Conceptnotulen gemeenteraadsvergadering Heerlen 6 en 7 november 2024

Heeft u al eens overwogen om dat ook in hartje Heerlen te doen om vervolgens pas als het echt niet anders kan, die 1,50 euro per uur te vragen die overigens nu nog 1 euro per uur is. Zo slecht je wellicht de drempel, maakt een sympathiek gebaar en haalt mogelijk deze of gene, wie weet, over om naar Heerlen te blijven komen. Nu ik toch in Kerkrade ben, raad ik u aan er eens op vrijdagmorgen de markt te bezoeken. Het is een leuke en gezellige ochtendmarkt die ik qua omvang helaas al in geen jaren meer in onze stad zag, terwijl ook de weekmarkt op zaterdag in Eygelshoven, het Hoensbroek van Kerkrade zou ik maar zeggen, je van het is. Schrikt u niet als onze vaste schuld in amper vijf jaar tijd, ook dat werd al genoemd, met bijna 100 miljoen euro stijgt? Hierbij wetende dat de gemeentelijke Mijnwater BV, die u ooit verkocht voor 18 miljoen euro pas na 30 betaald zal worden. Ondertussen staat die voor meer dan 20 miljoen euro als vordering in de boeken. U vraagt om het sloopfonds voor strategische ontwikkelingen (wat hebt u op het oog?) in het centrum met 1,1 miljoen euro aan te vullen.

Denkt u niet dat in hartje Heerlen ondertussen al zoveel ondernomen is (of wordt) dat velen buiten het stadshart, laat ik het diplomatiek zeggen, met enige jaloezie kijken naar wat in het centrum wel kan maar op overige plekken (nog) niet? Vandaag in de krant: Heerlen koopt panden, komst Zuyd blijft ongewis. Citaat: “Onzeker blijft de financiering van de verhuizing van de hogeschool.” Kennelijk heeft u met pandeigenaren van nog niet verkregen panden in het gebied, overeenstemming over een koopprijs. Besluitvorming aangaande de koop moet echter nog plaatsvinden. Gaat dit om besluitvorming door of via het college of moet de raad hier nog aan te pas komen? Indien de raad nog aan zet is hoe, per wanneer en met welke insteek? Per maart jongstleden verliep de tweede intentieovereenkomst tussen Heerlen en Zuyd hogeschool. Nu ligt er kennelijk een concept aan u voor waarop u richting Zuyd dient te reageren. Hoe luidt met name financieel gezien de strekking van dit concept? Wat heeft u momenteel aangaande de financiën inzichtelijk kunnen maken? Wat betekent concreet dat Zuyd en de gemeente alleen het niet kunnen betalen? Hoe hoog zijn de totale kosten? Om welk kostenplaatje gaat het, wie staat waarvoor aan de lat en naar welk bedrag bent u nog opzoek c.q. welk gedeelte dient nog gefinancierd te worden? Citaat: “Het kost gigantisch veel geld, dus het verhaal moet goed zijn.

Het wordt een dubbeltje op z’n kant.” Mocht een afgeslankte versie van plan Zuyd praktijk worden, is dan, ook in dat kader dan, uw hand dan niet fors overspeeld en had wellicht een andere makkelijkere locatie niet veel geschikter kunnen zijn, zowel qua realisatie als qua kostenplaatje? Als eind dit jaar kennelijk besloten zou kunnen worden of we wel of niet doorgaan met plan Zuyd heeft u dan niet de vele

Pagina 57 van 202

malen dat danig aan het plan getwijfeld werd en dit ook letterlijk geuit is de raad, bewust of onbewust, bij de neus genomen en onder meer, zaken concreter voorgesteld dan ze kennelijk daadwerkelijk zijn? Waarom is er kennelijk nog steeds geen plan B? Met de grote onzekerheden meegenomen was en is dit toch zeker zeer voor de hand liggend. Of is er inmiddels wel een plan B scenario voor handen? Zo ja, hou luidt dit dan? Ter afsluiting. Dan heb ik het over de stoelen waar wij vanavond allemaal op zitten. Het is nog middag. Het is prima dat de stoelen in deze zaal niet vervangen worden en we daarmee kennelijk, jaarlijks zo’n 10.000 euro besparen. U weet dat Hart-Leers deze mening volledig deelt. Dank u wel. De voorzitter Dank u wel. Zijn er vragen aan de heer Leers? Ja, meneer Jacobs. De heer Jacobs, Forum voor Democratie (interruptie) Meneer Leers, ik ben blij dat u ook wat kritisch bent over bepaalde cijfers. Ik heb net in mijn stuk aangegeven dat we dadelijk in 2028 naar 424 miljoen euro aan vaste schuld gaan. Hoe ziet u dat? Wat is daar uw mening over? De heer Leers, Hart-Leers Het verhaal is dermate duidelijk. De voorgaande sprekers hadden het er ook over. De schuld per Heerlenaar is vergeleken met de gemiddelde schuld van de Nederlander meer dan factor drie keer zo hoog. Dat in een gemeente waar het al moeilijk gaat en heel veel mensen het lastig hebben.

Als je een gemeente dan nog opzadelt met extra veel hoge schulden, dan denk ik dat dit niet goed is. Je moet kiezen waar je voor gaat. Dan zou ik zeggen: op dit moment moet je het bij een zwembad in Hoensbroek houden en niet een extra zwembad in een kerk. Kijk naar dat soort zaken. Kijk van tevoren naar wat voor projecten je opstart, bijvoorbeeld zoals het megaproject hierachter mij waar vele miljoenen mee gemoeid zijn en waarvan het maar de vraag is of je daarmee bereikt wat je wil bereiken. Ik denk dat als je sommige dingen aan de voorkant beter aftikt, deze aan de achterkant veel minder hoeven te kosten. Om die kosten draait het juist in deze gemeente, omdat we al heel weinig geld hebben en de schulden alleen maar gigantisch toenemen. De voorzitter Meneer Van den Berg. De heer Van den Berg, VVD (interruptie) Meneer de voorzitter, meneer Leers is altijd een luis in de pels. Soms krijg je hem er niet uit gekrabd. Dat is soms wel goed om de spiegel voor te houden, moet ik zeggen. Een van zijn stokpaardjes is het Maankwartier. Hij haalt het kantoorpand van het UVW aan dat daar op dit moment leeg gaat komen. Daarmee lijkt het alsof uw verhaal rondom het Maankwartier wel wat bewaarheid wordt, zo van: het is eigenlijk iets te veel van het goede geweest.

Maar welke oplossing heeft u nou voor ogen als het gaat bijvoorbeeld om het kantoorpand daarin? Heeft u andere oplossingen die het Maankwartier zouden kunnen ombuigen naar een plek die voor ons als stad heel belangrijk is? Of zegt u … Nee, dat zeg ik niet. Dat was het. De heer Leers, Hart-Leers Dan zal ik raden wat u niet zegt. Maar tijdens de afgelopen raadsvergadering, volgens mij was dat vorige week woensdag, heb ik tijdens het vragenuur wat suggesties gedaan voor of je van het Maankwartier geen woonkwartier zou kunnen maken en daarmee de forse leegstand die in

Pagina 58 van 202

het gebied is ... U heeft gelijk dat ik al jarenlang op de trom heb geslagen van meet af aan dat we moeten weten waar we aan beginnen en dat dit zo maar het resultaat zou kunnen zijn. Maar nu het er staat en sommige dingen bewaarheid zijn: het zou inderdaad een optie kunnen zijn voor dat Maankantoor om er een woonkantoor van te maken of er woningen in te zetten. Want bij mijn weten was het in eerste instantie zelfs de bedoeling om in dat gedeelte woningen en appartementen te realiseren. Dus als je dat daar kan doen en je kan dat wellicht in de Hoppenhof en mogelijk op andere plekken, dan maak je van het Maanplein een hofje waar bijvoorbeeld om vijf uur het hek dicht gaat. Dat betekent dat er na vijf uur alleen bewoners zijn en er rust ontstaat. Dan denk ik dat je een heel aantal voordelen kan realiseren op een plek waar nu nogal wat negatieve dynamiek is. Dus als u om oplossingen vraagt, dan zou dat een richting kunnen zijn. Alleen toen ik dat vorige week aan het college voorstelde, kwam men daar nog niet heel concreet op terug. Men deed de suggestie dat er een hele hoop nieuwe huurders in de rij staan. Volgens mij gaat het om een mogelijke intentieverklaring voor iemand die wellicht mogelijk daar onder de goede omstandigheden iets gaat beginnen.

Ik kan best de intentie hebben om u volgende week op dit tijdstip hier weer te treffen, een kop koffie te drinken en leuk over van alles te babbelen. Maar als u en ik allebei niet kunnen en de koffie op is, dan komt het er niet van. De voorzitter Dank u wel. Volgens mij hebben we een heel foute brug, maar we gaan van de luis in de pels naar de Partij voor de Dieren. Ik ga naar mevrouw Géron. Mevrouw Géron, Partij voor de Dieren Geachte aanwezigen en toehoorders, ik ben opgegroeid in een tijd dat het leven overzichtelijk was met overzichtelijke keuzes op een gemengd boerenbedrijf in Luxemburg. We kwamen niets tekort. We hadden een groot erf met volop speelmogelijkheden. In 1965 verhuisden we naar Limburg. Een warm groot gezin met hardwerkende ouders die alles over hadden voor hun kinderen. We hadden geen geldelijke rijkdom. We waren tevreden met wat er was en we deden ons best. We waren gezond. Vakantievieren, dat deden we thuis. Het beeld van de jaren zestig en zeventig. Ook toen kwamen we niets tekort. We leefden onbezorgd. Vuurwerk kende we niet. Pas heel laat, zo vanaf 2014, hoorde ik over klimaatverandering en vervolgens bleek dat dit een symptoom was van een veel groter probleem. Toen pas raakte ik politiek geïnteresseerd. De onbezorgdheid die mijn generatie grotendeels gekend heeft, is voorgoed weg en komt nooit meer terug. Voorzitter, ik begin mijn betoog.

De begroting die we vandaag bespreken, heeft veel inzet gevraagd. Maar er is nog een begroting en die wordt vaak vergeten: de ecologische begroting. In 2024 viel Earth Overshoot Day op 1 augustus. Dit is de dag waarop de mensheid die ecologische begroting overschreed. Overshoot betekent dat we natuurlijke hulpbronnen zodanig verbruiken dat de ecosystemen dit niet meer kunnen aanvullen en zich niet meer kunnen herstellen. Vanaf die dag begonnen we op de toekomst in te teren, op de leefbaarheid voor mens, niet-menselijke levens en komende generaties. Nederland doet het relatief nog slechter. De Nederlandse Overshoot Day viel dit jaar al op 1 april. Dit betekent dat wij in slechts drie maanden tijd ons “jaarlijkse budget” aan hulpbronnen hebben verbruikt. Nederland verbruikt zo’n grote hoeveelheid landoppervlak, grondstoffen en energie dat als de hele wereld zo zou functioneren, er meer dan drie aardbollen nodig zouden zijn. We hebben er maar een. De werkelijke schade van onze overconsumptie, levende wezens vertonen bepaalde patronen: bij overvloed van energie neemt hun aantal sterk toe tot het moment dat zogenaamde negatieve feedbacks voor een afname zorgen. Onze overvloed bestond uit fossiele energie. Alle problemen

Pagina 59 van 202

van dit moment zijn een teken dat nu de negatieve feedback een rol gaan spelen: de biodiversiteit neemt af, het klimaat wordt grilliger en gevaarlijker, grondstoffen schaars, er ontstaan pandemieën en steeds meer conflicten die in essentie over schaarse grondstoffen gaan. Onze overconsumptie dwingt om verantwoordelijkheid te nemen en keuzes te maken die huidige en toekomstige generaties zullen treffen. De komende jaren krijgt Heerlen te maken met begrotingstekorten, zo wordt voorzien. Maar dat tekort valt in het niet bij het ecologische tekort dat we hebben opgebouwd. Dit tekort zou in ons beleid en onze discussies centraal moeten staan. Tom Murphy parafraseer ik: “We geven prioriteit aan allerlei mensenzaken. Dat heet supremacie. Dit vernietigt ecosystemen. We moeten ecosystemen op de eerste plaats zetten en daarna kijken wat er voor ons overblijft en wat we ons kunnen veroorloven.” Overheden hebben de verantwoordelijkheid om hun inwoners te beschermen. Dit kan alleen door ons beleid te richten op lange termijn duurzaamheid. De beperking van broeikasgassen is hier een belangrijk onderdeel van. Wetenschappers stellen dat deze uitstoot drastisch teruggebracht moet worden tussen 2030 en 2040. Helaas lijkt het huidige beleid niet voldoende ambitieus om de deadline te halen. Steden als Amsterdam, Utrecht, en Den Haag werken aan klimaatneutraliteit tegen 2030.

Zij spelen, samen in een groep van 100 geselecteerde steden, een voortrekkersrol in de strijd tegen de klimaatcrisis. Andere steden kunnen hier straks van leren. Natuurgeweld, voedseltekorten, grondstoffenoorlogen en levensbedreigende temperaturen zullen wereldwijd tot grote migratiestromen leiden. Daarbij vergeleken is het huidige vermeende migratieprobleem peanuts. Daarom is het essentieel dat we onze prioriteiten herzien en een koers varen die de veerkracht van onze stad en de leefbaarheid van onze regio veiligstelt. Ook Heerlen maakt zich zorgen citeer ik uit de begroting op pagina 97: “Steeds duidelijker wordt ook dat we niet goed zijn voorbereid op de effecten van klimaatverandering op welzijn van mens en dier, onze biodiversiteit en economische veerkracht. De mondiale ontwikkelingen maken duidelijk hoe kwetsbaar we zijn als maatschappij.” Partij voor de Dieren stelt daarom voor om op korte termijn en met het oog op allerlei mogelijke toekomstige crises te gaan nadenken over het onderwerp weerbaarheid. Stel Zuid-Oost Nederland komt terecht in een Valencia-scenario, een Florida-scenario of een ander extreem weerfenomeen. U zult zeggen dat de Veiligheidsregio er dan is om ons te helpen. Maar zijn zij opgewassen tegen rampen van zulke omvang? We kunnen hopen dat het niet voorvalt, maar daar zijn we er niet mee.

Von der Leyen zei een week geleden in Europa: overheden en burgers moeten zich beter voorbereiden op noodsituaties. Een andere sleutel tot het terugdringen van onze ecologische voetafdruk ligt in de eiwittransitie. De productie van dierlijke eiwitten, zoals vlees en zuivel, legt een onevenredig grote druk op het milieu, onder andere door de uitstoot van broeikasgassen. Door meer plantaardige eiwitten te consumeren kunnen we deze impact verlagen en de natuurlijke hulpbronnen efficiënter gebruiken. Jaarlijks hebben we in Heerlen het Zomer Maan Fest waar heerlijk voedsel wordt gepresenteerd, waar veel bezoekers komen en waar lokale ondernemers zich presenteren. Het is het enige festival van deze aard in Limburg. Daar mogen we trots op zijn. Als stad kunnen we ook de Nationale week zonder Vlees en Zuivel op de kaart zetten. De actie Steenbreek is van belang om onder andere de biodiversiteit te bevorderen, maar de eiwittransitie is vele malen belangrijker voor behoud van de soortenrijkdom. Het creëren van een duurzame voedselvoorziening is niet alleen goed voor het milieu en de dieren, maar ook voor de voedselzekerheid in de toekomst. De vraag rijst wat de rol van bezuinigingen in de gemeentebegroting is ten opzichte van deze ecologische uitdagingen.

Bezuinigingen die leiden tot het schrappen van duurzame initiatieven kunnen uiteindelijk hogere kosten met zich meebrengen door de toenemende druk op het milieu. Programma’s gericht op energie-efficiëntie, het stimuleren van lokaal voedsel of het bevorderen

Pagina 60 van 202

van milieu educatie kunnen juist op middellange termijn leiden tot besparingen en een verbeterde kwaliteit van leven. Door juist nu te investeren in duurzaamheid, kunnen we de toekomst veiliger en stabieler maken. Het is belangrijk dat we als gemeente bewuste keuzes maken die duurzaamheid bevorderen. In onze stad werken we daar hard aan. Dat mogen we niet loslaten. Voorzitter, ik kom bijna tot een einde. Onze ecologische voetafdruk moet een fundamenteel element zijn in de discussies over onze begroting en toekomstplannen. We hebben de verantwoordelijkheid om beleid te voeren dat de planeet en haar grondstoffen beschermt, in plaats van deze ondoordacht te verbruiken. Het moet een stadsgebied zijn dat met haar werkgelegenheid in dienst staat van ecologie, zodat we een samenleving creëren die toekomstbestendig en duurzaam is. Bouwen aan sociaal kapitaal, niet de groei van de economie, maar de bloei van de samenleving moet voorop staan. Wij dienen drie moties in die ik morgen graag toelicht. We bedanken iedereen die het werk hier in de raad mogelijk maakt, die bijdraagt aan al dat werk wat we voor de stad moeten doen en aan de griffie natuurlijk voor de goede zorgen. Dank u wel. De voorzitter Dank u wel. Zijn er vragen aan mevrouw Géron? Ik zie meneer Janssen, meneer Pauwels en meneer Jacobs. Meneer Janssen.

De heer Janssen, Jongerenpartij Heerlen (interruptie) Dank u wel, voorzitter. Van luis in de pels naar misschien wel Rupsje Nooitgenoeg, zeggen ze weleens. Uiteindelijk is het wel weer een beetje hetzelfde verhaal wat je de Partij voor de Dieren in iedere stad in Nederland hoort vertellen. Wat ik jammer vind en wellicht heb ik de begroting anders gelezen, dat ik van u alleen het Zomer Maan Fest als een positief gegeven hoor. Dat vinden wij ook. Maar ik zie eigenlijk als ik door die begroting heen lees ontzettend veel goede stappen die we in Heerlen maken in de richting van duurzaamheid en biodiversiteit. Denk alleen al aan al die nieuwe woningen die we toe gaan voegen die allemaal bijna energieneutraal zijn et cetera. Er zijn ontzettend veel mooie initiatieven. Uw verhaal kwam best negatief geformuleerd op mij over. Het was alsof een soort doembeeld opduikt. Kunt u daar misschien nog wat concreter op reflecteren? Hoe duidt u dan onze eigen begroting en de stappen die we al zetten en gezet hebben in Heerlen ten aanzien van uw verhaal? Want ik ben het dan in die zin even kwijt. De voorzitter Mevrouw Géron. Mevrouw Géron, Partij voor de Dieren Collega Janssen, ik vind het een compliment dat u mij Rupsje Nooitgenoeg noemt, zeker wat betreft de ecologie. Dus dat is fantastisch. Dank u wel.

Ik noemde het Zomer Maan Fest, omdat ik het over het plantaardige voedselpatroon had waar wij eigenlijk veel meer naartoe moeten gaan om een leefbare aarde te houden, ook voor uw kinderen en voor ons allemaal. Dus dat was het. Natuurlijk zijn er – dat heb ik ook gezegd – hele goede initiatieven in deze stad. Maar we mogen niet loslaten. We moeten zelfs meer stappen zetten. Als je luistert naar wetenschappers en kijkt naar wat er op de wereld gebeurt in Europa en verder weg, dan mag je dat echt wel rampen noemen. Als eenling kunnen wij de wereld niet redden. Maar we moeten ons verhouden tot de problemen op een wijze waar we zeggen: oké, ik vind dat ik goed bezig ben voor de duurzaamheid voor de continuering van de aarde voor generaties na mij.

Pagina 61 van 202

De voorzitter Dank u wel. Meneer Pauwels. De heer Pauwels, CDA (interruptie) Dank u wel, voorzitter. Mevrouw Géron had het over de term weerbaarheid als antwoord op mogelijke milieurampen. Maar ik vraag me af of dit wel een Heerlens thema is, want een orkaan – laten we hopen dat die niet komt - stopt niet bij de grens met Kerkrade of met Voerendaal. Dus eigenlijk vraag ik me af of dit soort thermen of retoriek niet thuishoort in bijvoorbeeld provinciaal niveau of nog hoger: de landelijke overheid. Verder heb ik in het betoog van mevrouw Géron weinig concrete suggesties gehoord voor wat we hier in Heerlen zouden kunnen ondernemen. U noemde als voorbeeld Steenbreek. Dat bestaat al een hele tijd, maar ik had verwacht dat u nog met nieuwe suggesties zou komen voor wat we allemaal te berde zouden kunnen brengen. Mevrouw Géron, Partij voor de Dieren Meneer Pauwels, in mijn eentje kan ik niet de stad redden. Maar ik heb wel een aantal dingen benoemd. Ik heb plantaardig voedsel gezegd. Die orkaan zal inderdaad niet stoppen bij de grens. Maar we moeten ons erop voorbereiden, bijvoorbeeld doordat we allemaal een vast noodpakket hebben liggen en dat we het daarover hebben. Want het kan ons gebeuren? Waar gaan we naartoe? Wat doen we als alle IT allemaal uitvalt, zoals we dat in juli hebben gehad? Het is alleen maar dat we ons bewust zijn van wat we moeten doen.

Een ding wat heel belangrijk is in die weerbaarheid, is de sociale samenhang van onze bevolking en van onze mensen. We moeten elkaar weten te vinden en we moeten weten hoe we ons daartoe samen kunnen verhouden. De voorzitter Dank u wel. Nog kort, meneer Pauwels. De heer Pauwels, CDA (interruptie) Dat had ik graag in het betoog terug gezien. De voorzitter Oké, dank u wel. Mevrouw Géron, Partij voor de Dieren Ik ben blij dat u de vraag gesteld heeft, zodat ik het alsnog goed kon uitleggen. Dank. De voorzitter Meneer Jacobs had nog een vraag. De heer Jacobs, Forum voor Democratie (interruptie) Dank u wel, voorzitter. Als je naar de begroting kijkt, dan moeten we best bezuinigen. Onze burgers krijgen een belastingverhoging voor hun kiezen. We hebben behoorlijk wat bezuinigingen. Dan bent u denk ik – dat is even de vraag – niet ontevreden met 15,3 miljoen euro voor het hele klimaatgebeuren lijkt mij. Mevrouw Géron, Partij voor de Dieren

Pagina 62 van 202

Ik heb het over de ecologische begroting gehad. Daar schieten we op tekort. Natuurlijk, op verduurzaming van woningen … De energieprijzen gaan enorm stijgen. We hebben heel veel geld nodig om al die woningen te verduurzamen. Dus dit is nog maar het begin. De voorzitter Dank u wel. Dan ga ik naar de heer Nefjodov van GroenLinks. Nog drie fracties, dus uw eten verpietert lekker voor u. Nee hoor, we hebben er rekening mee gehouden. Maar als u honger heeft ... ik doe maar een suggestie. Meneer Nefjodov. De heer Nefjodov, GroenLinks Geachte voorzitter, gewaardeerde collega’s en betrokken inwoners van Heerlen, we staan vandaag voor een begroting die stabiliteit uitstraalt, maar ook een aantal zorgelijke uitdagingen bevat. Zodoende zijn de kernthema’s die ik in mijn bijdrage wil aankaarten de gemeentelijke energieneutraliteit, het netcongestieprobleem, onze Heerlense asielopvang en het urban sportpark. Om te beginnen met de energieneutraliteit: de kans dat we als gemeente onze doelstelling om in 2030 alle gemeentelijke gebouwen energieneutraal te maken, daadwerkelijk halen, is helaas vermoed ik zoal, klein. Dit komt doordat het college op dit moment naar mijn beleving geen concreet plan, geen structureel budget en geen duidelijke prioriteiten heeft om dit doel te realiseren. Onze huidige begroting maakt geen serieuze stappen mogelijk om deze ambitie waar te maken.

De beperkte investeringen die wel zijn opgenomen, zijn versnipperd en missen de noodzakelijke schaal. Zonder bijsturing vermoed ik dat het onwaarschijnlijk is dat we de ambitie van 2030 gaan waarmaken. Deze uitdaging vraagt om volledige toewijding en structurele middelen. Mijn vraag aan het college is daarom waarom er geen concreet plan is opgenomen in de begroting en wij hier niet over zijn geïnformeerd, terwijl deze doelstelling wel onmiskenbaar in het coalitieakkoord staat. Maar wellicht mis ik wat dingen. Dus in ieder geval mijn vraag aan het college: hoe zit het nu precies? Het tweede punt gaat over netcongestie. Verder wens ik het nog te hebben over dat urgente probleem: Door de energietransitie en de toenemende vraag naar elektriciteit wordt het stroomnetwerk zwaar belast met als gevolg dat uitbreidingen en innovaties worden vertraagd. Dit vormt een rem op verduurzaming en zet een rem op onze klimaatdoelen. De stabiliteit van ons stroomnetwerk is essentieel om de energietransitie te laten slagen en om de stad duurzaam te laten groeien. Daarom dien ik een motie in die het college verzoekt de haalbaarheid te onderzoeken van collectieve laadpleinen gekoppeld aan batterij-opslagsystemen.

Door gebruik te maken van technieken zoals wijkbatterijen kan zo’n laadplein ons misschien helpen om de balans in het stroomnet te ondersteunen, vooral op momenten dat er heel veel of heel weinig zon of wind is. In andere woorden: het bestrijdt mogelijk netcongestie en ik geef het graag mee aan het college. In andere gemeentes zijn vergelijkbare initiatieven succesvol gebleken en er ligt voor Heerlen dus ook een kans om als voorbeeld te dienen in Limburg. Hoewel netbeheerder Enexis primair verantwoordelijk is voor ons netwerk, worden wij geconfronteerd met de gevolgen als zij hierin zouden tekortschieten. De kans dat dit gebeurt, is niet irreëel en daarom vereist netcongestie nu al wat ons betreft een proactieve aanpak. Met de nader in te dienen motie hopen we dan ook een innovatieve bijdrage te leveren aan de oplossing van dit probleem of in ieder geval een mogelijke suggestie daartoe op te roepen. Ten derde wil ik het nog hebben over de Heerlense asielopvang. Voorzitter, ik wil aandacht vragen voor de situatie zoals deze daar nu is. De landelijke trend richting een sterk versoberde opvang zoals beoogd door het kabinet, gaat ten koste van basale menselijke waardigheid. De gedachte om opvang te versoberen in de hoop dat dit afschrikwekkend zou werken, zoals

Pagina 63 van 202

geredeneerd door de PVV, schuurt fundamenteel met onze waarden hier in Heerlen. In onze gemeente moet elk mens ongeacht herkomst, recht hebben op basisvoorzieningen zoals een veilige slaapplaats, voldoende ruimte, schoon sanitair en toegang tot hulp. Laten we helder zijn: de kern van de discussie over asielopvang zou niet alleen moeten gaan over aantallen, maar ook over de kwaliteit van de opvang en de bescherming van de menselijke waardigheid daarachter. We hebben het hier over mensen die een vaak traumatische achtergrond hebben, die vluchten voor oorlog of politieke vervolging en hier een kans op rust en veiligheid zoeken. Niet alleen de COA, maar ook ons college heeft een verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen dat hun leven hier niet verzandt in onveilige omstandigheden. Opvang moet gebaseerd zijn op zorg en respect en niet op afschrikking en verdere marginalisering. Daarom dien ik een motie in met een aantal concrete verzoeken aan het college om de leefomstandigheden in onze opvang te onderzoeken en daar waar nodig te verbeteren en op peil te houden. We vragen om een grondige evaluatie van de veiligheid in onze asielcentra en om de mogelijkheden te verkennen om de psychologische en sociale ondersteuning structureel te versterken. Psychologische hulp in de moedertaal moet daarbij vanzelfsprekend zijn, omdat goede communicatie essentieel is voor effectieve hulp.

De werkelijkheid is dat de landelijke voorgenomen versobering van asielopvang uiteindelijk ook de veiligheid en sociale stabiliteit van de opvang in Heerlen zou kunnen ondermijnen. Overvolle slaapzalen en een gebrek aan privacy vergroten de spanningen en onveiligheid. Wij moeten juist hier op lokaal niveau zorgen dat asielzoekers op een veilige manier hun leven kunnen opbouwen. Ik roep het college dan ook op om te allen tijde te waken voor verslechteringen in de opvangomstandigheden van onze asielzoekers, ook wanneer de landelijke overheid onverantwoord verder wil versoberen. Onze gemeente kan hierin een belangrijke rol spelen door lokale maatregelen te nemen die de menswaardigheid waarborgen, ook al zou het landelijke beleid deze onder druk brengen. Door middel van een nader in te dienen motie vragen we het college dan ook om niet alleen te waken voor, maar ook actief weerstand te bieden tegen maatregelen die de leefomstandigheden van Heerlense asielzoekers aantasten. Als het Rijk zijn verantwoordelijkheid niet neemt, dan moeten wij dat lokaal wel doen. Tot slot maak ik me grote zorgen over het door de coalitie geïnitieerde en zodoende ook in het coalitieakkoord verankerde urban sportpark. Dit sportpark moet een plek worden waar jongeren en sportliefhebbers samenkomen, een locatie die bijdraagt aan de leefbaarheid en aantrekkingskracht van onze stad.

Het urban sportpark is een kans om Heerlen te profileren als een stad die niet alleen investeert in duurzaamheid, maar ook in de toekomst en het welzijn van haar jongeren. Toch zien we geen concrete financiële toewijzing in de huidige begroting voor 2025. Dit gebrek aan middelen is zorgwekkend, omdat het onze afspraken uit het coalitieakkoord zou kunnen belemmeren. Nimmer zijn de initiators, GroenLinks, D66 of überhaupt de raad, geïnformeerd over deze bezuiniging. De ontwikkeling van een urban sportpark zou prioriteit moeten hebben, vooral nu onze stad een vergrijzende populatie kent en jongeren vaker kampen met eenzaamheid, mentale problemen en een gebrek aan vrijetijdsbesteding. Het urban sportpark kan precies in deze behoefte voorzien: een plek met zowel een sportieve als sociale functie, waar jongeren elkaar kunnen ontmoeten in een veilige en stimulerende omgeving. Om dit mogelijk te maken is er mede met behulp van de gemeentelijke ambtelijke bijstand gesproken en onderzocht hoe we het urban sportpark van circa 1,5 miljoen euro dat het verwachte bedrag is, alsnog financieel realistisch zouden kunnen realiseren binnen deze begroting. Dit heeft geleid tot een amendement dat deze benodigde financiële ruimte zal creëren en waarvan ik hoop dat u deze als raad overneemt. Het is belangrijk dat Heerlen nu investeert in de toekomst van onze jeugd.

Het is niet alleen een kwestie van beleid uitvoeren; het gaat hier om de belofte die wij aan onze inwoners en aan onze jongeren hebben gedaan. Ik roep de raad en het college dan

Pagina 64 van 202

ook op om de realisatie van het urban sportpark niet op de lange baan te schuiven, maar juist als prioriteit te beschouwen, zodat we in 2025 kunnen starten met de bouw van een project waar jongeren behoefte aan hebben en waar Heerlen trots op kan zijn. Voorzitter, we moeten nu de nodige maatregelen nemen om Heerlen toekomstbestendig te maken. Dit betekent dat we actief moeten investeren in energieneutraliteit, proactief moeten zijn in de aanpak van netcongestie, moeten waken voor een menselijke asielopvang en onze belofte tot de verwezenlijking van een urban sportpark moeten nakomen. Ik vraag deze raad en het college dan ook om samen de verantwoordelijkheid te nemen door de genoemde voorstellen in overweging te nemen. Alleen zo kunnen we de kwaliteit van leven in Heerlen garanderen en bouwen aan een duurzame, veerkrachtige stad. Dank u wel. De voorzitter Dank u wel. Zijn er vragen aan de heer Nefjodov? Ik noteer meneer Van Zutphen, meneer Leers, meneer Hendriks en meneer Janssen. Jullie hebben er zin in. Mevrouw Schreurs, meneer Van den Berg en meneer Jacobs. U heeft er zin in. Meneer Van Zutphen, gaat uw gang. De heer Van Zutphen, SP Voorzitter, meneer Nefjodov zal het ongetwijfeld niet zo bedoelen, maar met wat hij feitelijk bepleit doet hij mevrouw Faber een enorm plezier mee.

Want u zegt: als mevrouw Faber de asielzoekersopvang op een onverantwoorde manier gaat afknijpen, dan vangen wij dat wel op. Nee, mevrouw Faber moet dat doen. Wij moeten ons niet het zoveelste aapje op onze schouder laten zetten van wat het kabinet nalaat en dat wij dat dan maar moeten opvangen. Mevrouw Faber moet die Spreidingswet niet afschaffen, zodat Bloemendaal eindelijk eens een portie doet in plaats van zoals nu helemaal niks. Wat u eigenlijk doet is zeggen: fijn dat we dit in Heerlen hebben en dat mevrouw Faber dit afknijpt, dat vinden we jammer, maar dan gaan wij het wel even compenseren. Dat wijs ik echt fundamenteel af. De voorzitter Meneer Nefjodov. De heer Nefjodov, GroenLinks Ik snap de redenering van de heer Van Zutphen. Echter, het is met het huidige kabinet met de PVV als grootste partij en met de reeks uitgesproken voornemens van mevrouw Faber onvermijdelijk dat dit gaat gebeuren. Ze hebben al uitgesproken dat alles wat mogelijk is ten behoeve van de verdere versobering van onze asielopvang en van het aantal vluchtelingen dat we binnen laten maximaal zal worden geminimaliseerd. Het gaat al gebeuren zover het mogelijk is. Dus in die zin oefenen we daar niet een dergelijke invloed op uit. De voorzitter Meneer Leers. De heer Leers, Hart-Leers (interruptie) Meneer de voorzitter, dank u wel.

Als het over vluchtelingen gaat, hebben we natuurlijk in Heerlen ook de vluchtelingenopvang voor de Oekraïense vluchtelingen. Het blijkt dat de afgelopen jaren hele flinke bedragen overgehouden zijn aan die opvang. Er is landelijk veel te veel geld beschikbaar gesteld om mensen op een juiste manier op te vangen. Dus ik kan me voorstellen dat als dit hier zo is, dat het ook in andere gevallen kan gelden. De gemeente Heerlen gaat zelf over de opvang van mensen uit Oekraïne. Het COA gaat over Imstenrade. Dat is dus niet de gemeente. Als u weet hoe dit werkt bij mensen die gevlucht zijn vanuit Oekraïne en bij

Pagina 65 van 202

ons zitten en worden geholpen … Het gebeurt kennelijk op een goede manier, want het valt onder de hoede van de gemeente Heerlen. Er worden desondanks substantiële bedragen overgehouden. Dan denk ik niet dat u er tegen bent dat als er te veel geld naartoe gaat, terwijl het goed geregeld is dat het te veel geld anders wordt besteed of in ieder geval niet meer wordt uitgekeerd. Een afsluitende tweede vraag: u had het over een urban sportpark. Het Glas Mij-park in Schaesbergerveld, ik weet niet of u dat kent. Daar is een veld waar jongeren aan allerlei apparaten hangen en krachttraining doen, een graffitimuur en van alles en nog wat. Ik kan me zo maar voorstellen dat dit al een heel groot gedeelte dekt van het gene wat u voor ogen heeft. Dat hebben we in Heerlen al. Dus daar zou u dan al heel content mee kunnen zijn. De voorzitter Meneer Nefjodov. De heer Nefjodov, GroenLinks Om in te gaan op het eerste wat de heer Leers zegt. De motie die ik in de tweede termijn ga indienen komt neer op het op peil houden van de huidige goede omstandigheden voor zover er al sprake is van goede omstandigheden. Je hoeft ze niet onnodig tot in de verste verte te verbeteren natuurlijk.

Maar voor het geval die uitgesproken voornemens van het kabinet die strekken tot een verdere versobering van de asielopvang, wat nog heel erg abstract is en nog nader moet worden gedefinieerd … Voor zover sprake is van een dergelijke versobering, zou ik zeggen: compenseer het door het op peil te houden. Dus dat ten aanzien van de eerste vraag. Ten aanzien van de tweede vraag over het urban sportpark. Over dat park op het Schaesbergerveld heb ik wel enkele vragen en vraag ik me onder andere ook af hoe de betreffende gebruikers het ervaren, waar dan alsnog de behoefte van de Heerlense samenleving en vanuit onze jongeren vandaan komt om alsnog een eigen urban sportpark te willen hebben. Ik vraag me af in hoeverre deze bevolkingsgroep voorzien wordt in de skatebaan en welke voorzieningen in dat park aanwezig zijn als het zo gelijkwaardig zou zijn met wat het zou voorstellen. Ik snap wat u bedoelt met al die rekken. Daar heeft u het over calisthenics onder andere, dus dat je met je eigen lichaam probeert allemaal trucjes te doen. Maar dat is volgens mij toch wel iets wezenlijk anders dan een urban sportpark. Dus dat. De voorzitter Dank u wel. Korte aanvulling, meneer Leers. De heer Leers, Hart-Leers (interruptie) Meneer de voorzitter, u heeft het de hele tijd over een urban sportspark. Volgens mij is dat calisthetics toch echt een urban sport.

Dus ik zou misschien eerder eens bij uzelf te rade gaan wat u nu eigenlijk wil en wat dat voorstelt in plaats van conclusies te trekken die misschien niet geheel overeenkomen met de realiteit. Dat is een tip die ik u wil geven. De voorzitter Dank u wel. De heer Nefjodov, GroenLinks Het gaat niet zo zeer om wat ik wil, maar om wat die betreffende skaters zelf willen. Calisthenics is inderdaad een urban sport. Maar het is verre van de enige urban sport. Zo’n beetje de grootste wezenlijke uitvoering van de sport is onder andere toch wel skating.

Pagina 66 van 202

De voorzitter Dan ga ik naar de heer Hendriks en de heer Janssen. U doet het samen, u voegt het samen. Dat is geweldig. Het is een duo optreden in een persoon. Dank u wel. De heer Hendriks, Jongerenpartij Heerlen (interruptie) We hebben hem opgedeeld. Het urban sportpark/skatepark: gezien wij daar toch wel enig aandeel in hebben, zijn wij wel erg benieuwd. We horen nu bedragen van 1,5 miljoen euro. Hoe komt u aan die informatie? De heer Nefjodov, GroenLinks De behoefte om van het urban sportpark, conform zoals het college dat heeft uitgesproken, om er een regionale trekpleister van te willen maken, omarm ik van harte. Het bedrag is in persoonlijke afstemming met de wethouder. Bij de ambtelijke bijstand vroeg ik hoeveel onder andere zo’n sportpark zou kosten. Ik heb me daar een tijdje mee bezig gehouden. Dit was het uiteindelijke resultaat. De concrete uitvoering is verder aan het college. De voorzitter Aanvullend meneer Hendriks en aanvullend meneer Janssen, want u wilde inspringen. Maar dat ging te snel bij de beantwoording. Mag hij? De heer Janssen, Jongerenpartij Heerlen (interruptie) Dan maak ik het af. Het is hoogst opmerkelijk. De Jongerenpartij dient een motie in voor de realisatie van een sportpark. Gelukkig is GroenLinks het daarmee eens en ook heel veel partijen in de raad. Dan gaat u lopen dealen met het college over bedragen begrijp ik. Dat vind ik heel vreemd.

Het lijkt mij heel erg op zijn plaats dat wij als raad eerst met een voorstel geïnformeerd worden. Ja, we zijn het met u eens dat die ambitie nog altijd overeind staat. Dus ik hoop dat u dit kan begrijpen. Dan stel ik daar gelijk mijn tweede vraag achteraan. We hebben eerder die ambitie op meer zonnepanelen van u gehoord. We horen dat verhaal nu terug waarin u aangeeft dat u weinig ambitie ziet. Als ik dan zie dat we in de afgelopen tien jaar meer dan 10.000 Heerlense daken gevuld zijn met zonnepanelen en dat we ook nog eens flink meters vooruit maken met sloop, nieuwbouw, herstructurering met gewone nieuwbouw, waarbij ook zonnepanelen op het dak komen, dan vraag ik mij werkelijk af waar het negativisme in die ambitie vandaan komt. De heer Nefjodov, GroenLinks Het is geen negativisme. Het is dat ik er bij voorbaat al alert op wilde zijn. Want de klimaatopgave is gewoon een grote opgave. Ik zeg niet dat we niks doen. Dat is verre van. We doen heel erg veel. Volgens mij doen we meer dan in voorgaande periodes heeft plaatsgevonden. Maar het einddoel ten aanzien van wat in het coalitieakkoord is opgenomen is energieneutraliteit. Dat is het doel. Dus dan kan je zoveel zonnepanelen opnemen, wat we zeker weten doen, maar het einddoel is energieneutraliteit. Als ik daarover niks in de begroting terug zie komen, dan stel ik er wel vragen over.

Ik heb er geen motie en amendement van gemaakt. Maar het is op zijn minst wel terecht om te vragen naar de status van de voortgang van het huidige doel naar die energieneutraliteit, ook omdat er nog maar vier jaar is tot we daar zouden zijn. Het is nog maar vier jaar, waardoor ik me wel afvraag hoe dichtbij we staan. Als het al ver weg is, wat zijn dan realistische alternatieven? De voorzitter Mevrouw Schreurs.

Pagina 67 van 202

Mevrouw Schreurs, Partij Hoensbroeks Belang (interruptie) Ik heb een korte vraag. Heeft de fractie GroenLinks signalen ontvangen dat wij de zorg van onze asielzoekers niet goed op orde zouden hebben op dit moment? De heer Nefjodov, GroenLinks Dat is een goede vraag. Ik baseer me daarbij onder andere op NOS-nieuwsberichten van vorig jaar waarin wordt gemeld dat in verschillende azc’s door heel Nederland, waarbij Heerlen geen uitzondering is, op jaarlijkse basis sprake is van grensoverschrijdend seksueel gedrag dat veel voorkomt. Mishandeling komt veel voor en pesterijen. Ik weet nog dat dit vorig jaar december uit mijn hoofd bij Moldavische vluchtelingen in ons azc heeft geleid tot een zelfmoordpoging. De voorzitter Dank u wel. Meneer Van den Berg. De heer Van den Berg, VVD (interruptie) Voorzitter, ik heb twee hele korte vragen. Met name het verhaal ten aanzien van het asielzoekerscentrum, daar gaan wij helemaal niet over. Als meneer Nefjodov bij ons wil neerleggen, om wat bij te stucen op het moment dat het nodig is. We spreken hier vanavond over de bezuinigingen die wij voor ogen hebben. Heeft u enig idee om hoeveel geld het gaat? Dat gaat misschien wel over 10 of 15 miljoen euro op jaarbasis als we daar als gemeente aan zouden moeten bijdragen. Dus we moeten ons niet met iets laten opzadelen wat misschien helemaal niet onze directe verantwoordelijkheid is.

Dat zouden we graag willen meegeven. De tweede opmerking die ik wil doen is ten aanzien van de netcongestie. Het is heel goed om daar over na te denken. Dat past ook heel goed bij de partij van meneer Nefjodov. Maar probeer nou eens de praktische aspecten er van te zien. Praktisch in de zin van of een Heerlenaar zijn auto 500 meter of 1000 meter verder gaat zetten, haalt uit de achterbak dan zijn vouwfietsje, fietst naar huis toe en de dag daarna moet die het regenpakje aantrekken en weer naar de auto toe fietsen om daar zijn auto weer op te halen. Ik denk dat deze stad als Heerlen daar helemaal niet klaar voor is en dit ook niet zal gaan gebeuren. De voorzitter Meneer Nefjodov. De heer Nefjodov, GroenLinks Om te beginnen met het eerste over de asielopvang: het klopt dat we in beginsel in juridische zin - behoudens de spreidingswet, want die is nog niet toepasselijk binnen de context van dit debat – niet verantwoordelijk zijn voor het opvangen van vluchtelingen. Dat is helemaal waar. Maar voor zover wij als Heerlen wel vluchtelingen of asielzoekers opvangen en voor zover we wel uit goedheid van ons hart dat commitment aangaan, dan is het mijns inziens niets meer logisch dan dat je voorziet in een fatsoenlijke levenskwaliteit van de mensen voor zover je dat gebaar al volbrengt.

Dus dan kan je beter dobben over het aantal asielzoekers dat hier binnenkomt, maar niet over de leefopvang als je al eenmaal hebt gezegd: je bent hier welkom om te komen. Dan kun je op z'n minst wel denken aan die menswaardige omstandigheden. De heer Van den Berg, VVD Ik heb een hele korte aanvulling. Ik zou graag willen interrumperen. We kennen een privaatrechtelijke en publiekrechtelijke scheiding daarin. Als het gaat over de opvang en de locatie, dan is in een privaatrechtelijke overeenkomst, de eigenaar van de locatie en het COA

Pagina 68 van 202

zelf. Welke verantwoordelijkheid hebben we überhaupt als Heerlen voor de opvang van de mensen daar? De heer Nefjodov, GroenLinks Zonder in het juridische plaatje te verzanden, volgens mij hebben we een morele verantwoordelijkheid om daar zorg voor te dragen, ook al valt dat niet binnen het juridische kader van wat we wel of niet zouden mogen. We hebben al vaker binnen de gemeente voorbeelden gehad waarbij het juridisch niet helemaal ons voornemen was of het juridisch niet de bedoeling is dat wij daar invloed over uitoefenen. Zuyderland is daar een duidelijk voorbeeld van. We doen daarbij toch alles om dat te volbrengen. Om nog terug te komen op dat andere vraagstuk over de bestrijding van netcongestie, want daar wilde ik naartoe gaan: het klopt dat dergelijke details nog moeten worden uitgewezen. Daarom roept de motie op tot een nader onderzoek en uitvoering aan het college. Het is in ieder geval een idee wat ik constructief aan het college wil meegeven, omdat het al succesvol is gebleken in Haarlemmermeer. Verder ben ik ook niet een dergelijk technicus, bouwkundige of hoe je het ook wil noemen die zich daar helemaal in thuis verdiept. Maar het is gewoon een idee wat ik aan het college via deze motie wil meegeven en waarvan ik hoop dat het fatsoenlijk wordt onderzocht. De voorzitter Dank u wel. Dan ga ik naar de PvdA. De heer Verreck.

De heer Van Zutphen, SP Voorzitter, ik heb nog een hele korte opmerking. De SP-fractie heeft laten weten het amendement mee in te dienen. Daar heeft u ook een groen vinkje bij geplaatst. Vervolgens staat er geen naam onder van de SP en ook niet van de andere partijen die mee willen indienen. De voorzitter Dit is nog herstelbaar voor morgen. We gaan ervan uit dat dit goed gaat komen. Meneer Verreck, aan u het woord. U schrijft uw algemene beschouwing nog. De heer Verreck, PvdA Excuseer, meneer de voorzitter. Ik realiseerde me net een zin die ik er wel bij moest hebben, zodat ik hem niet zou vergeten. Geachte voorzitter, college, mede raadsleden, toehoorders op de tribune – ja er zijn nog mensen over - en hopelijk mensen via de livestream: Sinds een aantal maanden waait er in Nederland een koude kille rechtse wind. Om met de woorden van mevrouw Faber te spreken “wen er maar aan”. Als PvdA Heerlen willen en zullen wij daar niet aan wennen. Wij laten ons geen zelfbedachte, en in stand gehouden asielcrisis aanpraten. Als PvdA zijn we er trots op dat we in Heerlen al meer dan 25 jaar een groot ACZ hebben en we doen zelfs meer dan het rijk van ons verwacht. De huidige regering wil ons laten geloven dat de migratie alleen uit vluchtelingen bestaat. We weten dat er verschillende redenen zijn om naar Nederland te komen.

We hebben mensen die in het kader van gezinshereniging komen, maar ook om te studeren. De grootste groep migranten zijn mensen die hier komen werken en dat varieert van werken in de land- of tuinbouw, slachthuis of in een distributiecentrum. Daarnaast hebben we te maken met kennismigranten, bijvoorbeeld bij ASML, Boston Scientific of Medtronic. Zo zoekt de bouwsector (voor de komende 3 jaar) 60.000 paar handen om de uitdagingen die we ons hebben gesteld aan te kunnen. Men gaat ervan uit dat daarvan er zo’n 10.000 arbeidsmigrant zijn. We hebben net van meneer Bosch van de PVV begrepen dat dit helemaal goed is: welkom. Blijkbaar hebben we deze mensen nodig om het verdienmodel van Nederland op peil te houden.

Pagina 69 van 202

Waar het echter misgaat, is dat werkgevers tegenwoordig onvoldoende of niet nadenken over uitdagingen en de problemen die ze hiermee veroorzaken op het gebied van bijvoorbeeld wonen. Als we de geschiedenis van Heerlen een beetje kennen, dan weten we dat we in de afgelopen 100 jaar van 7.000 naar bijna 90.000 inwoners zijn gegroeid. In de tijd dat de mijnen open waren, kwamen mensen uit heel Nederland naar Zuid-Limburg om te werken. Toen dat nog niet voldoende was, zijn we mensen gaan halen in Italië, Turkije of in Marokko. Het verschil met nu is dat de mijndirecties toen, samen met de kerk en gemeenten, bedacht hadden dat hun werknemers ook ergens moesten wonen. Zo hebben we de wijken de Slak, Meezenbroek en Versiliënbosch gebouwd. Je kan dus wat mij betreft concluderen dat Heerlen voor een gedeelte gebouwd is voor migranten. In Heerlen zullen we in de komende jaren veel woning gaan renoveren. Onderhoud is een normale taak voor een woningcorporatie. We zien echter dat vanaf het moment dat men gaat nadenken over renovatie men het onderhoud ook niet meer doet of alleen het hoognodige. Vanuit de verkrottingsstrategie stuurt men aan op grootschalige sloop en nieuwbouw met vaak onvoldoende aandacht voor de bewoners, maar ook met gebrek aan historisch besef. We zullen dan als gemeente een stap naar voren moeten doen en wijken actief mee gaan beschermen.

Want anders hebben we over twintig jaar geen enkel fysiek aandenken meer aan de belangrijke periode van mijnbouw. Ik kan zeggen dat ik trots ben op het feit dat we vanuit verschillende fracties onze nek hebben uitgestoken om samen met bewoners deze ontwikkeling hopelijk te stoppen. De bal ligt nu naar aanleiding van de motie van vorige week woensdag bij het college. Zoals u weet, worden we graag bijtijds geïnformeerd over de stappen die u gezet heeft en vooral met welk resultaat. In onze bijdrage tijdens de algemene beschouwingen van 2023 heb ik een compliment aan de heer Jongen uitgedeeld. Je weet het wel, die van het ziekenhuis. Dat zou ik eigenlijk ook dit jaar weer moeten doen. Dat ga ik niet doen, maar ik ga hem wel een nieuwe functie aanbieden, namelijk projectleider bij de afdeling stadpromotie. Dankzij zijn bijzondere ideeën over de toekomst van ons ziekenhuis is de naam Heerlen vaker dan ooit genoemd in de pers, de Tweede Kamer of op straat. Als Parkstad trokken we eensgezind naar Den Haag en Tilburg, omdat we het onbegrijpelijk vinden dat de keuze voor het sluiten van de SEH, IC en geboortecentrum gemaakt is. Waar wij echter nog minder van begrijpen, is de halsstarrige houding van dit soort bestuurders om echt in overleg te gaan over mogelijke oplossingen.

Ik weet zeker dat we de komende jaren de ontwikkelingen rondom het ziekenhuis nog regelmatig op de agenda zullen krijgen. De ontwikkelingen rondom het ziekenhuis treft de meest kwetsbare in de wijken het meest. Om een goede zorg voor de Heerlenaren te realiseren, gaat de PvdA een motie indienen samen met de PvdD om samen met de provincie op te trekken en te komen tot een gezondheidscoalitie. Dit naast de bestande afspraken rondom Trendbreuk, IZA en GALA. Wij hebben overigens begrepen dat de VNG het voornemen heeft om uit de IZA-overleggen te stappen. Kan het college aangeven wat voor en welk effect dit heeft op de uitvoering van de huidige plannen? Voorzitter, op pagina 25 van de begroting staat het volgende: “Er kan geen enkele twijfel over bestaan dat deze bezuinigingsoperatie overal in de stad pijn zal gaan doen. Wij realiseren ons dit heel goed en we zullen alles in het werk stellen om de gevolgen voor alle Heerlenaren zo klein mogelijk te houden.” Deze uitspraak krijgt een vervolg op pagina 27: “Dit pakket aan bezuinigingen betekent dat wij helaas op onderdelen op gemaakte beloften moeten terugkomen en mogelijk moeten Heerlenaren langer wachten op de afspraken die wij met hen gemaakt hebben.” Dat zien we ook terug in het breed scala aan bezuinigingsvoorstellen, waarvan in onze optiek sommige doordacht zijn en andere schijnbaar minder.

Pagina 70 van 202

Zo doet het college gestand aan de afspraak met betrekking tot het Centrumbad. Dit staat in de begroting terwijl het skatepark verdwenen is. In de huidige begroting staat er 50.000 euro voor gereserveerd ten behoeve van voorbereidende werkzaamheden. Wat is er tot nu toe gedaan? Het Centrumbad (het is al door verschillende collega’s genoemd). In de technische toelichting op pagina 2 staat het volgende: “De raad kan uiteraard een ander besluit nemen hierover. Voor het project zijn dan uiteraard al voorbereidingskosten gemaakt. Bij het stopzetten van het project moeten deze kosten afgeboekt worden en komen deze ten laste van het jaarrekeningresultaat.” In onderzoek Centrumbad en toekomst Otterveurdt door Drijver en partner in 2019 zijn de verschillenden scenario’s doorberekend ook met betrekking tot de exploitatiekosten. Die kwamen toen, dus prijspeil van 2019, uit tussen de 350.000 en 400.000 euro uit per jaar. Wij hebben begrepen dat dit in het contract met sportfondsen is vastgelegd. Klopt dit en tot wanneer loopt dit contract? Nu zal de PvdA niet zeggen: stop er maar mee. Maar wij zijn wel van mening dat gezien de huidige financiële situatie, men wel serieus moet kijken of we dit project op deze manier moeten en kunnen voortzetten. We zien graag een voorstel, waarin de vervolgstappen beschreven zijn, tegemoet van het college. Het afschaffen van het vrijwilligerscompliment.

De SP noemde het al. Voor ons als PvdA is niet helder wat het effect hiervan is en zeker niet, omdat u in uw tekst geen helderheid verschaft over de inzet van het vrijwilligerscompliment. Kunt u aangeven hoe vaak dit in de afgelopen jaren is aangevraagd en positief beoordeeld is? Geven we er wel voldoende ruchtbaarheid aan? Voorzitter, ik heb nog een tweetal korte vragen en dan ga ik afronden. In 2025 gaan we aan de slag met de uitkomsten van de uitgevoerde analyse van de kantorenmarkt in Heerlen en de regio. Het is een geweldig mooie nietszeggende zin. Wat gaat u doen en wat gaat u de Heerlenaar bieden? In 2026 wijzigt de bibliotheekwet. Dan gaat er een zorgplicht gelden. Het Rijk stelt een bedrag per inwoner beschikbaar voor de wettelijke basis. Waar is dat bedrag terug te vinden in de meerjarenraming en wat betekent dit voor het bibliotheeklandschap van Heerlen? Als afsluiting: ik wil het ook nog even over mijn stokpaardje hebben. Ik ga het dan niet hebben over het rondrennen met een houten paard, maar over het ziekteverzuim. Wij weten dat dit een van de moeilijkste te sturen onderwerpen is. Het verzuimpercentage in 2023 was 7,27 procent. De eerste 9 maanden van dit jaar was het verzuim 6,58 procent. We hebben met elkaar in de coalitie afgesproken dat wij werken naar 5 procent. Gaan we die 5 procent ooit halen? De nieuwe arbodienst is nu zo’n tien maanden onderweg.

Waar staan we nu als gemeente? Tot zover. De voorzitter Dank u wel. Zijn er vragen aan de heer Verreck? Dat is niet het geval. “Vragen? Geen vragen”, zei Paul van Vliet ooit. Dank u wel. Dan de laatste bijdrage in de eerste termijn. Met een zucht: meneer Damen van de Fractie Damen. De heer Damen, Fractie Damen Dank u wel, voorzitter. Met een zucht, dat geeft meer lucht. Ik zou willen beginnen met dat ieder nadeel zijn voordeel heeft, want ik ben nummer veertien. Er is een zeer bekende voetballer die ook nummer veertien had. Meneer de voorzitter, allereerst valt ons op dat duidelijke kengetallen in deze begroting ontbreken. Op onze vraag hierover werd verwezen naar het begrotingsboek, wat niet het antwoord is dat wij hadden verwacht. We hebben een technische vraag gesteld over het gebrek aan cijfers en vinden als fractie dat gegevens zoals het aantal inwoners, bijstandsgerechtigden, ambtenaren en inhuurkrachten in absolute getallen moeten worden

Pagina 71 van 202

gepresenteerd in plaats van alleen maar in percentages. Dit biedt beter inzicht in de werkelijke omvang en impact van de begroting. Een goed voorbeeld van het gemis aan duidelijke kengetallen zien we in de bezuinigingen op de gemeentelijke organisatie. Er werd gesteld dat er bezuinigd wordt, maar tegelijkertijd laten de cijfers zien dat de formatie tussen 2021 en 2023 is gestegen met 1,28 fte per 100 inwoners, ondanks die kostbare reorganisatie. Zonder dat het absolute inwoneraantal van Heerlen wordt vermeld, moeten wij zelf inschatten dat dit neerkomt op ongeveer 111 fte extra, uitgaande van 87.000 inwoners. Wij maken ons zorgen over de effectiviteit van de bezuinigingen als zowel de formatie als het aandeel externe inhuur toeneemt. Verkeersveiligheid is een belangrijk onderdeel van ons beleid, vooral in het centrum waar fietsers, e-bikes en nu ook nog fatbikes zich tussen de voetgangers begeven. Fractie Damen vindt dat het centrum opnieuw het domein moet zijn en moet worden van de voetgangers. Wij steunen het voorstel om meer straten aan te wijzen met een maximumsnelheid van 30 kilometer per uur. Dit kan de leefbaarheid verbeteren in straten als bijvoorbeeld de Akerstraat en de Putgraaf. Daarnaast blijft gratis busvervoer naar het centrum een belangrijke wens voor onze inwoners. Wij pleiten voor gratis vervoer voor iedereen of in ieder geval voor alle 65plussers.

U heeft grootse plannen voor de wijken en de buurten, wat wij ondersteunen. Wij pleiten echter voor eerst een betere toegankelijkheid van wegen en trottoirs, vooral voor mensen met een rolstoel of rollator. Straten zoals de Heerlerweg en de Caumerbeeklaan, waar wortelopdruk voor problemen zorgt, vragen om aandacht. Ook het centrum heeft een upgrade nodig. Hoewel Schinkel-Zuid zichtbaar is verbeterd, verdient de Bongerd ook vernieuwing. In Nederland raken jaarlijks 23.000 mensen gewond door die slechte infrastructuur. Vooral 60-plussers lopen risico. Met de mogelijke sluiting van de spoedeisende hulp in Heerlen wordt valpreventie nog urgenter. Het Centrumbad is een belangrijke voorziening, maar niet tegen elke prijs. Wij hebben vragen over de kostenvergelijking tussen de oorspronkelijke locatie aan de Putgraaf en de nieuwe keuze voor de kerk. Een ander belangrijk onderwerp is de mogelijkheid om zwemmen in de Zuidplas te realiseren. Is het college bereid om op korte termijn opnieuw met de provincie en Natuurmonumenten in gesprek te gaan om deze optie te verkennen? U heeft eerder aangekondigd – en dat is al vanavond genoemd - een skatevoorziening in het centrum te willen realiseren. Kunt u ons een update geven over de voortgang van deze plannen? In een eerder stadium hebben we als fractie aandacht gevraagd voor het afstemmen van de programmering van de culturele instellingen.

Een mogelijkheid om de programmaboekwerken te koppelen, zou zelfs een financieel voordeel kunnen opleveren. U stelt dat iedereen de mogelijkheid moet hebben om zijn of haar talenten te ontdekken, zodat er betere kansen op de arbeidsmarkt ontstaan. Een grote hindernis hierbij is het verschil tussen het inkomen dat men verdient bij een minimumloon en een uitkering met toeslagen. Daarnaast is er behoefte aan duidelijkheid over de beschikbare capaciteit van terreinen waar industriële activiteiten mogelijk zijn. De Omgevingswet blijft een belangrijk onderwerp. Hoewel u tot 2031 neemt om bestemmingsplannen om te zetten, zijn actuele plannen nu al nodig. Er zijn voldoende woningbouwplannen voor het centrum, maar ook de buurten zoals Heerlerbaan, Caumerboord, Welten en noem het maar op hebben behoefte aan bouwmogelijkheden. Hoe staat het met de planning voor ouderenwoningen, zoals bij het Tarcisius-gebouw aan de Aarweg? Ook de buurtvoorzieningen, zoals gemeenschapshuizen, zijn essentieel voor samenwerking. Zijn deze voorzieningen overal voldoende? Als ik bijvoorbeeld kijk naar het gemeenschapshuis Welten, zou daar niet een upgrade en een renovatie nodig zijn?

Pagina 72 van 202

De toegankelijkheid van het centrum is van groot belang voor iedereen. Mensen met fysieke beperkingen hebben momenteel moeite om zich te verplaatsen vanwege scheve stoeptegels, gaten en wortelopdruk. Ook het centrum heeft een upgrade nodig. Dat heb ik zojuist heel duidelijk aangegeven. Op dit moment ligt er een antwoord van het college op de brief die de buurtorganisaties hebben gestuurd waarin wordt voorgesteld om 2025 als overgangsjaar te nemen. Wat betekent dit voor de programmering voor 2025 en kunnen de buurten nog uitgaan van dezelfde uitgangspunten als dit jaar? Ook zien we dat het steeds moeilijker wordt om de besturen van de diverse buurtorganisaties te bemensen. Is er een mogelijkheid om een oproep te plaatsen en te doen in de Stadskrant? Voorzitter, wij maken ons ernstig zorgen over de financiële positie van onze gemeente met een schuldenlast die oploopt tot boven de 100 procent. Wij begrijpen dat er investeringen nodig zijn, maar volgens ons is de omvang hiervan veel te hoog. De bezuinigingsvoorstellen geven ons zorgen. Hoewel u de Stadskrant budgetneutraal wilt maken, blijven de bezuinigingen onduidelijk, wat de sluitende begroting kwetsbaar maakt. Enkele maatregelen lijken lastig haalbaar. Ik noem er een tweetal. Het anders zelf organiseren van de schuldhulpverlening, efficiëntere netwerksamenwerking op economisch domein.

Kortom, de begroting lijkt sluitend, maar wij hebben twijfels of deze bezuinigingen daadwerkelijk haalbaar zijn. Afsluitend wil ik de griffie en alle ambtenaren bedanken voor de voortreffelijke ondersteuning die wij hebben gehad. Ik dank u voor uw aandacht. Wij hebben nog een aantal vragen gesteld die we van tevoren doorgeseind hebben richting de griffier. Dus ik neem gewoon mee dat die uitgesproken zijn. De voorzitter Dank u wel. Zijn hier vragen? Een vraag van de heer Leers en een vraag van mevrouw Géron. Meneer Leers. De heer Leers, Hart-Leers (interruptie) Dank u wel. Meneer Damen, met alle respect en ik bedoel niks verkeerds met wat ik nu zeg: uw fractie is ontstaan vanwege het dossier eurohandelsonderneming. Deelt u met mij de conclusie dat nu al maandenlang feitelijk niks meer vernomen wordt over dit dossier? Het verhaal is dat de gemeente en de eurohandelsonderneming met elkaar praten en zolang men praat, niks naar buiten komt. Zou daar mogelijk de conclusie uit getrokken kunnen worden dat er een oplossing in het verschiet ligt? Zo ja, bent u het met mij eens dat dit een hele goede ontwikkeling zou zijn? De heer Damen, Fractie Damen Voorzitter. Ik ga daar niet op in, omdat ik weet dat er tussen de gemeente en de eurohandelsonderneming op dit moment gesprekken worden gevoerd.

De afspraak is: op het moment dat er iets te melden is, dit door beide partijen naar buiten wordt gebracht. De voorzitter Dank u wel. Kort, meneer Leers. De heer Leers, Hart-Leers (interruptie) Voorzitter, dat is volgens mij het gene wat ik stelde. De enige vraag die ik heb is of meneer Damen met mij wellicht de opgetogenheid deelt dat het er zeer waarschijnlijk op lijkt dat er een oplossing in het verschiet ligt en dat dit een mooie ontwikkeling zou zijn.

Pagina 73 van 202

De heer Damen, Fractie Damen Ik denk dat dit inderdaad voor iedereen een mooie oplossing zou zijn. Dat ben ik wel met u eens. De voorzitter Dank u wel, mevrouw Géron. Mevrouw Géron, Partij voor de Dieren (interruptie) Dank u, meneer Damen, hoorde ik u zeggen dat u groot voorstander bent van een autovrij centrum? De heer Damen, Fractie Damen Dat heeft u goed gehoord. De voorzitter Dames en heren, we zijn een klein beetje uitgelopen: 1 uur en 20 minuten. Dus ik wil eigenlijk gewoon om 19.15 uur hier weer zitten. Dan lopen we weer ietsje in. Ik schors de vergadering. De vergadering wordt geschorst. De voorzitter We gaan een rij moties en amendementen doornemen waar we wat over moeten vinden in uw richting. U bent nu in zicht. Als u niet op de film wil, dan kunnen we een balkje voor de ogen regelen. We gaan door met de beantwoording vanuit het college. Traditiegetrouw beginnen we met de wethouder Financiën. Het woord is aan de heer De Beer. Wethouder De Beer Voorzitter, laat ik dan maar meteen het goede voorbeeld geven. Althans, de intentie om een beetje met gezwinde spoed door de beantwoording te gaan. Ik begin met het SP amendement over de taakstelling buig 2025, althans om die taakstelling van buig in 2025 al te laten ingaan. Het is als volgt: in 2024 houden we naar verwachting ongeveer 3 miljoen euro over op buig. Dit staat ook vermeld in de novembernota.