Conceptnotulen gemeenteraadsvergadering d.d. 25 september 2024

Pagina 41 van 79

ons in deze stad. Dat is nou eenmaal een gemeenteraad. Op provinciaal niveau is dat de Provinciale Staten, de Tweede Kamer en noem het maar allemaal op. Zo hebben we het ingericht. Dat betekent niet dat wij wars moeten zijn van de meningen en opinies van de inwoners. Maar we moeten die dingen ophalen, om vervolgens dat te vertalen naar het algemeen belang in deze stad. Dat is mijn antwoord. De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen (interruptie) Ik heb geen echt antwoord gekregen op mijn vraag. Wat zijn uw ideeën om die burgerparticipatie dan te vergroten, meneer Van den Berg? Behalve dat u zegt: wij zijn nou eenmaal gekozen, wij verwoorden en wij zijn de stem van het volk. Want dat is een beetje wat ik u hoor zeggen. De voorzitter Meneer Van den Berg. De heer Van den Berg, VVD Voor een deel is dat natuurlijk ook zo. Het idee van de participatie is dat, althans de politieke partijen, in gesprek gaan met de achterban en de bewoners. Daar halen ze de meningen op. Dat is een actieve rol vanuit de politieke partijen. Dat vind ik de participatie die er zou kunnen zijn, los van het feit dat mensen natuurlijk kunnen inspreken en ideeën kunnen aandragen. Laten we wel wezen, zoals wij hier allemaal zitten proberen we elke week van de democratie die in ons zit een feestje te maken. De een heeft er een clubhuis voor van de SP. De ander heeft er een huiskamer voor.

Wij organiseren gesprekstafels daarvoor. We proberen de meningen op te halen van de mensen die geïnteresseerd zijn in de politiek. Dan zeggen we tegen die mensen: als je nog iemand weet die een mening heeft over hoe we dat in de gemeente Heerlen misschien nog wel zouden kunnen verbeteren, dan horen we dat heel graag. Maar gaat ons een burgerberaad van een algemeen thema waar 551 mensen hebben gezegd “daar wil ik wel wat van vinden” de burgerparticipatie in de breedte helpen? Ik ben er heel sceptisch in, maar niets doen is geen optie. We zullen wat moeten doen. Dit is een van de instrumenten die we nu inzetten. De voorzitter Dank u wel. Ik geef het woord aan mevrouw Schreurs. Mevrouw Schreurs, Partij Hoensbroeks Belang Dank u, voorzitter. De voorgaande sprekers hebben wat verwarring bij mij opgeroepen. Meneer Rozestraten stelde de vragen alsof we de vragen stelden aan het college. Maar dit is iets wat door de raad geïnitieerd is. De vorige keer in de commissie heeft de heer Janssen van de Jongerenpartij namens de raad keurig de antwoorden gegeven. De voorzitter Dat zal ook nu weer gebeuren. Mevrouw Schreurs, Partij Hoensbroeks Belang Ik neem aan dat dit nu ook weer het geval is. Ik zie meneer Janssen knikken. Mijn buurman, de VVD, wil ik eraan herinneren dat we hebben gezegd: we hebben een lage opkomst.

In het coalitieakkoord hebben we duidelijk gezegd: we gaan experimenteren met ander vormen om mensen weer te betrekken bij de politiek. Zo is het burgerberaad tot stand gekomen. Ik had even het gevoel dat we de discussie over of we dit wel of niet gaan doen weer opnieuw gingen voeren. Dat hebben we uitgebreid gedaan. Het gaat nu om hoe we verdergaan en met welke thema’s we verdergaan.

Pagina 42 van 79

Ik vind dat onze ondersteuning en de mensen die vrijwillig hebben meegedaan om dit allemaal voor te bereiden geweldig goed werk hebben geleverd. Er is een hele mooie lijst gekomen vanuit onze burgers. Het kan altijd meer en het kan altijd beter, maar je moet het zien als de start van een nieuw instrument. Voor een start vind ik het een aardige start. In de commissie heb ik wel de zorg meegedeeld dat het thema nu zo breed geformuleerd is – dat gaven beide voorgaande sprekers aan – dat je je kan afvragen of de inwoners de ingebrachte ideeën gaan herkennen. We hebben toen gezegd in de commissie als tip: zorg dat dit wel het geval is. Ook al is het een breed thema, neem de subonderwerpen mee, zodat die mensen zien dat hun onderwerp opgepakt is. Dan zien ze dat er iets uitgekomen is. Want dan ga je ervoor zorgen dat er weer wat vertrouwen gaat ontstaan in wat we hier aan het doen zijn met z’n allen. Dat was juist de doelstelling. Laat mensen zien hoe belangrijk die politiek en politieke besluitvorming is en dat je wel degelijk invloed kan uitoefenen op je eigen omgeving. Dat sluit mooi aan bij het thema. De enige vraag bij ons is: hoe gaan we zorgen dat die ideeën herkenbaar zijn en die mensen een goede terugkoppeling krijgen als dadelijk 150 andere mensen met het verhaal aan de slag gaan? De voorzitter Dank u wel. De heer Dragstra. De heer Dragstra, D66 Dank u wel, voorzitter.

D66 is net als Partij Hoensbroeks Belang enthousiast over het burgerberaad. We zijn blij dat we van start kunnen gaan na een uitgebreide en gedegen voorbereiding. Ook veel complimenten aan de ambtenaren die hier hard voor gewerkt hebben, maar zeker ook complimenten aan de inwoners die hiervoor een waardevolle bijdrage hebben geleverd. Samen met hen hebben we deze voorbereiding van het burgerberaad succesvol afgerond. We willen graag beginnen met het hartelijk bedanken van iedereen die daaraan bijgedragen heeft. Voorzitter, over de onderwerpkeuze kunnen we instemmen met het voorgelegde vraagstuk voor burgerberaad met de kanttekeningen van mevrouw Schreurs. Verder is er op een gedegen democratische wijze voor dit onderwerp gekozen. Er kan natuurlijk een kritische noot gemaakt worden over het tegenvallend aantal stemmen. Maar we denken ook – en dat werd net ook al genoemd – dat het moet groeien in de tijd. Onze inwoners zijn nog niet zo bekend met het burgerberaad en zien de waarde er misschien nog niet zo van in. Dat is een proces dat we als gemeenteraad al deels hebben doorgemaakt. Maar ook andere partijen en inwoners moeten daar enthousiast over worden. Dat is natuurlijk bij elke pilot zo. Het moet altijd groeien. Maar als we naar de professionele begeleiding van het voortraject kijken, hebben we er alle vertrouwen in dat dit goed gaat komen.

Als D66 zijn we blij dat we met deze vorm van democratische vernieuwing van start gaan. Ook complimenten voor het initiatief van de PvdA. Het is een idee wat vanuit de PvdA is geïnitieerd. We kijken uit naar de verzending van de eerste uitnodiging aan tienduizend inwoners in onze stad. We hopen dat veel mensen zich gaan aanmelden om in de loting van oktober meegenomen te worden. We gaan dit traject met heel veel interesse volgen. De voorzitter Dank u wel. U gaf daarstraks het stokje al netjes door aan meneer Verreck. Dus gaat uw gang. De heer Verreck, PvdA Dank u wel, meneer de voorzitter. Ik neem het compliment graag aan. Een jaar of acht geleden hebben wij vanuit de PvdA gehoord over het burgerberaad, wat toentertijd gehouden werd in Oost-België in het Duitstalig gebied. Wij dachten bij de PvdA: dit is eigenlijk een manier om de

Pagina 43 van 79

burger te betrekken bij de democratiehoeken die de democratie nu sterker maken. We hebben het toen al opgenomen in het verkiezingsprogramma. We zijn natuurlijk uiterst tevreden dat we het hebben kunnen laten landen in het coalitieakkoord. Zeker toen ikzelf het boek las van Eva Rovers ‘Nu is het aan ons: een oproep tot echte democratie’, dacht ik: dit is echt een manier om zeker lastige en moeilijke thema’s die je met elkaar hebt vorm te geven en om het met elkaar en met de burger als een soort burgerraadpleging te laten plaatsvinden. Ik denk dat het daarbij heel belangrijk is om niet de fout te maken die meneer Macron ooit maakte door te zeggen: we gaan een burgerberaad houden. Vervolgens is het zijn project geworden en zei het Assemblée: dat gaan we niet doen. Het is natuurlijk van belang dat we als raad de ingebrachte dingen gaan overnemen en niet de burger het gevoel geven dat we nu wat gaan doen en er vervolgens niets mee doen. We moeten ideeën daadwerkelijk vorm laten krijgen in de komende jaren. Ik vind de vraag van de heer Rozestraten heel goed en heel interessant. Wat gaan we doen? Gaan we wachten tot 2026 of gaan we veel eerder een nieuwe opstarten? Ik vind dat wel een interessante gedachtegang.

Zo heb ik het nog niet bekeken, maar we zullen dan echt ergens komend jaar moeten evalueren hoe we een nieuwe gaan opstarten en hoe we misschien nieuwe ideeën gaan ophalen onder de burgers, om te kijken hoe we dan stap twee kunnen doen. Misschien moeten we tussendoor evalueren hoe dat verloopt. Maar dat vind ik wel een interessante gedachtegang. Wij snappen dus heel goed de kritiek dat het een heel breed thema is, maar ik geloof er zeker in dat het een thema is waar je wel gewoon mee aan de slag kan, omdat mensen zich wel betrokken voelen bij hun eigen buurt en omgeving. Ik hoorde vandaag een discussie op Radio 1 over mensen die zelfstandig drempels aanleggen in de straat om verkeer tot matiging in de snelheid te dwingen. Dat is niet de bedoeling. Dat is wel een thema dat je gewoon kunt uitdiepen in zo’n burgerberaad. In dat opzicht ben ik heel blij. Dus in die zin geven wij vanuit de Partij van de Arbeid natuurlijk zoals verwacht onze volledige steun voor dit thema en onderwerp. De voorzitter Dank u wel. Mevrouw Géron. Mevrouw Géron, Partij voor de Dieren Dank u wel. In 2021 zijn een aantal burgers begonnen met het burgerberaad voor te verwarmen. In 2022 na de verkiezingen is dat in een versnelling gekomen naar mijn idee. Ik heb twee opmerkingen.

Ik zou meer aandacht willen vragen voor het burgerberaad nu die brieven uitgestuurd worden en dat kenbaar te maken in de ons ter beschikking staande media. Dat is een. De tweede vraag is: de einddatum zou ik toch echt wel voor de verkiezingen willen leggen, zodat het in deze periode zo ver gereed is dat we weten hoe we verdergaan met dit burgerberaad. De voorzitter Dank u wel. Mevrouw Heine. Mevrouw Heine-van Dartel, CDA Dank u wel, voorzitter. We zijn het eens met het onderwerp. We vinden het een hele goede samenvatting van de verschillende onderwerpen. Wij zijn wel benieuwd hoeveel reacties er op de 10.000 brieven gaan komen en of onze burgers het echt belangrijk vinden om mee te denken en praten over belangrijke onderwerpen. Dank u wel. De voorzitter

Pagina 44 van 79

Dank u wel. De heer Leers. De heer Leers, Hart-Leers Meneer de voorzitter, dank u wel. Het onderwerp is het vaststellen van de vraagstelling burgerberaad. In de tweede alinea las ik: “Door een werkgroep bestaande uit een onafhankelijke voorzitter van buiten, twee raadsleden, twee inwoners, een collegelid en vier ambtenaren werden de thema’s beoordeeld op de vooraf opgestelde criteria hiervoor.” Het gaat om het burgerberaad. Wie is er het minst vertegenwoordigd? De inwoners, maar dat kan puur mijn gedachtegang zijn. Dat viel mij op en dat was toch een punt dat ik nu wilde maken. Het zal zeker niet de bedoeling zijn of de achterliggende gedachte. In het gekleurde stuk lees ik: “hoe zorgen we ervoor dat de gemeente Heerlen voor iedereen een fijne plek is om te leven? Met andere woorden: hoe ziet jouw ideale straat, buurt, wijk en stad er in de toekomst uit?” Ik vroeg me het volgende af. We hebben in onze stad buurt- en wijkgericht werken. We hebben buurtambtenaren, wijkambtenaren, buurtregisseurs en noem het maar op, vooruitgeschoven posten van de gemeente Heerlen die de kloof tussen inwoner en gemeente zo veel mogelijk dienen te verkleinen en waar nodig dienen te dichten.

Toen dacht ik: in hoeverre doen wij dit niet al vele jarenlang? Als wij dat al vele jaren doen en ons toch de vraag moeten stellen ‘hoe ziet die ideale straat, buurt, wijk en stad er in de toekomst uit’, ging dan iets mis bij het buurt- en wijkgericht werken of gaan we er een nieuwe dimensie aan geven? Dat is puur vooruitlopend op de hele discussie, want met een wijkambtenaar, een buurtambtenaar en buurt- en wijkgericht werken, verwachten mensen natuurlijk toch iets richting de gemeente. Ik kan me voorstellen dat dit een stukje verbetering in je buurt is. Dus ik vroeg me af: in hoeverre is er een overlap? In hoeverre doen wij niet al jarenlang datgene wat nu voorgesteld wordt? Als we dat al jarenlang doen, wat is het resultaat daarvan in zoverre dat we daar nu met het eerste initiatief waarschijnlijk op dezelfde manier of op een iets andere manier nog eens terug moeten komen? Dat was hetgeen ik me afvroeg en wat ik nu hier met u deel. De voorzitter Dank u wel. Volgens mij hebben we de eerste ronde gehad. Dan kan ik nu het woord geven aan de heer Janssen voor het beantwoorden van vragen en reacties. Meneer Janssen. De heer Janssen, Jongerenpartij Heerlen Dank u wel, voorzitter. Ook bedankt voor de inbreng van alle collega raadsleden. Maar misschien is het toch goed om even terug te gaan naar het proces.

Het afgelopen jaar heeft u als raad in grote meerderheid op enkele partijen na ruimte gegeven aan de pilot voor het burgerberaad. De pilot gaat om één onderwerp. U heeft de tijdspanne gezien wanneer we dat gaan doen. Dat gaat in de basis om vertrouwen. Het is natuurlijk ook terecht, zoals de heer Verreck aangaf, vastgelegd in het coalitieakkoord. Wij hebben het anders dan heel veel andere gemeenten gedaan. Wij hebben namelijk niet alleen de burger laten bepalen dat we het burgerberaad gaan doen, maar ook de burger laten bepalen over welk onderwerp dit ging. Dat hebben wij niet gedaan. De burger heeft 145 onderwerpen aangeleverd die ze belangrijk vonden. Die varieerden ontzettend van inhoud. Maar uiteindelijk zat er ook heel veel overlap in. Er zaten een aantal onderwerpen bij waar wij als gemeenteraad niet over gingen. Wij wilden echt als opdracht geven: “Beste burger, vertel ons nu wat jullie belangrijk vinden en waar jullie graag jullie zegje over willen doen. Dan geven wij dat uit handen aan het burgerberaad.” Uiteindelijk hadden we 100 gelote inwoners, die een afspiegeling zijn van onze samenleving qua leeftijd, qua plek in de stad waar ze wonen en qua achtergrond, zodat we een goede afspiegeling van onze samenleving hebben. Zij hebben uiteindelijk gekozen voor het

Pagina 45 van 79

onderwerp leefbaarheid. We hebben die onderwerpen gegroepeerd. Dat is in de commissie al goed uitgelegd. Voor wie denkt dat dit onderwerp misschien een beetje vaag is: er zijn 20.000 meldingen per jaar in de gemeente Heerlen over de openbare ruimte. Voor wie denkt dat het niet speelt en niet leeft bij de gemeente: het gaat om leefbaarheid. Er zijn ontzettend veel Heerlenaren die wat vinden van onze openbare ruimte, van zwerfafval et cetera. Door die onderwerpen bij elkaar te brengen, zijn we tot dat onderwerp gekomen. Dat hebben we met een onafhankelijk voorzitter gedaan en daar zaten burgers bij. Dat onderwerp ligt nu dus voor om van u de bevestiging te krijgen dat dit het onderwerp is waar de burgers op gaan bevragen. Tienduizend brieven gaan er de deur uit. We zoeken 150 mensen van die 10.000 brieven die zich bereid stellen om mee te doen aan het burgerberaad en daar dus ook een vergoeding voor krijgen om actief mee te doen aan het burgerberaad. Let op, het is belangrijk dat het een eerlijke afspiegeling van onze Heerlense maatschappij is. Het zijn dus geen 150 mensen bij mij in de straat en ook niet 150 mensen bij de collega in de straat, maar echt niet the usual suspect. We willen de mensen die we normaal niet horen, graag horen. Ik denk dat het belangrijk is om het vertrouwen aan die mensen te geven. Uiteindelijk geven wij als raad dat vertrouwen uit handen.

Zij geven richting aan de verdieping op het onderwerp. Zij worden in staat gesteld om experts te raadplegen en om bij ambtenaren op te halen waar het beleid over gaat, hoe we daar invloed op kunnen uitoefenen en welke dilemma’s er spelen. Denk bijvoorbeeld alleen al aan: waar geef ik mijn centjes als eerste aan uit en waaraan niet. Ik denk dat we daarmee een ontzettend waardevol proces voor heel veel Heerlenaren creëren. Je kunt als raad niet anders dan achterover leunen en vertrouwen hebben dat mensen met vernieuwende adviezen komen. Ik sta ontzettend open voor de adviezen van onze Heerlenaren. Om dan even op de inhoudelijke vragen terug te komen: het inbedden van de adviezen is uiteindelijk aan ons. Wij ontvangen straks een advies van het burgerberaad. Het is aan de raad om dat advies over te nemen en vervolgens het college opdracht te geven om de adviezen die wij van het burgerberaad krijgen tot uitvoering te brengen. Dat is aan ons. Die vraag snap ik. Die is heel relevant. Of er uitvoering gegeven wordt aan die adviezen van het burgerberaad, ligt aan eenieder die hier in de zaal zit. Dat wil ik wel meegeven. Dat is erg belangrijk. Dan vervolgens, zoals ik zei hebben we vorig jaar budget vrijgemaakt voor het pilotproject.

Ik hoor nu al een aantal raadsleden zeggen: moeten we niet gelijk al middelen beschikbaar maken om dat in bredere zin te continueren? Daarvan kan ik alleen zeggen: zo hebben we het toen niet afgesproken, maar het staat iedereen natuurlijk vrij om dat bijvoorbeeld in november nog een keer te agenderen. Maar daar ga ik uiteindelijk niet over. Daar zal iedere partij z’n eigen afweging in moeten maken. Dan het inbedden en de snelheid van die aanbevelingen. Ik denk dat het van belang is om eerst even op te halen – en daarom noemen ze het ook een pilotproject – wat we terug krijgen. Ik denk dat het wel reëel is om te zeggen: neem er goed de tijd voor om het in het beleid in te kunnen bedden, want we weten niet wat we van de burger terugkrijgen. Daar zijn we wel ontzettend benieuwd naar. Ik vind het niet meer dan terecht en eerlijk naar de burger toe dat je aangeeft dat dit tijd nodig heeft. Als het om een normaal raadsbesluit gaat - geven we als het kan - een relevant tijdspad aan. Dat doen we bij deze dus ook. Ik wil ook het volgende nog even aanstippen. Mevrouw Géron zei daarstraks iets over burgerinitiatief. Ik wil heel even scherpstellen: het burgerberaad is een totaal ander onderwerp dan welk initiatief dan ook. Het burgerberaad gaat over een afspiegeling van onze maatschappij en niet the usual suspects die we over heel veel verschillende onderwerpen repeterend terugzien.

Ik denk dat dit de meerwaarde is van het burgerberaad. Ik snap dat een aantal collega raadsleden sceptisch zijn. Maar ik zou als antwoord daarop willen geven: geef vertrouwen. Ik heb ontzettend veel vertrouwen in onze burgers. Ik weet dat heel

Pagina 46 van 79

veel raadsleden dat ook hebben, maar het is aan hen. Uiteindelijk is het wel belangrijk dat voldoende inwoners zich melden om tot een goede gelote groep inwoners te komen. Als dat niet het geval is - daar zijn we heel eerlijk in - dan blijkt dat Heerlen wellicht nog niet rijp is voor het burgerberaad. Dus het is wel een voorwaarde dat we een voldoende groep van gelote inwoners met een afspiegeling van de maatschappij hebben. Je kunt niet van tevoren de spelregels maken en als je dan vervolgens de spelregels niet haalt, het spel veranderen. Dat doen we hier niet. Dus daar zijn we heel erg transparant in. Ik hoop dat dit in die zin voldoende antwoord is op die sceptische vragen. Dan was er nog een vraag over de brede formulering van het onderwerp. We hebben natuurlijk gemeend om die 145 onderwerpen – die heeft u allemaal in de bijlage ontvangen – te groeperen tot een logische samenvatting van alles wat op elkaar leek. Daar komt bij: hoe zorgen we ervoor dat de gemeente Heerlen voor iedereen een fijne plek is om te leven? Leefbaarheid en dus beheer en onderhoud komt daar uit. We hebben voldoende vertrouwen in de onafhankelijke partijen die we daarin wegzetten. Dat hebben we ze ook op het hart gedrukt. Breng dat nou goed over de bühne bij die inwoner.

Maak het in die brief en de communicatie ontzettend duidelijk wat hiermee bedoeld wordt en waar we graag die burger in willen betrekken. Maar ik hoor ook veel raadsleden zeggen: hoe gaan jullie dit onder de aandacht brengen? Jongens, dit is onze opdracht. Het is aan eenieder van jullie om bij jullie eigen achterban onder de aandacht te brengen dat ze nu de ruimte krijgen om dat te doen. Dit is niet iets waarbij je wijst naar het college. Nee, wij als raad zijn aan zet om dit onder de aandacht te brengen. Dus die oproep zou ik ook uitdrukkelijk willen doen. Volgens mij was er dan nog een vraag ten aanzien van buurtverenigingen en buurtgericht werken. Ik kan niet voorspellen wie van welke 10.000 mensen nu een brief in de bus krijgt. Dat is allemaal AVG-proof. Er zijn 10.000 Heerlenaren die een brief in de bus krijgen. Wellicht dat u ook die buurtverenigingen en buurtgericht werken erop kan aanspreken. Zouden zij degene zijn die die brief in de bus krijgen? Meld u vooral aan. Hoe meer aanmeldingen we krijgen, des te beter de afspiegeling van de Heerlense burger die we bij elkaar krijgen. Daar wordt iedereen vrolijk van. De heer Leers, Hart-Leers (interruptie) Het kan zijn dat de heer Janssen mijn vraag verkeerd heeft begrepen.

Ik heb de vraag gesteld in hoeverre de vraag hoe de ideale straat, buurt, wijk, stad in de toekomst eruit ziet overlapt met het bestaande buurt- en wijkgericht werken dat er al jaren is. Het is misschien al een jaar of vijftien of nog langer dat er buurtregisseurs, wijkambtenaren en noem maar op zijn die niet alleen bij de buurtstichtingen informatie ophalen, maar ook het liefst direct bij de inwoners in die diverse buurten. Het gaat mij niet sec om een kleine groep als buurtstichting, maar het gaat mij juist om die positie van hen richting de stad en richting eigenlijk iedereen om dat te doen wat hier verwoord staat. Dus er is iets in het verleden misgegaan, niet goed genoeg gelopen of we gaan dit finetunen. Ik probeer een beetje boven water te krijgen waar nu het verschil zit en hoe ik dat moet duiden. De voorzitter Meneer Janssen. De heer Janssen, Jongerenpartij Heerlen Ik heb uw vraag goed begrepen. Ik denk dat het een het ander niet hoeft uit te sluiten. Ik denk dat buurtgericht werk en de ambtenaren in de wijk die actief met de inwoners aan de slag gaan, nog altijd ontzettend waardevol zijn. Alleen, dit is een instrument waar we direct bij de burger komen, ongefilterd. Daar komt geen vertaling. Daar zit geen ambtenaar tussen. Daar zit geen

Pagina 47 van 79

wethouder tussen. Het is direct en het wordt door een onafhankelijke partij begeleid. Ik denk dat dit inhoudelijk wel echt heel anders is dan wat men gewend is. Daarnaast heeft men via deze weg inhoudelijk een op een als burger het stuur over dit onderwerp in handen. De burger kan zelf adviezen geven over hoe wij hier met die onderwerpen om moeten gaan in de toekomst. Dat is inhoudelijk echt heel anders dan hoe we dat gewend zijn. Zie het vooral als een aanvulling. Dan denk ik dat dit in die zin een voldoende antwoord is op uw vraag. De heer Leers, Hart-Leers (interruptie) Heel kort, wij zitten hier met 37 man als gemeenteraad. Dadelijk komt er een groep van 150 man. Wij hebben 1/37e inbreng en die burger heeft dan straks 1/150e inbreng of zie ik dit helemaal verkeerd? De voorzitter Meneer Janssen, een wiskundige formule. De heer Janssen, Jongerenpartij Heerlen Ik ga niet zeggen dat u het helemaal verkeerd ziet. Uiteindelijk geeft het burgerberaad een advies aan de gemeenteraad. Dus u houdt uw 1/37e deel van de inbreng. Dat nemen we u zeker niet af. Maar uiteindelijk is het aan de gemeenteraad om het advies waar de burger mee komt te omarmen en te implementeren of niet. Dus zo zit het burgerberaad in elkaar. Het lijkt mij heel vreemd als je straks een verrassend goed advies van de burgers krijgt, je dat dan als raadslid naast je neerlegt. Maar goed, dat kan.

Het staat u nog altijd vrij om dat straks te doen. De voorzitter Derde en laatste interruptie. De heer Leers, Hart-Leers (interruptie) Voorzitter, voor de duidelijkheid: dat zeg ik natuurlijk niet. Ik zeg alleen: hoe zwaar wordt een stem gewogen? Als je als 1/150e iets vindt, dan is dat een andere verhouding dan een van de 37. Vervolgens moet dat dan nog bij ons landen. Dus je zal een meerderheid moeten gaan creëren, in de hoop dat je dan steun krijgt van de raad. Ik zeg niet: ik ben er voor of ik ben er tegen. Ik vraag me alleen af in hoeverre je de kans hebt om met die insteek tot verandering te komen. Dat is niet positief of niet negatief. Ik denk dat het puur is zoals het is. De voorzitter Meneer Janssen. De heer Janssen, Jongerenpartij Heerlen Daar kan ik wel heel kort op reageren, want ik begrijp wel wat u bedoelt. Dat is de reden waarom G1000, de onafhankelijke partij, dat hele proces begeleidt om te waken dat ook de ingelote burgers aan het burgerberaad in een goede balans even veel ruimte krijgen om hun inbreng en hun inzichten te delen. Daarom is het belangrijk dat het door een onafhankelijke partij gebeurt, zodat niet enkele individuen dat gesprek gaan overstemmen. Dus je krijgt ook heel veel ruimte om verschillende inzichten met elkaar te delen.

Ik denk dat het heel belangrijk is dat we dat proces zo ingericht hebben, zodat mensen niet ondergesneeuwd worden binnen het burgerberaad. De heer Ermers, Ouderenpartij Heerlen (interruptie) Dank u, voorzitter. Ik wil nog heel even aanhaken op hetgeen de heer Leers aangaf. In hoeverre

Pagina 48 van 79

overlappen de aanbevelingen die uit het burgerberaad naar voren komen met het vigerend beleid? Ik denk dat dit hetgeen is wat mijn collega Rozestraten zei: het managen van verwachtingen. Op het moment dat een burgerberaad met adviezen komt, terwijl die al voor een groot deel in vigerend beleid uitgevoerd worden, moeten we dat als processtuurders, maar ook als raadslid, goed in de gaten houden. We moeten scherp blijven op of wat daadwerkelijk uit een burgerberaad komt, levensvatbaar is, maar ook of het al vigerend beleid is. Dat wil ik graag even meegeven aan iedereen en ook aan de partijen die het proces hebben begeleid. De voorzitter Kort nog, meneer Janssen. Eerst nog kort de heer Van Zutphen. Dan kan de heer Janssen dat meteen meenemen. De heer Van Zutphen. De heer Van Zutphen, SP (interruptie) Voorzitter, twee weken geleden hebben we hier burgerberaad pur sang gehad, namelijk de inspreekbeurt uit Versiliënbosch. Neem dat vooral als voorbeeld. Dank u wel. De heer Janssen, Jongerenpartij Heerlen Ik heb gehoord wat de heer Van Zutphen gezegd heeft, maar de burger van Heerlen heeft voor een ander onderwerp gekozen. Dus ik zou het heel scherp willen stellen. Ik snap wat u zegt. Uw partijgenoot heeft hier ingesproken en dat kan mogelijk een onderwerp voor het burgerberaad zijn. Dat ligt niet op de tafel. Echter … De heer Van Zutphen, SP (interruptie) Zo heb ik dat niet bedoeld.

Het gaat meer om het brede aspect burgerberaad, namelijk burgers die zich betrokken voelen bij wat er gebeurt in hun buurt en in hun stad en daarvoor opkomen. De voorzitter Kortom, er zijn vele instrumenten om de burger zijn plek te geven. De heer Janssen, Jongerenpartij Heerlen Dat ben ik ontzettend met u eens. Dat is echt een podium waarop de burger zelf z’n woordje kwijt kan. Dan even terugkomend op wat de heer Ermers zegt over het vigerend beleid. Een onderdeel van het proces is dat de gelote burgers van de burgerberaad op de hoogte worden gesteld. Ze krijgen een pakket met informatie over wat er aan beleid ligt, hoe dat in elkaar zit en allerlei aspecten. Ze kunnen daar zelf vragen over stellen. Uiteindelijk formuleren ze hun advies op basis van het beleid dat er nu ligt en het perspectief op de toekomst. De voorzitter Meneer Janssen, enorm bedankt voor de uitgebreide en warme beantwoording. U heeft dat met verve gedaan, zoals u dat ook in de commissie heeft gedaan. Dank aan iedereen die hier in het voortraject bij betrokken is. Is er behoefte aan een tweede termijn of kunnen we tot stemming over gaan? Meneer Van den Berg, gaat uw gang. Tweede termijn De heer Van den Berg, VVD Ja, ik wil in de tweede termijn nog wel wat zeggen. Ik wil collega Janssen bedanken voor zijn uitgebreide antwoord. Dat is helder en duidelijk.

Het komt erop neer dat wij met z’n allen moeten werken aan het verwachtingsmanagement, want we gaan de burgers betrekken bij het beleid

Pagina 49 van 79

van deze stad. We gaan input aan hen vragen. Let op, de burger kan elke commissievergadering bij ons komen om daar z’n mening en z’n idee te geven over wat hij wil. Dat moet wat mij betreft ook in die communicatie. Beste burger, het is niet alleen het burgerberaad, maar u kunt elke maand een paar keer komen inspreken. Verwachtingsmanagement is ontzettend belangrijk. Daar hoort een adequate marketing bij. Ik zou graag als politieke partij meegenomen willen worden bij de briefing van het burgerberaad. Wat ga ik tegen de mensen van mijn achterban vertellen als het burgerberaad bij hen voorbijkomt? Dus ik zou een soort briefing willen voordat de brief de deur uitgaat naar die tienduizend Heerlenaren. Ik zou die brief nog graag willen zien, zodat ik tegen de mensen kan zeggen: “Luister, jullie krijgen misschien zo’n brief binnen. Doe daarmee wat je denkt dat verstandig zou zijn”. Dat zou ik graag willen meegeven. De voorzitter Dank u wel. Iemand anders voor de tweede termijn? Dat is niet het geval. Meneer Janssen, ik neem aan dat u gaat zeggen dat u dat mee gaat nemen. De heer Janssen, Jongerenpartij Heerlen Ja, zeker voorzitter. Sterker nog, dit hadden we natuurlijk al aan zien komen. Ik heb zojuist een oproep gedaan aan ieder raadslid om het in iedere partij te berde te brengen. Vanzelfsprekend krijgen jullie een overzichtje van wat er richting de burger gaat.

Sterker nog, we gaan ervoor zorgen dat u een formatje qua communicatie heeft dat u wellicht zelf op uw sociale media kunt gebruiken. Dan ga ik ervan uit dat we uw achterban en eenieders achterban op die manier goed kunnen bereiken. Dank u wel. De voorzitter Dank u wel. Wenst u stemming over dit punt? Of wenst u geacht te hebben tegengestemd? Ja? Dat geldt alleen voor de PVV? Dan is dit voorstel aanvaard met de stemmen van de PVV tegen. Dank u wel. 7. Verdere verzelfstandiging GR Solido (voorheen Parkstad-IT) Hamerstuk. 8. Inkoopstrategie accountantsdiensten Hamerstuk. 9. Afwijken van de Nota verbonden partijen in het kader van benoeming directeurbestuurder van stichting Het Romeins Museum De voorzitter Wie wil graag het woord voeren? Dat is alleen meneer Leers. Meneer Leers, gaat uw gang. En mevrouw Keulen, sorry. Meneer Leers. Eerste termijn De heer Leers, Hart-Leers Ik wil mevrouw Keulen ook wel voor laten gaan. De voorzitter Gaat uw gang. Mevrouw Keulen is echt niet zo kinderachtig. Toch?

Pagina 50 van 79

De heer Leers, Hart-Leers Meneer de voorzitter, u begon deze vergadering met de opmerking dat ik nog een aantal antwoorden verwachtte op vragen die gesteld zijn tijdens de ROLO-vergadering. Een van die vragen waar ik naar mijn informatie geen antwoord op gekregen heb, was de volgende. Het gaat over de tweede alinea bij de inleiding en de aanleiding. Daar staat: “Aangezien de eerste subsidieaanvraag voor 1 september moest worden ingediend, hebben we eerder per raadsinformatiebrief laten weten dat het college deze route heeft ingezet.” Ik vroeg toen in de raadscommissie: “Sinds wanneer bent u op de hoogte dat die datum 1 september is?” De wethouder zei: “Dat weet ik nu niet, maar ik ga het uitzoeken.” Ik kan me niet herinneren dat er een antwoord op die vraag is gekomen. Dat kan natuurlijk wel gebeurd zijn. Ik hoor het graag. Wat is het antwoord op uw vraag? Sinds wanneer wist u van die datum? De voorzitter Dank u wel, mevrouw Keulen. Mevrouw Keulen, Ouderenpartij Heerlen Dank u wel, voorzitter. Laten we voorop stellen dat de OPH begrijpt dat we in deze snel moeten handelen. Ook wij willen geen subsidie mislopen. Echter, we zitten hier niet voor niks. We hebben natuurlijk een controlerende en een kaderstellende rol. Daar worden we zelfs voor betaald. Wat wij ons afvroegen als Ouderpartij Heerlen, is dat er nu iemand wordt geplaatst om formele redenen.

Dan is de vraag: dat is nu een ambtenaar, maar was er dan niet iemand anders te vinden, niet zijnde een ambtenaar, die we op deze stoel hadden kunnen zetten? Zijn we daar mee bezig geweest? Daarnaast de vraag: hoelang duurt deze benoeming? Er staat twee jaar, maar is dat afgebakend? Wat zijn in de tussentijd in het kader van good governance de taken van deze ambtenaar die die rol gaat vervullen? Is dat alleen voor de subsidieperiode of eventueel ook nog voor de opstart na de totstandkoming van het museum? Daarnaast, wat ik wel mis - en ik denk dat dit een hele belangrijke partij is in het kader van goed bestuur – wat zegt de RvT over de benoeming van een ambtenaar voor deze rol? Dat had wellicht bijgevoegd kunnen worden. Tot zover. De voorzitter Dank u wel. Dan is het woord aan wethouder Clemens. Wethouder Clemens Ik heb een aantal vragen gekregen. De eerste vraag. De heer Leers vroeg: sinds wanneer kennen we de datum van 1 september? Excuus dat die niet eerder schriftelijk is beantwoord. Ik denk dat die ons ontglipt is. Die kennen we sinds 29 november 2023. Dan mevrouw Keulen. Eigenlijk is de kern van het antwoord op een belangrijk deel van uw vragen, namelijk waarom nu deze benoeming, dat we simpelweg iemand nodig hebben die de handtekening kan zetten voor de formele zaken.

Dus dat betekent dat deze directeur-bestuurder niet degene gaat zijn die nu namens het museum de boer op gaat. Diegene gaat niet de organisatie leiden. Diegene krijgt feitelijk geen taken anders dan het moment dat er een handtekening moet worden gezet namens het bestuur van het museum. Diegene kan dat dan doen. Dat is de reden waarom we niet hebben gekeken naar een daadwerkelijke directeurbestuurder die we bijvoorbeeld elders op de markt zouden gaan werven, want dat zou betekenen dat je iemand moet gaan werven om af en toe te komen opdagen om een handtekening te zetten. Daarvan dachten wij: dan kunnen we beter iemand in onze eigen organisatie vragen om die taak op zich te nemen voor zo lang als dat nodig is. U vroeg naar de periode. We hebben gezegd dat de periode maximaal twee jaar is. Maar het kan dat deze directeur wordt

Pagina 51 van 79

teruggetrokken als we op een eerder moment eraan toe zijn om een directeur-bestuurder te benoemen die daadwerkelijk die taken gaat uitvoeren. Dan gaat de Raad van Toezicht op pad om een daadwerkelijke directeur-bestuurder te benoemen die wel degelijk aan de slag gaat in de lijn zoals directeur-bestuurders bij andere culturele instellingen dat ook doen. Met andere woorden, ik kan nu geen antwoord geven op hoelang het gaat duren, behalve dat het maximaal twee jaar is. Omdat op het moment dat het museum daadwerkelijk open gaat, er natuurlijk een volwaardige directeur-bestuurder moet zijn. Dan wat betreft de Raad van Toezicht: die steunt deze voordracht. Sterker nog, de Raad van Toezicht is degene die de benoeming in formele zin doet. Dus wij als gemeente ‘detacheren’ daar staat geen geldbedrag tegenover - deze directeur voor de momenten dat die de handtekeningen gaat zetten. De voorzitter Dank u wel. Is er behoefte aan een tweede termijn? Meneer Leers. De heer Leers, Hart-Leers Dank u wel. Via u aan de wethouder: nu de wethouder de datum 29 november 2023 genoemd heeft – dat was een nog uitstaande vraag – verwijs ik naar het stuk waarbij het argument onder punt 1.2 genoemd wordt, namelijk dat de stichting opgericht diende te zijn voor 1 september 2024 om kans te maken op deze Interreg subsidie. Dat wist u dus al vanaf 29 november.

Het gaat daar om een subsidie van 4,5 miljoen euro, zo uit mijn blote hoofd. Dan vind ik het totaal geen goede zaak dat iets wat je al vele maanden weet, op het laatste moment recht gezet moet worden via deze aanpak. Alleen dat al noodt mij ertoe om het signaal af te geven niet in te stemmen met dit voorstel, want ik vind dat je met dergelijke zaken toch wel anders moet omgaan en dit eerder moet regelen, behalve op het laatste moment met allerlei noodgrepen. Dit kan zo niet. Het is niet zo dat ik inhoudelijk zeg: ga er niet voor en doe dat, allesbehalve. Ik vind proceduretechnisch dat dit zo niet kan. Daarmee wil ik een signaal afgeven: een keer, maar nooit meer. Vandaar een negatieve stem in deze. De voorzitter Dank u wel. Mevrouw Keulen ook nog een tweede termijn. Mevrouw Keulen, Ouderenpartij Heerlen De wethouder heeft inderdaad een uitvoerig antwoord gegeven. Maar waar het mij om gaat - en dat geeft u aan hoop ik – is dat het allemaal goed vastligt: de taken, maximaal twee jaar en waarom deze ambtenaar benoemd wordt. Daar moeten we dan van uitgaan als we dit nu goedkeuren. Want anders … U begrijpt ook: dit zou je normaal niet mogen, niet kunnen doen en ook niet mogen goedkeuren. Dus ik hoop dat wel en dat zien we hier niet uit. Dus daar moeten we dan wel op vertrouwen.

Wethouder Clemens Volgens mij zeggen we in het stuk wel degelijk dat de benoeming puur op formele gronden is. Dus wat deze directeur-bestuurder gaat doen, is het zetten van een handtekening als dat nodig is. Dat is het wel zo’n beetje. Dus het gaat slechts om die formele taken. Op het moment dat er een directeur-bestuurder moet zijn die meer dan dat gaat doen – dus daadwerkelijk gaat aansturen, daadwerkelijk lobby gaat voeren en allemaal dat soort dingen gaat doen – dan zullen wij tot een andere benoeming overgaan. Dan de heer Leers. Ik denk dat ofwel ik zijn vraag verkeerd begrepen heb of hij mijn antwoord. Ik heb de vraag begrepen als: wanneer de datum 1 september bekend als deadline voor het

Pagina 52 van 79

indienen van de subsidie? Daarop heb ik die datum van 29 november genoemd. Wat op dat moment niet bekend was – we hebben dat later ontdekt en dat verklaren we ook in het raadsvoorstel - is het feit dat de handtekening bij die subsidieaanvraag gezet moet worden door de statutair directeur-bestuurder. Dat zou niet kunnen door de voorzitter van de Raad van Toezicht. Dat is het onderscheid dat de heer Leers nog gerust kan stellen. De voorzitter Meneer Leers, bent u gerustgesteld? De heer Leers, Hart-Leers (interruptie) Als het in deze toch om een bedrag van 4,5 miljoen gaat zo uit mijn blote hoofd, dan kijk je daar toch wel beter naar dan: we doen het op die manier en dan zal het wel in orde zijn? Ik heb het gevoel dat er niet goed genoeg naar gekeken is, wat in het ergste geval had kunnen betekenen dat als je deze noodgreep niet had gepleegd – want ik zie dit als een noodgreep – je die centen sowieso was misgelopen. We doen dit met terugwerkende kracht, want 1 september is bij mijn weten ook geweest. Dus het is een signaal dat zegt: jongens, zo kan dat niet. We doen het goed of we doen het niet. Dat zijn voor mij de twee smaken in deze. In deze is het niet goed gegaan. De voorzitter De wethouder. Wethouder Clemens Tot slot: dat is exact wat we vanaf dag een aan u gezegd hebben. Allereerst hebben we in de raadsinformatiebrief gezegd: dat hadden we eerder moeten zien.

Vervolgens hebben we in het raadsvoorstel gezegd: dat hadden we eerder moeten zien. Dus we zijn daar vanaf het allereerste begin heel open over geweest tegenover u en we beloven een stuk beterschap. Dat doe ik hier nog een keer. De voorzitter Dank u wel. Wenst u stemming over dit voorstel? Meneer Leers, u wenst geacht te worden hebben tegengestemd? Dat geldt ook voor meneer Hoogers. Dat gaat niet, want die is niet in de zaal. Dus het geldt voor meneer Hoogers en meneer Leers. Die worden geacht te hebben tegengestemd. Dan is dit voorstel aanvaard. Nu kreeg ik een heel dringend verzoek, zelfs met productinformatie erbij die ik niet zal herhalen. Dat is reclame en die mag ik niet maken. Maar het verzoek is om even te pauzeren en schorsen om even gebruik te kunnen maken om uw handen te kunnen wassen. Dat was ongeveer het verzoek. Tien minuten schorsing. Schorsing 10. Onttrekking aan openbaarheid Buitenweg i.v.m. Parkstadroute Hamerstuk. 11. Initiatiefvoorstel GroenLinks en PvdA 'Oogst de zon op het dak' De voorzitter In het kader van bijzondere voorstellen deze avond na net het voorstel over het burgerberaad wat natuurlijk uit uw raad zelf voortkomt - gaan we nu naar het fenomeen van een initiatiefvoorstel dat uit een aantal fracties voortkomt.

Dus ik stel voor dat we mede naar aanleiding van de commissiebehandeling eerst nog even de fracties die het voorstel hebben ingediend het woord geven, dan het rondje maken in de eerste termijn en dan naar de wethouder

Pagina 53 van 79

gaan. De griffier zei heel dapper: nog een kwartiertje en dan zijn we wel klaar. “Dat moet kunnen”, zei hij ook nog. Dat vind ik eigenlijk ook, maar dat gaat niet lukken. Ik geef het woord aan GroenLinks c.q. PvdA. Tahir Nefjodov van GroenLinks gaat het woord voeren. Gaat uw gang. De heer Nefjodov, GroenLinks Lieve collega’s, Heerlen: de stad die ooit als een van de kleinste van Nederland begon, zich ontwikkelde tot de energiestad van het land en een van de kleinste werd na het kolentijdperk. Ik droom van een Heerlen die zich transformeert van een twintigste-eeuwse kolenenergiestad naar een eenentwintigste-eeuwse groene energiestad. Er zijn al meerdere grote concrete stappen gezet met het aankomend sociaal energiebedrijf bijvoorbeeld. Maar wat ons betreft is de tijd rijp voor verdere stappen. Vandaag staan we voor een belangrijke stap in de strijd tegen de klimaatcrisis en de transitie naar een duurzame welvarende toekomst voor Heerlen. GroenLinks en de PvdA zijn vastbesloten om concrete actie te ondernemen en met deze tweede grote stap de potentie van zonne-energie op onze daken maximaal te benutten. Daarom leg ik met trots het initiatiefvoorstel voor om in zoveel mogelijk mate de zon op onze Heerlense daken te oogsten. Klimaatverandering is geen abstracte dreiging meer. Het is een realiteit die onze gemeenschap, ons land en onze planeet beïnvloedt.

Maar te midden van deze uitdagingen ligt een ongekende kans: de kracht van de zon die elke dag op onze daken schijnt, klaar om omgezet te worden in schone hernieuwbare energie. Met dit voorstel gaan we voor een no regret aanpak. Zon op dak: het is een bewezen praktische oplossing die we direct kunnen implementeren. Het is efficiënt, effectief en iets waar we vandaag mee kunnen beginnen bij wijze van spreken. Laten we niet vergeten dat het niet alleen gaat over het installeren van zonnepanelen. Het gaat over het nemen van verantwoordelijkheid voor onze gemeenschap, voor de generaties die nu in de raad zitten, maar vooral voor de generaties die de stoel van de toekomst vertegenwoordigen. De generaties van onze kleinkinderen. Het gaat over het creëren van een veerkrachtige duurzame stad waarin iedereen kan gedijen. Dit voorstel richt zich op verschillende fronten: gemeentedaken, bedrijfsdaken, nieuwbouwprojecten, particuliere woningen, woningbouwcoöperaties, particuliere verhuurders, verenigingen en stichtingen. Het omvat concrete maatregelen om elk van deze sectoren te mobiliseren en de overgang naar zonne-energie te versnellen. We hebben een unieke kans om Heerlen te transformeren tot een voorbeeld van duurzaamheid en veerkracht. Laten we deze kans aangrijpen en samenwerken aan de toekomst waarin schone energie voor iedereen beschikbaar is.

Laten we onze verantwoordelijkheid erkennen, niet alleen als raadsleden, maar ook als burgers van deze planeet. Ik roep jullie allen dan ook op om dat initiatiefvoorstel te steunen en samen te werken aan een duurzame en leefbare toekomst voor Heerlen, voor uw kinderen en voor alle gemeenschappen wereldwijd. Dank u wel. De voorzitter Dank u wel, meneer Nefjodov. Wie mag ik het woord geven? Ik zie mevrouw Heine, meneer Bertholet, meneer Van Zutphen, meneer Leers, meneer Janssen, meneer Jacobs en meneer Dragstra. Mevrouw Heine, gaat uw gang. Eerste termijn Mevrouw Heine-van Dartel, CDA Dank u, voorzitter. Voorzitter, wij hadden in het begin problemen met het voorstel dat er 1,5

Pagina 54 van 79

miljoen euro voor nodig was. Wij vonden dat je die 1,5 miljoen euro beter kan besteden aan bijvoorbeeld Hoensbroek Centrum, de buurt of de ouderen. Gelukkig is die eruit gehaald. We hebben wel nog wat vragen. Gaan we plannen niet uitvoeren door dit voorstel, zoals bestaande huizen verduurzamen of isoleren? Wij willen dan ook duidelijk de toezegging dat we hier geen extra geld vanuit de gemeente voor gaan inzetten. Veel particulieren gaan nu geen zonnepanelen meer aanschaffen. Zonnepaneelbedrijven gaan failliet, omdat de salderingsregeling er niet meer is. Dus er is geen voordeel door de zonnepanelen, omdat men voor teruglevering moet betalen. Betekent dat dan niet voor de bedrijven en de gemeentegebouwen, dat er geen voordeel meer is en dat het daardoor duurder wordt? Voorzitter, wij zijn beslist niet tegen het duurzamer maken van gebouwen. Men adviseert dan ook om de overtallige energie op te slaan in batterijen. Gaan we dat dan bij de gemeentegebouwen ook doen en wat kost dat dan? Dat was het voorlopig. De voorzitter Dank u wel. De heer Bertholet. De heer Bertholet, Ouderenpartij Heerlen Dank u, voorzitter. De OPH zal dit voorstel steunen, ondanks het feit dat wij toch wat problemen hadden met de teksten. Dat hebben we ook in de commissie EBF geuit. Daar is overleg geweest tussen onze mensen en de indieners van GroenLinks over de tekst.

Maar goed, je kunt die teksten blijven aanpassen en de markt zal ook wel weer veranderen, want ons belangrijkste punt van kritiek was dat de markt die daarin beschreven wordt inmiddels veranderd is. Er werd al gesproken door het CDA over de salderingsregeling die afgeschaft gaat worden. Terugleverkosten zijn een nieuw fenomeen. De komst van de accu zal straks ook de markt gaan veranderen. Ik denk wel dat we als gemeente hiermee moeten blijven doorgaan. Je kunt wel zeggen: de terugverdientijd is langer geworden. Dat zal wellicht, hoewel daar ook weer uitzonderingen op zijn. Maar je kunt ook zeggen: de kosten van de zonnepanelen zijn gehalveerd, waardoor de investeringen gehalveerd kunnen worden. Dus deze markt zal blijven veranderen. Wij vinden het wel een knap stukje werk dat beide partijen al die segmenten netjes onderscheiden hadden. We hadden wel graag wat meer aandacht gehad voor het segment Verenigingen van Eigenaren, want in onze beleving valt nog heel veel winst te halen bij de appartementen. Dat is in de commissie EBF ter sprake gekomen. Ook zouden we graag willen dat er veel aandacht komt voor de kennis die er al is, met name bij de energiecoöperaties. Want daar worden heel snel allerlei dure experts ingehuurd, terwijl bij die energiecoöperaties vaak veel kennis zit. Bij de uitvoering zouden we graag met name gebruik maken van lokale installateurs.

Dat spreekt bijna voor zich. Maar goed, dat is niet met zo veel woorden genoemd. Dat zouden we graag toegevoegd willen hebben of daar bij de uitvoering aandacht voor willen vragen. Wat ik al zei: meer aandacht voor de Verengingen van Eigenaren. De deskundigen zeiden bij ons: ga eens in Zuid-Europa kijken. Daar heb je hybride systemen die niet alleen elektriciteit opwekken, maar ook warmte. Daar kunnen we wellicht nog veel van leren. Ik zie die dingen daar al jaren op de daken liggen. Wellicht kunnen we daar dingen vanaf halen. Wij zullen het voorstel steunen, want nogmaals: je kunt die teksten wel blijven veranderen, maar daar schiet je uiteindelijk niet zoveel mee op. Want naar aanleiding van de commissie EBF is er overleg geweest en hebben jullie nog een addendum geschreven. Daar zou je weer een nieuw addendum aan kunnen toevoegen enzovoorts, maar onze zegen hebben jullie.

Pagina 55 van 79

De voorzitter Dank u wel. De heer Van Zutphen. De heer Van Zutphen, SP Meneer de voorzitter. Laat ik beginnen met te zeggen dat de SP-fractie het initiatiefvoorstel steunt. Als SP zijn we er erg voor om vooral daken zo veel mogelijk vol te leggen in het kader van de energietransitie in plaats van zonneweides, windmolens op land enzovoorts. We zijn daar behoorlijk sceptisch over, zeker als er nog zo veel daken onbenut zijn. Dus in die zin steunen we het voorstel inhoudelijk, ondanks dat ik ook wel de opmerking begrijp die mevrouw Heine daarstraks maakte. De hele salderingsregeling wordt afgeschaft. Dat maakt het er niet makkelijker op, maar dat is geen reden om te stoppen met de energietransitie. Het maakt het wel alleen moeilijker. We waren blij met de notitie van gisteren van het college die begreep dat dit een aanmoediging is om door te gaan met wat het college al doet. Want bij alle voorstellen die werden voorgelegd wist het college met gepast enthousiasme te melden dat er al het een en ander aan gebeurt. Deze steun in de rug voor het college onderschrijven we dus graag. Daarnaast denk ik - ik hou helemaal niet van het praten over procedures in deze zaal – dat we met z’n allen wel kunnen leren over de rol die het college en indieners hebben bij het indienen en verdedigen van initiatiefvoorstellen vanuit de raad.

Het is nadrukkelijk aan de indieners om voorstellen te verdedigen. In de commissie zag ik de heer De Beer die rol met veel enthousiasme overnemen. Dat hoorde eigenlijk niet. Daar kunnen we met z’n allen van leren. Tot zover. De voorzitter Dank u voor deze tip. Daar heeft u volkomen gelijk in. De heer Leers. De heer Leers, Hart-Leers Meneer de voorzitter, dank u wel. Uit het voorstel haal je dat het college al heel veel dingen doet. Het ondersteunt de lijn. Daar waar zaken mogelijk zijn, zijn ze daar niet op tegen en zullen ze er werk van maken. Net zoals voorgaande sprekers vertellen over de problematiek rondom terugleveren, capaciteit, geldelijk minder belang of zelfs moeten betalen, negatieve rendementen en bij tijd en wijle zelfs tot het uitschakelen van zonnepanelen, of althans het systeem overgaan, is het de vraag in hoeverre je onder de huidige omstandigheden met de huidige beperkte capaciteit hier zonder dat in ogenschouw te nemen mee door kan gaan. Dat vraag ik me af. Als je dan bijvoorbeeld van de week leest over vergaande ontwikkelingen van auto’s die zichzelf kunnen voorzien middels zonne-energie en daarmee niet meer opgeladen hoeven te worden – je zou daar een stukje overcapaciteit via battery packs kwijt kunnen – vraag ik me af in hoeverre we hier niet achter de feiten aanlopen.

Want als we als gemeente Heerlen het wiel nu uitvinden of draaiende houden terwijl Europa, Nederland en de hele wereld waarschijnlijk hiermee bezig zijn, vraag ik mij af of wij ons dan niet een te grote rol toedichten en dat niet gewoon aan de nationale overheid moeten overlaten bij de expertise die daar leeft onder het huidige gesternte. Dus ik vraag me af in hoeverre de heer Van Zutphen zegt: het is een aanmoediging voor huidig beleid. In hoeverre is dit initiatiefvoorstel überhaupt nodig? Dat vraag ik me af. Dank u wel. De voorzitter Dank u wel. De heer Janssen. De heer Janssen, Jongerenpartij Heerlen Dank u wel, voorzitter. We hebben het er in de commissie al uitgebreid over gehad. Niet voor

Pagina 56 van 79

niks heb ik toen de oproep gedaan: college, deel even wat er al gebeurt. Ik was ontzettend prettig verrast met een lange lijst van mogelijkheden, maar ik heb ook gelijk geconcludeerd dat het wellicht niet bij iedereen even goed op het netvlies stond. Ik denk dat er in deze zaal mensen zitten die verrast zijn door de mogelijkheden die we als gemeente zelf hebben. Dat vertelt mij dan dat waarschijnlijk de burger nog een hele hoop niet weet wat er wel mogelijk is. Ik miste daar ook het een en ander in. Het is prima dat het initiatiefvoorstel is aangepast, zodat het in het huidige getijde de gemeente Heerlen niet veel geld kost. Dat laat echter onverlet dat er wel mogelijkheden zijn om toch ontzettend veel investeringen in onze gemeente te doen die de gemeente direct niet heel veel geld kosten. Ik hoorde de heer Bertholet net iets vertellen over VvE’s. Wellicht kan men ook heel expliciet noemen welke mogelijkheden er zijn via het Nationaal Warmtefonds, niet alleen voor zonnepanelen, maar ook voor isoleren. Dat is wel belangrijk. Die zou ik er nog graag aan toegevoegd zien, zodat we dat groot maken en beter uitventen naar onze burgers, want er zitten ontzettend interessante regelingen bij. Het zal u misschien wel verbazen, maar de Jongerenpartij is ontzettend gecharmeerd van een unieke regeling die we hier in Heerlen hebben als het gaat om duurzaamheid, namelijk de Verzilverlening.

Ik ben benieuwd of het college wat meer toelichting over die Verzilverlening kan geven, in hoeverre daar nu gebruik van gemaakt wordt en of er ook mogelijkheden zijn om dat wellicht wat beter uit te venten. De heer Jacobs, Forum voor Democratie (interruptie) Dank u, voorzitter. Ik heb een vraag aan de heer Janssen. Naar mijn mening is die Verzilverlening – maar misschien bent u een andere mening toegedaan – gewoon een sigaar uit eigen doos. Wat wil die Verzilverlening zeggen? Ik krijg een lening en ik krijg een verzilver. Dat is voor oudere mensen die het eigenlijk niet kunnen terugverdienen. Stelt u zich voor: die mensen hebben een huis van 200.000 euro dat volledig vrij is. Die kunnen dus een lening krijgen en de rente hoeven ze niet te betalen, want die wordt op de lening bijgeschreven. Dus dadelijk als die mensen eens een keer komen te overlijden, krijgen die kinderen – als ze kinderen hebben – een stuk minder. Dus het is toch in principe een sigaar uit eigen doos? De voorzitter Meneer Janssen. De heer Janssen, Jongerenpartij Heerlen Dat zou ik niet zo willen noemen, maar ik herken wel een heel belangrijk signaal dat u geeft. Er zijn ontzettend veel mensen in Parkstad die een woning hebben onder de 350.000 euro WOZwaarde. Die zeggen: “Ik heb die hypotheek al lang betaald en die investeringen in verduurzaming ga ik niet meer doen.

Daar ga ik niet meer een extra hypotheek voor aan”. Dat begrijp ik. Die Verzilverlening is een unieke mogelijkheid om wel je energielasten omlaag te brengen en die verduurzamingsmaatregelen te financieren zonder dat je dat per maand een euro kost. En ja, uiteindelijk dragen investeringen in woningen bij aan een beter energielabel en dus aan een prijsstijging van de waarde van je huis. Aan het einde van de rit, als je besluit dat huis te verlaten of als het huis verkocht wordt, dan reken je dat verschil op dat moment af. Dus dat is ontzettend sympathiek voor mensen die hun maandlasten omlaag willen brengen en het ook mooi vinden om hun huis te verduurzamen, maar de vrees hebben dat de investering door de tijd niet loont, want dat doet het dus middels die Verzilverlening wel. Daarbij wil ik wel opmerken dat dit een uniek product in Heerlen is. Er zijn bijna geen gemeenten die dit nog aanbieden. Dat is echt iets wat je beter uit zou kunnen venten, want we hebben ontzettend veel mensen die al een dagje ouder zijn en die daar prima mee vooruit zouden kunnen.

Pagina 57 van 79

De heer Jacobs, Forum voor Democratie (interruptie) Meneer Janssen, ik wil niet bij de hand doen. Dat is niet mijn bedoeling, maar volgens mij is die Verzilverlening gewoon een product van de ABN. Ik denk dat de gemeente Heerlen dat heeft overgenomen. De voorzitter We noemen ook de ING, de Rabobank en weet ik veel. Dat is goed voor de reclame. De heer Janssen, Jongerenpartij Heerlen Laat ik het even sympathiek houden. Het stimuleringsfonds SVn verzorgt die lening en dat is echt een heel sympathiek voorstel. Laat ik vooropstellen dat niemand ergens toe wordt gedwongen. Er is altijd een vrije keuze. Het is vooral belangrijk dat het onder de aandacht van mensen komt, zodat ze er een afweging in kunnen maken. Daarnaast had ik wel een opmerking aan de initiatiefnemers. Nieuwbouw bouwen wij per definitie aan de BENG-normen. Dat wil zeggen dat er bijna energieneutraal gebouwd wordt. Dat wil zeggen dat je bij iedere nieuwbouwwoning - ook als het om herstructurering, sloop of nieuwbouw gaat - onmiddellijk het effect hebt van een duurzame woning. Dat kan een overweging zijn om mee te nemen in de nota van uitgangspunten waar we het daarstraks over hebben gehad.

Ik ben heel benieuwd hoe de indieners daar in die specifieke gevallen over denken en hoe zij dat integraal afwegen ten opzichte van sloop- en nieuwbouwplannen, mogelijk in wijken waarin de duurzaamheid ontzettend onder druk staat en daarmee ook de rekening voor de bewoners die in die specifieke huizen wonen. Vinden zij het belangrijk dat dit meegenomen wordt in de nota van uitgangspunten? Als laatste zou ik willen zeggen: wat ik heel belangrijk vind aan dit initiatiefvoorstel - en dat hoor ik graag van de wethouder terug - is dat wij het ontzettend sympathiek vinden, maar we willen wel de bevestiging krijgen dat dit initiatiefvoorstel geenszins vertragend kan werken op de nieuwbouw van woningen. Want heel terecht merkt de heer Van Zutphen op dat het nog niet heel hard opschiet met nieuwbouw. Ik denk dat iedere zet - hoe goed bedoeld die ook is - die we zetten nooit frustrerend mag werken voor het toevoegen van de juiste woningen in onze stad. De voorzitter Dank u wel. Ik geef nu het woord aan meneer Damen van de Fractie Damen. De heer Damen, Fractie Damen Voorzitter, dank u wel. Heel kort: als ik kijk naar het initiatiefvoorstel met betrekking tot de zeven partijen die daar inderdaad bij betrokken gaan worden, dan ben ik er heel erg blij om dat die betrokken worden bij de uitvoering, zowel de nieuwbouwprojecten als de woningcoöperatie et cetera.

Waar ik wel nog een beetje aandacht voor zou willen vragen, is de wijze waarop contact gelegd gaat worden met de VvE’s van verschillende appartementencomplexen. We hebben er nog wel een aantal hier in de stad die geïnteresseerd kunnen worden of geïnteresseerd zijn. Op welke wijze gaat men die contacten leggen om ervoor te zorgen dat het duurzaamheidsaspect zoals het nu in dit initiatiefvoorstel omschreven wordt uitgevoerd gaat worden? Verder ben ik benieuwd naar wat na een jaar het rendement en de opbrengst is van wat men nu in werking gaat stellen. De voorzitter Dank u wel. De heer Jacobs.

Pagina 58 van 79

De heer Jacobs, Forum voor Democratie Dank u wel. Ik heb niets tegen zonnepanelen. Ik heb ze zelf op mijn dak liggen. Ze werken prima. Alleen heb ik tegen dit voorstel wel vier principiële bezwaren. Het eerste bezwaar is en het is hier al aangekaart: in hoeverre is dit nog actueel? In het voorstel staat: we hebben een terugverdientijd van vijf jaar. De Vereniging Eigen Huis zegt: als je met de afschaffing van de salderingsregeling in 2024 nog zonnepanelen gaat aanschaffen, dan is mijn terugverdientijd 7 tot 13 jaar. Zou ik bijvoorbeeld in 2027 pas kiezen voor die zonnepanelen, dan loopt de terugverdientijd al van 8 tot 15,5 jaar. Dus dat is behoorlijk veel. Mensen die leven in het hier en nu hebben al moeite om de eindjes aan elkaar te knopen en kijken niet altijd vijf jaar vooruit. Je leest steeds vaker het nieuws dat energiemaatschappijen de omvormers gaan uitzetten als er te veel zon is. Dan moet je je energie van de normale elektriciteit halen. Daarnaast – mevrouw Heine van het CDA maakte die opmerking – kost het onze gemeente 1,5 miljoen euro. Het kan zijn dat ik dat niet goed begrijp, maar zoals ik het gezien en gelezen heb, is het niet-revolverend deel 1,5 miljoen euro. Dat is dus het deel dat de gemeente niet terugverdient. Maar dat betekent wel dat als wij alle gemeentelijke daken vol gaan leggen, wij een investering vooraf moeten doen.

Op het moment dat wij weten wat het niet-revolverend deel is van onze investering, dan zou ik graag aan de voorkant willen weten wat die totale investering is voor de gemeente. Dan kijk ik naar de dekking. Dat vond ik wel een grappige. Ik vergelijk dat met een ondernemer die ziet aankomen dat in 2026 z’n omzet drastisch gaat dalen. Die ondernemer zegt: “Mijn omzet draalt drastisch in 2026. Ik ga de investeringen die ik nog moet doen even vooruithalen.” Ik ben ondernemer. Als ik aan zie komen dat het in 2026 minder wordt, dan zorg ik juist dat ik wat geld extra aan de kant houd. Dus dat argument begrijp ik niet helemaal. Wat mij nog het meeste stoort aan dit voorstel is dat ik toch in het voorstel een bepaalde dwang en drang zie. Dus op het moment dat – en ik zal dadelijk een aantal passages voorlezen, tenminste zo interpreteer ik het voorstel – het niet vrijwillig is, dan gooien we er een beetje drang achter. Ik zal een passage letterlijk voorlezen.

Dat gaat dan over ‘oogst de zon op bedrijfsdaken.’ Er staat bijvoorbeeld onder punt negen: “De raad geeft het college opdracht om het herziene Besluit bouwwerken leefomgeving zo optimaal mogelijk (lees: zo vergaand mogelijk) te benutten en afspraken daarover op te nemen in het gemeentelijke meerjarenplan duurzaamheid.” Dus met andere woorden: op het moment dat jullie als ondernemer op bedrijfsdaken het niet vrijwillig doen, dan duwen we wel even en gaan we een beetje dwang en drang benutten. Wellicht dat ik het verkeerd lees. Dan hoor ik het graag van de initiatiefnemers. Die dwang zie ik terugkomen bij ‘oogst de zon op daken van nieuwbouwprojecten’. Er staat: “de raad geeft het college de opdracht om bij alle onderhandelingen met projectontwikkelaars een volledig met panelen gevuld dak standaard te presenteren als uitgangspunt.” Dus met andere woorden: op het moment dat een projectontwikkelaar komt, moet hij al met een plan komen dat hij alles vol heeft liggen met zonnedaken, anders kan hij het al vergeten. Tenminste, zo interpreteer ik dat. Nogmaals, ik vind zonnepanelen prima. Iedereen die dat wil, moet dat doen. Maar laten wet het vooral niet van bovenaf pushen om overal zonnepanelen te leggen. In mijn beleving is dat waanzin. Dan is er nog een klein puntje. Dat is mijn vierde punt waar ik een principieel bezwaar tegen heb.