Conceptnotulen gemeenteraadsvergadering Heerlen 6 en 7 november 2024

Dat wil zeggen: u verhoogt de woonlasten ver boven de inflatie. Kunt u aangeven of dit een incidentele actie is of dat die doorloopt tot en misschien zelfs na 2028? De staat van de reserves is substantieel. Moeten alle reserves zoals genoemd in stand blijven, met andere woorden zijn ze nog actief of kunnen enkele reserves op gaan in de algemene reserve om van daaruit middelen in te zetten ter compensatie van de lastenverzwaring en/of investeringen? Voorzitter, hoe zit dat nu met het zwembad in de kerk? Is het correct dat we wel een voorbereidend onderzoek hebben gedaan, maar op dit moment de pauzeknop hebben ingedrukt? En zo ja, hoe komt dat tot uitdrukking in de begroting? En in het verlengde hiervan: welke ambities zijn nog niet verwerkt in de begroting en kunt u daar een prioritering aan geven?

Pagina 39 van 202

Voorzitter, voor de VVD is het belangrijk dat de financiën, meerjarig, ook na 2028 op orde zijn. Want je wilt een volgende raad en college niet opzadelen met onmogelijkheden. In het verlengde hiervan legt de VVD een motie voor. Voorzitter, wonen is altijd een bijzonder aandachtsveld voor de VVD. Zo constateren we dat dit thema al jaren gespreksstof is, maar de prestatie achter blijft bij de verwachtingen. Zo namen we bij de algemene beschouwingen van 2023 een motie aan waarbij wij u vroegen deze raad binnen zes maanden te informeren op welke wijze u een faciliterende invulling gaat geven aan een actiever grond- en vastgoedbeleid om onder andere woningbouwinitiatieven te ondersteunen en meer in het bijzonder grondgebonden woningen bij voorkeur levensloopbestendig. Kunt u aangeven wat u hiermee heeft gedaan? Dat we gisteren een persbericht mochten ontvangen over het Nieuw Heerlens Woonfundament is hoopvol en we kijken dan ook uit naar de behandeling begin 2025. 33 procent van de werknemers die in Heerlen werken, wonen niet in Heerlen. Een belangrijk argument om er niet te gaan wonen is dat onze stad kennelijk niet aantrekkelijk is en omdat er ook geen passende woningen zijn. Het ontbreekt bijvoorbeeld aan aantrekkelijke grondgebonden woningen in de categorie van 350.000 tot 600.000 euro. Het zijn woningen zowel onder- als iets boven de NHG-grens.

Hoewel het aanbod de vraag bepaalt, ontbreekt er aanbod dat afgestemd is op de vraag. Het aanbod van woningen in Heerlen moet beter. Zo gaat er veel aandacht naar huurwoningen van corporaties uit, zie bijvoorbeeld de RIB van maart van dit jaar, prestatieafspraken jaarschijf 2024 met het onderliggend STEC-rapport. Begrijp ons niet verkeerd, sociale- en reguliere huurwoningen zijn belangrijk voor de woonbalans in onze stad. Wij zijn echter van mening dat een eigen koophuis cruciaal is voor het aantrekken van jonge professionals en gezinnen die op zoek zijn naar een duurzame woonplek. Wat ons betreft is het de schakel in de ketting om naar 100.000 inwoners in onze stad toe te werken. Maar let wel: ambitie hebben is een, plannen voorbereiden is twee en realiseren is drie. Vooralsnog blijft het hangen bij veel praten. Voorzitter. Vanuit dat gegeven kan ik aangeven dat marktpartijen steen en been klagen over de traagheid van handelen door de gemeente Heerlen. Ze geven aan dat de gemeente besluiteloos is, veel onnodige drempels opwerpen, hetgeen resulteert in onnodig tijdverlies en onnodige extra kosten. Feedback op initiatieven en procedures lopen zo lang dat er zelfs ontwikkelaars Heerlen links laten liggen. Het is vaker tegen elkaar, soms zelfs tot aan de rechtbank, in plaats van naast elkaar staan. Dat moet anders.

Zo roepen wij u op om net als de bestuurders van een 14-tal grote steden in samenwerking met marktpartijen zich aan te sluiten bij het initiatief Citydeal Toekomstbestendig Bouwen om steden duurzamer, gezonder en sneller te laten groeien. Want zoals u wellicht weet, gaat het kabinet een realisatiestimulans woningbouw voor gemeenten invoeren waarbij niet het plan, maar de prestatie wordt beloond. Voorzitter, in het verlengde hiervan: hoe gaat het college er voor zorgen dat er meer tempo gemaakt wordt in de besluitvorming van bouwinitiatieven? Hoeveel grondgebonden koopwoningbouwplannen zijn nu in procedure? Hoe gaat u actiever faciliteren bij het zogenaamde straatje bij bouwen? Waar kunnen wij u bij de komende algemene beschouwingen op aanspreken? Voorzitter, talenten aantrekken is ook letterlijk werknemers aantrekken voor je bedrijf en daarmee onze stad. Denk bijvoorbeeld aan de woonbehoefte waar ik zojuist aan refereerde. Maar dat geldt ook voor het aantrekken van werkgevers die op hun beurt weer aantrekkelijke werknemers willen. Het nieuwe narratief vraagt om vernieuwende ideeën, maar roept ook op om samen op te trekken. Samen met het bedrijfsleven en instellingen moeten we initiatief, lef en doorzettingsvermogen tonen. Hoe geweldig zou het zijn als we morgen en het liefst samen met de Rijksoverheid een groeifonds oprichten waar toekomstige werknemers van cruciale

Pagina 40 van 202

bedrijven die komen wonen en werken in Heerlen of Parkstad, tijdelijk een maandelijkse bijdrage krijgen in bijvoorbeeld hun huisvestingslasten of anderszins. Iedereen kent nog wel de premieA-regeling uit de jaren 80 en de jaren 90. Wat ons betreft is het een fonds waar ook bedrijven of nader te kwalificeren stakeholders in kunnen participeren om het voor nieuwe werknemers aantrekkelijk te maken om in onze stad te komen leven. Voorzitter, voor de VVD is dit aanleiding om een motie in te brengen om dit te gaan onderzoeken en raad voor de zomer van 2025 te informeren. Voorzitter, een andere belangrijke schakel in de reputatie van onze stad is veiligheid en het veiligheidsgevoel. Het baart de VVD zorgen dat een aantal indicatoren fors toenemen in de laatste twee jaar. Een paar voorbeelden: verwijzingen naar bureau Halt stegen met 145 procent, winkeldiefstallen stegen met 65 procent, geweldsmisdrijven stegen met 20 procent, vernielingen stegen met 22 procent en drugsmisdrijven stegen met 67 procent. Voorzitter, we hebben in het verleden veel bereikt met Operatie Hartslag. Het is daarom zaak om de problematiek niet door de vingers te laten glippen. De VVD staat daarom pal achter dit college in haar strijd voor meer politiecapaciteit. Tegelijkertijd zullen we zelf zeer kritisch moeten kijken waar we onze BOA capaciteit op in willen zetten.

Wat de VVD betreft is dat niet de klikkende Heerlenaar die belt omdat zijn buurman te veel snoeit. Voorzitter, ik ga afronden. Nog te vaak merken we in onze stad een sfeer van negativisme. Zelfmedelijden, slachtofferschap en het aanwakkeren van boosheid, net als betutteling en onnodige regelgeving. Als we blijven benadrukken dat we sociaal zwak staan, dat er veel armoede is, dat het opleidingsniveau lager ligt dan elders in het land en dat verandering ver weg lijkt, dan zal dit ook zo blijven. We bieden als stad volop kansen, maar het vraagt van het individu de moed om die uitgestoken hand aan te nemen. Er zijn goede voorbeelden in de stad, zoals bij de Bovengrondse Vakschool waar welwillende mensen met een steuntje in de rug de juiste richting inslaan. We moeten duidelijk blijven maken dat iedereen zelf verantwoordelijkheid draagt voor zijn of haar toekomst. Achterstand hoeft geen vaststaand gegeven te zijn. De VVD gelooft dat we kunnen ombuigen en nieuwe wegen kunnen inslaan, mits we vertrouwen op het lef, de creativiteit en het doorzettingsvermogen van onze inwoners en ondernemers. Laten we kansen blijven maken voor onze huidige en toekomstige inwoners van onze stad. Dank u wel. De voorzitter Dank u wel. Zijn er vragen aan de heer Van den Berg? Ik zie meneer De Groot, meneer Van Zutphen en meneer Nefjodov. Meneer De Groot.

De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen (interruptie) Dank u, voorzitter. Ik wil specifiek terugkomen op datgene wat de heer Van den Berg aangeeft rondom de verhoging van de woonbelastingen. Als ik het me goed herinner, stelde hij de vraag: hoe gaat dat dadelijk na 2028 er structureel uit zien? Maar ik ga ervan uit dat de heer Van den Berg dat onderdeel heeft opgepikt in mijn betoog. Namelijk dat wij een motie gaan indienen, omdat wij vinden dat datgene wat de inflatiecorrectie op dit soort belastingen … Die is nu 2,8 procent. Wij gaan hem nu naar 5 procent verhogen. Even los van of dat structureel is of niet, hoe staat de VVD daartegenover? Te meer omdat we natuurlijk hebben afgesproken dat we zo zullen handelen dat we de Ladder van Lodewijks zouden hanteren. Het was nota bene een initiatief van een partijgenoot van u, waarbij we als allerlaatste in een bezuinigingsoperatie de belastingen voor de burgers zouden gaan verhogen. Dus ik ben heel erg benieuwd hoe de VVD hierin staat. Ik ga ervan uit dat ze onze motie in dat kader zullen ondersteunen. De voorzitter Meneer Van den Berg.

Pagina 41 van 202

De heer Van den Berg, VVD Op het laatste kan ik u aangeven dat we zeer zeker goed naar die motie gaan kijken. Natuurlijk zijn de lasten voor onze burgers een belangrijk onderwerp. Maar stelt u nou eens voor dat de gemeente Heerlen een bedrijf is. Eigenlijk is het ook wel een bedrijf. Waar we mee van doen hebben, is natuurlijk het spel van de kosten en het maken van de keuzes daarin. Daar hoort bij dat je moet kijken waar je de centen vandaan haalt en waar je de centen bij inzet. Ik zei ook in mijn betoog dat we niet angstig hoeven te zijn voor een grosso modo 5 procent bezuiniging op het geheel om onze ambities waar te kunnen maken. We moeten juist kijken welke goede afwegingen we daarin maken. Als we kijken naar die Ladder van Lodewijks, dan ga ik ervanuit dat voor het college – en zij zullen dat ongetwijfeld in hun beantwoording naar voren laten komen – een van de laatste stappen juist is geweest om deze verhoging van de onroerende zaakbelasting te doen om deze begroting integraal voor elkaar te krijgen. Op uw antwoord of ik ga kijken naar mijn motie: ja, daar gaan we goed naar kijken. We gaan zeker goed luisteren naar wat de reflectie van het college hierop is. De voorzitter Aanvullend, meneer De Groot.

De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen (interruptie) Mag ik dan concluderen dat u er op voorhand al van uitgaat dat het college goed heeft gekeken naar al die andere stappen die voor een belastingverhoging liggen in de kader van de Ladder van Lodewijks, dat dit voldoende uitgenut is en daar geen enkele andere mogelijkheden meer zijn om de begroting kloppend te maken dan behalve die verhoging naar 5 procent van de woonbelastingen? Mag ik dat zo concluderen? De heer Van den Berg, VVD Ja, vooralsnog heb ik er alle vertrouwen in dat dit college de juiste keuzes en afwegingen heeft gemaakt om dit aan ons voor te leggen. De voorzitter Dank u wel, meneer Van Zutphen. De heer Van Zutphen, SP (interruptie) Voorzitter, ik kijk met enige sympathie naar uw motie groeifonds. Maar ik zie daar wel addertjes onder het gras. We gaan voor mensen met wie het misschien best wel redelijk gaat toch maar woonlasten betalen. Ik kan me voorstellen dat je dit dan in sommige gevallen doet als dat echt van strategisch belang is voor de gemeente Heerlen. Dan noem ik een duidelijk voorbeeld: het ziekenhuis. We hebben net in onze bijdrage gezegd: wij zijn graag aan zet om nu voor extra personeel van het ziekenhuis te zorgen.

Bent u het met mij eens dat je dit echt wel heel selectief moet doen in plaats van willekeurig voor iedereen die in Heerlen komt wonen met een redelijke beurs de woonlasten te gaan betalen? De heer Van den Berg, VVD Meneer Van Zutphen, ik zie het als volgt: met mijn betoog en met de motie die ik inbreng, plant ik een zaadje in Heerlense grond. Het is aan de hoveniers hier achter mij om ervoor te zorgen dat dit een mooi boompje gaat worden en op welke wijze zij dat met de allerbeste kunstmest gaan voorzien, zodat we daar een boom hebben om die stip aan de horizon te hebben van die 100.000 inwoners in onze stad. Het is aan hen. Ik zou bijna zeggen: geef ze daar de vrijheid om

Pagina 42 van 202

dat te onderzoeken wat in het belang van onze stad is. Daarbij moet er rekening mee worden gehouden dat als we een hele hoop miljonairs aantrekken – wat best goed is voor onze stad en onroerendezaakbelasting enzovoorts – dat dit misschien een andere bijdrage is dan de verpleegkundige die ervoor kiest om toch in het mooie zuiden en onze stad te komen wonen, omdat we hier een ziekenhuis hebben waar uitdagingen zijn en waar ze net zoveel verdient als in het ziekenhuis in Amsterdam. De voorzitter Aanvullende vraag in het kader van eigen huis en tuin. De heer Van Zutphen, SP (interruptie) Voorzitter, kunnen we die mensen achter u inhuren om de heg te snoeien bij mij thuis? De heer Van den Berg, VVD Als het een beetje snoeien is wel. Maar als het echt om kappen gaat, dan hoop ik niet dat zij uit de benen komen. De voorzitter En nevenactiviteiten moeten wel bij de voorzitter worden gemeld. De heer Van den Berg, VVD Ja, precies. De voorzitter Meneer Nefjodov. De heer Nefjodov, GroenLinks (interruptie) De VVD noemt veiligheid als prioriteit, maar spreekt alleen over repressieve maatregelen zoals politie en BOA’s.

Waarom heeft u in uw betoog geen aandacht geschonken voor preventieve maatregelen zoals jeugdprogramma’s, buurtcohesie en sociale projecten die criminaliteit bij de wortels aanpakken? De heer Van den Berg, VVD Daar heb ik geen aandacht aan geschonken, want we hebben een enorme brij in dit huis van heel veel regeltjes en heel veel zaken die we voor mensen inmiddels al regelen. Als je bij wijze van spreken naar de gemeente Heerlen belt, dan krijg je altijd eerst de burgemeester aan de lijn. Als je daaraan het probleem voorlegt, dan is er altijd ook wel iets te vinden daarin. In mijn betoog heb ik de vinger willen leggen op problemen die er in onze stad zijn. Ik ben dadelijk benieuwd naar de reflectie van de man die altijd als eerste aan de telefoon is hier als je de gemeente Heerlen belt naar aanleiding van deze cijfers. De voorzitter Dat gaat zeker gebeuren. De heer Leers. De heer Leers, Hart-Leers (interruptie) Meneer de voorzitter, dank u wel. Ik hoorde meneer Van den Berg spreken over toename van allerlei negatieve cijfers. Daarmee had hij een vergelijking voor alleen in Heerlen. Kan hij bevestigen dat als je die cijfers vergelijkt met het landelijk gemiddelde, die cijfers nog vele malen hoger zijn en daarmee nog negatiever pieken?

Pagina 43 van 202

De heer Van den Berg, VVD Bedoelt u dat de cijfers landelijk hoger zijn of zijn ze in relatie in Heerlen veel hoger? De heer Leers, Hart-Leers (interruptie) Ik neem aan dat toen u uw betoog schreef dat u de cijfers heeft bekeken en het voorgaande jaar in Heerlen heeft bekeken, maar dat u die cijfers ook heeft afgezet ten opzichte van landelijke cijfers. Als u ze dan afzet ten opzichte van de landelijke cijfers zoals het hier in de stukken staat, dan zie je dat het merendeel van de cijfers in Heerlen een heel behoorlijk stuk hoger ligt dan het landelijk gemiddelde en nog veel hoger dan als je onderlinge Heerlense jaren met elkaar gaat vergelijken. Heeft u dat gezien of gaat u dat nog even naslaan? Want dat maakt het er zeker niet beter op. De heer Van den Berg, VVD Nee, maar dat heb ik gezien. Daarom is het juist zorgelijk. Wij moeten er bovenop zitten, om ervoor te zorgen dat deze cijfers omgebogen worden, want het is natuurlijk diep en diep triest als je kijkt naar de landelijke cijfers en naar waar onze jeugd aan het ontsporen is. Ik durf bijna te stellen dat je het misschien helemaal niet meer fatsoenlijk omgebogen krijgt. Moet je heel veel aandacht geven aan doelgroepen die toch niet willen ombuigen of moet je juist investeren in mensen waar je wel wat mee kan? De voorzitter Dank u wel. Er is nog een vraag van de heer Van Zutphen.

De heer Van Zutphen, SP (interruptie) Voorzitter, er stond van de week een interessant artikel nota bene in de Limburger over het verschil in criminaliteitsaanpak tussen Zweden en Denemarken. Ik weet niet of u dat gelezen heeft, maar anders zou u dat zeker moeten doen. In Zweden is alleen repressie en dat blijkt niet te werken. In Denemarken is er een combinatie van repressie en zorg, net zoals bijvoorbeeld de Heerlense aanpak Hartslag. Zou dat toch niet een betere combinatie zijn dan alleen maar in het wilde weg repressie? De heer Van den Berg, VVD U weet dat de VVD een partij is van law en order, waarbij we graag met misschien wel strakke hand de regels willen handhaven. Maar ik snap wat u zegt dat soms een compliment geven beter werkt dan dat je daar met de stok begint te slaan. Ik ga ervan uit - en ik ben maar een simpel raadslid – dat met name de uitvoerders van het beleid hier in Heerlen weten wat de juiste middelen zouden zijn om jongeren hierop aan te spreken. De voorzitter Meneer Verreck heeft nog een vraag. De heer Verreck, PvdA (interruptie) Excuses meneer de voorzitter. Ik werd getriggerd door de opmerking van de heer Van den Berg dat hij maar een simpel raadslid is. Heeft u wel contact met uw landelijke fractie en is er wel een soort structuur tussen de VVD en de landelijke fractie of is dat niet zo? Ik was daar benieuwd naar. “Simpel raadslid” triggerde mij toch.

Begrijpt u dat? De heer Van den Berg, VVD

Pagina 44 van 202

Leuk dat u dat vraagt. We hebben zeker landelijke contacten. We worden daar goed in gevoed. Dat doet onze partij meer dan uitstekend. De voorzitter Meneer Jacobs. De heer Jacobs, Forum voor Democratie (interruptie) Dank u wel, voorzitter. U heeft het niet benoemd, meneer Van den Berg, maar we hebben het in het begin van een van de bijdrages gehad over Blender waar de Hogeschool Zuyd zou komen op de Promenade. We hebben het over de huurprijs gehad. Wat is de mening van de VVD daarover? De heer Van den Berg, VVD Meneer Jacobs, ik moet u eerlijk zeggen dat ik daar enigszins teleurgesteld over ben. Ik zal u zeggen waarom. Blender heeft bij het Maankwartier gezeten tegen een zeer substantiële huurprijs. Geeft aan dat daar de mogelijkheden niet meer zijn om de zaak verder door te exploiteren om welke reden dan ook en wordt in de gelegenheid gesteld om op een van de meest prominente plekken in Heerlen op basis van een leegstandscontract tegen een appel-en-een-eiprijs te gaan zitten. Nu kun je wel zeggen dat vanuit een sociale inborst of vanuit een culturele inborst dat het heel belangrijk is om dat te doen.

Het is ook belangrijk, maar ik probeer daarbij wel de reflectie te houden dat het een serieuze concurrentievervalsing is ten opzichte van andere ondernemers die we in de binnenstad hebben zitten en die vaak vele duizenden euro’s per maand moeten betalen dan het culturele publiek wat daar in het voormalig Van Harenpand is gaan zitten. Ik kijk uit naar de beraadslagingen die we in de komende commissie gaan hebben bij ROLO hierover en u proeft een beetje dat ik er faliekant op tegen ben. De voorzitter Mensen, dit is het einde van dit betoog. Ik ga echt naar een stukje schorsing. We hebben afgesproken dat we na twee uur – en we zitten hier nou bijna 2,5 uur – even zouden stoppen. Professor Scherder zegt ook altijd: bewegen. U mag van mij 10 minuten bewegen tot half 5. Dank u wel. Ik schors de vergadering. Schorsing De voorzitter Dames en heren, ik heropen de vergadering. U heeft een heerlijk beschuitje met muisjes gekregen ter ere van de geboorte van Noam. Dat is de prachtige zoon van Casper en zijn vrouw. Het is een fantastisch kereltje. Casper zou het natuurlijk enorm waarderen om hem vanavond nog even te zien. Dus ik roep u op om uw snelheid iets te verhogen. Het woord is aan de heer Jacobs van Forum voor Democratie. Meneer Jacobs. De heer Jacobs, Forum voor Democratie Dank u wel, voorzitter.

Hoe langer ik namens FVD deel uitmaak van deze gemeenteraad, hoe meer ik het gevoel heb dat ik terecht ben gekomen in een soort van parallelle wereld. In de parallelle wereld van de gemeente Heerlen lijkt het alsof geld aan de bomen groeit en niemand verantwoording hoeft af te leggen voor mismanagement of verspilling. Terwijl ondernemers worstelen met toenemende lasten en burgers geconfronteerd worden met bezuinigingen, blijft de gemeente projecten financieren alsof er geen limiet is. Het lijkt allemaal

Pagina 45 van 202

deel van een realiteit waarin financiële verantwoordelijkheid niet bestaat. Ondanks de duidelijke tekortkomingen, lijkt niemand erop afgerekend te worden. Ik begrijp nu ook wat een van mijn favoriete economen bedoelde met zijn uitspraak dat er vier manieren van geld uitgeven bestaan. Twee ervan zou ik met u willen delen: je kunt je eigen geld aan jezelf uitgeven. Wanneer je dat doet, ben je erg voorzichtig met waar je het aan besteedt en probeer je het meeste uit je geld te halen. Je kunt ook andermans geld aan iemand anders uitdelen. Als je andermans geld aan iemand anders uitgeeft, maak je je niet druk om hoeveel het kost en evenmin om wat je ervoor krijgt. Dat is de overheid. Voorzitter, dit vat de kritiek op overheidsuitgaven kernachtig samen. De efficiëntie en zorgvuldigheid nemen af wanneer mensen het geld van anderen uitgeven. Met andere woorden, overheidsinstanties bezitten niet dezelfde prikkels om efficiënt om te gaan met geld, omdat zij niet direct de gevolgen ondervinden van slechte uitgavenbeslissingen. Er is geen concurrentiedruk – zoals dat wel het geval is in de private sector - en een overheid geeft het geld van anderen uit, de belastingbetaler dus, zonder zelf de directe baten of lasten te ervaren. Zeer zelden worden zij daarbij afgerekend op inefficiëntie of verspilling, waardoor dit probleem blijft bestaan.

In onze gemeente zijn hiervan voorbeelden te over: we tuigen een ondernemersfonds op welk jaarlijks ruim 1 miljoen euro ontvangt middels een verplichte bijdrage van onze ondernemers. Alsof ondernemers zelf niet in staat zijn een kerstverlichting in hun buurt op te hangen. Nee, dit moet centraal gepland worden. En of dat nog niet genoeg is, huren we ook nog een bureau in om de citymarketing voor haar rekening te nemen. Ik ben ontzettend benieuwd wat de kwartiermaker van dit project weer gaat kosten. Deze raad heeft een startbedrag van 12 miljoen euro voor de opkoop van de panden aan de promenade ter beschikking gesteld. Kan iemand hier aangeven wat een mogelijke verhuizing van de Zuyd Hogeschool ons alleen al in het voortraject kost? Wat zijn überhaupt onze zekerheden wat betreft een verhuizing van Zuyd Hogeschool? Wat gebeurt er als zij besluit niet naar het centrum te verhuizen? Krijgen we in dat geval minimaal ons investeringsbedrag weer terug? Antwoorden op al deze vragen lijken gewoonweg niet uit te maken. We tuigen voor veel geld een jungle op voor ons gemeentehuis, waarna burgers hevig geëmotioneerd moeten inspreken om deze toch alstublieft te verwijderen. We blijven inzetten op gasloze wijken, terwijl we toch langzaamaan moeten constateren dat de energietransitie volledig vastloopt. Voorzitter, we hebben onze mond vol van burgerparticipatie.

We spreken hier in deze zaal vaak over het belang van betrokkenheid van onze inwoners bij het vormgeven van beleid en beslissingen die hen direct raken. Maar in de praktijk komt hier helaas weinig tot niets van terecht. De inspraak die onze burgers wordt beloofd, blijkt vaak symbolisch, terwijl de besluiten al vaststaan. In plaats van daadwerkelijke participatie ervaren inwoners vaak dat ze buiten spel worden gezet. Burgerberaden gaan daar echt niets aan veranderen. Ergo, als zelfs raadsleden niet serieus worden genomen, hoe kun je dan van dit college verwachten dat zij dit wel doen met de burger? Voorzitter, het aantal beschikbare banen ligt in Heerlen ruim boven het landelijk gemiddelde. Hoe valt het dan te verklaren dat we nog steeds bovenaan de lijstjes staan van gemeenten met een hoog aantal mensen zonder werk? De netto arbeidsparticipatie in Heerlen ligt onder het gemiddelde, het aantal werkloze jongeren ligt in onze gemeente drie keer zo hoog en het aantal bijstandsuitkeringen is bijna twee keer zo hoog. Al onze inspanningen lijken de mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt niet te bereiken. Hun situatie blijft onveranderd, ondanks de vele projecten en initiatieven. We moeten helaas concluderen dat al onze inspanningen niet leiden tot een betere toekomst voor deze groep. Het is tijd om ons af te vragen of onze aanpak wel werkt en of we de juiste prioriteiten stellen.

Pagina 46 van 202

Voorzitter, voor FVD is een ander punt van zorg de manier waarop de lasten van de noodzakelijk gemeentelijke bezuinigingen worden neergelegd bij de burger. Terwijl de kosten voor bijvoorbeeld de onroerendezaakbelasting blijven stijgen, gaan megalomane projecten zoals de bouw van een zwembad in een kerk, waarschijnlijk gewoon door. Het lijkt erop dat de belangen van de gemeente boven die van de inwoners worden gesteld. De burger wordt gevraagd om meer te betalen, terwijl er weinig lijkt te veranderen in de aanpak van grote kostbare projecten. Verder wordt tegen de afspraak in de hondenbelasting in 2025 niet verder afgebouwd en worden de parkeergelden in 2025 met maar liefst 50 procent verhoogd. Dit wekt bij FVD de indruk dat we onze prioriteiten allesbehalve op orde hebben. Voorzitter, om alle luchtkastelen van onze gemeente nu en in de toekomst te kunnen blijven bouwen en haar enorme groei te kunnen blijven bekostigen, hebben we natuurlijk geld nodig. Gelukkig is dit geen enkel probleem. We gaan als gemeente gewoonweg nog dieper in het rood. Uit de meerjarenbegroting blijkt immers dat onze vaste schuldenpositie de komende vier jaar nog eens met ruim 110 miljoen euro zal oplopen tot een schrikbarend bedrag van ruim 424 miljoen euro in 2028. Uitgaande van een rentepercentage van 3 procent zal dit alleen al een jaarlijkse rentelast opleveren van 12.720.000 euro.

U weet langzaam wel hoe ik en hoe FVD denkt over de rol die een overheid in ons leven zou moeten spelen: een zo beperkt mogelijke rol. Een steeds groter wordende overheid die zich steeds meer in de schulden steekt, is namelijk naar de mening van FVD de hoofdoorzaak van de steeds toenemende armoede in dit land en in deze stad. Het benodigde geld komt immers niet uit de lucht vallen, maar wordt opgehaald bij de burger en daarnaast als het ware gecreëerd uit het niets. Deze geldcreatie veroorzaakt inflatie. Hetgeen de burgers met de laagste inkomens het meest zal raken. De stelling van dit college dat de armoede in deze stad in belangrijke mate veroorzaakt wordt door lage lonen, raakt dan ook kant noch wal. Het is klinkklare onzin en leidt af van de daadwerkelijke hoofdoorzaak. Voorzitter, onze gemeente loopt blindelings achter de energietransitie aan zonder daarbij voldoende rekening te houden met de impact hiervan op onze economie en infrastructuur. In 2025 wordt hier ruim 15,3 miljoen euro voor begroot zonder personeelskosten welteverstaan. Hoewel het streven naar duurzaamheid op zichzelf lovenswaardig is, worden de realiteiten van ons verouderde energienetwerk volledig genegeerd. Het elektriciteitsnetwerk staat nu al onder enorme druk: overbelasting en capaciteitsproblemen komen steeds vaker voor. Een recent voorbeeld hiervan is de Foodhall.

Toch wil de gemeente hardnekkig in de nabije toekomst blijven inzetten op grootschalige projecten, zoals windturbines, zon op het dak en zonneparken waardoor ons netwerk nog verder onder druk komt te staan. Dit zal directe gevolgen hebben voor onze lokale economie. Bedrijven worden geconfronteerd met stijgende energiekosten en onzekerheid over de beschikbaarheid van stroom wat hun concurrentiepositie verzwakt. Ondernemers die al worstelen met hoge lasten en bureaucratische belemmeringen zien hun mogelijkheden om te groeien verder inperken door de ontoereikende energievoorziening. In plaats van welvaart te stimuleren, ondermijnt deze haastige energietransitie de economische vitaliteit van Heerlen. Het is van cruciaal belang dat de gemeente haar prioriteiten heroverweegt en eerst zorgt voor een stabiel en toekomstbestendig energienetwerk, voordat ze verdere stappen in deze transitie zet. Tot slot, voorzitter. Als gemeente hebben we de verantwoordelijkheid om niet alleen te luisteren naar onze inwoners, maar ook om hun behoeften en zorgen daadwerkelijk mee te kunnen nemen in ons beleid. We kunnen niet van hen verwachten dat zij de kosten dragen van een beleid dat hen onvoldoende ten goede komt en grootschalige projecten doorgang te laten vinden. Het is tijd voor een heroriëntatie.

Het is tijd om onze focus te verleggen naar dat wat er echt toe doet: ervoor zorgdragen dat mensen vanuit een uitkeringssituatie daadwerkelijk aan de slag kunnen, het versterken van burgerparticipatie en het verminderen van de financiële druk op onze

Pagina 47 van 202

inwoners. Alleen zo bouwen we aan een Heerlen waar iedereen kan meedoen en profiteren van onze gezamenlijke inspanningen. Dank u, voorzitter. Tot zover mijn eerste termijn. Voordat de vragen beginnen, wil ik wederom de griffie van harte bedanken. Jullie zijn geweldig. Dat weet je. Heel erg veel dank daarvoor. De voorzitter Dank u wel. Dat is mooi om te horen. Ik noteer meneer Van Zutphen, meneer Pauwels, meneer Leers, meneer Van den Berg en meneer Nefjodov. Meneer Van Zutphen. De heer Van Zutphen, SP (interruptie) Voorzitter, tot voor kort hing ik altijd de stelling aan dat je drie soorten partijen hebt in Nederland. De SP, de VVD en VVD’ers die zich schamen. Dat is dan de rest. Maar ik moet dat bijstellen. Je hebt ook nog VVD’ers in het kwadraat. Dat bent u: volsterkt unverfroren - overigens daarvoor wel waardering dat u daar eerlijk in bent - zit u hier voor privatisering en voor een zo’n klein mogelijke rol van de overheid te pleiten. Bent u er zich van bewust wat die privatisering heeft aangericht, bijvoorbeeld op het gebied van zorg, bijvoorbeeld op het gebied van openbaar vervoer en bijvoorbeeld op het gebied van energie? Ons hele land is naar de knoppe gegaan en zit zwaar in de problemen, juist door die privatisering. De tweede vraag. U zegt dat lage lonen geen oorzaak zijn van armoede.

Als u nu 36 uur per week werkt voor 13,68 euro per uur, denkt u dan dat u de tomaten kan betalen, de huur, de gasrekening enzovoorts? De derde vraag: bent u zich ervan bewust dat letterlijk ieder jaar – ik denk al ongeveer 20 jaar – hier aangekondigd wordt dat de gemeente Heerlen failliet gaat en dat het allemaal onverantwoord zou zijn en dat het ieder jaar weer meevalt? De voorzitter Meneer Jacobs. De heer Jacobs, Forum voor Democratie Dank u wel, meneer Van Zutphen. Ik dacht dat u mogelijk een compliment wilde geven net als de Jongerenpartij, maar helaas. Vraag een. Mijn gedachtegang is: wat je kunt privatiseren, moet je privatiseren. In de branches die u noemt, is geen volledige privatisering. Ik denk dat u die eens goed moet inventariseren. Wat u noemt, klopt niet. De tweede vraag ging volgens mij over die lonen. Ik denk dat loon iets is wat in een gezond marktsysteem tot stand komt. Ik wil u een wedervraag stellen, want ik begrijp dat niet en u bent wat socialistischer ingesteld dan ik dat ben. Ik kom uit een heel eenvoudig arbeidersgezin. Mijn vader was een fabrieksarbeider en mijn moeder was huisvrouw. Dat kon in die tijd nog niet. Ik denk dat het loon in die tijd een stuk lager was. Wat is volgens u de oorzaak dat ondanks het feit dat we in die tijd … Ik praat dan over 40 jaar terug toen de overheid nog relatief een stuk kleiner was dan dat die nu was.

Wij hadden thuis best een goed leven, maar ik denk dat als wij nu hadden geleefd, wij misschien ook hadden geleefd in armoede. Dan hadden wij moeten kijken hoe we onze energie konden betalen. Wat is volgens iemand die voorstander is van socialisme de oorzaak van die armoedeval? Want die armoedeval komt niet door privatisering zoals u stelt. Die armoedeval zie ik komen in de tijd dat de overheid steeds groter werd en dat we steeds meer van bovenaf gingen zeggen: het moet zo. De voorzitter Meneer Van Zutphen.

Pagina 48 van 202

De heer Van Zutphen, SP Voorzitter, op de eerste plaats was er vroeger ook armoede. Sinds die tijd heb je de opkomst van het neoliberalisme gehad dat juist heeft gezegd dat werkgevers en werknemers het maar zelf moeten uitzoeken. Je hebt toen een verzwakking van de vakbonden gehad. Ik zou zeggen: mensen in Nederland, neem allemaal een voorbeeld vandaag aan Amerika. Maar dan heb ik het niet over de verkiezingsuitslag, maar over de arbeiders van Boeing die met een keiharde staking 38 procent loonsverhoging hebben kunnen bereiken. Laten we er een voorbeeld aan nemen dat de arbeidersbeweging sterker wordt en kan afdwingen – want het zal niet vanzelf komen van de overheid – dat de lonen in Nederland zodanig betaalbaar worden dat je geen toeslagen meer nodig hebt en dat je gewoon je boodschappen en je levensonderhoud kunt betalen. De voorzitter Dank u wel. Dan ga ik naar meneer Pauwels. De heer Pauwels, CDA (interruptie) Voorzitter, volgens mij is de heer Jacobs ook een zelfstandige ondernemer. Ik begrijp zijn kritiek op het ondernemersfonds niet helemaal. Zonder dat fonds kwamen er … Als je naar de website kijkt naar de stukken die we niet zo lang geleden hebben ontvangen van het ondernemersfonds, dan hebben we het alleen over trots, samenwerking en nieuwe initiatieven. Pak bijvoorbeeld de kerstversiering. Eenduidigheid voor een stad geeft uitstraling.

Dat geeft weer een gevoel van trots en verwelkomt de bezoekers van de kersttijd, pak bijvoorbeeld wintertijd. Dus nogmaals: als het er niet was, wat hadden we dan? Dan moesten we weer een club oprichten, zoals Heerlen Mijn Stad, waar we achteraan moesten zitten om initiatieven te nemen. Nu komt er wat van de grond. Dus ik begrijp helemaal niet de kritiek die hij heeft op het ondernemersfonds. De heer Jacobs, Forum voor Democratie De kritiek die ik op het ondernemersfonds heb, is dat ik geloof in vrijwillige samenwerking en dat ik niet in een gedwongen samenwerking van bovenaf geloof. Ik ben ervan overtuigd dat op het moment dat je ondernemers in vrijheid laat, een groepje ondernemers zich kan samenpakken. In dit geval neem ik die kerstverlichting. Die kunnen zelf samen die kerstverlichting ophangen. Daar hebben we niet een centraal orgaan voor nodig dat dit centraal moet regelen. Dat is een beetje de maatschappij waarin we leven. We denken dat alles van bovenaf moet worden gedirigeerd. Ik geloof heilig in vrijwillige samenwerking en ook in een vrijwillige samenwerking tussen ondernemers. De voorzitter Dank u wel. Meneer Leers. De heer Leers, Hart-Leers (interruptie) Dank u wel. Meneer Jacobs had het over een parallelle samenleving.

Waar ben ik hier terecht gekomen? Ik ben het wel met hem eens dat het kan voorkomen dat je denkt: waar ben ik hier terechtgekomen? Helaas komt het wel eens vaker voor, dus maak wat dat betreft van uw hart geen moordkuil. Dat overkomt u niet alleen. Nu hoorde ik u vertellen over de stroomtekorten, de foodhall en noem maar op. Ik heb begrepen dat het kennelijk zo is dat een foodhall op een tweede Promenade niet zou kunnen komen vanwege stroomtekort, maar mogelijk wel in het Maankwartier. Dat is ietsje verderop rondom de cityring. Dan kan dat toch weinig met stroom te maken hebben? Of je die leiding nu naar links laat gaan of naar rechts laat gaan, kennelijk is in de buurt capaciteit. Bevreemdt zo’n situatie u net zoals dat die mij bevreemdt? Of zegt u: ik bedoelde daar heel wat anders mee?

Pagina 49 van 202

De voorzitter De vraag is helder. Meneer Jacobs. De heer Jacobs, Forum voor Democratie Het bevreemdt mij net zo. Ik heb ook geen idee hoe het kan dat het een aantal meter verderop wel kan. Hoeveel meter is het verderop? Ik weet het niet. Op die plek bij de Promenade kan het niet. Ik heb geen enkel idee. De voorzitter Meneer Van den Berg. De heer Van den Berg, VVD (interruptie) Voorzitter, welke economie is nu de waarheid? Is het de planeconomie die een van die drie partijen van meneer Van Zutphen aanhangt of is het de economie die die andere twee partijen wel een beetje aanhangen en zeker die partijen die in het kwadraat daar nog aan het schilderen zijn? Laat ik het zo zeggen: het is niet zwart en het is niet wit. Het is altijd vanuit welk perspectief je er naar kijkt. Meneer Jacobs haalt in die hoedanigheid de economie rondom de netcongestie aan. De invloed die de overheid heeft zou beter aan de markt over gelaten kunnen worden. Wat denkt u dat deze gemeente zou kunnen doen aan de problematiek van de netcongestie? Welke concrete voorstellen zou u daar voor hebben waar we bij wijze van spreken morgen ondernemers mee zouden kunnen helpen? De heer Jacobs, Forum voor Democratie Ik denk dat we in ieder geval pas op de plaats moeten maken. We willen dadelijk wijken in Hoensbroek van het gas af halen.

Voor mij is het heel moeilijk te begrijpen dat op het moment dat ik al tien jaar geleden een energie transitie wilde ingaan, dus meer zonnepanelen en windturbines, dat ik dan tien jaar later pas besef dat het netwerk daar helemaal niet op gebouwd is. Dan moeten de elektrische auto’s dadelijk zonnedaken hebben. De windturbines moeten nog allemaal komen. Ik heb geen concrete oplossing. Ik denk alleen dat we als gemeente een beetje pas op de plaats moeten maken en dat we moeten zeggen: laten we die energietransitie in ieder geval iets vertragen en niet als een kip zonder kop gewoon doorgaan, terwijl we nu zien dat we vastlopen. Nu zijn dat alleen de grote bedrijven met de grootverbruikers, maar je ziet al in bepaalde steden waar nieuwbouwwijken al niet meer op het netwerk kunnen worden aangesloten. Daar willen we toch niet naartoe? We willen dadelijk bouwen, bouwen, bouwen. We lopen dadelijk tegen een energieprobleem aan. De voorzitter Dat is helder. De heer Van den Berg, VVD (interruptie) Ik had nog heel kort een aanvullende vraag. Het begrip pas op de plaats past natuurlijk niet bij het betoog wat meneer Jacobs zegt. Pas op de plaats zou zijn: stilzitten, niks doen en kijken wat er op ons af komt. Dan acteren we daar natuurlijk naar.

Zou het juist niet moeten zijn dat we moeten investeren in te zorgen dat we stroom krijgen, faciliteren en dat de gemeente bij Essent en alle andere grote dingen aan de boom blijft rammelen om ervoor te zorgen dat we stroom kunnen krijgen voor die ondernemers? De heer Jacobs, Forum voor Democratie

Pagina 50 van 202

U heeft laatst toch die mensen gezien die in de commissie zijn komen inspreken over het probleem dat we hebben. Dit probleem hebben we niet binnen nu en vijf jaar opgelost. Dat is het gewoon. Ik denk: moeten we dadelijk echt het risico nemen dat we dadelijk nieuwbouwwijken niet meer kunnen aansluiten? Het is een behoorlijk probleem en je ziet dat in bepaalde projecten. Je ziet nu dat waterstofproject. Dat was je van het. Dat is allemaal weer uitgesteld. Hoe gaat het spreekwoord? Je moet je oude schoenen niet verkopen voordat je nieuwe hebt. Ik vind dat we dit hier een beetje aan het doen zijn. Nogmaals, het is nu een voorbeeld en twee voorbeelden. Ik denk dat dadelijk de particulier ook tegen dit probleem gaat aanlopen. De voorzitter Tot slot van deze ronde, meneer Nefjodov. De heer Nefjodov, GroenLinks (interruptie) Tot mijn verrassing hoorde ik u niet in een absolute zin tegen de transitie zijn of uitspreken, maar hoorde ik u zeggen dat deze niet onacceptabel zijn, mits deze in lijn zijn met de Heerlense economie en infrastructuur. U vraagt enkel om een pas op de plaats zoals u dat benoemde bij de VVD-collega. Nu heeft u in het verleden weleens volledig terecht afgeweken van uw landelijke partijlijn, zoals bijvoorbeeld over de uitspraken van uw partijleider over Rusland. Dat deed u bij de gemeenteraadsverkiezingen destijds.

Dus daarom heb ik een vraag of ik het nu correct begrijp. Volgt u nu wel of niet de landelijke lijn van uw partij waarin wordt gesteld dat de menselijke invloed op klimaatverandering schromelijk overdreven is en, zoals bijvoorbeeld Trump stelt, een Chinese complottheorie is? De heer Jacobs, Forum voor Democratie We gaan de landelijke politiek er weer bij halen. Maar het maakt verder niet uit. Ik heb daar een heel duidelijk antwoord. Volgens mij ben ik in het verleden nooit afgeweken van de landelijke politiek. Ik denk dat ik die voor 100% steun. Laat ik het zo zeggen: ja, er is klimaatverandering. Maar aan de ene kant is klimaatverandering iets is wat je al miljoenen jaren ziet. Nee, naar mijn mening hebben wij daar als mens nul tot bijna geen invloed op. Zo denkt onze landelijke partij en zo zie ik dat ook. De voorzitter Helder. Nee, ik had gezegd: de laatste mens. Ik ga echt door, want anders gaan we hier een discussie voeren over klimaat die we al zes keer in deze raad hebben gevoerd. U bent hem niet begonnen en ik eindig hem. Ik ga naar D66, de heer Dragstra. De heer Dragstra, D66 Beste voorzitter, college, leden van de raad en inwoners van Heerlen: vandaag staan we hier om te spreken over de toekomst van onze stad en onze regio, waaronder de Euregio Maas-Rijn. Het zijn geen eenvoudige tijden.

Terwijl onze samenleving langzaam herstelt van de economische en sociale gevolgen van de coronacrisis, doemen er steeds weer uitdagingen op door de situatie in de wereld die er is. Nog los van de keuzes die in Den Haag gemaakt worden. De protectionistische koers van ons kabinet, met de PVV voorop, doet onze regio en stad meer kwaad dan goed. Daarom willen wij als D66 voor onze regio stoppen met doemdenken en met positieve energie het beste voor Heerlen bereiken. Voorzitter, want stel je eens voor: een Nederland waarin elke regio telt. Waar niet alleen gesproken wordt over gelijke kansen voor de regio’s, maar dat de belofte ook daadwerkelijk waargemaakt wordt. Van de Randstad tot aan de Euregio Maas-Rijn hier. De afgelopen jaren is

Pagina 51 van 202

er door de vorige kabinetten ingezet op investeren in de regio, maar daar blijft onder dit kabinet maar weinig van over. Het protectionistische beleid dat momenteel vanuit Den Haag wordt gevoerd, beperkt de toegang tot internationale markten en belemmert onze inwoners, studenten en ondernemers in Heerlen en Zuid Limburg om te groeien en zich te ontwikkelen. De stad heeft mede door de ligging in de grensregio enorme kansen om te floreren binnen de Europese economie. We willen dat Heerlen dé poort tot Europa is voor Nederland en niet gezien wordt als een buitengebied. Daar willen wij wat aan doen. Nee, daar moeten we zelfs wat aan doen. Daar kunnen wij voor een deel op eigen kracht verandering in brengen. Voorzitter, daar zet D66 Heerlen volop op in. We moeten opkomen voor onze belangen als het over de plannen van het kabinet gaat. Zo zijn we blij dat de burgemeester snel aan de slag gegaan is om samen met grensgemeenten een lobby om het instellen van permanente grenscontroles te voorkomen, zoals het kabinet van plan is. Als Heerlen zijn we al gewend om internationaal te zijn, te denken en te handelen en in te spelen op de tijd en de veranderende omstandigheden. Of die veranderende omstandigheden de mijnsluitingen waren, de verwoesting van landsfort Herle in 1239 door de hertog van Brabant of de aanleg van de Via Belgica die Mosae Trajectum en Coriovallum aan elkaar verbond.

Als de Romeinen niet het lef hadden gehad om die verbinding te maken, was onze stad misschien wel nooit gesticht. Dus voorzitter, we moeten vooral van onze eigen Heerlense Wink uitgaan! Voorzitter, van eigen kracht uitgaan, betekent een positieve marketing voor onze stad. Niet alleen over de evenementen en alles wat in ons centrum te zien is, maar ook over al het prachtigs dat de rest van onze gemeente te bieden heeft. Neem bijvoorbeeld de initiatieven die er in Heerlerheide zijn die net benoemd werden, de rigoureuze vergroening en activiteiten die er in het winkelcentrum van Heerlerheide georganiseerd worden. Of bijvoorbeeld de braderie in Hoensbroek. Daar kunnen we nog honderden positieve verhalen aan toevoegen, maar daar hebben we nu niet genoeg tijd voor. Voorzitter, wat D66 betreft, is er tijd voor perspectief en optimisme in het verhaal van onze stad als geheel. Waarin we de problematiek die er is niet ontkennen, maar ook niet voortdurend benadrukken. Dat het Programma Heerlen Noord nodig is, daar is iedereen het over eens. Ik denk dat iedereen het daarover eens is. Maar als inwoners van Heerlen-Noord voortdurend in de krant lezen hoe slecht het met het hen gesteld is, dan voelen ze zich daar niet beter door en een aanzienlijk deel van de inwoners van Heerlen Noord herkent zich daar ook niet in.

De negatieve beeldvorming die we zelf over Heerlen oproepen, maakt het elders ook niet aantrekkelijk om de broodnodige vakmensen zoals zorgmedewerkers naar Heerlen te trekken. Als we als stad in 2050 naar 100.000 inwoners gegroeid willen zijn, moeten we laten zien en verkondigen hoe mooi het wonen in Heerlen is, of dat nou in Heerlen Noord, Zuid of het centrum is. Als stad met ambitie, lef en visie moet dat toch kunnen? Durf niet alleen te dromen over de toekomst, maar ook over het heden. Durf te dromen in de buurten in Hoensbroek, Heerlerheide, Eikenderveld en al die andere buurten. Natuurlijk, daar hoort ook investeren bij, ook in tijden waarin er bezuinigd wordt. In dat kader: het parkeertarief van straatparkeren in het centrum gaat van 1 euro naar 1,50 euro. Dat is een verhoging van 50 procent. D66 vraagt zich af of dit verstandig is. Kunnen we niet ervoor kiezen om het eerste uur gratis te maken? We moeten keuzes maken, maar is dit de juiste keuze? Dan onderwijs: voorzitter, in de begroting investeren we van 2025 tot en met 2028 bijna 80 miljoen in de huisvesting van basis-, voortgezet en bijzonder onderwijs, inclusief de vele groene schoolpleinen. Tot deze investeringen hebben we eerder dit jaar bij het IHP toe besloten en daarin hadden wij graag meer middelen voor de noodzakelijke uitbreiding van El Wahda gezien, dus niet alles is daarin rozengeur en maneschijn.

Maar toch willen we dit mooie moment markeren.

Pagina 52 van 202

En voorzitter, afgelopen september vierden we dat de RWTH in Aachen inmiddels een jaar in Heerlen gevestigd is! Ook een mooi moment om te markeren, want het blijft uniek dat een buitenlandse universiteit zich op Nederlandse bodem vestigt en dat dit in onze stad het geval is, is iets om enorm trots op te zijn. Daarnaast kregen we vorige week een RIB met de stand van zaken van Zuyd Hogeschool. Daarin is onder andere uit het haalbaarheidsonderzoek geconcludeerd dat een volgende stap gezet kan worden. Dat is een belangrijke stap wat ons betreft. Het is nu zaak om snel nadat we de begroting vaststellen extra investeringsruimte vrijgemaakt gaat worden voor de verdere aankoop van panden op Promenade 1. Dat is al eerder toegezegd, maar kan de wethouder verder concretiseren of daar meer zicht op is? Voorzitter, Kabinet Schoof gaat enorm bezuinigen op sport, onderwijs en cultuur. Onder andere op beweegonderwijs, cultuuronderwijs en kinderen met speciale behoeften worden zwaar getroffen. Als D66 maken wij daar ons grote zorgen over. Wij dienen een motie in om te vragen aan het college om de gevolgen voor onze gemeente inzichtelijk te maken, inclusief de financiële gevolgen. Voorzitter, Hoensbroek Centrum: het is wat D66 betreft een grote prioriteit waar we mee aan de slag moeten. En gelukkig, de start om tot een herontwikkeling te komen is gemaakt.

Dit jaar nog wordt het ontwikkelperspectief voor Hoensbroek Centrum opgeleverd en erna ga het college voortvarend aan de slag met de uitvoering, zo lezen we in de begroting. Kan het college dit verder concretiseren? Voorzitter, er gebeurt natuurlijk al wat. Dat zien we met het mooie resultaat dat het veiligheidscentrum in het centrum van Hoensbroek gevestigd gaat worden. Het is een mooi succes en belangrijk om aan de leefbaarheid en het veiligheidsgevoel in Hoensbroek te kunnen gaan werken. In het bijzonder zijn we verheugd dat ín het veiligheidscentrum ook aan opleiding gedaan wordt, namelijk de Centrum voor Innovatieve Vakschool, waardoor er natuurlijk jong talent opgeleid gaat worden. Voorzitter, het Willemskwartier: de driehoek Kempkensweg, Spoorsingel en Willemstraat. De kwaliteitsimpuls van de poort naar Heerlen Noord gaat er in 2025 komen, hoewel we daarmee op de planning achterlopen, want eigenlijk zou eind 2024 al met de openbare ruimte gestart worden. Maar als je zoveel ambities hebt als onze stad, kunnen projecten vertraging oplopen. Dat kan gebeuren. D66 en met name collega Amine, maakt zich al tijden hard voor de kwaliteitsverbetering van het Willemskwartier.

We kijken reikhalzend uit naar het park op de Kempkensweg wat gerealiseerd gaat worden waarmee het kwaliteitsniveau van het Maankwartier doorgetrokken wordt en natuurlijk de groene verbindingsstructuur vanaf de spoorwegovergang Willemstraat, over de Willemstraat en Kempkensweg, via de Auroraflat naar het Lange Jan park. Graag horen we van de wethouder wat het tijdspad van de uitvoering in het Willemskwartier gaat zijn, zowel voor de openbare ruimte als de ontwikkeling van woningbouw in het gebied. Voorzitter, het Skatepark: hoewel collega Nefjodov dadelijk met een amendement gaat komen dat wij mede-ingediend hebben, wil ik hier toch al even kort op vooruit lopen. Ondanks eerdere moties, toezeggingen en tijdsplanningen die eind 2025 eindigden, staat het Skatepark toch niet in de begroting. Daar zijn wij van geschrokken. D66 heeft dit idee van begin af aan gesteund, het stond in ons verkiezingsprogramma en we hebben ons aangesloten bij het initiatief van GroenLinks om in januari 2022 een petitie in te dienen. Vervolgens is het ook in het coalitieakkoord gekomen. Na een lang traject moet het Skatepark er wat ons betreft komen, linksom of rechtsom. Het amendement dienen we dus hartstochtelijk mede-in. Heb ik nog een beetje tijd? De voorzitter Ja hoor, nog twee minuten.

Pagina 53 van 202

De heer Dragstra, D66 Dan gaat het heel goed. Voorzitter, in januari 2025 gaat het dan echt gebeuren: de start van het burgerberaad. We hebben het er vaak over gehad, dus inhoudelijk gaan we er niet veel meer over zeggen, maar ook dit moment willen we benadrukken. De uitnodigingen zijn uitgegaan, de loting gaat plaatsvinden of heeft zelfs al plaatsgevonden en we gaan snel aan de slag. Voorzitter, na deze stap van democratische vernieuwing zou D66 ook graag de volgende stap gaan zetten: de burgerbegroting. Afgelopen algemene beschouwingen hebben we een motie met een tijdspad in het proces naar een burgerbegroting ingediend, waaronder het instellen van een klankbordgroep waarbij in de memo van 17 januari 2024 werd aangegeven dat deze in de tweede helft van 2024 opgestart zou worden. Nu begrijpen wij dat pas in februari een raadsinformatiebijeenkomst gehouden zal worden en dat er daarna pas een klankbordgroep opgericht gaat worden. We zijn benieuwd waar de vertraging vandaan komt en waarom het nog niet mogelijk is om nu al een klankbordgroep op te richten. Wat D66 betreft gaan we in lijn met de breed aangenomen motie ook snel aan de slag met het proces naar de burgerbegroting. Dan voorzitter, last but not least: de klimaatbegroting, terug van weg geweest na een jaar afwezigheid. Het is fijn dat er naar de oproep van ons en de OPH in deze geluisterd is.

De klimaatbegroting geeft immers altijd een mooie cijfermatig inzage over de stand van zaken van onze klimaatdoelstellingen. Dank aan de wethouder hiervoor. In deze klimaatbegroting viel ons op dat er weinig ambitie is om de hittestress in onze stad aan te pakken. In de begroting en in het programmaplan Duurzaamheid staat dat we in 2026 pas een nulmeting gaan doen en in 2027 pas beleid gaan ontwikkelingen. Wat D66 betreft is dat veel te laat. Vooral kwetsbare groepen zoals ouderen, kinderen en mensen met chronische aandoeningen hebben veel last van hittestress. Juist om deze groepen te beschermen, zouden wij als D66 graag meer ambitie van dit college willen zien om dit aan te pakken. Hoe ziet het college dit? Voorzitter, het is duidelijk denk ik: wat D66 betreft moeten we ook in tijden van bezuinigingen ambitie blijven houden én meer trots op onze gehele stad uitdragen. De voorzitter Dank u wel. Zijn er vragen aan de heer Dragstra? De heer Leers. De heer Leers, Hart-Leers (interruptie) U heeft het net over hittestress. Daarvoor had u het over een skatebaan in de buitenlucht. Dat is een betonpark zal ik maar zeggen met van alles en nog wat. Dat gaat niet goed samen met hittestress. Maar dat tot daaraan toe. In dat geval zou u mogelijk beter voor bomen en groen kunnen kiezen. U bent bekend met het skatepark op de Molenberg The Promise.

Die skatehal is er al jarenlang, misschien al twintig jaar. Het is misschien wel de grootste skatevoorziening in heel Zuid-Limburg. U weet ook dat Heerlen gebukt gaat onder nogal grote financiële uitdagingen, bezuinigingen en noem het maar op. Is het dan niet te verkopen aan skaters die nog graag een buitenplek hebben om te zeggen: jongens, prijs je gelukkig met wat we hebben. Het is een prachtige indoor accommodatie waar menigeen van droomt in de regio en tot ver daar buiten. Als het ooit een keer kan en de mogelijkheden zijn er weer, dan kijken we er naar. Maar nu is het niet echt reëel. Is dat niet om elkaar niet wat wijs te maken op dit moment het meest reële scenario wat we eerlijk moeten zeggen? Daarmee kunnen we een prachtige faciliteit behouden. Ik denk dat dit al een hele prestatie is. Of bent u dat totaal niet met mij eens? De voorzitter Meneer Dragstra.

Pagina 54 van 202

De heer Dragstra, D66 Ik ben het totaal niet met u eens meneer Leers, zowel op het gebied dat een skatebaan niet hand in hand kan gaan met groen … Het kan er juist voor zorgen dat er geen extra hittestress ontstaat. Daarnaast zijn er niet veel mensen die daar omheen wonen, want het komt in een park. Daarnaast is het zo dat wij, GroenLinks en heel veel anderen hebben gemerkt dat er heel veel behoefte is aan een gratis buiten skatebaan. Dat staat al heel lang op de rol. U weet waarschijnlijk dat dit al heel lang speelt. Wij vinden dat het nu tijd is om dat te gaan realiseren. We denken dat het kan en daarom hopen we dat de raad meegaat in het amendement. De voorzitter Dank u wel. Meneer Daamen nog. De heer Daamen, Partij Hoensbroeks Belang (interruptie) Ik heb een aanvullende vraag voor meneer Dragstra. Heeft meneer Dragstra een beeldvorming van wat de huidige kosten zijn van de deelname aan het skatepark? Wat kost bijvoorbeeld een dag om daaraan deel te nemen? De voorzitter Meneer Dragstra. De heer Dragstra, D66 Ja, dat heb ik en ik weet niet of ik gras voor de voeten van meneer Nefjodov wegmaai. Maar ik heb begrepen dat de kosten van het skatepark ongeveer 1,5 miljoen zijn en dat dit vanuit een investeringskrediet gedekt kan worden. Misschien dat meneer Nefjodov er nog wel meer op kan ingaan.

De heer Daamen, Partij Hoensbroeks Belang (interruptie) Wellicht was mijn vraag niet duidelijk genoeg, maar wat moeten de deelnemers zelf betalen om een dagdeel daar te kunnen skaten? De heer Dragstra, D66 Volgens mij is de bedoeling om dit gratis te doen. In The Promise? Sorry, volgens mij is dat 10 euro voor een dag. De voorzitter Meneer Nefjodov. De heer Nefjodov, GroenLinks (interruptie) Momenteel bij The Promise: de heer Leers benoemde het net al dat het niet te verkopen. The Promise is zelf lastig verkoopbaar, want de gemiddelde prijs die je daarbij moet betalen is 5 tot 10 euro per dag dat je het benut. Dus stel je voor dat je een paar keer per week gaat skaten, dan ben je heus wel een heel stuk duurder uit dan bij de gemiddelde sport. De heer Leers, Hart-Leers Voorzitter, het eerlijke verhaal is dat je ook een abonnement kan nemen. Kijk daar ook eens naar dan. De voorzitter Dank u wel, meneer Dragstra. We gaan neer de heer Leers van de fractie Hart-Leers.

Pagina 55 van 202

De heer Leers, Hart-Leers De ene kant van de medaille, in protest, bijvoorbeeld voor de deur van een vertrekkend DSM of actie voeren tot behoud van een volwaardig ziekenhuis. Een andere kant is Vebego, een omvangrijk familiebedrijf geworteld in onze stad, besluit tot bouwen van een nieuwe bedrijfscampus in Heerlen. Het is een bedrijf met tienduizenden medewerkers in Nederland en naburige landen. Wanneer gaan we met bloemen en vlaai naar hun hoofdkantoor om hen te bedanken voor hun keuze voor Heerlen en de daarmee gepaard gaande langdurige investering in onze stad? Zou het geen mooi signaal zijn om behalve op de barricades te staan ook te danken voor steun en geloof in Heerlen en het vertrouwen in onze regio? Wat let ons om dit te doen? Heerlen kan definitief niet meer om flinke tekorten in de begroting heen. De tekorten zijn groot, heel groot. In dit soort situaties zet je de tering naar de nering. Dat hoorde ik al eerder. Als je dan bijvoorbeeld toch fors in hartje Hoensbroek wil investeren, verkoop je niet de boot, maar je Maankantoor dat je nog niet zo lang geleden voor zo’n 7 miljoen euro kocht. Het is een groot kantoor waarvan je weet dat de grootste gebruiker, het UWV, er per 1 januari 2026 vertrokken is. In dat geval zouden er voor investeringen in hartje Hoensbroek miljoenen euro’s op de plank kunnen liggen in plaats van dat er 500.000 euro in het verschiet ligt.

Dan kies je voor iets, laat je zien dat het menens is en dat de hele stad telt. Wat cijfers en sommige werden al eerder genoemd: meer dan twee keer het landelijk gemiddelde verwijzen we in onze stad jongeren door naar bureau Halt. In Heerlen is het aantal winkeldiefstallen tweemaal het landelijk gemiddelde. Ook het aantal geweldsmisdrijven is het dubbele van het landelijke cijfer waarbij het aantal vernielingen eenzelfde trend kent. Het aantal drugsmisdrijven spant echter de kroon. Het is bijna 4,4 maal het landelijke cijfer. Moet je als Heerlen onder een zulk gesternte streven naar een stad met 100.000 inwoners of eerder - en wellicht veel liever- naar, en dit is niet zomaar een voorbeeld, het daadwerkelijk kunnen oplossen en aanpakken van een groot probleem? Wellicht is het wel het grootste waaronder onze stad gebukt gaat. Met een al te lange tijd zwaar onderbezet team agenten en ook nog eens kortingen hierop kunnen we ook hen niet blijven vragen te dweilen met de kraan open. Grote dagelijkse problematiek gaat gepaard met veelal psychische problemen en menigmaal met verslaving en noem maar op.

Hebben we hier niet heel snel steun bij nodig, omdat dit echt al veel te lang de spuigaten uitloopt? Dan pas krijgt Heerlen z’n vertrouwde gezicht terug en onze politie weer mogelijkheden om ook elders op te treden (of zaken te voorkomen) en velen weer lucht om te genieten van wat Heerlen te bieden heeft. Beste Burgemeester, hoe kunnen wij, politiek Heerlen en ik trek het wat verder dan mijn fractie, helpen om deze zware last waaronder onze stad al veel te lang gebukt gaat danig te verlichten? Terwijl er jaren werd gekoerst om het Herle college naar het Oranje Nassaupark te verhuizen, lijkt het er nu op dat dit allesbehalve zeker is. Behoort blijven zitten waar je zit en renoveren alsnog tot de opties of is dat ondertussen een no go? Gaat het Oranje Nassaupark dan toch verkleuren tot centraal gelegen woonwijk die de schakel vormt tussen binnenstad en Zeswegen waarvoor Hart-Leers al meermaals publiekelijk pleitte? We zullen zien. Als de term historiserend bouwen valt, vraag ik me af of dat bijvoorbeeld betekent dat het elftal leuke, oude gevels in sloopgebied Promenade 1 als gevelbeeld terugkeert, net zoals dat jarengeleden met het pand Victor aan de Akerstraat gebeurde. Eerder al had ik het over ongelukkige cijfers.

Bij deze helaas nog enkele: in onze stad zijn maar liefst driemaal zoveel jongeren werkeloos als gemiddeld in het land, kent Heerlen een wat minder dan het dubbele aantal bijstandsuitkeringen, zo’n 2,5 keer zoveel jongeren in de jeugdbescherming en meer dan tweemaal zoveel jongeren in de jeugdreclassering.

Pagina 56 van 202

Dan wordt er feest genoemd in de stukken. Feest! Zowel de vergroende twee Promenade als het Raadhuisplein wilt u openen met een feest. Is het feit dat het mooier geworden is (of wordt) niet feitelijk al feest genoeg? Geef er zeker extra aandacht aan, maak het leuk en gezellig. Maar feest vieren terwijl nagenoeg de hele stad de pijn van bezuinigingen voelt? Wellicht moet dat anders aangepakt worden. Alhoewel er fikse tekorten zijn en bezuinigen aan de orde van de dag is wilt u de grote stationsfietsenstalling, die er overigens al in augustus 2019 had moeten zijn, toch doorzetten. Dit terwijl pal er naast nieuwgebouwde ruimte te over beschikbaar is in het Maankwartier en daar zelfs de ooit als fietsenstalling bedoelde ruimte van meet af aan leeg staat. Waarom neemt u niet alsnog in overweging om de jaren geleden aangekochte ruimte aan de Parallelweg te verkopen om er bijvoorbeeld woningen in te maken? Naar woonruimte is immers grote vraag terwijl de nabij stationsomgeving ruimte te over heeft voor fietsen, brommers, ebikes en noem het maar op en ook creatievelingen er naar hartenlust terecht kunnen. Dat heet als zij al niet ietsje verderop in het oude CBS gebouw een plek gevonden hebben. Laat ik eens even uitwijken naar Kerkrade. Daar heb je het eerste uur gratis parkeren bijvoorbeeld. We hebben dat net ook al aangehaald.