Conceptnotulen gemeenteraadsvergadering 28 juni 2023

Maar dan zou ik hem ook graag willen uitbreiden met diezelfde insteek voor het Willemskwartier. Ik hoop dat de rest van de raad zich daar ook in kan vinden. Mevrouw Heine-van Dartel, CDA

Pagina 37/110 Wat de heer Janssen zegt, we kunnen natuurlijk niet alles wat in de kadernota staat benoemen. Het is toch allang bekend dat wij allang akkoord waren gegaan met het Willemskwartier endat wij die visie prima vinden? We kunnen toch niet alles gaan benoemen wat we allemaal prima vinden? De heer Reijnders, SP Heel kort. Ik zou misschien nog wel even willen markeren dat een coalitieperiode vier jaar beslaat. Ik zie allemaal mensen och en wee roepen, want we gaan het allemaal niet redden, want in het eerste jaar hebben we nog niet alles gerealiseerd. Ik hoor tegelijkertijd ook roepen: we moeten veel voorzichtiger zijn, we zullen scherpe keuzes moeten maken en dingen niet moeten doen. Ik vind dat een beetje moeilijk met elkaar te rijmen. Maar even een korte reactie op het Willemskwartier. Volgens mij zijn we daar goed op weg. Er ligt een visie. Er komt ongetwijfeld een uitvoering. Ik heb eigenlijk het vertrouwen - zeker als we die toezegging kunnen krijgen - in het college dat we met Hoensbroek Centrum ook een heel eind gaan komen. De voorzitter Meneer De Groot nog en dan ga ik naar mevrouw Schreurs om het betoog af te maken. De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen (interruptie) Toch even een interruptie op de woorden van de heer Reijnders.

Ik hoor de heer Reijnders zeggen: och, we hebben toch nog vier jaar de tijd? Maar dat moet u eens tegen de mensen van Meezenbroek en Schandelen zeggen die daar aan de rand wonen. Dat moet u eens tegen de mensen in Hoensbroek zeggen, van ach: maar wel nu investeren in die megaprojecten rondom het centrum. Hoe kijkt u daar dan tegenaan? De heer Reijnders, SP Mijn hart ligt altijd bij de bewoners van Heerlen. Ik herken mij eerlijk gezegd ook niet in de uitleg van mijn woorden, zoals de heer De Groot dat doet. Die laat ik even voor zijn rekening. De voorzitter Mevrouw Schreurs, maakt u uw betoog af. Dank u. Mevrouw Schreurs, Partij Hoensbroeks Belang Graag. Het andere punt Waar wij op terug wilden komen, waren de basisvoorzieningen in de wijken. Dat is net ook al reeds aangekaard. We vinden inderdaad dat er meer moet gebeuren in de wijken. We hebben die inventarisatie gehad van basisvoorzieningen. Er komt dadelijk ook nog een woonzorgvisie waar ook weer gerefereerd wordt aan allerlei basisvoorzieningen die op orde moeten zijn. Maar we hebben nog nooit echt een concreet plan van aanpak mogen ontvangen. Het wordt wel tijd dat die er ook gaat komen. Hoe gaan we die basisvoorzieningen in al onze wijken op orde brengen? Dan ons volgende punt.

We zijn al enige jaren bezig met het onderwerp het verbeteren van vertrouwen in de politiek en te zorgen dat meer mensen gaan stemmen, daar ons opkomstpercentage nog altijd veel te laag is. We vragen het college nadrukkelijk om in dit kader burgerparticipatie in het komend jaar nog meer aandacht te geven. We denken hierbij onder andere aan het daadkrachtig aan de slag gaan met het burgerberaad en het op alle vlakken verbeteren van communicatie. Denk bijvoorbeeld aan de communicatie rondom het groenonderhoud. De vorige keer hadden wij een motie ingediend, van: communiceer nu vooraf naar mensen toe als er iets gebeurt in wijken. Dat is ook nog steeds niet uitgevoerd. Of het nog meer inzetten van burgerpanels. De werving van de griffier met als specialisatie communicatie zien we als een stap in de goede richting. We zien ook al een paar kleine verbeteringen, maar het kan stukken beter dan momenteel het geval is, zodat we het vertrouwen in de politiek toch wat meer gaan verstevigen en de betrokkenheid van onze burgers gaan vergroten. Tot zover.

Pagina 38/110 De voorzitter Dank u wel. De heer Van den Berg. De heer Van den Berg, VVD Dank u wel, voorzitter. Onze stad straalt op vele vlakken haar ambitie uit. In alle domeinen zijn we, ambtenaren, college en raad, dagelijks aan de slag om onze stad beter te maken. Dat gaat met vallen en opstaan, maar het gaat vooral gepaard met keuzes maken. Het spoorboekje daartoe is het coalitieakkoord 'Uit liefde voor onze stad'. Gaandeweg de rit zien we dat we hier en daar moeten bijsturen, soms door voortschrijdend inzicht, soms omdat we geconfronteerd worden met keuzes vanuit Den Haag en onze eigen financiële werkelijkheid. College, u houdt ons met deze kaderbrief uw afwegingen voor, zodat die verwerkt kunnen worden in de aanstaande begroting. Namens de VVD geven wij u de volgende overwegingen mee. Financiën. Voorzitter. Wat ons betreft moeten de financiën altijd op orde zijn. Thuis is het ook niet anders. Wat je niet hebt, kun je in principe onder normale omstandigheden niet uitgeven. Niet alleen onze reserves moeten toereikend zijn, maar dat geldt ook voor ons weerstandsvermogen en onze weerstandscapaciteit. Ten aanzien van die laatste twee zouden we graag willen zien wat nodig is om het huidige weerstandsvermogen van 0,86 te brengen naar kwalificatie voldoende, te weten het cijfer 1.

De weerstandscapaciteit is nu weliswaar iets boven onze norm van 2%, maar er is niets mis mee om structureel iets meer spek op onze ribben te krijgen. Ook hier zouden we graag in de begroting willen zien hoe die naar structureel 3% van onze begroting zou kunnen gaan. Voorzitter. De dekking van grote projecten. Het is evident dat die voldoende dekking moeten hebben. Bij voorkeur een lumpsum scenario met een gedegen inschatting als het gaat om prijs- en loonstijgingen, zodat we niet telkens met een tekort worden geconfronteerd waar we vervolgens weer een aanvullende dekking voor moeten zoeken. De VVD zou daarom graag bij de begroting een integraal overzicht in de begroting opgesomd willen zien van projecten groter dan 1 miljoen euro met daarbij de kwalificatie gedekt en of deze een lumpsumkarakter heeft. En of het in de lijn van de verwachting ligt of het daadwerkelijk binnen de projectbegroting gerealiseerd gaat worden. Misschien is dat aan te geven met een inschattingspercentage. Voorzitter. De provincie stelde vast dat projectreserveringen lang aan een onderwerp blijven hangen. Dat maakt het integraal financieel beleid van onze stad wat onduidelijk. Graag zou de VVD willen zien dat als er binnen 18 maanden geen of bijna geen middelen zijn aangewend voor een project, ze terugvloeien naar de algemene reserve.

En als ze weer gereactiveerd moeten worden, ze op dat moment eerst weer langs de raad moeten komen. Kan het college in de begroting aangeven welke projecten nog op de plank liggen en waar nog geen middelen aan zijn uitgegeven? Voorzitter. Dienstverlening. Dat blijft wat ons betreft een zorgenkindje. In de ogen van de indieners duren processen veel te lang en hebben ze vaak een teleurstellend eindresultaat. Dat niet iedereen wij raak is, begrijpt iedereen. Het is namelijk het afwegen van belangen. Maar wat wel cruciaal is, is de actieve communicatie. Vaak is het lang wachten zonder te weten waar het hangt of lang wachten, omdat er maar geen vaart wordt gemaakt in beleid. Een goed voorbeeld hiervan zijn de initiatieven in Hoensbroek die pas opgepakt gaan worden na het vaststellen van een centrumvisie. Wanneer? Die laatste staat al meer dan vijf jaar op de agenda zonder dat het concreet wordt. De VVD vindt dat dit niet kan. Onderwijs naar de binnenstad. Hier loopt het emmertje ambitie over. Dat is niet erg als het te managen is. Maar er is wel een verschil tussen 'I have a dream' en de daadwerkelijke uitvoering. Kan het college in de begroting aangeven wat de stip aan de horizon is, wanneer iets in de stad geland moet zijn, welke ijkmomenten of points of no return er zijn, welke middelen gereserveerd dienen te worden en hoever het is met het vinden van een dekking? Voorzitter.

Ten aanzien van de opgave bestaanszekerheid wil ik u wat meegeven als het gaat om onze ijzeren voorraad van onze uitkeringsgerechtigden. Hoe vaak wordt niet gezegd dat bijstandsgerechtigden gemotiveerd en gestimuleerd moeten worden om te gaan werken? Zeker gezien het grote tekort aan arbeidskrachten op de arbeidsmarkt. De VVD heeft de indruk dat deze stad er alles aan doet wat in haar

Pagina 39/110 macht ligt om werken te faciliteren. Een fantastisch voorbeeld is de Bovengrondse Vakschool. Het mes snijdt aan twee kanten: zijlijners raken uit het sociaal isolement, maar het levert ook revenuen op op onze gemeentebegroting. Maar college, we moeten ook realistisch zijn. Een deel van de mensen die een bijstandsuitkering heeft, komt nooit meer aan het werk. Graag zouden we in de begroting willen zien om hoeveel mensen dat gaat en welk bedrag daarmee gemoeid is, niet alleen qua uitkeringshoogte, maar ook als het om de uitvoeringskosten gaat. In dat licht bezien, dat wil zeggen in het uitbouwen om onze stad de sociaalste stad van Nederland te willen zijn, willen wij oproepen om te onderzoeken hoe wij deze groep minder intensief kunnen gaan begeleiden, zodat er wellicht een besparing ontstaat op de apparaatskosten en daarmee ook de ambtenaren misschien kunnen worden ingezet op andere domeinen waar krapte is. Nationaal programma Heerlen-Noord. Steeds meer landt de opgave, niet alleen in onze stad, maar ook bij derden in het land. Zo mocht ik dat ook recent ervaren op de PROVADA, de grootste vastgoedbeurs van ons land. Alleen merkte ik hier dat er een keerzijde aan de medaille zit. Investeerders, zowel residueel als commercieel, staan niet meer te popelen om wat te doen in onze stad. Het is hier kennelijk niet goed, en dat is erg jammer.

De VVD zou graag in de begroting willen zien wat de financiële scope is voor 2024, 2025 en 2026 van het programma Heerlen-Noord. Waar staan we op dit moment? Wat is de financiële bijdrage van de alliantiepartners en wat hebben ze al bijgedragen? Op welke wijze spreken we partners aan op hun deelname en verantwoordelijkheden? Voorzitter. Dit is de bijdrage van de VVD die we het college bij de samenstelling van de Begroting 2024 willen meegeven. We zijn erg benieuwd of we onze oproep in de begroting kunnen terugzien. Dank u wel. De voorzitter Dank u wel. De heer Dragstra. De heer Dragstra, D66 Dank u wel, voorzitter. Samen maken we onze stad elke dag een stukje mooier. Soms een klein stukje, maar regelmatig ook een groot stuk. Kijk naar de ontwikkelingen in ons centrum, maar ook in de wijken waar stevig wordt geïnvesteerd. Daar zijn natuurlijk nuances op aan te brengen. Wij zouden ook graag willen aansluiten bij de oproep voor Hoensbroek centrum. Maar daar hebben we het net ook al over gehad. Bijvoorbeeld in het belangrijkste deel voor onze jongste Heerlenaren: de basisscholen. De renovatie van basisschool Sint Gerardus Majella wordt volgende week opgeleverd en er zijn ook de eerste groene schoolpleinen in Heerlen geopend. Er gaan er nog veel meer volgen.

Daarnaast zijn ook de basisscholen Mijn Spoor in Rennemig en de Tovercirkel in Douve Weien gerenoveerd en staan nog veel meer uitbreidingen, renovaties en nieuwbouwen op stapel, bijvoorbeeld bij het Sintermeerstencollege, sbo De Griffel en de Taalschool. Essentieel voor de ontwikkeling van de jeugd in onze stad. Ook zijn we vol verwachting over de komst van Zuyd Hogeschool en de Open Universiteit naar het centrum van onze stad. Daar ging het net natuurlijk ook kort over. Hierop wordt vol ingezet door het college, maar we zouden ook graag willen informeren naar de laatste stand van zaken. Juist deze ontwikkelingen kunnen ons centrum dat extra stukje bruis geven waarmee we het centrum naar een volgend niveau brengen. Voorzitter. Het zal u niet verbazen. De topprioriteit voor D66 is dat de herontwikkeling van het Willemskwartier in 2024 afgerond gaat worden. Er ligt een visie, in het najaar volgt de verdere uitwerking en in 2024 wordt het tijd dat we tot realisatie overgaan. De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen (interruptie) Het spijt me, meneer Dragstra dat ik u juist op dit punt moet onderbreken, want ik denk dat we daar op één lijn zitten. Maar heel even terug naar uw woorden rondom de Hogeschool Zuyd. Toch even de mening

Pagina 40/110 van D66. U zegt: we juichen het toe. Wij juichen ook onderwijs naar het centrum toe. Laat dat duidelijk zijn. U bent benieuwd naar de voortgang. Dat zijn wij ook heel erg. Maar de vraag die ik aan u wil stellen, is: hoe ziet u nu eigenlijk de mogelijke risico's van het project hogeschool Promenade? De heer Dragstra, D66 Bij grote projecten zijn er natuurlijk altijd risico's. Ik vind dat er snel een intentieovereenkomst moet komen. Die oproep steunen wij ook. Maar ik denk dat we nu juist in de voorbereidingsfase zitten. Er zijn nog onzekerheden. Volgens mij is er een volgende interruptie. De heer Leers, Hart-Leers (interruptie) Nu het woord intentieovereenkomst valt en ik de heer Dragstra hoor zeggen dat hij vindt dat er snel een intentieovereenkomst moet komen, bedoelt hij daarmee dat de intentieovereenkomst die er is snel met ons moet worden gedeeld? Of bedoelt hij te zeggen: "Nee, er is nog geen intentieovereenkomst. Er moet er een worden afgesloten." Dat zou voor mij helemaal nieuws zijn. Wat bedoelt u precies met wat u net zei over die intentieovereenkomst? De heer Dragstra, D66 Ik weet net zo veel als u, meneer Leers. Ik denk dat het college daar het beste antwoord op kan geven. De voorzitter Dan wachten we dat rustig af.

De heer Leers, Hart-Leers (interruptie) De heer Dragstra kan net zo veel als ik weet, weten dat er een intentieovereenkomst is met de Hogeschool Zuyd. De wethouder vertelde onlangs: die krijgt u in september. Ik antwoordde daarop: wat mij betreft per ommegaande. Sindsdien is het stil. Ik vraag mij af - misschien deelt u die vraag wel - waarom wij dat stuk niet krijgen. De heer Dragstra, D66 Ik denk dat dit een goede vraag voor het college is. Ik vind het ook goed dat dit met ons wordt gedeeld. De voorzitter Gaat u verder. De heer Dragstra, D66 Ik was inderdaad bij het Willemskwartier. Wij roepen op dat de realisatie in 2024 gaat gebeuren. Dat wil ik nog even wat nader toelichten. De poort naar Heerlen-Noord mag natuurlijk de kwaliteit krijgen die het verdient: aantrekkelijk, toegankelijk en levendig. Met ruimte om te ondernemen, wonen en het verkeer door de straat te laten gaan. U kent onze visie daarop inmiddels. In het raadsvoorstel Gebiedsvisie Willemskwartier van december 2022 staat vermeld dat de ontwikkelgesprekken en vormgeving van het Willemskwartier zo’n 6 á 8 maanden zouden duren. In de commissie zei de wethouder toe dat de uitwerking in het najaar aankomt. Wij zouden dat graag iets concreter willen zien. De vraag aan de wethouder is of hij een indicatie kan geven wanneer deze uitwerking precies in het najaar van 2023 komt.

Met de aanvullende vraag of in 2024 kan worden overgegaan tot de uitvoering. Voorzitter. Het verder intensiveren van Euregionale samenwerking blijft een belangrijk thema in onze stad. Met de Europese vlag in ons raadhuis – die we hopelijk vandaag realiseren - zijn we er zeker nog niet, zeg ik met een knipoog. In de afgelopen periode zijn mooie stappen gezet, zoals de intensievere samenwerking

Pagina 41/110 tussen Heerlen en Aken op het gebied van toerisme en niet te vergeten de komst van de RWTH met een opleiding naar de oude Rabobank. Daar zijn we heel erg blij mee, maar het kan altijd beter. Sowieso is het voor samenwerken belangrijk om voortdurend met elkaar de relatie op te bouwen. Dat gebeurt veelvuldig van beide kanten en dat is goed. Wel roepen wij op om dit ook in Zuid-Limburgs, regionaal verband, nadrukkelijk op te pakken om dat verder te gaan versterken. Over de intercity Heerlen-Aken hebben we vaak gesproken. Daarin zijn ook stappen voorwaarts gezet. Zoals de wethouder in de commissie zei, gaat Arriva in de dagranden in het najaar van dit jaar de intercity Heerlen-Aken rijden. Dat is een heel goede ontwikkeling. Nu de vervolgstappen nog. Daar is de wethouder hard mee bezig, in combinatie met de provincie en dergelijke. Maar we hebben in de commissie ook de vraag gesteld of de ambitie Heerlen-Aken naar de Randstad realistisch is. Dat zou ik toch nog wel een verdere reflectie op willen. Voorzitter. Het verkleinen van de afstand tussen de inwoners van onze stad en de gemeente is een belangrijke ambitie uit ons coalitieakkoord. Op dit moment wordt het instrument burgerberaad nader uitgewerkt. Het andere instrument dat in ons coalitieakkoord wordt genoemd om de burgerbetrokkenheid te vergroten, is de burgerbegroting.

In andere gemeenten wordt volop geëxperimenteerd met deze democratische vernieuwing, waar we als D66 fervent natuurlijk voorstander van zijn. Wij zouden graag aan het college willen vragen wanneer wij met dit element van democratische vernieuwing in onze stad aan de slag kunnen gaan. Voorzitter, tot slot. Een belangrijk risico waar we het bij de vorige agendapunten ook al over hebben gehad, zijn de financiële risico’s. Bij de eerste opgave in de kaderbrief staat dat de basis op orde moet zijn. De thema’s die daar genoemd worden zijn heel belangrijk – dat vinden wij ook - maar wij zouden daar ook graag het thema “financiën” aan toegevoegd willen zien met in dat licht ook onze eerdere inbrengen bij de zomernota en de jaarstukken. Voorzitter. Tot zover. De voorzitter Dank u wel. De heer Nefjodov. De heer Nefjodov, GroenLinks Dank u, voorzitter. Deze kaderbrief is natuurlijk abstract van aard nu het enkel de kaders en de focuspunten stelt voor de begroting van 2024. Daarbij is aan ons verzocht om onze eventuele overwegingen mee te geven. De meeste punten zullen we dan ook bewaren voor de begroting zelf, maar in het kader van de kadernota zien we wel een mooie gelegenheid om de ontwikkelingen rondom het beloofde urban sportpark te adresseren.

Zo hebben honderden mensen de petitie ondertekend voor de bouw van het urban sportpark, is het park verwerkt in het coalitieakkoord en in een aangenomen motie en heeft het college aangegeven hier een grote regionale trekpleister van te willen maken. We hebben dan ook vertrouwen in de kennis en kunde van de wethouder. We zijn ervan overtuigd dat het urban sportpark er zal komen. Maar wat wel nog benoemd moet worden, is dat het enige dat tot op heden bekend is de locatie van het park is. Al een jaar sinds het coalitieakkoord is namelijk nog geen tijdlijn, budgetindicatie, ontwikkelingsplan aan de raad gepresenteerd. Dit terwijl de eerder aangenomen motie oproept tot het doen van een voorstel aan de raad over de realisatie van het urban sportpark uiterlijk voor 1 januari 2023. Nu dit een halfjaar na de deadline nog steeds niet is gebeurd, vrij weinig concreet lijkt over de realisatie op de locatie na natuurlijk - en het urban sportpark niet wordt benoemd in de kaderbrief, vraagt GroenLinks het volgende aan het college. Kan het college toezeggen uiterlijk dit jaar een tijdpad van het urban sportpark voltooid te hebben en in de Begroting 2024 een conceptbudget te verwerken dat past bij de ambities aangaande het creëren van een regionale trekpleister? We zijn blij dat vorig jaar is besloten tot realisatie van het urban sportpark.

Die blijdschap is wat GroenLinks betreft dan ook de reden om nu door te pakken. Dank u wel.

Pagina 42/110 De voorzitter Dank u wel. Meneer Verreck. De heer Verreck, PvdA Dank u wel, meneer de voorzitter. Voor ons ligt de kaderbrief ter bespreking in de raad. De kaderbrief geeft handvatten aan het college voor de begroting inhoudelijk en financieel voor 2024. Als ik deze kaderbrief vergelijk met de brieven die we in de afgelopen jaren hebben gehad, geeft in deze meer structuur en meer houvast. Daar zijn we als fractie blij mee. Sinds de start van het nieuwe college in 2022 zijn zij voortvarend aan de slag gegaan. Er zijn grote stappen gezet op het gebied van het weer laten landen van het onderwijs in het centrum van Heerlen, de Dierenwelzijnsnota, het terugdringen van woningsplitsing en de daarmee gepaard gaande misstanden, het opleveren van het nieuwe raadhuis en bestuursgebouw, het opleveren van het nieuwe archief in de Christus Koningkerk en de ontwikkelingen binnen het sociaal domein. Zoals dat men de koppeling gaat maken als we gaan praten over de energietoeslag of er nog meer toeslagen zijn die mensen hier nodig zouden kunnen hebben of recht op zouden kunnen hebben. Dit worden niet meer als aparte vakjes gezien. Maar zoals altijd, we zijn er nog niet.

Als raad en als gemeente hebben we nog grote ambities: de realisatie van het nieuwe Romeins museum, de daadwerkelijke fysieke verplaatsing van het onderwijs naar het centrum, het instellen van een burgerberaad, de intercity naar Aken oftewel de intercity naar Echternach, zoals die ook wel door mensen gekscherend wordt genoemd. Laten we niet vergeten de woonvisie die we vandaag behandelen. Ik kan zo nog wel even doorgaan. Wij, als Partij van de Arbeid, gaan ervan uit dat we als raad allemaal hetzelfde doel voor ogen hebben, namelijk de stad - in de breedste zin van het woord - voor onze inwoners te verbeteren. Dat we daar als verschillende partijen een andere invulling aan geven, is wat ons betreft logisch. Wat missen wij nu als Partij van de Arbeid in deze Kaderbrief? De ontwikkeling van een sociaal energiebedrijf dat ten goede komt aan de inwoners van deze stad. Hoe gaan we om met het faciliteren van evenementen in de buurten en wijken? Hoe gaan we om met Hoensbroek? En wanneer is er die centrumvisie? Hij stond al in mijn tekst, meneer Janssen. Zijn vooral benieuwd hoe we omgaan met de uitdagingen op het gebied van de bestaanszekerheid voor de inwoners van deze stad. Deze staat voor veel groepen onder druk door factoren waar ze zelf niet altijd iets aan kunnen doen.

Maar ook, hoe gaan we de inwoners van de stad daadwerkelijk weer aan het werk helpen? Hoe gaan we de inwoners in de bijstand weer ondersteunen bij het zoeken naar een baan? Hoe gaan we dat organiseren? Als fractie zijn we heel benieuwd naar het resultaat van de jarenlange uitgevoerde onderzoeken waarmee we een beeld krijgen van alle klanten in de bijstand. Volgens mij hebben we dat in 2019 Zicht op kracht genoemd, maar dat zou ik even precies moeten opzoeken. Als afronding. We hebben te maken met een zogenaamd ijzeren bestand in de bijstand. Deze inwoners zijn niet meer te reactiveren vanuit verschillende oorzaken. Durven we dan als gemeente ervoor te kiezen dat we niet meer gaan proberen te reactiveren, maar dat we in overleg met inwoners constateren dat het is wat het is, dat we de situatie accepteren en daarmee soort basisinkomen creëren voor mensen die gewoon niet meer aan het werk kunnen komen door verschillende oorzaken? Tot zover. De voorzitter Dank u wel. Mevrouw Géron. Mevrouw Géron, Partij voor de Dieren Dank u wel, voorzitter. Ik ga het niet herhalen. De heer Verreck noemde een paar items die ik ook heb staan, dus die kan ik overslaan. We hebben het vaak over veiligheid. De Partij voor de Dieren pleit voor nog een andere veiligheid, namelijk investeren in Heerlen als veilige fietsstad. Er is een uitvoeringsnota voor mobiliteit, maar toch.

Voor scholieren is het oppassen geblazen. We hebben een campagne om fietsen te stimuleren, maar wat doen we ondertussen aan fietsveilig verkeer? We vragen prioriteit voor het

Pagina 43/110 verlagen van de snelheid op de drukste routes. Met name wegen in de richting van de onderwijscolleges zijn bijzonder gevaarlijk. Volgens de uitvoeringsagenda willen we dat gaan realiseren tegen 2030, maar wij vragen eigenlijk om daar met prioriteit naar te kijken. Fietsveilig geeft de fietser ook een voorrangspositie. Leg zo veel mogelijk vrijliggende fietspaden aan. En dan de verblikking van de wijken tegengaan door deelautoprojecten te stimuleren en meer groen te realiseren. We hebben het in het coalitieakkoord staan. We noemen het daar: we pakken parkeerdruk in de wijken aan. Schone lucht. Iedereen heeft recht op schone lucht. In Heerlen komt om diverse redenen longkanker vaak voor. We hebben het schone luchtakkoord getekend. De Partij voor de Dieren zou graag een investering in schone lucht willen zien met een houtstookverbod en een bewustmakingscampagne. Ook deelauto's kunnen hier een bijdrage leveren en een toegankelijk en betaalbaar openbaar vervoer. Rigoureus vergroenen helpt hier ook bij. Dat wil zeggen, elk stukje gras wordt omgetoverd tot voedselbosje of perkjes met planten, struiken en bomen die de biodiversiteit ondersteunen. Bomenspiegels worden beplant, groene gebieden worden met elkaar verbonden en gevels worden met groen voorzien. Dat is allemaal goed voor een schone lucht, maar het is ook belangrijk tegen hittestress in de stad.

Dan circulairiteit. Voor 2030, dus over zeven jaar, is de opdracht om 50% minder grondstoffen te gebruiken, ook in onze gemeente. Met grondstoffen bedoel ik dan grondstoffen die eindig zijn. Graag zien wij dan ook een investering in een circulair ambachtcentrum dat behalve kringloop en daarmee lagere kosten en hoogwaardig producthergebruik ook voor nieuwe werkgelegenheidskansen en leerwerkplekken kan zorgen. Over bouwen. In plaats van 55% CO2-reductie heeft het kabinet de ambitie verhoogd naar 60% in 2030, met een aanvullend klimaatpakket. Het geldt ook voor Heerlen dat we ons daarop gaan richten. In het kader van kringloopeconomie en reductie van broeikasgassen is het toepassen van modulaire bouw en hergroeibare bouwstoffen essentieel. Dat vraagt om stevige lobbykracht en samenwerking met bouwinitiatieven. Energietransitie. Een overgang naar een duurzame energievoorziening is van groot belang vanwege het tegengaan van klimaatverandering. Daarom ziet de Partij voor de Dieren graag dat initiatiefnemers bij alle nieuwbouwdaken de eis van zonnepanelen krijgen. Dat er een onderzoekstraject wordt opgestart met Hogeschool Zuyd om de eigen gemeentelijke organisatie te transformeren naar klimaat neutraal. We geven daarmee als gemeente het goede voorbeeld. Dat we investeren in een coördinator die het streven naar gemeentelijke klimaatneutraliteit als opdracht krijgt.

Dat we blijven toewerken naar een sociaal energiebedrijf, zoals ook collega Verreck het noemde. Eind 2022 heeft het kabinet aangekondigd dat het tot en met 2030 structureel middelen aan gemeenten beschikbaar zal stellen om uitvoering te geven aan energie- en klimaatbeleid. Hierbij is een bedrag van 5,1 miljoen verstrekt aan onze regio. Naar rato is daar ook een bedrag voor de gemeente bestemd. Dit is expliciet genoemd en exclusief voor personele uitbreiding en hiermee gepaard gaande materiële lasten om die te bekostigen. Aan de verdeling is nog geen uitvoering gegeven. De vraag is dan ook: wanneer en hoe gaat dat plaatsvinden? Vrijwilligerswerk. De Partij voor de Dieren hoopt verder op een investering die de potentie van het Heerlens Heitje benut en uitbreidt. Behalve klussen moet ook de koppeling worden gemaakt naar vrijwilligerswerk in het sociaal domein, zoals mantelzorg en opbouwwerk. Tevens het uitbouwen of professionaliseren van een vrijwilligerscentrale voor Parkstad staat op ons verlanglijstje. Gezondheid, en dan ben ik er bijna. Een vergrote inzet op preventie is niet alleen nodig om het zorgsysteem te ontlasten, maar vooral omdat mensen daardoor gelukkiger leven. Dat we de armoedeval tegengaan door bijvoorbeeld een proef te doen met basisinkomen. Dat we met een burgerberaad inwoners weer betrekken bij beslissingen over de toekomst van de stad en wijk.

Al deze zaken kunnen ervoor zorgen dat inwoners hun leven zinvol vinden en positief ervaren. Alle voorgaande punten kunnen een investering zijn in een stad waar inwoners zich goed voelen, gezonder zijn, zich gehoord en gezien voelen in een inclusieve samen waar men zich mee wil verbinden. Dank u. Tot zover.

Pagina 44/110 De voorzitter Dank u wel. De heer Janssen. De heer Janssen, Jongerenpartij Heerlen Dank u wel, voorzitter. Het is altijd een eer om mevrouw Géron op te volgen. Dat klinkt hartstikke goed. Ere wie ere toekomt. We hebben echt wel heel mooie zaken in die kaderbrief gezien. We zijn onder andere hartstikke trots dat u de Regiodeal hebt binnengehaald. Dat is echt knap werk van alle betrokkenen en het is heel belangrijk voor onze stad. Net zoals onder andere de beweging van het onderwijs naar de binnenstad en het aanstippen van de belangrijke treinverbinding van Aken naar Heerlen. Dat zijn allemaal zaken en voorbeelden van zaken die onze stad vooruit kunnen helpen. We hebben in relatie tot de kaderbrief en de vorige week ontvangen meicirculaire eigenlijk echt één hele prangende vraag. De meicirculaire geeft helder aan dat aan de lastenkant de kosten flink oplopen, onder andere ingegeven door oplopende rentes en prijsstijgingen. U spreekt over een aanzienlijk tekort. Aanzienlijk is een ruim begrip dat voor iedereen anders te interpreteren is.

Waar hebben we het over? Minder dan 1 miljoen? Meer dan 10 miljoen? Kunt u zich voorstellen dat de zin 'eerste doorrekeningen laten een aanzienlijk tekort zien' een gevoel van onrust veroorzaakt? Met andere woorden, laat u die doorrekening maar aan de raad toekomen en dan kunnen wij zelf een waardeoordeel vellen over hoe ongerust we dan zouden moeten zijn. Dan ten aanzien van de kaderbrief zelf. Vanzelfsprekend geeft de Jongerenpartij u graag nog wat kaders mee die volgens ons belangrijk zijn. We missen namelijk het nog steviger benoemen van de uitvoering van de regionale Woonvisie, waarbij onder andere de transformatie van alle corporatiewoningen naar een hoger energielabel, de investering in de wijken zoals onder andere Slakhorst, de nieuwbouw in de binnenstad en wonen boven winkels en alle andere transformatieprojecten best wel nadrukkelijker geaccentueerd mogen worden in deze kaderbrief. Een versterkte focus op een andere mix van woningaanbod. Het vooral toevoegen van middenhuur en kwalitatief hoogwaardige woonproducten boven de liberalisatiegrens en koopwoningen voor starters en ouderen een heel belangrijke opgave is. En daarnaast om ook in de lijn met het woningbehoefteonderzoek voldoende betaalbare koopwoningen te realiseren en minimaal de aantallen die voor Heerlen staan in de opgave te realiseren.

De heer Reijnders, SP (interruptie) Is de heer Janssen zich ervan bewust dat de verduurzaming van corporatiewoningen door de corporaties zelf zou moeten gebeuren en dat de gemeente dat niet hoeft te doen? De heer Janssen, Jongerenpartij Heerlen Jazeker, ben ik me daarvan bewust. Maar dat wil niet zeggen dat je die ambitie en wat je daar als college aan doet niet nog helderder kunt accentueren in een kaderbrief. Uiteindelijk spreken wij het college aan wanneer die aantallen die we bitterhard nodig hebben in Heerlen - dat zult u alleen maar met mij eens zijn - niet worden gehaald. Dus vandaar mijn opmerking om dat nog wat duidelijker te markeren. Daarbij zullen we moeten aanmoedigen dat andere gemeenten hun verantwoordelijkheid nemen als het gaat om het huisvesten van aandachtsgroepen. Alle gemeenten die minder dan 30% sociale huur in voorraad hebben, zullen hierin een been bij moeten zetten. Heerlen heeft al meer dan in geruime mate haar steen bijgedragen. U mag best wel wat concreter formuleren in uw kaderbrief. Het enkeltje Heerlen voor mensen met problemen mag wat ons betreft ook een enkeltje naar 't Gooi worden of bijvoorbeeld Mook en Middelaar als het dan in Limburg moet. Ik daag u dan ook uit om een duidelijk signaal af te geven, zodat er geen misverstand bestaat over de ambities die we hier in Heerlen hebben.

Ook een duidelijk signaal dat we graag terug willen zien - dat is ook gerelateerd aan de artikel 33-vragen die wij u recent hebben gesteld - zorg dat de bijstandsfraude hier in Heerlen eindelijk eens stevig wordt aangepakt. Je mag best uitstralen dat we in Heerlen voor de mensen zorgen die het nodig hebben, maar wanneer je niet te goeder trouw handelt, je hier keihard op wordt aangepakt en dat de pakkans in Heerlen

Pagina 45/110 levensgroot is. Dat zien we ook totaal niet terug in uw stukken, terwijl er grote behoefte bij burgers is om paal en perk te stellen bij dit soort misstanden. Kunt u dit toezeggen? Daarnaast maken wij ons zorgen over de dilemma's die u benoemt. We hebben in Heerlen juist enorm veel nieuwbouw en verbouw nodig om überhaupt de energiezuinige woningen te realiseren en daarmee onze burgers van goede woningen te voorzien. Dan kunnen wij ons niet laten afremmen door stikstofregels die niet bijdragen aan de oplossing van deze problematiek. Wij verwachten dan ook van u dat u een veel pragmatischere instelling aan de dag legt en dat u op het standpunt gaat staan dat alle initiatieven die bijdragen aan een uiteindelijke reductie van de CO2-uitstoot, ook wanneer gedurende de bouw dit wel voor een korte periode tot een hogere uitstoot leidt, u dat gaat faciliteren en mogelijk gaat maken. Het kan niet zo zijn dat u hier in Heerlen geen fietspad of treinverbinding meer voor elkaar krijgt vanwege deze regels. Laat staan de afgesproken woningen. Ook verwachten wij een stevige lobby om de aansluiting op het elektriciteitsnet van bedrijven die moderne, duurzame nieuwe gebouwen neerzetten of juist willen verduurzamen niet in gevaar te laten komen. In de commissie zijn we ook heel helder geweest als het gaat over de prioriteiten vanwege de grote investeringsprojecten.

We verwachten dat het college veel duidelijker de accenten legt op wat nu echt belangrijk is. De heer Jacobs, Forum voor Democratie (interruptie) Ik heb even een vraag aan de heer Janssen. U leest ook de kranten. U ziet wat er op dit moment met het energienetwerk aan de hand is. Bent u het met mij eens dat op het moment dat wij deze hele energietransitie maar blind blijven doorvoeren, we dadelijk gigantisch in de problemen komen? De heer Janssen, Jongerenpartij Heerlen Ik kan dat natuurlijk niet tot in detail overzien, maar als je de nieuwsberichten leest, dan ben je natuurlijk niet onverdeeld enthousiast over de snelheid waarmee je kunt verduurzamen, omdat het elektriciteitsnet vol is. Dus daar maak ik mij enorm zorgen over. Hoe je dat dan het beste in de praktijk kunt organiseren, vind ik een heel spannende. Ik zit hier met name voor de gemeente Heerlen, de bedrijven en de bewoners in de gemeente Heerlen. Ik wil graag dat wij als college hier stevig een signaal laten horen dan bij ons de opdracht gewoon bitterhard nodig is en dat we daarom prioritair moeten zijn in wat we hier voor elkaar krijgen. Ik hoop dat u dat met mij eens bent. Goed. Ik was bij die prioriteiten gebleven. We willen expliciet een centrumplan voor Hoensbroek, de ontwikkeling van het Willemskwartier en een skatebaan in het Nassaupark benoemd hebben.

Dan doet het mij eigenlijk goed dat we hier een praktische meerderheid hebben in de raad die daar ook voor is. Het kan namelijk niet zo zijn dat er eerst een schep in de grond gaat voor Landsford Herle voordat er daadwerkelijk actie is in Hoensbroek, op het Willemskwartier en in het Nassaupark. Dat rijmt voor ons totaal niet met elkaar. We willen die dan ook opgenomen zien in het overzicht en als plaatje naast alle andere kapitaalintensieve plannen. Wij rekenen er dan ook op dat het college in zijn prioritering, net zo goed als dat wij rekenen op alle andere partijen hier in de raad, eenzelfde volgorde aanhoudt als wij doen. Verder zien we dat onder andere door wonen en studenten in de binnenstad - wat natuurlijk ook hartstikke belangrijk is - in combinatie met het vergroenen er wellicht te weinig aandacht is voor de winkeliers en het aanpakken van de leegstand in de winkelstraten. Het lijkt ons daarom verstandig dat we deze ondernemers nog intensiever mee gaan nemen en ze daar waar mogelijk faciliteren. Dat kan door bijvoorbeeld Streetwise nog intensiever aan de slag te laten gaan in ons centrum. En als laatste, zeker niet het onbelangrijkste. Wij hebben inmiddels allemaal het besef dat als we als stad de stap vooruit willen maken we het beste kunnen investeren in onze kinderen en jeugd.

Los van het feit dat we in Heerlen al best een hele hoop goede dingen doen, denk ik dat het ontzettend belangrijk is om continu stil te blijven staan in ons doen en laten hoe wij onze kinderen een steun in de rug kunnen geven en van onze stad een plek kunnen maken waar je graag wilt zijn en wilt blijven. Daarom zou ik ten aanzien van alle ambitieuze beleidsdocumenten, waaronder bijvoorbeeld de omgevingsvisie, een suggestie willen doen. De Jongerenpartij Heerlen zou het mooi vinden als u de ambitie gaat uitstralen om in de toekomst

Pagina 46/110 van Heerlen de kindvriendelijkste stad van de provincie te maken. Kunt u daarom toezeggen dat u dit gaat meenemen in al uw beleidsdocumenten? De voorzitter Dank u wel. De heer Jacobs. De heer Jacobs, Forum voor Democratie Dank u, voorzitter. Iedereen is moe, dus ik zal het kort houden. Ik was even getriggerd door het klimaatverhaal van mevrouw Géron, maar ik ga er niet op in. Ben dus maar niet bang. Op pagina 2 van de kaderbrief staat heel mooi: Heerlenaren hebben recht op een betrouwbare en geloofwaardige overheid die doet wat het belooft, die transparant is in wat het besluit en die samenwerkt met de mensen, instellingen en ondernemers in de stad. Ik heb de volgende vraag aan het college. Als ik vaak al niet transparant ben naar de gemeenteraad toe, hoe kan ik dan in godsnaam transparant zijn naar mijn burgers en ondernemers toe? Het verhaal van de Hogeschool Zuyd is nu al een paar keer voorbijgekomen. Meneer Bertholet noemde volgens mij iets van 100 miljoen als investering. Ik denk dat hij daar wel redelijk of misschien zelfs wel aan de lage kant zit. Als je op basis van de huidige rentetarieven gaat rekenen, dan snap je wel welke impact dat heeft op Heerlen. Wat mij verbaast, is dat wij gewoon nog steeds niet weten wat nu de afspraken zijn met de Hogeschool Zuyd. Een aantal maanden geleden heb ik het al eens gevraagd.

Op het moment dat de gemeente panden opkoopt, is het natuurlijk niet zo dat de Hogeschool Zuyd er meteen in kan trekken. Het zal afgebroken moeten worden en weet ik wat dan ook. Ik heb toen al eens gevraagd op wiens conto de investering komt die wij doen. Is dat een investering voor de gemeente of is dat een investering voor de Hogeschool Zuyd? Volgens mij zijn dat gewoon heel basale vraag waarvan ik vind dat wij daar als raad gewoon antwoord op moeten krijgen om transparant te zijn. Op het moment dat een bouwtraject tien jaar duurt en de gemeente koopt die panden op voor 100 miljoen, met dat rentepercentage lopen wij als gemeente een gigantisch risico. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter Dank u wel. Volgens mij heb ik iedereen in de eerste termijn gehad. Ik stel voor om te schorsen tot 20.05 uur om een broodje te kunnen pakken en u allen aan het nadenken te zetten over het tempo waarmee wij deze vergadering doen. Met dit tempo gaan we 3.00 uur vannacht niet halen. Laat ik daar maar heel eerlijk in zijn. Met deze detaillering doen we alle commissies over die we doen. Ik weet echt niet meer wie ik moet onderbreken bij de detaillering, zo gedetailleerd zijn we af en toe met elkaar. Dus denk daar alstublieft over na. Dan halen we misschien 0.00 uur vandaag nog. De vergadering wordt geschorst. De voorzitter Een punt van orde van de heer Damen.

De heer Damen, Ouderenpartij Heerlen Dank u wel, voorzitter. Ik heb toch een punt van orde. En wel het volgende. We hebben de kaderbrief besproken. Ik heb altijd begrepen dat de intentie van een kaderbrief is dat we het college een aantal punten meegeven die zij kunnen verwerken richting de begroting. Ik heb niet begrepen dat de kaderbrief een stuk is om verder over te discussiëren. Ik wil dan ook voorstellen dat het college kennis heeft genomen van de inbreng van de fracties met betrekking tot de kaderbrief en meegenomen gaat worden richting de Begroting 2024 en volgende, en ook geen tweede termijn meer in te richten. De voorzitter

Pagina 47/110 Ik kijk even om mij heen. Kunnen de fracties zich daarmee verenigen? Ja? Dan gaan we dat zo doen. College, jammer van alle aantekeningen die u hebt gemaakt. Ik begrijp dat de heer Pauwels nog een vraag heeft. Stel die dan maar. De heer Pauwels, CDA Dan houden we het meteen kort. Het valt mij op dat niemand een opmerking heeft gemaakt over het repressieve toezicht van de provincie. Je hoort diverse geluiden, zo van: we hebben de zaken toch wel op orde aan de basis en we doen het niet eens zo slecht. En dan toch dat toezicht. Weliswaar repressief. Dat tikt niet zo hard aan. Je kunt je afvragen of dit niet een blok aan het been is. Moeten we er niet vanaf? Het speelt onderhand al heel veel jaren. De criteria en de argumenten van de provincie zijn allemaal externe factoren: inflatie, prijsstijgingen, energiekosten en dergelijke. Dan vraag je je af: dat geldt dan voor elke gemeente en niet specifiek voor ons. Is het een idee om met het college van GS in discussie te gaan te zijner tijd - dat kan desnoods in november als de gouverneur komt - of we hier niet vanaf kunnen. Dat is concreet de vraag. De voorzitter Ik neem hem mee als suggestie, want we hebben net afgesproken dat we niet meer gaan antwoorden. Meneer Reijnders wil nog even interrumperen. De heer Reijnders, SP Ik heb een korte reactie. Ik schrok ook van het woord repressief toezicht.

Dat klinkt wel alsof je een probleempje hebt. Toen ben ik dat even gaan opzoeken. Volgens mij is dat controle achteraf en betekent dat, vooral ook gezien het verleden, dat we heel erg de goede kant op gaan en dat dit een gezonde vorm van toezicht is. Ik heb eerlijk gezegd geen enkel bezwaar. Misschien kunnen we aan de provincies vragen of ze dat wat liever kunnen formuleren, maar voor de rest lijkt me dit prima. De voorzitter Dank u wel. Kunnen we hiermee dit onderwerp afronden? Ja. Ik was er bijna! Meneer Janssen, gaat uw gang. De heer Janssen, Jongerenpartij Heerlen Sorry, voorzitter. Geen tweede termijn dan, maar misschien alleen een knik van het hoofd van de wethouder die over de omgevingsvisie gaat. We hebben natuurlijk wel een groot punt gemaakt van de kindvriendelijkste gemeente. Gaat hij dat in ieder geval meenemen in de toekomst? De voorzitter Al deze dingen zijn meegegeven aan het college, dus ik ga hier niemand laten knikken. Ook ik knik nergens op. Wij nemen deze dingen mee en die ziet u straks in de vertaling in de begroting. Daarmee is dit punt afgerond en ik ga ik door - anders blijf ik toch weer hangen - naar het dekkingsvoorstel openbare ruimte en de subsidie Slakhorst. 8. Dekkingsvoorstel openbare ruimte en subsidie Slakhorst De voorzitter Wie mag ik het woord geven? Een punt van orde van de heer Nefjodov.

De heer Nefjodov, GroenLinks Volgens mij had ik net iets gemist. Is het dan mogelijk om al dan niet een toezegging te krijgen over wat ik eerder verzocht? De voorzitter

Pagina 48/110 Nee, we gaan geen toezeggingen doen. Ik heb gezegd, we hebben aanvaard op basis van het ordevoorstel van de heer Damen dat we geen antwoordtermijn van het college en geen tweede termijn doen en dat we de gegevens die u ons hebt meegegeven als college meenemen en al dan niet vertalen in de begroting. Daar kunt u dan vanalles van ons eisen, in amendementen, in moties en in voorstellen om het anders te doen. Dat hebben wij afgesproken. Ik ga nu naar Slakhorst. Mevrouw Van Oosterhout. Eerste termijn Mevrouw Van Oosterhout, SP Dank u wel, voorzitter. Er kan niet genoeg kwaliteit terugkomen in onze volkswijken. We zullen alle beschikbare middelen moeten inzetten om ze te behouden en te verbeteren, zodat de bewoners trots zijn op hun buurt waar ze vervolgens nog decennia prettig kunnen wonen. Maar ook waar de bewoners op het plein nog steeds de verhalen kunnen doorvertellen over hoe het vroeger was in de tijd dat de steenkolenmijnen en de koempels er nog waren en hoe Slakhorst 100 jaar geleden als voorbeeld diende voor de mijnkolonie in Limburg. We zullen het in de toekomst moeten blijven hebben over de vraag of we onze oude buurten nog kunnen restaureren. Geld alleen is niet genoeg. We moeten waarde terugbrengen. Het gaat uiteindelijk over de geschiedenis en het verhaal van onze stad en zijn inwoners, ons gemeenschappelijk erfgoed.

Maar de SP wil ook een waarschuwing geven. Ik hoop dat de woningcorporaties nu ook meeluisteren. Het kan niet meer zo zijn dat de corporaties hun woningen en daarmee de buurten zo laten verloederen. Dat er niet op tijd onderhoud wordt gepleegd en we het opnieuw moeten gaan hebben over slopen en er weer een stuk erfgoed verloren gaat. Er zijn nog een aantal wijken waar dit opnieuw dreigt te gebeuren. We hopen en gaan ervan uit dat de corporaties hun lesje hebben geleerd. Zorg dat de wijken die we nog hebben zo kunnen blijven. De SP zal natuurlijk ook in de toekomst hiervoor blijven vechten. Wij stemmen uiteraard in met het dekkingsvoorstel en de subsidie. Dank u wel. De voorzitter Meneer Janssen. De heer Janssen, Jongerenpartij Heerlen Dank u wel, voorzitter. Wij zijn hartstikke enthousiast over de plannen van die openbare ruimte in Slakhorst. Zoals gezegd, zijn we ook helemaal voor het scenario nieuwbouw dat wat ons betreft het meest optimaal bijdraagt aan de vernieuwing van de wijk en de upgrade die dit gedeelte van Heerlen verdient. Met name de kansen van nieuwbouw om een meer evenwichtige mix van woningen in deze wijk te realiseren, kan alleen maar leiden tot een positieve impuls aan de sociaalmaatschappelijke samenhang van de wijk. In dat perspectief begrijp ik eerlijk gezegd ook niet helemaal de opmerking van de SP. Maar goed.

We hebben eerder al aangegeven dat het wat ons betreft ook belangrijk is om specifiek voor kinderen voorzieningen in de openbare ruimte te treffen. We zien dit echter nog niet voldoende concreet terug. Kunt u dit nog expliciet toevoegen aan de plannen? We hebben wel een kritische noot geplaatst bij de financiële onderbouwing. De kapitaallast zal meer relevant weergegeven dienen te worden en waarom u nog met die 1,5% rekent. Maar dat hebt u daarstraks al uitgebreid toegelicht. We gaan er dus van uit dat dit straks helemaal in orde komt. Ook worden zeer stellig enkele details benoemd van toevoegingen. Zoals wij eerder begrepen, was de mate waarin deze details, zoals het toevoegen van waterkranen op straat, deels gekoppeld worden aan de financiële haalbaarheid. Klopt dit? Kan het dan daarom ook gebeuren dat sommige details lopende het project niet terugkomen wanneer aan het einde van de rit blijkt dat de middelen onvoldoende blijken? Dank u wel. De voorzitter

Pagina 49/110 Dank u wel. De heer Leers. De heer Leers, Hart-Leers Voorzitter, dank u wel. Wat mij betreft mag dit traject als een voorbeeldtraject worden benoemd. We zijn te uit en te na meegenomen. Er zijn hier behoorlijk wat discussies gevoerd over de toekomst van deze wijk. Uiteindelijk zijn we er toch samen uitgekomen. Als je dan ziet hoe vaak we de wijk bezocht hebben, nog aan het begin van deze periode, hoe we daar ontvangen werden, wat er werd uitgelegd en hoe we werden meegenomen, de wederzijdse betrokkenheid in dit traject, dan ben ik blij dat we vanavond dit besluit nemen. En dat we met iets op de proppen komen waar onze stad voordeel van zal hebben. Ik zou alleen willen vragen om niet af te wachten tot het eindresultaat bekend is, maar zoals we tot op heden op de hoogte zijn gehouden, zeer actief aan de bal te blijven en ook tussendoor nog poolshoogte te nemen en niet te wachten tot de opening er is. Dus het gedeelte in het voorstel waar staat 'bij oplevering van de wijk zullen wij u uitnodigen voor een evaluatie van het resultaat ter plaatse' is leuk, maar vergeet dan niet de weg ernaartoe. Ik denk dat het ook mooi is om actief betrokken te zijn bij dat gedeelte en op de hoogte te blijven. Dat zou ik willen meegeven. Dank u wel. De voorzitter Dank u wel. De heer De Groot. De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen Dank u, voorzitter.

De OPH kan zich volledig scharen achter de woorden van mevrouw Van Oosterhout met betrekking tot de rol van woningcorporaties in de zin van tijdig en adequaat onderhoud. Maar ik heb toch even een vraag aan mevrouw Van Oosterhout. Kan zij zich ook herinneren dat de heer Hazeu, directeurbestuurder van Woonpunt, nog niet zo lang geleden in de commissie mea culpa heeft gezegd voor wat betreft het achterstallig onderhoud zoals dat is gebeurd? Ik was daar heel blij en content mee. In die zin heeft hij beterschap beloofd voor de toekomst. Is mevrouw Van Oosterhout het met mij eens dat dit een voorbeeld zou moeten zijn voor alle andere woningcorporaties om zich ter harte te nemen? Mevrouw Van Oosterhout, SP Ik ben het daar natuurlijk mee eens. Ik vind het natuurlijk ook heel goed dat de heer Hazeu het boetekleed aantrekt. Ik kwam ook nog ergens tegen dat interim bestuurder van Woonpunt ook al had gezegd dat er niet genoeg was geïnvesteerd in Heerlen en Hoensbroek en dat dit inderdaad veel meer moest gebeuren. Daar kan ik het dus zeker mee eens zijn. Ik wilde gewoon nog een keer de aandacht erop vestigen dat het uiteindelijk begint bij de wooncorporaties. Die moeten hun hoofdtaak goed vervullen. Dat is zorgen voor goede, veilige en prettig bewoonbare woningen. Volgens mij zijn we het daarmee eens. De voorzitter Dank u wel. Dan geef ik nu het woord aan wethouder Peters.

Wethouder Peters Voorzitter, dank u wel. Vandaag is een historische dag voor de toekomst van Slakhorst. Ik ben ook heel erg blij dat u allemaal zo positief bent over het voorliggend voorstel. Ik wil namens het college de hoop uitspreken dat dit herstructureringsproject als het gaat over het resultaat dat wordt neergezet, die coproductie tussen Woonpunt en ons als gemeente, ook een voorbeeld gaat zijn van hoe we herstructurering in de komende jaren, misschien wel in het komende decennium, aanpakken. De combinatie van eigentijds wonen, een divers woningaanbod, plekken waar mensen bij elkaar kunnen komen, vergroening en ook, dat kom ik toch even bij mevrouw Van Oosterhout, die referenties naar het

Pagina 50/110 verleden. We hebben er wel degelijk oog voor dat ook over 10, 20 of 30 jaar het verhaal van Slakhorst moet worden blijven verteld. Daar kan ik dus ook positief op antwoorden. Dan nog een paar kleine vragen van de heer Janssen. U hebt het over de speelvoorzieningen. Direct naast de wijk Slakhorst ligt natuurlijk ook een enorme speeltuin. Desondanks zullen wij in het ontwerp toch kijken wat er mogelijk is. Daarnaast heeft u het ook over het lijstje met historische details, of eigenlijk dingen die je er terug in moet willen zien in het kader van de geschiedenis van Slakhorst. Wij gaan echt proberen om het maximale eruit te halen. Aan de bal blijven en zeker ook omdat we op reguliere basis samen met Woonpunt aan tafel zitten en aan de andere kant de eisen vanuit de KLC-subsidie zoals ze ook in het voorstel staan, sturen wij op in ieder geval op het maximale toevoegen en het maximaal in stand houden van historische belangrijke onderdelen in de wijk. Ten slotte, meneer Leers. Dank u wel voor uw compliment. Wij gaan er in ieder geval voor zorgen dat u, zodra er weer nieuws te melden is, als geïnteresseerde gemeenteraad op de hoogte blijft. Dank u. De voorzitter Dank u wel. Is er behoefte aan een tweede termijn? Dat is niet het geval. Is er behoefte aan stemming? Dat is ook niet het geval. Dan is het voorstel aanvaard. 9. Verlenging van de lening aan GOB Avantis N.V.

Hamerstuk. 10. Zienswijze 1e begrotingswijziging 2023, begroting 2024, meerjarenraming 2025-2027 Stadsregio Parkstad Limburg Hamerstuk. 11. Zienswijze jaarverslag en jaarrekening 2022, begrotingswijziging 2023-2 en begroting 2024 en meerjarenperspectief 2025-2027 Omnibuzz Hamerstuk. 12. Zienswijze begroting 2024 en meerjarenbeleidsplan 2024-2027 GGD Zuid-Limburg Hamerstuk. 13. Zienswijze begroting 2024 Reinigingsdiensten Rd4 De voorzitter Wie mag ik het woord geven? De heer Leers. Eerste termijn De heer Leers, Hart-Leers Meneer de voorzitter, dank u wel. We hebben hier te maken met een stijging van de kosten per huishouden van € 41,22 op jaarbasis. Als je dan kijkt naar de tegenargumenten en de risico's over het PMD-dossier, dan stelde ik in de commissie de vraag: hoe zit dat nu eigenlijk? Geef eens wat meer uitleg aangaande Veolia. Nu bleek uit de beantwoording - ik zal het bedrag grof benoemen - dat het mogelijk met een plus van 1,6 miljoen kan aflopen. Maar ook als Veolia niet over de brug komt, met een min van om en nabij de 3,5 miljoen. Dus in het slechtste geval zou dit betekenen als het misgaat dat die verhoging per huishouden

Pagina 51/110 per jaar nog een stuk hoger wordt dan die € 41 zoveel. Ik zou graag van het college willen weten hoe men daarnaar kijkt. Dit hebben we op die manier niet in de commissie besproken. Ik weet dat mevrouw Géron zei: hier staat nog wat er aan de hand is; waar vraagt u eigenlijk naar? Er blijkt dus meer aan de hand te zijn. Hoe zit dat nu? Wordt het erger? Wordt het minder erg? Gaan we over die € 41 heen? Ik vind die € 41 zoveel al een enorme verhoging. De voorzitter Dank u wel. De heer Damen. De heer Damen, Ouderenpartij Heerlen Voorzitter. Ik heb maar één opmerking in het kader van de begroting. Met ingang van 1 juli verandert er iets in het plastic met bekertjes, bakjes et cetera. Twee keer per maand wordt het PMD opgehaald. Ik vraag mij nu het volgende af. Indien dat minder wordt, zouden milieutechnisch gezien veel gezinnen gaan werken aan minder plastic in de bakken en de zakken. Zou dit van invloed kunnen zijn op de begroting? Er wordt nu natuurlijk op een andere manier met dat plastic omgegaan. Niet om nu de begroting te corrigeren, maar om toch hierover eens met RD4 van gedachten te wisselen. De voorzitter Dank u wel. Wethouder Gelderblom. Wethouder Gelderblom Dank u wel, voorzitter. Het zijn eigenlijk twee vragen die gaan over de verrekening van de uitkomsten van lopende ontwikkelingen van de kostenverhogingen van huishoudens zoals die er nu staan.

In het eerste geval het geschil dat genoemd is en in het tweede geval de verandering van wet- en regelgeving over die plasticverzameling. In beide gevallen zal het hoe dan ook gaan over een vertraagd effect. Tenminste, daar ga ik van uit. Dan wil ik best nog wel checken, maar daar ga ik nu van uit. Dat zal niet onmiddellijk effect hebben op de kostenverhoging die nu is opgenomen. Anders hadden we dat natuurlijk ook meegenomen. Het gaat dus over vertraagde effecten, waarvan de uitkomst later duidelijk zal blijven en dan de verdiscontering ook later duidelijk zal worden. Wat ik zeker kan toezeggen met betrekking tot de vraag vanuit de OPH, is dat ik over dit onderwerp met RD4 in gesprek ga om te kijken wat dit nu precies betekent en wat dit op termijn voor de verdiscontering zou kunnen betekenen. De voorzitter Dank u wel. Is er behoefte aan een tweede termijn? De heer Leers. Tweede termijn De heer Leers, Hart-Leers Dank u wel, meneer de voorzitter. Ik vraag mij af of dit mogelijk risico aangaande het geschil met Veolia niet wat explicieter in het raadsvoorstel benoemd had kunnen worden. Er wordt gerefereerd aan het probleem, maar niet aan de bedragen. Ik schrok eerlijk gezegd van de bedragen, zeker als je die moet verdelen over de huishoudens in Parkstad. Volgens mij gaat het over een Parkstadprobleem.

Als je daardoor mogelijk een verdere verhoging krijgt door iets waar ieder huishouden deel nog schuld aan heeft. Het gaat buiten ons om, maar het moet waarschijnlijk wel door ons worden betaald. Dan zeg ik: dit risico wil ik niet gaan lopen. Het is ongewis en het zou voor mij betekenen om niet ermee in te stemmen, te meer omdat die € 41,22 wat mij betreft al een gigantische verhoging is. Hoe had ik hiervan kunnen weten, behalve door het stellen van een vraag in de commissie? Stond het ergens in de bijlage? Wethouder Gelderblom

Pagina 52/110 Nee. Nogmaals, afhankelijk van de uitkomst die we nu nog niet weten, zal er een vertraagd effect optreden dat ook later verdisconteerd zal worden. Het is niet gezegd - dat is wel belangrijk - dat als je het gaat verdisconteren, dat ook daadwerkelijk afgewenteld gaat worden op de inwoners. Je kunt ook op een andere manier proberen om te bezuinigen. Dus du moment dat wij de uitkomst weten - zoals u aangaf kan dit ook een plus zijn, wij weten het gewoon niet - moet je gaan kijken wat dit betekent voor het huishoudboekje. Dat betekent niet automatisch dat het wordt afgewenteld op de inwoners. We moeten dus dan gaan kijken hoe we dat gaan verwerken. De heer Leers, Hart-Leers (interruptie) Als de wethouder zegt "het betekent niet dat huishoudens dan eventueel meer zouden moeten gaan betalen", dan had je dat natuurlijk ook in dit traject kunnen meenemen door te zeggen: we gaan de kosten niet verhogen voor de individuele huishoudens, maar we gaan het pakket van RD4 anders indelen, wellicht versoberen, waardoor de kosten niet omhooggaan. Mij is dat in dit stuk ontgaan. Er zal zeker over nagedacht zijn. Ik zie u knikken. Zou u daar kort en bondig wat meer over kunnen vertellen? Mij is dat ontgaan en met mij misschien nog anderen. Wethouder Gelderblom Dit is een onderdeel van een mogelijk hypothetische kostenstijging, maar er waren er heel veel.

Dus alleen al naar de materiaalkosten, arbeidskosten kijkend, daar hebben we het ook in de commissie over gehad. Er waren heel veel manieren waarop de kosten aan de RD4-kant omhooggingen. Er is uitgebreid gekeken naar allerlei manieren om dat zo min mogelijk af te wentelen op de inwoners van de RD4-gemeenten. Dus de zoektocht die u beschrijft in plaats van een kostenverhoging is uitgebreid gedaan. Daar is dit uitgerold. Waarbij ik wil opmerken dat de kwetsbaarste huishoudens natuurlijk worden ontzien, omdat daar ook al bestaande regelingen voor zijn. De zoektocht die u beschrijft, is daadwerkelijk ook gedaan. Van deze specifieke potentiële kostenpost weten wij gewoon nog niet wat het effect zal zijn. De voorzitter Dank u wel. Is er behoefte aan stemming? Een stemverklaring van de heer Leers. De heer Leers, Hart-Leers Met enorme verhoging en het ongewisse wat er gaat gebeuren aangaande dit Veoliaverhaal, vind ik het te ongewis om hiermee in te stemmen. Ik vind het jammer dat dit verhaal voordien niet wat explicieter werd benoemd. Onder die voorwaarde zal ik er dus tegen stemmen. De voorzitter Kan de rest van de raad zich er wel in vinden? Dan wordt de fractie Hart-Leers geacht te hebben tegen gestemd. Dank u wel. 14. Zienswijze Jaarstukken 2022 en begroting 2024 Veiligheidsregio Zuid-Limburg Hamerstuk. 15.

Zienswijze voorgenomen wijziging GR "Centrumregeling regionale samenwerking Parkstad opvang en beschermd wonen Wmo 2020" Hamerstuk. 16. Zienswijze uitgangspunten 'integrale aanpak arbeidsmigranten' De voorzitter

Pagina 53/110 Ik wil de heer Leers als eerste het woord geven, omdat hij een motie gaat indienen. Dan kunnen we daar meteen op reageren als dat nodig is. Gaat uw gang, meneer Leers. De heer Leers, Hart-Leers Meneer de voorzitter. Voorafgaand aan de inhoudelijke behandeling - dit is dus ook niet mijn eerste termijn - zou ik namens de gezamenlijke oppositiepartijen de volgende motie willen indienen. Ik zal hem even voorlezen: De gemeenteraad van Heerlen, bijeen in openbare vergadering d.d. 28 juni 2023; Ad agendapunt 16, zienswijze uitgangspunten íntegrale aanpak arbeidsmigranten’; Gelet op artikel 28 van het Reglement van de Orde van de raad; Overwegende dat: * ook arbeidsmigranten een goed onderkomen verdienen, zie in dit verband ook het onderdeel kwaliteit huisvesting in de bijlage ‘uitgangspuntennotitie’ bij het raadsvoorstel; * daarbij slechte situaties zoals die ook in onze stad bestaan spoedig verbetering en/of betere alternatieven behoeven voor allen die hiermee te maken hebben; * dat het initiatief aan de Ganzeweide (voormalig pension Mijnzicht) een dergelijke verbetering zou kunnen zijn; Draagt het college mitsdien op om: * op korte termijn een plan uit te werken waarin duidelijke en strikte afspraken met initiatiefnemers gemaakt - met de Roemer-norm als basisvoorwaarde - worden om het initiatief, onder die voorwaarden, in voormalig pension Mijnzicht mogelijk te maken;

* gedurende 1 jaar een praktijkproef aan te gaan en daarna verder te bezien waarbij, na/bij goed verloop, voortzetting beoogd wordt; * samen met de buurt/directe omgeving - en initiatiefnemers - tot goed werkbare (en zeer duidelijke) afspraken te komen die aanvaardbare levendigheid, veiligheid en woongenot garanderen; * als 'stok achter de deur' (mocht het misgaan en niet verlopen zoals geschetst) de mogelijkheid voor te behouden om de praktijkproef voortijdig af te breken en het beoogde voornemen te staken. Ondertekend door de voltallige oppositie. Dank u. De voorzitter Dank u wel. De motie staat inmiddels in iBabs. Dank daarvoor. Ik geef het woord aan de heer Reijnders. De heer Reijnders, SP Gaan we het nu eerst hebben over het raadsvoorstel en daarna over de motie? De voorzitter De motie wordt apart in stemming gebracht, maar u mag uw reactie op de motie natuurlijk meteen meenemen. De heer Reijnders, SP Ik doe eerst even mijn betoog en daarna zien we wel verder. Arbeidsmigratie. Kliko's die voor het huis staan, omringd door vuilniszakken, met ongedierte tot gevolg. Meer dan acht auto's met een Litouws kenteken in de straat, toebehorend aan één adres. Drinkgelag en de penetrante geur van wiet vanaf het dakterras. Geluidsoverlast tot ver na bedtijd van de kinderen. Jongedames uit de buurt die zich onprettig voelen, omdat ze nagestaard en toegefloten worden.