. De voorzitter Volgens mij was de wethouder duidelijk. Ik kijk naar meneer Dragstra. De heer Dragstra, D66 (interruptie) Ik heb nog een interruptie aan de wethouder.

In het raadsvoorstel over de zomernota staat bij beslispunt 2 een investeringskrediet van 1,1 miljoen te vormen voor de stadsafsluiting in Heerlen Centrum. Dus dan vormen we daarmee een investeringskrediet op dit moment als we het raadsvoorstel ongeammendeerd vaststellen. Wethouder Peters Dus, meneer de voorzitter, u maakt zich toch een beetje zorgen dat wanneer u terugkomt uit Italië, opeens het centrum vol met palen staat. Nee, we maken de afspraak met u dat we dat niet doen. Dus wij gaan eerst de discussie samen met u voeren voordat er een beslissing over wordt geveld. Dat punt binnen de zomernota rechtvaardigt daar dus niet mee dat we dat zomaar gaan doen. De voorzitter Meneer Kockelkorn. De heer Kockelkorn, VVD (interruptie) In mijn optiek hadden we het punt dan ook kunnen weglaten. Ik wil het vertrouwen geven aan dit college voordat we hier na de zomer op terugkomen dat we hiermee niks hebben weggegeven en dat we dan open de discussie over het budget ervoor en eventuele terugstorting van dit bedrag gaan voeren. De voorzitter Zo is het volgens mij ook uitgelegd. Daarmee is het amendement voorlopig ingetrokken. De heer Kockelkorn, VVD (interruptie) Klopt.

Pagina 48 van 135

De voorzitter Hij is ingetrokken. Dan ga ik over naar de stemming voor de zomernota. Wenst u stemming over de zomernota? Dat is niet het geval. Dan is die aangenomen. Dan de motie over de zomernota en over het urban sportpark van GroenLinks, SP en PvdA. Wenst u daar stemming over? De heer Dragstra, D66 Een stemverklaring. De voorzitter Een stemverklaring van meneer Dragstra. De heer Dragstra, D66 Voorzitter, wij gaan tegen de motie stemmen, omdat er mede door de wethouder is toegelicht dat het skatepark in de begroting van 2026 gaat komen. Het college heeft onzorgvuldig gecommuniceerd door het niet in de zomernota te vermelden. Daar heeft het college excuses voor aangeboden, maar wat ons betreft is een motie daarin te vergaand. De voorzitter Meneer Kockelkorn. De heer Kockelkorn, VVD Ik heb een stemverklaring. Idem dito. De voorzitter Idem dito. Dank u wel. Meneer Daamen. De heer Daamen, Partij Hoensbroeks Belang Wij sluiten ons daarbij aan. De voorzitter U sluit daar ook bij aan. Meneer Jacobs. Meneer Jacobs, Forum voor Democratie Voorzitter, ik stem voor de motie. Het heeft nu lang genoeg geduurd en er moet nu eens een eind aan komen. De voorzitter Meneer Leers. De heer Leers, Hart-Leers Meneer de voorzitter, ik zal er niet mee instemmen vanwege het feit dat ik altijd gepleit heb om de locatie achter de indoor skatehal te gebruiken.

Als ik hiermee in zou stemmen, dan zou ik daarmee m’n eigen voorstel tenietdoen. De voorzitter Mevrouw Heine. Mevrouw Heine-Van Dartel, CDA Wij zijn ook tevreden met het antwoord van de wethouder. We steunen de motie niet. De voorzitter

Pagina 49 van 135

Dan breng ik nu de motie in stemming. Wie is voor de motie? Dat zijn de fracties van de SP, de Jongerenpartij, PVV, Forum voor Democratie, PvdA, GroenLinks en Partij voor de Dieren. Wie stemmen ertegen? Dat zijn de fracties van D66, VVD, Partij Hoensbroeks Belang, Fractie Damen, Fractie Hart-Leers, OPH en CDA. Dan zijn er 16 voor en 18 tegen. De motie is verworpen. Dan is het nu tijd om te eten. Er komt een halfuurtje schorsing. Dan schors ik de vergadering voor een halfuur. Tot 20:00 uur. Schorsing 7. Kaderbrief 2026 Eerste termijn De voorzitter Dames en heren, ik heropen de vergadering. Het schiet al lekker op. We zijn bij agendapunt 7 de kaderbrief, dus dat gaat helemaal goed komen. We zitten op schema, dus we gaan het doen. Meneer De Groot, aan u het woord. Meneer De Groot, gaat uw gang. De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen Dank u, voorzitter. Voorzitter, voor ons ligt de kaderbrief 2026. Dit is bedoeld om ons inzicht te geven langs welke kaders de nieuwe begroting 2026 vorm gaat krijgen en niet onbelangrijk, tevens een inkijk naar de begrotingsjaren. Naast de verstrekte antwoorden in en na de bespreking in de commissie hebben we nog enkele vragen over aanvullende zaken om dingen onder de aandacht te brengen. De keuze om deze kaderbrief vorm te geven middels een viertal pijlers is goed.

Wij onderschrijven de thema’s basis op orde, streven naar bestaanszekerheid voor iedereen, ontwikkeling centrum en doorontwikkeling arbeidsmarkt. De OPH onderschrijft de ambitie van de doorontwikkeling van de stad en haar inwoners. We weten allemaal dat de komende jaren niet gemakkelijk zullen zijn. Het ravijnjaar, ietwat doorgeschoven, hangt nog steeds als een zwaard van Damocles boven ons hoofd. Grote bouwprojecten kosten uiteindelijk altijd meer dan begroot. Financieel lopen we dan ook grote risico’s. Ik krijg niet de indruk dat ons college voldoende rekening houdt met die risico’s. Ik ga daar straks nader op in, voorzitter. Laten we beginnen bij het begin: de basis op orde. Dat is thema één. De basis op orde is het nog lang niet. Neem de leefomgeving in de wijken. Het groenonderhoud is al jaren bron van ergernis van bewoners in bijna alle wijken. Onderhoud kost geld. Alle zeilen bijzetten, denk je dan. Wat is dan de gedachte bij de rigoureuze vergroening van steeds meer wijken? Wat kost naast de initiële kosten dan niet ook het onderhoud daarvan? We krijgen het binnen het bestaande budget al amper geregeld om de buurten netjes te onderhouden. Een ander onderdeel van de basis op orde betreft de ontwikkeling van buurten en wijken.

Ons valt op dat steeds meer buurtorganisaties moeite hebben met functioneren en te weinig mensen kunnen optrommelen en zelfs op verschillende plekken daarom helemaal verdwijnen. Mensen die de smeerolie zijn in de buurten. Ook verenigingen hebben moeite om te overleven. U legt in dit kader veel verantwoordelijkheid bij buurtteams, buurtschakels en buurtregisseurs. Onze vraag is: zijn zij wel voldoende in staat om deze belangrijke taak goed uit te voeren? Investeert u voldoende in kwaliteit en kwantiteit om hen te faciliteren hun werk naar behoren uit te kunnen voeren? Een andere basiseis die u formuleert, is veiligheid. Het gaat in veel wijken gewoon niet goed. We kennen de landelijke restricties op ons politiecorps. Er wordt zeker aan gewerkt, maar volgens de OPH moet er meer gebeuren. Zichtbaarheid is een belangrijk onderdeel om mensen een veiliger gevoel te geven. Al eerder hebben wij gevraagd om uitbreiding van het korps

Pagina 50 van 135

boa’s. Hoe staat het er nu in aantallen voor ten opzichte van het moment dat wij samen met het CDA middels een motie hebben gevraagd om uitbreiding met 15 fte’s? Als laatste onderdeel van de basis op orde noem ik toch nog even het aspect dienstverlening. Ondanks dat in dit kader goede stappen worden gezet, krijgen wij nog steeds te veel signalen binnen dat de dienstverlening naar burgers, ondernemers, investeerders en belangengroeperingen fors te wensen overlaat. Kortom, de basis op orde? Nee, zeker niet. Maar wat geeft u in deze kaderbrief aan? De basis op orde ziet u als de kapstok voor uitvoering van ander gemeentelijk beleid. Eerst de basis op orde en pas dan aan de slag met andere plannen en projecten in de stad. Dat staat letterlijk in deze kaderbrief, voorzitter. Dit college wil alles te snel en te veel en neemt daarmee enorme risico’s. Niet alles kan worden uitgevoerd zoals wij dat graag zouden willen. U voert een bezuiniging door op de kwantiteit van de ambtelijke organisatie. Wat betekent dit voor de uitvoeringskracht? Ik geef in dit kader enkele praktische voorbeelden. De uitvoering van ons woonbeleid: we nemen daar nota bene vandaag weer enkele raadsvoorstellen voor aan. Het legt een groot beslag op de uitvoering daarvan. Volgens mij heeft de wethouder zojuist ook dit probleem nog aangekaart.

Hoe zit het met de verwerking van wooninitiatieven? De ‘aanmeldbalie’ is recent zelfs gesloten, omdat de vraagbehoefte groter was dan datgene wat de gemeente aankon. De uitvoering van de recent ingevoerde Omgevingswet zal vast en zeker ook veel capaciteit vragen. Zo kan ik nog wel even doorgaan, maar omwille van de tijd doe ik dat uiteraard niet. Het zijn grote uitvoeringsrisico’s. Dan heb ik het nog niet eens gehad over de financiële risico’s die we lopen met onze megacentrumprojecten. De OPH stelt dan ook voor om even op de rem te trappen. Kijk nog eens goed naar alle ambities die we hebben, de bezuinigingen die eraan komen en de financiële risico’s die ons boven het hoofd hangen. Maak vervolgens keuzes in de prioritering van die ambities, waardoor u qua uitvoering en financiën straks verantwoorde resultaten kunt voorleggen aan deze raad, welke toch per slot van rekening de inwoners van onze stad vertegenwoordigd. Voorzitter, deze insteek zouden we graag verwerkt willen zien in de begrotingsvoorstellen 2026. Als laatste en dan sluit ik af, heel concreet, verzoek ik dit college om ons uiterlijk op 1 augustus een recent duidelijk financieel matrixoverzicht te verstrekken van de projecten Romeins Museum, Royal en zwembad kerk. Tot zover, voorzitter. De voorzitter Dank u wel. Het woord is aan de heer Van Zutphen.

De heer Van Zutphen, SP Voorzitter, ik wil het allereerst hebben over de meicirculaire. Dat is het geld dat wij van de Rijksoverheid krijgen als gemeente. De resultaten daarvan laten zien dat het heel verstandig was van de gemeente Heerlen om niet te doen wat sommigen hier eerder bepleit hebben. Dat is namelijk rücksichtsloos bezuinigen, omdat er een ramp op ons afkomt van 26 miljoen en we moeten de stad kapot gaan bezuinigen. Die meicirculaire betekent voor het komend jaar een plus van 16 miljoen en voor 2027 een plus van 15 miljoen. Bij een eerder voorspeld tekort van 8 miljoen zou je zeggen: dan houd je zelfs 8 miljoen over. Dat is natuurlijk niet zo. Er wordt nog steeds een tekort van 8 miljoen voorspeld. Nu hebben we gisteravond wel een duiding gekregen van hoe dat zou komen. Ons werden allerlei tegenvallers gepresenteerd. Als ik dat lees, dan vraag ik me af of er hier mensen rondlopen die iedere tegenvaller structureel noemen en iedere meevaller incidenteel noemen. Zo kun je jezelf altijd arm rekenen. Het college is verantwoordelijk, maar lopen die mensen hier nou rond die dat als hun mindset

Pagina 51 van 135

hebben? Het is de taak van het college de komende maanden dat toch te schiften. Wat van die tegenvallers is echt structureel en zijn die meevallers niet ook structureel? Wat het college ook zou kunnen meenemen, is dat ook in de meicirculaire niet alleen de algemene uitkering fors verhoogd wordt, maar dat we ook bij decentralisatie-uitkeringen, bijvoorbeeld de Participatiewet, structureel 1,5 miljoen extra krijgen. Daar doet het college vooralsnog niks mee. Je kunt nu al op een bierviltje uitrekenen dat dat voor de komende jaren, jaar in, jaar uit, bijvoorbeeld voor onze prima gemeenschappelijke regeling WOZL-WSP een meevaller gaat betekenen. Kunt je dat niet nu al bij voorbaat incalculeren? Datzelfde geldt bijvoorbeeld ook voor zover het geld van de decentralisatie-uitkering voor beschermd wonen. Dat gaat ook fors omhoog. Voor zover dat niet echt nodig is voor het doel – daar moet je altijd eerst naar kijken – kan dat niet alsnog als meevaller voor een deel aan de begroting worden meegenomen? Hoe dan ook moet het college aan de slag met goede voorstellen in de raad voor de begroting 2026 en de volgende. Wat ons betreft moet het college onverkort vasthouden aan de investeringen in de sociale infrastructuur en de ondersteuning van mensen die het nodig hebben en het moeilijk hebben.

Daarop beknibbelen is op de eerste plaats slecht voor de mensen, maar dat betekent op de eerste plaats financieel ook dom beleid, omdat je daarmee voor de toekomst de kosten alleen maar ziet opleveren. Wat wij ook echt in de begroting opgenomen willen hebben, is de eerder toegezegde investering in het centrum van Hoensbroek. U zou voor de begrotingsbehandeling komen met een invulling van het bedrag wat nodig is. Wat ons betreft, moet u dat ook leveren. Het Nationaal Programma Heerlen Noord: gelukkig hebben we gisteren bericht gekregen van heel fors extra geld voor in ieder geval de woningbouw. Wij verwachten van alle alliantiepartners dat ze hun financiële bijdrage leveren, maar als die dat doen, dan moeten wij ook als gemeente onze verantwoordelijkheid nemen en zorgen voor structurele financiering. Het zwembad in de kerk moet zonder meer geregeld worden. Voor de noodzakelijke investeringen voor de strijd van het behoud van het ziekenhuis hebben we ook de motie die aan het eind van de vergadering aan de orde komt. Die past daar heel goed binnen. En onderwijs. Onderwijs is de toekomst van onze stad. Dat is de toekomst van onze kinderen. Dan wil ik nog één aspect benoemen. Dat is dat er toch weer in die kaderbrief – hoe druk je het netjes uit? –de ontlasting van een stier terecht is gekomen. Vertaal dat maar in het Engels.

Er staat namelijk: “Bij onverwachte negatieve financiële tegenvallers hanteren we deze volgorde voor oplossingen. Eén, eerst zoeken we de oplossingen binnen het kernthema.” Dat is logisch. “Twee, daarna binnen de portefeuille.” Wat is dat toch voor een echte onzin? Dat is staatsrechtelijke onzin. Degene die dat heeft opgeschreven moet echt een cursus staatsrecht voor beginners volgen, want bij de Rijksoverheid heb je de ministeriële verantwoordelijkheid. Binnen de gemeente mag de burgemeester bij rijkstaken ik zeggen, maar een wethouder moet altijd wij zeggen. Alles wat het college doet, is wij. Het kan nooit zo zijn dat als één wethouder een tekort heeft – ik noem maar wat: wethouder Peters zou een tekort hebben bij Beheer en Onderhoud – dat we dan gaan zeggen: dat moet jij maar oplossen bij Ouderenbeleid. Of wethouder Gelderblom heef een tekort bij Dienstverlening, dan moet hij dat maar bij Volkshuisvesting gaan halen. Dat zou overigens andersom betekenen dat als een wethouder ergens een meevaller heeft, dat hij ook z’n eigen feestje mag gaan vieren. Wat mij betreft, ik ken dit college als een echt college dat collegiaal samenwerken en collegiaal verantwoordelijkheid nemen. Zo staat het ook in de wet.

Dat betekent dus ook dat als er een tegenvaller is, dat het college die met z’n allen oplost en dat het ‘sop het zelf maar op en zoek het maar in je eigen portefeuille’ niet aan de orde kan zijn. Ik vind het teleurstellend dat dit soort onzin is opgeschreven en het college daar zelfs een klap op heeft gegeven. Ik zou het college willen vragen om hierop terug te komen.

Pagina 52 van 135

De voorzitter Interruptie van de heer Leers. De heer Leers, Hart-Leers (interruptie) Meneer de voorzitter, dank u wel. Ik heb de heer Van Zutphen zijn betoog laten afmaken, maar ik heb één vraag aan hem: hoe hij de zin op pagina 8 zal duiden. Dat is de volgende zin: “Dat betekent dat de bezuinigingsvoorstellen in de begroting 2026 pijnlijker zullen zijn dan voorgaande jaren en mogelijk meer de kern van coalitieafspraken zullen raken.” Hoe duidt hij die zin? De voorzitter Meneer Van Zutphen. De heer Van Zutphen, SP Ik heb net aangegeven wat ons betreft de prioriteiten zijn. Daar zullen we in oktober of november het college op afrekenen. De voorzitter Dank u wel. Meneer Janssen. Meneer Janssen, Jongerenpartij Heerlen Dank je wel, voorzitter. We zitten er nu eenmaal voor om bij zo’n kadernota onze prioriteiten kenbaar te maken richting het najaar. Namens de Jongerenpartij Heerlen spreken wij onze waardering uit voor het voornemen van het college om de komende periode beleidsluw te opereren. De kaderbrief hebben wij dan ook met aandacht gelezen: hoewel wij kansen zien, blijven we ons zorgen maken over de structurele bezuinigingsopgave van de stand van de laatste memo van 8 miljoen ongeveer.

Mogelijk is het dan ook onvermijdelijk dat het college dan kritisch moet kijken - dan kom je in die lastige fase te zitten - naar de Ladder van Lodewijks en in november met concrete voorstellen komt om dit structurele gat dicht te lopen. We wachten dit dan ook vooral af. We gaan vandaag wat accenten meegeven die voor ons van belang zijn, zeker richting de aanstaande algemene beschouwingen. Wij begrijpen beleidsluw als eerst uitvoering geven aan bestaande prioriteiten en voorlopig terughoudend zijn met nieuw beleid. Dat lijkt logisch. Er ligt al veel vastgesteld beleid en de focus moet wat ons betreft ook al liggen op uitvoering en hopelijk zien we dit terug in de koers van het college. Toch roept de uitspraak geen nieuw beleid vragen op. Betekent dit dat plannen waarvoor al middelen zijn begroot worden uitgesteld als blijkt dat het budget niet toereikend is? Worden investeringen doorgeschoven tot na de coalitievorming van maart volgend jaar? Wat betekent dit voor beleidsvoorstellen die gepland waren om binnenkort aan de raad te worden voorgelegd? Meneer Van Zutphen heeft er een aantal aangestipt. Kunt u tijdig inzicht verschaffen in projecten die u wenst te vertragen of niet? Wij geven graag in ieder geval onze prioriteiten voor de stad mee en hopen vandaag al op enkele antwoorden of in ieder geval op een toezegging richting november. Voorzitter, onderwijs in de binnenstad.

Wij verwachten dat de gesprekken met de Open Universiteit, Zuyd Hogeschool en de Universiteit Maastricht ook leiden tot concrete stappen en vervolgstappen. Kan het college dit jaar duidelijkheid geven over bijvoorbeeld mogelijke locaties en de tijdlijn die hiermee gemoeid gaat? Ook de realisatie van de nieuwbouw van het Herlecollege, het Grotiuscollege en de Vrijeschool blijft voor ons essentieel naast alle andere onderwijsinvesteringen. Wanneer en waar worden met name de laatste twee scholen gehuisvest en gaan deze investeringen onverkort door? Wat ons betreft, uiteraard wel. Dan het stukje woningbouw en herstructurering. Er moet versneld worden gebouwd en herontwikkeld. Dit moet niet alleen door subsidies binnen te halen, maar vooral door deze

Pagina 53 van 135

effectief in te zetten. Het college moet hierbij handelen in lijn met het woonfundament. Een evenwichtige voorraad is cruciaal voor de aantrekkelijkheid van de stad. Wij vragen daarom specifiek aandacht voor Hoensbroek Centrum, maar ook voor een concretisering van het Nassaupark met een integraal plan. Daar hebben we zojuist al wat over gehoord. Wij willen wel wat meer licht en duidelijkheid krijgen over de ontwikkelingen rondom het Willemskwartier. We vinden ook dat het langzamerhand tijd wordt voor duidelijkheid voor Versiliënbosch en Meezenbroek en dan met name dat concreet duidelijk wordt gemaakt welke woonprogrammering en welke gemeentelijke investeringen gemoeid zijn met de buitenruimte. Dan ten aanzien van het versnellen: de woontopafspraken hebben daar al iets over gezegd. Het is dan met name de nog te ontvangen realisatiestimulans van betaalbare woningen. Wij willen graag een voorstel ontvangen van het college dat die realisatiestimulans ook ten behoeve komt van alleen maar zaken die direct te relateren zijn aan woningbouw en dat het college die bijvoorbeeld bij voorkeur laat landen in een reserve transformatiefonds. Daar kunnen ze bijvoorbeeld de buitenruimte voor die ontwikkelgebieden mee organiseren. Dan hopen wij nog duidelijkheid te krijgen in de verdere concretisering van de scenario’s rondom de Varenbeuk.

Het is erg belangrijk dat die sportverenigingen weten waar ze aan toe zijn. Als we het dan toch over de locaties in Noord hebben, dan verdient het Nationaal Programma Heerlen Noord wat ons betreft een structurele langdurige ondersteuning en de programmalijnen moeten leiden tot zichtbare resultaten. Hoe borgen we dit structureel financieel? Maak dat in november graag duidelijk. Dan als laatste, die positieve positionering van Heerlen viel ons in de stukken wel ontzettend op. Wij steunen de inzet op een positieve profilering van alle wijken van Noord tot Zuid. Dit markeert een omslag van afwachten naar zelf regie nemen. Te vaak werd pas achteraf gereageerd op het vertrek van bedrijven of instellingen. Dat moet anders. Geen zelfmedelijden, maar zelfvertrouwen. Heerlen moet aantrekkelijker worden voor mensen, bedrijven, jongeren en organisaties die we hard nodig hebben. Tot slot, klopt de analyse van de Jongerenpartij dat het college met deze kaderbrief een nieuwe grondhouding neerzet richting de toekomst van de stad en kunt u dat nader toelichten? Tot zover. De voorzitter Dank u wel. Meneer Pauwels. De heer Pauwels, CDA Voorzitter, agendapunt 7 de kaderbrief. De kaderbrief is in feite een affaire tussen hoopvolle informatie en sombere prognoses. Hoopvol wat betreft dat als je de krant leest, dat het weer beter gaat met de economie. De burgers laten hun euro’s weer rollen.

Zo kopte de krant vandaag. Maar ook het feit dat we vandaag bericht kregen van het Rijk via de raadsinformatiebrief dat we eindelijk mogen gaan bouwen. Ik ga ervan uit dat het college in de startblokken staat om hiermee te beginnen. Het is inmiddels bekend en helaas is het ook al een keer genoemd dat het ravijnjaar 2026 wordt uitgesteld met twee jaar. Op het eerste gezicht denk je: dat is hoopvol. Dat zou wat lucht gaan scheppen, maar aan de andere kant is er ook nog de vrees dat de jeugdzorg nog harder getroffen zal worden. Nu hebben we als gemeente 2,4 miljoen euro ontvangen om de gevolgen van het ravijnjaar – ik heb het dan over 2026 – op te vangen. Wat gaat hiermee gebeuren? Claimt het Rijk dit wellicht terug of indien niet, wat doet het college er dan mee wat betreft de begroting? Is een nieuwe post overbrugging gevolgen 2028 misschien wel te overwegen? Simpel gezegd: is er de mogelijkheid een nieuw potje te maken? Dan het grootste zorgenkindje: de jeugdzorg. Heerlen staat erom bekend grote aandacht te hebben voor dit probleem. Ik citeer een wethouder van enkele jaren geleden: “Wij laten geen enkel kind aan zijn lot over in Heerlen.” Desondanks hangt er een donkere wolk boven de jeugdzorg. Door de besparing van het Rijk zou dit kunnen oplopen tot een tekort van bijna

Pagina 54 van 135

1 miljard landelijk. Voor een nieuwe raad en college ligt er vanaf 2026 een duidelijke uitdaging gebaseerd de begroting die wij in november zullen vaststellen. Daarom bij deze conform de opdracht van de volgende kaderbrief, alvast het advies aan het college te anticiperen op het doorgeschoven ravijnjaar en het beleid van de jeugdzorg nogmaals te bezien, heroverwegen en opnieuw te bekijken. Dan voorzitter – de heer Damen kwam er al mee – de gemeenschappelijke regelingen. Ik benader het vanuit een breder perspectief over toezicht van de provincie zoals uitvoerig toegelicht in de kaderbrief. Middels een memo uit december 2024 heeft de provincie een taakstelling opgelegd van 3,6 miljoen euro op onze gemeenschappelijke regelingen voor de jaren 2026 – 2028. Het is in de stukken van de diverse GR’en, bijvoorbeeld het zorg- en veiligheidshuis wat vandaag op de agenda staat – te zien dat deze hier ook daadwerkelijk gevolg aan geven. Desalniettemin, niet elke GR benoemt expliciet waarmee ze bezig zijn om hun taakstelling te realiseren. Kan het college informeren of op we op koers liggen met de GR’en? Oftewel, is het een reële aanname dat de taakstelling wordt gehaald door de te nemen maatregelen vanuit de GR’en? Ik breng hierbij de alinea’s in herinnering die wij communiceren richting de GR’en. Houd er rekening mee, we moeten bezuinigen en we moeten besparen. Dank u wel.

De voorzitter Dank u wel. Meneer Van den Berg. De heer Van den Berg, VVD Voorzitter, begroten is vooruitkijken, maar vooruitkijken zonder terugblikken is als sturen zonder spiegels. Wie goed kijkt, ziet dat we op een tweesprong staan. Doorgroeien of terugvallen. Kansen benutten of vertragen. De VVD kiest voor het eerste, altijd, maar dan wel op een verstandige en verantwoorde manier. Toch willen we iets benoemen en willen we het college graag iets meegeven. Dit is het laatste begrotingsjaar van deze coalitieperiode. Het is niet de bedoeling dat we als raad of college alvast over ons graf heen regeren. Dit is geen moment om visies op te leggen aan een volgend bestuur. Dit is een moment om richting te geven en niet om plannen dicht te timmeren voor anderen. Voorzitter, wat de VVD betreft zijn er drie harde uitgangspunten. We willen een sluitende begroting. We willen dat die begrotingen ook meerjarig houdbaar zijn. We willen realisme in ambities en geen luchtkastelen. De kaderbrief die voorligt is wat dat betreft een reality check. Vanaf 2026, 2027 of 2028 dreigt het ravijnjaar. Dit is niet omdat Heerlen slecht financieel beleid voert, maar laten we eerlijk zijn: omdat het Rijk zijn zaken nog niet op orde heeft. De herverdeling van het gemeentefonds treft vooral gemeentes zoals de onze, terwijl we eindelijk weer perspectief hebben.

Terwijl de stad eindelijk begint te groeien, worden we met de handrem erop gedwongen terug te schakelen. Dat is niet uit te leggen aan onze ondernemers en aan onze inwoners. We moeten dus keuzes maken. Het zijn pijnlijke keuzes, maar ook slimme keuzes. Voorzitter, de vergrijzing komt eraan. Dat is geen verrassing. Dat is een zekerheid. Meer ouderen betekent meer zorg, meer aangepaste woningen en meer ondersteuning. Daar moet je als gemeente op anticiperen. Dat moet niet volgend jaar, maar vandaag. Dat kan alleen als je financieel de zaken op orde hebt. De VVD zegt dan ook: begroten met een calculator en een kompas. Weten waar je heen wilt en weten wat het kost. Dat betekent dat we soms op de rem moeten trappen, want ambitie is prachtig, maar niet als het een crash tot gevolg heeft. Het gaat erom het juiste snijvlak te vinden tussen dromen en doen en tussen willen en kunnen. We zijn dan ook kritisch op het tempo van sommige ambities, want er ligt veel op tafel: 5.000 tot 7.000 woningen erbij, een groeifonds en onderwijsinstellingen naar het centrum. Het zijn mooie plannen en grote woorden, maar let op: we worden afgerekend op onze daden. Als VVD willen we woningen, niet weer visies. We willen kranen in de lucht en geen praattafels. We willen studenten en bewoners in onze binnenstad en geen stapels haalbaarheidssubsidies.

Pagina 55 van 135

Voorzitter, de VVD zegt al jaren: werk moet lonen. Ondernemen moet lonen en onderwijs moet aansluiten op de arbeidsmarkt. Dus ja, we juichen de samenwerking met Zuyd Hogeschool en de Universiteit Maastricht toe. Niet als prestigeproject, maar als strategische zet. Hoger onderwijs in de binnenstad versterkt namelijk de economie, de levendigheid en het vestigingsklimaat als het goed gebeurt met kwaliteit voorop. Niet alleen gevels vernieuwen, maar inhoud toevoegen. Over inhoud gesproken, als het gaat om bezuinigingen, willen we dat met beleid doen. De Ladder van Lodewijks is een prima instrument, mits juist toegepast. Het begint bij efficiëntie, schrappen waar het kan en versimpelen waar het moet. Pas als laatste moet je snijden in wat mensen direct raakt. De VVD is helder. Kwetsbare inwoners mogen niet het kind van de rekening worden, omdat Den Haag faalt. We moeten ook niet naïef zijn. Iedereen in deze stad gaat het voelen. Juist daarom moet die verdeling eerlijk zijn. Ook gelieerde partijen en gesubsidieerde instellingen zullen een bijdrage moeten leveren. Een generieke korting van 5 procent is dan niet onredelijk, maar noodzakelijk. Voorzitter, de gemeente zelf moet ook in de spiegel kijken. De eigen organisatie ontzien, terwijl we anderen korten. Niet met de VVD. Taken die niet meer passen, moeten we durven afbouwen. Projecten die niet renderen, moeten we stoppen.

Als afdelingen efficiënter kunnen, dan moet dat ook gebeuren. We verwachten van onze inwoners dat ze meebewegen en dan mogen ze dat ook van hun bestuur verwachten. Tot slot, voorzitter. De kaderbrief bevat een waarschuwing en een uitnodiging. De waarschuwing is helder. De financiële ruimte wordt kleiner. De uitnodiging is uitdagender. Durf te kiezen. Kies voor groei, maar wel met gezond verstand. Kies voor de ambitie, maar wel met discipline. Bovenal, kies voor beleid dat werkt. De VVD kiest niet voor tijdelijke lapmiddelen, maar voor structurele oplossingen. Niet voor politiek profileren, maar voor bestuurlijke verantwoordelijkheid. En ja, dat betekent soms dat we nee moeten zeggen tegen mooie plannen, omdat er belangrijkere dingen zijn die we kunnen. Laat deze kaderbrief geen papieren verplichting zijn, maar een springplank naar serieuze keuzes. Laat 2025-2026 het jaar worden waarin Heerlen niet terugvalt in het verleden, maar doorpakt naar de toekomst. Succes, college. De voorzitter Dank u wel. Meneer Dragstra. De heer Dragstra, D66 Dank u wel, voorzitter. Voor ons ligt de kaderbrief die de toon zet voor een bijzonder begrotingsjaar. 2026 is niet alleen het jaar van het doorgeschoven ravijnjaar, maar ook een verkiezingsjaar. D66 sluit volledig aan bij het voornemen van het college om een financieel gezonde uitgangspositie over te dragen naar een nieuw bestuur.

Dat getuigt van bestuurlijke verantwoordelijkheid. Tegelijkertijd schetst deze kaderbrief een zorgelijk beeld en een negatief beginsaldo van minimaal 8 miljoen euro. De marges om te bezuinigen zijn flinterdun. D66 vraagt nadrukkelijk om bestaanszekerheid en kansengelijkheid leidend te laten zien bij alle keuzes die gemaakt worden, ook als we gedwongen zijn om hoger in de Ladder van Lodewijks te opereren. De fundamenten van het sociaal domein moeten behouden blijven. De recent gepresenteerde scenarioanalyse onderstreept hoe cruciaal het is om structurele financiële afwegingen te maken. De toenemende kapitaallasten maken het noodzakelijk om scherp te prioriteren tussen instandhoudings- en ontwikkelingsinvesteringen, ook na 2029. D66 dringt aan op een zorgvuldig afwegingskader zoals ook in de motie toekomstige financiën die we toentertijd bij de begroting samen met de VVD hebben ingediend, zodat toekomstige generaties niet worden belast met onhoudbare keuzes. We zijn ook positief over – dat noemden we net ook al – de ambities rond dit kennis- en onderwijslandschap. De samenwerking tussen Maastricht University en Zuyd biedt kansen om Heerlen duurzaam te versterken als kennisstad. D66 wil dat deze plannen daadwerkelijk tot concrete opleidingen en aansluitingen op de arbeidsmarkt leiden.

Pagina 56 van 135

De beleidsluwte verder in de kaderbrief is begrijpelijk, maar mag geen vrijbrief zijn voor stilstand. Projecten als Heerlen Centrum, het Nieuw Heerlens Woonfundament, de herontwikkeling van Sportpark Varenbeuk en de verduurzaamheidsopgave moeten continuïteit krijgen. D66 vraagt aan het college om juist in dit jaar duidelijkheid te bieden over de borging en de voortgang van deze strategische ontwikkelingen en gebiedsontwikkelingen. Te meer, omdat dit type ontwikkelingsinvesteringen direct van invloed zijn op toekomstige begrotingsruimte zoals ook in de scenarioanalyses staat. Voorzitter, tot slot vindt D66 het belangrijk om de inzet op duurzaamheid structureel in onze begroting op te nemen. Juist in deze financieel krappe tijden moeten we voorkomen dat duurzaamheidsinvesteringen het kind van de rekening gaan worden. D66 roept het college op om hiervoor met meerjarige dekking te komen en dit te waarborgen. Tot zover. De voorzitter Dank u wel, meneer Nefjodov. De heer Nefjodov, GroenLinks Voorzitter, deze kaderbrief zegt terecht: 2026 wordt een jaar voor voorzichtigheid. Er is aandacht voor een solide basis, voor bestaanszekerheid, voor het versterken van het centrum en voor een robuustere arbeidsmarkt. Dat steunen wij, maar één ding valt op: het woord klimaat duikt in deze kaderbrief alleen op in het woonbeleid en verder niet.

Buiten de woonvoorraad lezen we vrijwel niks over natuur, ons ecosysteem, vergroening, hittestress en wateroverlast voor de meest kwetsbare inwoners. Dat terwijl extreme hitte, droogte en piekbuien geen pauze nemen, omdat wij wel even op de rem trappen. Wat GroenLinks betreft, mag financiële rust niet betekenen dat de klimaatopgaves stilvallen. Juist nu kun je met kleine ingrepen veel doen. Een boom extra in een versteende straat, meer groene pleinen en speelplekken, slimme regenwateropvang in wijken, het onderhouden van wadi’s en groenstroken en meer biodiverse planten. Onze oproep is: houdt de basis op orde, ook de groene basis. We zijn al mooi op weg. Voor de toekomst mag dit ook zo blijven, want zonder dat fundament bouwt geen enkel nieuw college straks verder. Dank u wel. De voorzitter Dank u wel. Mevrouw Géron. Mevrouw Géron, Partij voor de Dieren Dank u, voorzitter. Ook Partij voor de Dieren begrijpt de noodzaak van investerings- en beleidsluwte, maar een aantal belangrijke zaken mogen niet tot stilstand komen. Midden voor de ingang van de raadszaal staat de stoel van de toekomst. Daar wil ik aandacht voor vragen. Deze is in 2022 hierheen gebracht door leerlingen van het Broeklandcollege om hier in deze raad in te brengen dat we rekening moeten houden met hun toekomst en hun leefwereld.

Daarom vraagt Partij voor de Dieren om tot een begroting te komen die de rechten van dieren, natuur, mensen nu en toekomstige generaties serieus neemt en als een fundament van gemeentelijk beleid hanteert. Dit vraagt keuzes die verder reiken dan economische winst op korte termijn. Bij de groeiambitie naar 100.000 inwoners zetten wij een paar vraagtekens, maar één expliciet verzoek daarbij is dat deze groei niet ten koste mag gaan van natuur- en landschap. We pleiten voor een biodiversiteitsparagraaf bij ruimtelijke plannen en een nulmeting biodiversiteit. Tot slot, we grijpen de noodzaak van pijnlijke keuzes, maar willen de inwoners echte zeggenschap krijgen in het bepalen van de bezuinigingsrichting, dan mag participatie geen formaliteit zijn. Geef burgers instrumenten om alternatieven aan te dragen en te kiezen via bijvoorbeeld burgerpanels of digitale raadplegingen. Zorg voor draagvlak middels een democratisch proces als het aankomt op bezuinigingskeuzes. Tot zover, dank u.

Pagina 57 van 135

De voorzitter Dank u wel. Meneer Daamen, Partij Hoensbroeks Belang. De heer Daamen, Partij Hoensbroeks Belang Dank u wel, voorzitter. Het voordeel als je als laatste praat, is dat alles al is verteld. Mevrouw Schreurs heeft net tijdens de zomernota het één en ander aangekaart, dus ik ga niet in herhaling vallen. Over Hoensbroek Centrum is het nodige gevraagd en gezegd. We zijn blij om te horen dat andere partijen de prioriteit daarvan ook erkennen en daar achterstaan. De zorgen over buurtorganisaties zijn uitgesproken. We hebben het ook gehad over verenigingen en ruimtes, over de beschikbaarheid van de sportvoorzieningen. Het Veiligheidshuis is wel een puntje dat we eindelijk dit jaar kunnen aftoepen Verder moet dan de spreiding van de woningbouw op het gebied van sociale huur, middenhuur en hooghuur de nodige aandacht blijven houden en krijgen. We moeten zorgdragen voor een juiste spreiding. Over de GR’en en de taakstellingen zijn ook al de nodige vragen gesteld. Natuurlijk is het ziekenhuis ook een belangrijk item. Projectbureau Heerlen Noord heeft weer een aangetoond dat ze op de goede weg zijn en blijven. Ik ben ook blij om te horen dat verschillende partijen daar nu ook volledig overtuigd zijn van de positieve inbreng van dat bureau. 22,6 miljoen is weer een mooie stap wat wij binnengehaald hebben. Hopelijk volgt er nog veel meer.

Kansen benutten is wat ik het college wil meegeven. Laten we niet verzanden in onderzoeken, maar pak door, toon lef en niet investeren is later de rekening gepresenteerd krijgen. Tijd is niet te koop, dus maak er gebruik van. Blijf vooral lef tonen. De voorzitter Dank u wel, meneer Jacobs. Meneer Jacobs, Forum voor Democratie Dank u wel, voorzitter. Ik zal het kort houden. Wat ik een beetje mis in de kaderbrief en dit is nu mijn derde kaderbrief, dat is – dan begin ik weer – een visie, misschien dat het college daar straks iets op kan zeggen, op onze schuldenpositie. Als ik naar de jaarrekening 2024 kijk, dan hebben we als gemeente 309 miljoen aan schuld. We rekenen op dit moment met 1,5 procent rente, dus dat betekent dat er al 4,8 miljoen van ons geld niet besteed kan worden aan iets anders. Stel je voor, die rente stijgt naar 3 procent, dan hoef ik niet voor te rekenen wat voor risico’s dat voor de gemeente inhoudt. Tijdens de laatste begrotingsbehandeling in november was geprognosticeerd dat we in 2018 zouden toegaan naar een schuld van 424 miljoen.

Als je gaat rekenen wat dat al voor een rentelast met zich meebrengt … Ik heb een concrete vraag aan het college: is in die zin voor het college – ik heb die vraag al eens vaker gesteld, dus ik denk niet dat ik daar een antwoord op krijg – er nu een bepaald bedrag waarbij je zegt: dit is een maximum? Boven dit maximum gaan we niet, want dan wordt ons risico vele malen te groot, zeker omdat we niet weten – we rekenen nu met 1,5 procent rente – wat het over drie of vier jaar is. Wellicht dat de interim wethouder van financiën daar een visie van het college over kan geven. Ik hoorde net de jeugdhulp voorbijkomen. In de kaderbrief wordt er ook op geattendeerd dat we extra kosten voor de jeugdzorg hadden. Als je kijkt bij een toelichting bij de jaarrekening, dan staat er: wachtlijsten capaciteitsgebrek bij JENS. Ik citeer even: “Zorgaanbieders hebben te maken met financiële tekorten, waardoor continuïteit van zorg onder druk staat. Er zijn risico’s op het gebied van wachtlijsten en onvoldoende passend aanbod.” Nu vroeg ik mij af als ik die zinsneden lees: op dit moment kan heel veel zorg niet worden uitgevoerd, omdat de partijen zitten met een tekort.

Stel je voor dat die tekorten worden opgelost en dat elke jeugdige kan worden geholpen, dan zou dat betekenen dat de kosten voor de jeugdzorg toch nog meer uit gaan dijen? Want we hebben het nu alleen maar op basis van de huidige capaciteiten. Dus als iedereen zou kunnen worden geholpen in de jeugd op dit moment, zou de wethouder daar dan een inschatting van kunnen geven? Stel je voor dat alle wachtlijsten nou

Pagina 58 van 135

opgelost zijn, wat zouden dan de totale extra kosten van de gemeente Heerlen zijn? Ik weet niet of ze daar ongeveer een antwoord op kan geven. Dat was het wat mij betreft. De voorzitter Dank u wel. Volgens mij zijn er we erdoorheen voor de eerste termijn. Dan geef ik het woord aan het college. Ik begin bij wethouder Peters. Wethouder Peters Meneer de voorzitter, dank u wel. Allereerst dank voor al uw inbreng die ons verder helpt in het proces om te komen tot de volgende begroting. Laten we eerlijk zijn: de discussie vandaag rondom deze kadernota heeft dit voornamelijk als insteek. Ik hoorde een aantal van u spreken over lef. Dit college doet ook niet anders dan zeilen op het scherpst van de snede, juist ook om – daar hebben we het net bij de jaarstukken ook even over gehad – het maximale maatschappelijke rendement op al onze financiën voor onze stad te kunnen realiseren. Dat blijven we dus ook doen. Dat verklaart ook de grondhouding richting de toekomst van onze stad, waar we tegelijkertijd – een aantal van u refereerde daar wederom aan - afsteven op en jaar waarin ook verkiezingen zijn. Dat is ook een jaar waarin we hebben dat we dat voor de komende raad en het toekomstige college op een goede manier willen achterlaten, zodat ook daar de juiste keuzes worden gemaakt en ze niet worden opgezadeld met veel onmogelijkheden. Er zijn nog een aantal inhoudelijke vragen gesteld.

Ik pak ze even samen vanuit zowel financiën als ook van de andere deelportefeuilles. Meneer De Groot van de OPH, u heeft het over het groenareaal en het onderhoud. We hebben met u een afspraak gemaakt over het kwaliteitsniveau. Dat kwaliteitsniveau kan verschillen per soort. Bijvoorbeeld de centra zijn een bepaald kwaliteitsniveau. Woonwijken zijn een bepaald kwaliteitsniveau. Bedrijventerreinen ook, et cetera. In de basisbegroting beweegt het groenareaal daarin mee. Het is niet zo dat als er een getal x voor onderhoud is, dat op het moment dat er meer groen is, er minder geld per vierkante meter is. Dat wordt daarna opgeplust op basis van het aantal vierkante meters dat er in dat jaar bijgekomen is. Daarmee houden we ons aan de afspraak. Ik herken ook voor een gedeelte wat u schetst. Wij beoordelen dat dus niet kwantitatief, maar kwalitatief. De intaketafel waar u het ook terecht over heeft, is inderdaad drie maanden dicht geweest. Die intaketafel is op dit moment weer open, dus op het moment dat er initiatiefnemers zijn met initiatieven, dan kunnen die zich daar weer melden.

We hebben in die tussentijd best wel alle zeilen bijgezet om juist ook de prioriteiten op een fatsoenlijke manier te kunnen stellen op basis van woningbouwprojecten met de grootste impact die we ook hebben kunnen koppelen aan de capaciteit die wij aanwezig hebben om zo de komende tijd het snelst meters te kunnen maken, wat we volgens mij allemaal graag willen zien in deze stad. Het college wil ook graag meer bouwkranen zien. Dan het financieel overzicht voor het Romeins Museum, het zwembad en de Royal. Die zeg ik u bij deze toe. Alleen 1 augustus zal moeilijk gaan. Dat zal in september zijn, maar we gaan in ieder geval die matrix zoals u die vraagt, aanleveren. Dan meneer Van Zutphen. De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen (interruptie) Sorry, voorzitter. Mag ik heel even? De voorzitter Interruptie met de heer De Groot. De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen (interruptie) Voor de duidelijkheid, betekent dat in plaats van 1 augustus, 1 september? Wethouder Peters

Pagina 59 van 135

Meneer de voorzitter, ik heb zojuist gezegd: in september wordt die aangeleverd. De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen (interruptie) In september. Wethouder Peters We doen ons best om die zo vroeg mogelijk in september aan te leveren. De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen (interruptie) Dat kan dus ook de laatste dag in september zijn. Dan is het al oktober. Wethouder Peters Ik vind het prima dat u ook daar zo scherp op bent. Wij gaan ons best doen om dat zo snel mogelijk in september en het liefst in de eerste helft van september klaar te krijgen, maar we zijn wel afhankelijk van de voorbereiding die daarin zit. De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen (interruptie) Het is een momentopgave. Het is toch cijfers bij elkaar harken? Wethouder Peters Dat zou u zo kunnen zeggen, alleen gaat daar vaak meer achter schuil om een fatsoenlijk financieel overzicht ergens … De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen (interruptie) Als ik het goed begrijp, is het in de eerst helft van september. De voorzitter We doen een poging om in de eerste helft van september dit op te lossen. Wethouder Peters Dan meneer Van Zutphen. Ik herinner hem graag aan zijn eigen uitspraak: “Een wethouder alleen is niets.” Daarmee heeft u ook volkomen gelijk als het gaat over de regel die hij benoemt dat … Binnen dat kernthema lijkt ons dat ook logisch.