Conceptnotulen gemeenteraadsvergadering 28 juni 2023

Pagina 20/110 We wilden gewoon stemmen. We stemmen in ieder geval tegen de jaarstukken. De voorzitter Geldt dat ook achterin? Niet? Kunnen we het zo doen dat we akkoord gaan met de begroting, waarbij de PVV en de fractie Hart-Leers geacht worden tegen te hebben gestemd? Meneer Jacobs, geldt dat ook voor Forum? Met deze drie fracties tegen kunnen we het zo doen? Dank u wel. Dan is dit vastgesteld. Dat scheelt iets in de tijd. 6. Zomernota 2023 De voorzitter Wie wil het woord voeren? Ik begin bij de heer Janssen. De heer Janssen, Jongerenpartij Heerlen Dank u wel, voorzitter. Ik begin weer door te strepen, want dat scheelt weer in de tijd. Maar goed, we hebben die zomernota wel met veel aandacht gelezen. Vorige week hebben we nog vrij laat de meicirculaire ontvangen. Daar werden we in de basis niet heel erg vrolijk van. Maar goed, daar komen we later in de kaderbrief nog wel even op terug. Ik heb een aantal vragen. U geeft aan dat u een tegenvaller in het programma Bestuur en Ondersteuning van 1,2 miljoen euro heeft, omdat de rentes explosief zijn gestegen. Wat betekenen deze gestegen rentes voor de uitvoerbaarheid van allerlei kapitaalintensieve projecten? Binnen de jeugdvoorzieningen lopen de kosten al een tijdje behoorlijk op. Dat hangt samen met de aantallen. We vroegen ons het volgende af. De coronaperiode heeft in de afgelopen jaren vooral veel jeugd geen goed gedaan.

Heeft u al signalen of de gestegen aantallen van de afgelopen jaren een blijvend of een tijdelijk karakter hebben? Mits deze een blijvend karakter hebben, kunt u dan aangeven waar u denkt dat dit vandaan komt? Dan heb ik nog een specifieke vraag over de Fit en Funregeling. U keert deze ambtshalve uit. Daarom heeft u ook geen zicht op waar de middelen aan uit worden gegeven en of het wel wordt ingezet voor een avondje uit of om te sporten. Bent u bereid om toe te werken naar een oplossing dat volgend jaar de Fit en Funregeling op eenzelfde wijze, zoals bijvoorbeeld de e-knip, wordt uitgekeerd? Dan kunnen we ook direct de verbinding leggen met onze lokale sportclubs, ondernemers en cultuurinstellingen en voorkomen we dat de middelen voor iets anders dan bedoeld worden aangewend. Als laatste, maar dat hebben we volgens mij al behandeld in de commissie dus die houd ik even voor me. Dat gaat met name over het budget van JENS. Het was nog niet bekend wat ze nodig hadden. Maar ik denk dat we daar later in het licht van de stukken van XONAR misschien ook nog wel op terugkomen, dus die houd ik even voor gezien. De voorzitter Dank u wel. Mevrouw Stocker. Mevrouw Stöcker-Bus, SP Dank u wel. Ik wil niet volledig in herhaling vallen, want dit is goed aan de orde gekomen in de commissie. Er zijn ook vragen beantwoord en er is een toelichting gegeven.

Ik wil toch even opmerken dat we, zoals het hier wordt aangegeven, afstevenen op een tekort van min 3,8 miljoen. Dat wordt weliswaar ook meteen genuanceerd door het ontbreken van de gegevens van de meicirculaire en door het feit dat het slechts een momentopname is. Het is in ieder geval goed om dat kritisch te blijven volgen. Dat zullen wij dan ook zeker wel doen. Van de andere kant vinden wij ook wel dat gezegd mag worden dat er zeker ook aspecten in zitten die complimenten verdienen. Dan wil ik in algemene zin zeggen dat altijd heel kritisch wordt gekeken naar het beleid, vooral het sociale beleid van de gemeente. Dat is op zich natuurlijk ook een goede zaak, want dat is de grootste kostenpost. Maar daarbij is het dan wel goed om aan te tekenen dat alleen al op het budget van de Participatiewet een overschot is ontstaan van bijna 5 miljoen, gerealiseerd althans. Het is goed om

Pagina 21/110 te zeggen dat dit niet is gelukt door te grijpen in de uitkeringen, maar juist door te besparen op het budget dat hiervoor is ontvangen. De uitstroom in Heerlen is succesvoller dan elders in het land. Nogmaals, daar wil ik dan wel positief over zijn en complimenten over geven aan B en W. De heer Janssen, Jongerenpartij Heerlen (interruptie) Ik heb twee vragen. Misschien heeft mevrouw Stöcker het nog niet gezien, maar ik zei daarstraks dat we niet heel vrolijk werden van die meicirculaire, want 3,8 miljoen in de min is 3,5 miljoen in de min geworden. Dat is ook de reden waarom we weinig reden hebben om echt heel erg vrolijk te worden van die meicirculaire. Als laatste. Ik hoorde mevrouw Stöcker zeggen: we doen het in Heerlen beter dan in andere gemeenten in Nederland als het gaat om uitstroom. Daar wil ik graag even een vraagteken bij plaatsen. Is dat dan ook wel zo? Daar ben ik nog niet helemaal van overtuigd. Misschien kan de wethouder daar een wat meer duidelijker antwoord op geven. De voorzitter Wilt u reageren? Mevrouw Stöcker-Bus, SP Ik denk dat de wethouder dat veel beter kan. De voorzitter Prima. Dan is het geen interruptie van u, maar een vraag aan de wethouder. Ik ga dus naar mevrouw Schreurs. Mevrouw Schreurs, Partij Hoensbroeks Belang Dank u, voorzitter.

Bij de zomernota wordt gevraagd om een krediet voor de Bovengrondse Vakschool voor technische installaties op te hogen met 5 ton. Hier gaan we uiteraard mee akkoord, daar wij de Bovengrondse Vakschool een van onze belangrijkste middelen vinden om mensen toe te leiden naar arbeid. In de commissie hebben we reeds aangegeven dat wij wel vinden dat we al fors investeren in re-integratieinspanningen. Echter de netto arbeidsparticipatie blijft achter. Dat sluit een beetje aan bij wat we net in de interruptie van de heer Janssen al hoorden. Het probleem blijft het bereiken van de mensen. Dat wordt ook in het stuk geschreven. De wethouder gaf in de commissie aan het onderwerp graag verder te willen verdiepen. We willen voorstellen om hier in het najaar extra aandacht aan te besteden middels een themabijeenkomst om te verkennen wat we nu kunnen doen om de resultaten te verbeteren die volgens ons inderdaad slechter zijn dan het Nederlands gemiddelde. De voorzitter Dank u wel. De heer IJzerman. De heer IJzerman, VVD Voorzitter, dank u wel. Ik kan heel kort zijn. In de commissie hebben we uitgebreid stilgestaan bij de zomernota en ook antwoord gekregen op onze technische vragen. Vandaag heb ik nog schriftelijk antwoord gekregen op de vraag waar de kosten van € 200.000 voor het archief in Echt betrekking op hebben. Daar staat: de kosten betreffen het permanent uitboeken van de dozen.

Er staan 45.000 archiefdozen in Echt. Ik vraag me echt af of dat uitboeken moet zijn om ze uit de administratie te verwijderen of dat hier uitzoeken had moeten staan en dat daar een selectie van de archiefstukken had moeten plaatsvinden. Die duiding zou ik graag nog ontvangen. Dank u wel. De voorzitter

Pagina 22/110 Dank u wel. De heer Verreck. De heer Verreck, PvdA Dank u wel, meneer de voorzitter. We kunnen kort zijn over de zomernota. De geschetste prognose is logisch. Zoals het college al aangeeft, is het een tussentijdse foto. Er staat wel een aantal zaken in benoemd waar wij nog wat vragen over hebben en die ons zorgen baren. U hebt het over de aanpak rond de jeugdzorg. Er zouden belangrijke en innovatieve stappen zijn gezet, terwijl we volgens mij niet meer doen dan hetgeen we al jarenlang doen. Ik ben dus heel benieuwd wat precies die innovatieve aanpak is. U beschrijft ergens op pagina 14 de uitspraak van de raad van State met betrekking tot de verkeersboetes. Ik vraag me af waarom het nog bijna driekwartjaar moeten duren voordat die APV is aangepast, zeker als het een jaarsalaris van één of twee medewerkers scheelt. Ik vind een ton een fors bedrag. We maken ons al jaren zorgen over het volgende. -Daar hebben we het al vaak over gehad als Partij van de Arbeid samen met het college. Elke keer benoemen we de ontwikkelingen met betrekking tot verzuim. Die blijven gewoon in vergelijking tot de voorgaande jaren en de benchmark Nederlandse gemeenten hoog in vergelijking met gemeenten van vergelijkbare omvang. Er wordt fors geïnvesteerd door de organisatie in het voorkomen van verzuim. Er is een nieuwe arbodienst met een 'andere' aanpak.

Wat die andere aanpak moet zijn, is volgens mij meer oude wijn in nieuwe zakken. Als ik de zomernota's van de afgelopen jaren naast elkaar leg, dan krijg ik de indruk dat ik steeds meer hetzelfde verhaal lees over dat we steeds meer hetzelfde doen. We zouden als fractie graag een analyse willen krijgen van het effect van de inzet van de verschillende methoden rondom de verzuimpreventie. Dat is volgens mij wel echt een probleem. En we zijn heel benieuwd of er een relatie ligt tussen het hoge verzuim en de steeds verder oplopende stijging van de externe inhuur. Dan heb ik nog een opmerking. Daar begon de heer Janssen ook al over. Dat we ons grote zorgen maken, daar hebben we het ook al eerder over gehad. Dat werd toen door de wethouder een beetje afgedaan, zo van: dat komt wel goed. Op pagina 14 de risico's van de snel stijgende rente. Op dit moment is dat 1,2 miljoen. Ik ben heel benieuwd. Het gaat dan ook over die scenarioanalyse. Ik ben gaan zoeken naar die memo en dan zie ik dat we daar in het najaar over worden geïnformeerd. Ik zou dat graag wat sneller naar voren willen halen dan dat we dat pas in oktober of november doen. Ik zou dat het liefst gewoon al na de zomer willen zien, zodat we daar eventueel op kunnen anticiperen.

Het is natuurlijk wel een risico met een grote schuldenberg die de gemeente heeft, wat de effecten zijn op de kortetermijnleningen en de langetermijnleningen. Tot zover. De voorzitter Dank u wel. De heer Dragstra. De heer Dragstra, D66 Dank u wel, voorzitter. Over de Zomernota hebben we ook het een en ander in de commissie gevraagd, toch willen we een aantal zaken uitlichten. Allereerst kan D66 instemmen met het krediet ‘Bovengrondse Vakschool technische installaties’, waar mevrouw Schreurs net ook aan refereerde. Het is goed dat deze kosten nu worden gemaakt en dat daarmee ook kosten in de toekomst worden bespaard. Efficiency. Voorzitter. Hoewel de meicirculaire de negatieve prognose verminderd, blijft op deze momentopname nog een prognose van een verlies van 3,5 miljoen euro staan. Hoewel we beseffen dat dit, zeker in deze tijden, fluctueert, maken we ons zorgen wat de rest van dit jaar op ons afkomt. Hoewel wethouder Van Zutphen in de commissie aangaf niet vooruit te willen lopen op negatieve financiële ontwikkelingen binnen JENS, blijft dit een vraagteken. Vandaag ontvingen we ook een steunvraag van 2,5 miljoen euro van XONAR, waarover we in september waarschijnlijk verder zullen praten. Voorzitter. Laat ik duidelijk zijn: voor D66 staat het als een paal boven water dat het een topprioriteit is dat er zo veel mogelijk kinderen in een veilige en gezonde omgeving opgroeien.

JENS geeft onze jeugd

Pagina 23/110 daarin de kansen die ze moeten krijgen. Maar wat D66 betreft moeten we wel rekening houden met de mogelijke hogere kosten van JENS en het verzoek van XONAR en welke betrekking dot heeft op andere ambities die we als stad hebben. We willen graag dat daar rekening mee wordt gehouden. Daarin staan JENS en XONAR natuurlijk niet op zichzelf. Ook de Kredietbank, waarover we later deze maand nog nadere informatie ontvangen, is een onzekere factor op financieel gebied, lezen we in de Zomernota. Vermeerderd met de invloeden van buitenaf, zoals inflatie en producttekorten, is de situatie onzeker. Toch staat er in de Zomernota dat er op dit moment geen reden is tot ingrijpen met beheersmaatregelen op de gemeentelijke financiële middelen, maar dat alertheid geboden is. Onze vraag aan het college is om deze situatie nader te duiden. Hoe kijkt het college in dat verband ook naar ons weerstandsvermogen? Voorzitter. Tot zover. De voorzitter Dank u wel. De heer Bosch. De heer Bosch, PVV Op pagina 8 punt 5.1 van de Zomernota staan algemene afwijkingen die gelden voor meerdere kernthema's. Daar hebben wij in eerste instantie met een prijsindex van 8% rekening gehouden. Nu komen we erachter dat het niet reëel is. Dan gaan we het in een keer over een marktconforme prijsindex van 24% hebben. Hoe kan het dat dit in één keer zo explosief naar voren komt? Dan komt het volgende.

In geval de kosten gedekt worden vanuit de exploitatie kan dit het risico met zich meebrengen dat er ingeleverd moet worden op het kwaliteitsniveau. Betekent dit dan dat we op kernthema's gaan bezuinigen? Tot zover. De voorzitter Dank u wel. De heer Jacobs. De heer Jacobs, Forum voor Democratie Dank u wel, voorzitter. Ik heb een korte vraag. Meneer Verreck stipt het al kort aan. Uit de Zomernota blijkt dat we een rentenadeel hebben van 1,2 miljoen. Volgens mij hebben we gisteren nog een memo gekregen van de heer Gelderblom waarin wordt gezegd dat we de rente aanpassen naar 3,5%. Dat snap ik. We hebben vorige week bij EBF de investeringskredieten behandeld. Het ging om een investeringskrediet van aanbestedingen die nog moeten komen van 11 miljoen. Vervolgens gaat de wethouder uit van 1,5% rente, terwijl we in die stijgende lijn zitten. We zitten nu op 3,5%. Mevrouw Lagarde heeft al aangegeven: we gaan in juli die rente weer verhogen. Op het moment dat ik die 3,5% of een nog hogere rente ga doorberekenen op nog aan te besteden 11 miljoen, dan kom ik uit op een dikke 6 á 7 ton. Vorige week werd bij EBF gezegd: € 330.000 zijn onze kapitaallasten. Mijn concrete vraag is: gezien de situatie en gezien dat de rente hoog is en blijft stijgen, zijn we ons dan nu niet zelf voor de gek aan het houden? We gaan van € 330.000, terwijl het eigenlijk € 660.000 zou moeten zijn.

Graag een antwoord. De voorzitter Dank u wel. Dan geef ik als eerste het woord aan wethouder De Beer. Wethouder De Beer Voorzitter. Verschillende partijen wijzen op de stijgende rente. We hebben het daar in de commissievergadering ook redelijk uitgebreid over gehad. We rekenen met een gemiddelde rente over onze leningenportefeuille van 1,5%. De actuele rente gaat inmiddels zo richting de 3-3,5%. De fractievoorzitter van Forum zei het al, op basis van de stijgende kapitaallasten die we in het investeringskrediet hebben gezien, brengt € 330.000 extra kapitaallasten met zich mee. Als we verder

Pagina 24/110 vooruitkijken en de renteniveaus stijgen verder, dan verwachten we vanaf 2024 en verder ongeveer een lastenstijging van 3 miljoen tot 3,5 miljoen. Maar dat gaat ervan uit dat voortschrijdend onze leningenportefeuille geherfinancierd moet worden tegen een steeds verder oplopende rente. De heer Jacobs, Forum voor Democratie (interruptie) Ik heb even twee interrupties. U zegt: ik ga uit van een gemiddelde van 1,5. Op het moment dat ik langlopende leningen heb, is het volgens mij toch boekhoudkundig heel makkelijk om te zeggen: ik heb lening A afgesloten tegen 1% 15 jaar vast, ik ga nu een nieuwe lening aan van 3,5% voor 20 jaar vast. Zeker nu die rente explosief stijgt, kan ik toch niet meer blijven zeggen: ik ga uit van een gemiddelde rente op langlopende leningen van 1,5%? Wethouder De Beer Dat is wel de methodiek hoe we onze kapitaallasten berekenen. Die is conform de wetgeving en waar de accountant mee rekent. Op basis van de gemiddelde rentelast over onze leningenportefeuille en op basis van de afschrijvingstermijnen die ervoor staan, die we mogen hanteren, bepalen we onze kapitaallasten. Nogmaals, Als die stijgende rente aanhoudt, dan gaat gaandeweg het herfinancieren van onze leningenportefeuille de kapitaallasten ook omhoog. In de begroting en dergelijke houden we daar ook altijd rekening mee door dat expliciet te maken met de renterisiconorm.

Wat betekent het nou op lange termijn als je de leningenportefeuille moet gaan herfinancieren tegen oplopende rentes? Welk verdringend effect heeft dat dan op de begroting? De heer Jacobs, Forum voor Democratie (interruptie) Ik weet niet of ik het goed heb begrepen. Misschien heb ik het ook verkeerd gelezen. Meneer De Beer zei net: extra € 330.000 kapitaallasten. Volgens mij stond in een memo dat op 11 miljoen investeringskrediet de totale kapitaallasten, dus rente en afschrijving, € 330.000 was. Dus niet extra. Nogmaals, ik vind het een beetje vreemd dat op het moment dat ik een nieuw krediet aanga, blijf tellen met gemiddelden. Het zal een gemeentelijk beleid zijn en het zal zo voorgeschreven staan, maar ik blijf erbij en ik denk persoonlijk dat de rente nog wel meer gaat stijgen, je jezelf voor de gek houdt. Je zegt "ik pak een bedrag van € 330.000", terwijl het eigenlijk het dubbele is. De voorzitter De vraag is: vindt u dat ook, wethouder? De heer Janssen, Jongerenpartij Heerlen (interruptie) Ik dank de wethouder nogmaals voor de goede toelichting. Ik wil u graag het volgende vragen. U geeft zelf het verdringende effect van de oplopende rente aan. Daarmee zegt u eigenlijk: er komt een moment zodra de rente blijft stijgen, dat ik keuzes moet gaan maken welke kapitaallasten we nog willen en kunnen dragen.

Dat koppel ik dan heel graag aan alle projecten die nog lopen of die we willen gaan doen. Kunt u zich voorstellen als die rentelasten op blijven lopen dat we gedwongen worden tot het maken van harde keuzes tussen waar wij onze centen in Heerlen aan uit gaan geven. Wethouder De Beer Dat is wat ik net ook schetste. Als de oplopende rente uiteindelijk naar een extra last gaat toegroeien van 3 tot 3,5 miljoen euro, dan zul je dat moeten inpassen in je begroting, dus 2024 en verder. Alleen de variabelen van het maken van de begroting veranderen continu. Het is dus zowel de ontwikkeling van het Gemeentefonds als de ontwikkeling in het sociaal domein als de indexeringen en de grondstofprijzen. Alles bij elkaar opgeteld levert gewoon een wiebelig beeld op. Dan helpt het niet, om het zo maar even uit te drukken, als de kapitaalslasten een stijgende lijn inzetten. Dat maakt natuurlijk het maken van keuzes ingewikkelder. De euro kun je maar een keer uitgeven. Dus als er meer moet worden uitgegeven aan kapitaallasten, dan kun je dus minder uitgeven aan andere zaken. Maar wel wetende dat tegenover die

Pagina 25/110 kapitaallasten ook een enorm investeringsvermogen staat dat we in de stad investeren in de verwachting dat we daarmee de burgers, de bedrijven en de ondernemers vooruithelpen.

De voorzitter Tweede interruptie van de heer Janssen. De heer Janssen, Jongerenpartij Heerlen (interruptie) Als laatste. U zegt: die variabelen spelen mee. Maar zo lang als ik nu in die raad zit, heb ik eigenlijk nog niet gezien dat dit college ook rekening houdt met die variabelen en ook eerlijk aangeeft: wij zijn echt wel bereid tot het maken van harde keuzes op het moment dat we met de beschikbare middelen niet uitkomen. Ik zie eigenlijk het college alleen maar zaken toevoegen aan hun ambities en mensen. Volgens mij loopt die periode tot 2026. Natuurlijk plan je verder vooruit, maar dat is wel het punt waar ik u graag op wil bevragen. Vanaf welk moment gaat u ons nu vertellen wat we straks wel en niet gaan doen als de rentelasten op blijven lopen? Wethouder De Beer Volgens mij beticht u het college van optimisme. We hebben ook echt heel veel jaren gehad dat we zwaar hebben moeten bezuinigen. Dat we een herstelplan hadden dat we al hadden afgesproken met het college. Dat we wel degelijk wat scherpere en wat zwaardere keuzes hebben moeten maken. Die maakt het college elk jaar. Als we alle ambities en alles bij elkaar optellen, dan willen we altijd meer dan de financiële kaders toestaan.

Dat is het proces waar we natuurlijk als college in zitten en waar we ook samen met de raad in zitten, om uiteindelijk tijdens de algemene beschouwingen of in aanloop naar de algemene beschouwingen een sluitende begroting neer te leggen. Daar gaan keuzes aan vooraf. Dat betekent ook dat we de vertaalslag maken tussen ons meerjarig bestuurlijk programma, wanneer doen we nu precies wat tegen welke omvang, tegen welke kwaliteit? Sommige ambities schuiven we iets meer naar achter, sommige halen we misschien iets meer naar voren. Van sommige ambities zeggen we: dat gaan we dit jaar doen of volgend jaar doen, maar die blijken in de realisatie toch weer een jaar op te schuiven. Daardoor constateren we dan in de jaarrekening dat we toch een behoorlijk bedrag hebben overgehouden. Met andere woorden, we schuiven soms ook met de ambities, maar we worden soms ook geschoven door de 'uitvoering'. Dat is het spel. De keuzes maken we wel degelijk in het proces om uiteindelijk tot een sluitende begroting te komen. Dat is de opdracht die ook voortvloeit uit de wet, maar die u ook van ons verwacht. Dus dat we elk jaar een sluitende begroting voorleggen. De heer Jacobs verwees nog even naar mijn formulering van extra kapitaallasten. Ik bedoelde de kapitaallasten op de extra investeringskredieten van 11 miljoen. Dus we hebben het over hetzelfde bedrag.

De extra kapitaallasten die ik noemde, zijn dus de extra kapitaallasten op de extra investeringskredieten. Partij Hoensbroeks Belang verwees naar de re-integratieresultaten en stelt voor om daar een themabijeenkomst aan te koppelen. Dat lijkt me een heel goed plan. De heer Verreck, PvdA (interruptie) Ik had nog niet in de gaten dat de wethouder naar zijn volgende blokje ging. Zo heet dat volgens mij in sjieke termen. Ik zou willen weten of die scenarioanalyse nu eerder komt dan dat die pas in november komt met de begrotingstukken. Of komt die wat eerder, zodat we daar eerder met elkaar over van gedachten kunnen wisselen voordat we op 1 en 2 november met elkaar van gedachten gaan wisselen? Wethouder De Beer Die nemen we mee in de voorbereiding van de begroting. We willen hem dus eigenlijk gelijktijdig met de begroting aan u presenteren. Ik heb uw vraag zo net begrepen dat u vooral triggerde op wat de ontwikkeling van de rentescenario's betekent. Die doorrekening kunnen we wel eerder laten toekomen, maar ook dat is een beetje koffiedik kijken. Je kunt uitgaan van het huidige renteniveau. Wat betekent het

Pagina 26/110 als dit naar 5% springt? Welke extra kapitaallasten trekt dat met zich mee? Dus die doorrekening kunnen we eerder geven.

De heer Verreck, PvdA (interruptie) Heel kort. Misschien is de wethouder het met mij eens. We zien vooral in de markt dat de rente toeneemt. We horen nergens dat de rente op dit moment weer afneemt. We zien dus vooral risico's ontstaan. Als we die van tevoren in kaart hebben, dan kunnen we die misschien wel beter sturen. Is de wethouder dat met mij eens? Wethouder De Beer Ja. Wij kunnen natuurlijk niet sturen op de rente-ontwikkeling, maar we kunnen natuurlijk wel nadenken over wat dit precies betekent voor ons financieringsbeleid. Zitten daar nog bepaalde keuzes in die we kunnen maken? Dat nemen we mee in die scenarioberekening voor de rente. Voorzitter. Volgens mij was dat het. De andere collega's zullen nog even kort aanhaken. De voorzitter Wethouder Van Zutphen. Wethouder Van Zutphen Voorzitter. De heer Janssen had vragen over de Fit en Funregeling. Die is unaniem vastgesteld door de raad. Laatst nog in december 2021, de Nota armoede en schulden die ook bij een van de andere agendastukken zit. Wat mij betreft blijft dat een regeling waarbij wij gewoon een bedrag overmaken, want de alternatieven blijken overal in het land slecht te werken. Een alternatief zou zijn een minimapasje. Mensen generen zich om van een minimapasje gebruik te maken. Er is dus een heel laag gebruik. Een alternatief zou zijn een declaratieregeling.

Mensen willen naar het theater en moeten dan vooraf of achteraf een bonnetje inleveren. Dat soort declaratieregelingen met bonnetjes en controle door de gemeente blijken ook slecht te werken. Mensen komen dan opnieuw in een systeem terecht waar mensen geen raad mee weten. Dat zien we ook met allerlei eigen gemeentelijke regelingen waar we nog met declaraties werken. Het bereik is dan heel moeizaam. We hebben natuurlijk de particuliere fondsen. Maar dit is gewoon een regeling. Mensen met een minimum inkomen vullen het ene gat met het andere. Het kan dus heel goed zijn dat sommige mensen die € 70 gebruiken om hun huurschuld te betalen en een ander de achterstand op de ziekenfondspremie of wat dan ook. Ik vind het op zich een hele kunst als het mensen überhaupt lukt om met een minimum inkomen toch iedere keer weer het einde van de maand te halen. U vraagt een soort controlemechanisme. Ik denk niet dat dit daar toegevoegde waarde zou hebben. De heer Verreck, PvdA (interruptie) Heel kort. Ik hoorde de wethouder een mening geven over de minimapas. Misschien moet hij toch eens te rade gaan in Rotterdam. Volgens mij wordt daar door minima zeer veel gebruik gemaakt van de Rotterdampas die korting biedt op allerlei voorzieningen. Dus ik vind het wat kort door de bocht als de wethouder zegt: mensen schamen zich ervoor.

Ik ken ook vooral heel veel mensen die daar met heel veel plezier gebruik van maken. Dus ik ken vooral de andere kant. Misschien moeten we daar toch een keer over doorpraten. Niet nu, maar wel als de mogelijkheid er is om er een keer goed naar te kijken. De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen (interruptie) Ik heb een vraag aan de wethouder. De regeling heet: Fit en Funregeling. Zo heet de regeling volgens mij niet voor niets. Volgens mij is het de bedoeling dat je met die centen ook iets doet aan fitheid of iets leuks cultureels oppakt waar je normaal gesproken niet aan toekomt. Ik hoor de wethouder zeggen, ik zeg het even in mijn eigen woorden: eigenlijk is het een soort verkapt stukje extra bijstand, want mensen moeten zien rond te komen. Noem het dan ook zo. Is de wethouder dat met mij eens?

Pagina 27/110 Ik heb nog een andere vraag over de besteding van het bedrag. Heeft het college inzicht in hoe dat dan wordt besteed? Wordt daar ook onderzoek naar gedaan?

De heer Janssen, Jongerenpartij Heerlen (interruptie) Ik snap ergens wel waar de wethouder vandaan komt als het gaat om schaamte, maar ik kan dit eigenlijk totaal niet rijmen met hoe we het dan bij bijvoorbeeld de e-knip wel aanpakken. De e-knip wordt ook beschikbaar gesteld aan mensen met een lager inkomen. Volgens mij hebben we alleen maar lovende geluiden gehoord over de inzet van die middelen. Kunt u zich daarom voorstellen dat dit er niet ideaal bij aansluit? Dat is een. Twee. Ik vind het ook nog eens een heel belangrijk thema om het aan te laten sluiten bij lokale ondernemers. Voor hetzelfde geld maakt u ieder jaar dat geld over en wordt het ergens uitgegeven, bijvoorbeeld in een schoenenwinkel in Rotterdam. Dat kan volgens mij toch niet helemaal de bedoeling zijn. De heer Oulad Lmaroudia, D66 (interruptie) Ik heb een korte interruptie. Onze geliefde wethouder had het net over een minimapas en dat het wellicht een bepaald stigma met zich zal dragen. Wellicht is het interessant voor de wethouder om te kijken naar hoe Den Haag en Rotterdam dit hebben georganiseerd. In Den Haag hebben ze bijvoorbeeld een Ooievaarspas. Daar hebben ze het een andere naam gegeven. In Rotterdam hebben ze een pas die iedereen kan kopen, maar mensen met een lager inkomen kunnen die krijgen. Er zijn dus initiatieven in het land die het anders doen dan ons.

Wellicht is dat een vorm om naar te kijken. Hoe staat de wethouder daartegenover? De voorzitter Dat zijn volgens mij voldoende interrupties op dit punt. We zijn met de zomernota bezig, maar gaat u toch nog maar een antwoord geven op Fit en Fun. Wethouder Van Zutphen Voorzitter. Ik wil graag naar ieder initiatief kijken. Ik ben er erg voor om minimageld zo veel mogelijk echt terecht te laten komen wij de minima en zo weinig mogelijk bij uitvoeringskosten. Ik wil ook niet dat mensen worden belemmerd in het gebruik van een regeling door allerlei dingen die wij bedenken. Desondanks, als de heer Verreck en de heer Oulad zeggen dat het in Rotterdam prima werkt, dan wil ik daar heel graag naar kijken. Tegelijkertijd wil ik verwijzen naar de geschiedenis van de Fit en Funregeling. Die naam is er namelijk niet voor niets. In het verleden hadden wij een regeling waarbij mensen met een kaartje voor het theater, voor Roda of wat dan ook naar de Sociale Dienst gingen. Dat werd gecontroleerd en dan kreeg je dat vergoedt. Dat is geschiedenis. Daarvan hebben wij gezegd: die uitvoering kost bakken vol geld. Mensen hebben geen zin in die procedure en weet niet hoe ze moeten omgaan met de procedure. Het bereik was dus laag. Daarom hebben we in plaats van die declaratieregeling dit bedrag voor Fit en Fun. Dus dat is de geschiedenis van de naam.

Shakespeare zei al: dat wat wij een roos noemen, zou onder iedere andere naam net zo lekker ruiken. Hebben wij inzicht in de besteding? Nee, dat hebben wij niet juist omdat we het zo verstrekken. Maar er zijn heel veel mensen die het wel degelijk voor dat doel gebruiken. We hebben geen statistisch onderzoek gedaan. Ik wil er bovendien op wijzen dat er allerlei regelingen zijn. Je hebt bijvoorbeeld de kinderbijslagregeling. De Sociale Verzekeringsbank controleert echt niet of de kinderbijslag voor kinderen wordt uitgegeven. De Belastingdienst controleert ook niet of de hypotheekrenteaftrek wordt besteed aan de hypotheekrente. Dus wat dat betreft kan ik u dat inzicht niet geven. Ik zou het ook onwenselijk vinden als we dat nu toch moeten gaan controleren.

Pagina 28/110 Dan zijn er vragen gesteld over hoe het nu zit met dat flinke overschot dat wij hebben bij de bijstandsuitkeringen. Dat is niet alleen iets van het nu lopende jaar, maar dat hebben we in de afgelopen jaren telkens weer gehad. Dat is niet iets dat als manna uit de hemel is komen vallen, zo van Heerlen krijgt ineens een mooi geschenk uit Den Haag. Het landelijke macrobudget waar wij de bijstandsgelden uit krijgen, stijgt mee omhoog en omlaag met de landelijke uitstroomcijfers. Onze uitgaven zijn afhankelijk van de plaatselijke uitstroomcijfers. Op pagina 116 van de jaarrekening die de raad net heeft goedgekeurd ziet u hoe goed wij het doen in verhouding tot de andere grote steden in Nederland. Dat overschot bij bijstand heeft daar alles mee te maken. U hebt net dit fantastische boekwerk gekregen over de Bovengrondse Vakschool. Daar is Martin de Beer portefeuillehouder, maar de rest van het college hoort bij de supportersclub. Ik denk dat deze manier van werken ertoe leidt dat wij toch veel beter dan het landelijk gemiddelde uitstroom hebben uit de bijstand. Dan zijn er vragen gesteld over JENS. Het budget voor JENS is dit jaar aanzienlijk opgehoogd via de begroting ten opzichte van 2022. Een nieuw contract. Vandaag hebben we natuurlijk ook weer in alle media gehoord en gelezen dat het in Nederland heel slecht gaat met de mentale gezondheid van de jeugd.

Daar ontkomt Heerlen ook niet aan. Het contract dat wij met JENS hebben, biedt de mogelijkheid om aan het eind van het jaar mocht blijken dat het budget niet genoeg is, eventueel op te hogen. Maar alleen als dat niet verwijtbaar is. Dus als dat door omstandigheden komt die niet beïnvloedbaar waren door JENS. In september komen we terug op XONAR. Daar moet de raad in september een besluit over nemen. De heer Jacobs, Forum voor Democratie (interruptie) De wethouder noemde net de bijstandscijfers. Als ik kijk naar de bijstandcijfers van 2018 tot en met heden in de huidige arbeidsmarkt, dan zie ik daar een teruggang van 4,8 naar 4,2. Ik kan niet zeggen dat dit nou geweldige cijfers zijn, zeker in de huidige arbeidsmarkt. Wethouder Van Zutphen U moet die cijfers vergelijken met hoe het landelijk is. Landelijk heeft de arbeidsmarkt zich ook gunstig ontwikkeld. Mensen die in de bijstand zitten, is geen gewoon bestand van werklozen. Dat zijn mensen die om allerlei redenen in de bijstand zitten. Wethouder De Beer verstrekt de raad twee keer per jaar de monitor. Dan ziet u hoe de samenstelling van de groep eruitziet. Dat varieert van mensen die heel kansrijk zijn om snel uit te stromen tot mensen die in heel slechte gezondheid verkeren en bij wie je dus weinig verwachting kunt en moet hebben over de mogelijkheid dat zij uitstromen, hoe goed de conjunctuur zich ook ontwikkeld.

De heer Janssen, Jongerenpartij Heerlen (interruptie) Ik hoor het de wethouder zeggen. Ik ben hartstikke enthousiast over de Bovengrondse Vakschool. Ik denk alleen dat we heel even scherp moeten hebben waar die pak hem beet 400 mensen die tussen 2018 en 2022 uit de bijstand zijn gegaan heen zijn gegaan. U weet hopelijk net zo goed als ik dat een heel groot gedeelte van die mensen simpelweg in de AOW is terechtgekomen. Dat zullen we dan wel even moeten nuanceren hoe effectief ons beleid op het helpen van mensen vanuit die situatie naar een werkend bestaan daadwerkelijk is geweest. Daar ben ik natuurlijk wel even scherp op. Ik hoop dat u met ons kunt delen hoe die verhoudingen ongeveer liggen. Wethouder Van Zutphen Ook het landelijk budget wordt beïnvloed door uitstroom naar de AOW. Bovendien is de AOW-leeftijd in de afgelopen jaren in een heel snel tempo verhoogd. De uitstroom naar de AOW is dus heel beperkt geweest. De voorzitter Dank u wel. Ik kijk nog even naar de rest van de supportersclub. Wethouder Clemens. Wethouder Clemens

Pagina 29/110 Dank u, voorzitter. Ook supporter van de Vakschool inderdaad. Er is een vraag gesteld over de archieven die in de zomernota staan genoemd. Dan gaat het over de verhuizing van de archieven. Die liggen nu in Echt opgeslagen bij het bedrijf Oasis. Daar liggen zo'n 40.000 dozen met archieven van de gemeente Heerlen. Die dozen moeten worden uitgepakt, gesorteerd en die moeten vervolgens weer verwerkt worden en eventueel naar ons archief worden verplaatst. Als je dat 40.000 keer doet keer ongeveer €4,50, dan kom je in de buurt van die € 200.000 die hier wordt genoemd. Dus zwaar werk, belangrijk werk, maar het moet gebeuren. Dus ik zou zeggen: don't look back in anger. De heer IJzerman, VVD (interruptie) Dan is dat helder. Dan had daar 'uitzoeken' moeten staan in plaats van 'uitboeken'. Dank u wel. De voorzitter Even kijken. Verder nog iemand? Alleen ik zelf nog. Meneer Verreck, op uw vraag om een analyse te maken op verzuimpreventie en methodieken. Ik zeg toe dat we daar bij u op terugkomen. Ik zal ook kijken of we daar de relatie met inhuur kunnen leggen. Die zal voor een deel gerelateerd zijn aan ziekteverzuim en voor een veel groter deel aan de arbeidsmarkt. We komen daarop terug. Is er behoefte aan een tweede termijn? De heer Bosch. Tweede termijn De heer Bosch, PVV Meneer de voorzitter.

Ik heb een vraag gesteld over de afwijkingen van de kernthema's waarin de prijsindex van 8% naar 24% verrekenbaar zou gaan. Daar heb ik geen antwoord op gekregen. In het geval dat de kosten worden gedekt vanuit de exploitatie, dan kan dit het risico met zich meebrengen dat ingeleverd moet worden op het kwaliteitsniveau. Wat bedoelt men daarmee? Daar had ik graag een antwoord op van de wethouder. De voorzitter Dank u wel. De heer Dragstra. De heer Dragstra, D66 Dank u wel, voorzitter. Heel kort. Wethouder De Beer is onze vraag vergeten over de onzekerheden van onder andere XONAR, JENS en de Kredietbank, die dit jaar op ons afkomen en waarom dit geen reden is tot ingrijpen in de beheersmaatregelen op de financiële middelen. En hoe het college in dat verband ook naar het weerstandsvermogen kijkt. De voorzitter Dank u wel. Wethouder De Beer. Wethouder De Beer Het is heel vervelend, maar we kunnen de heer Bosch niet goed verstaan. Er staat ook nog een ventilator te draaien. Kunt u het nog een keer herhalen? De voorzitter Meneer Bosch, kunt u het nog één keer herhalen? De heer Bosch, PVV Ik zal het nog een keer herhalen. Het gaat over de algemene afwijkingen die gelden voor de kernthema's. Dat is het blad 12 van de zomernota. Daarin staat dat de prijsindex van 8% niet reëel is geweest en dat die nu naar marktconform 24% gaat.

Dat kan in dit geval ertoe leiden dat men vanuit de exploitatie het

Pagina 30/110 risico kan meebrengen dat ingeleverd moet worden op het kwaliteitsniveau van die kernthema's. Wat bedoelt u daarmee? Het risico van het kwaliteitsniveau. Is dat bezuinigen op die kernthema's? Daar had ik graag een antwoord op. Punt 5.1. Wethouder De Beer Ik heb het gezien, maar ik ben het even aan het zoeken. Bij de begroting houden wij natuurlijk rekening met een bepaalde prijsindex. Er staat: met betrekking tot de contracten was rekening gehouden met een prijsindex van ongeveer 8%, gerekend vanaf 2021. Met de kennis van nu blijkt dus dat bij de contracten die we opnieuw zijn moeten aangaan een hogere index aan de orde is geweest dan waar we mee hebben gerekend. Ook dat kan een verdringend effect hebben. Dus vandaar de winstwaarschuwing. Als die kostenstijging zich verder voordoet, dan moet worden ingeleverd op het kwaliteitsniveau. Maar ik denk eerlijk gezegd dat dit een heel algemene opmerking is en niet op specifieke contracten van toepassing is. Ik kijk even naar achteren. De voorzitter Het begint een beetje op Twee voor Twaalf te lijken: we zoeken het op en dan gaat nu een metertje lopen! De heer Leers, Hart-Leers Er zitten reclameblokjes tussen. De voorzitter Nee, meneer Leers. Twee voor Twaalf is de publieke omroep. Dat gaan we niet doen! Ik probeer á la een slechte quizmaster gewoon de tijd te doden. Dat moet ook gebeuren. Wethouder De Beer Een hulplijn.

Deze contracten gaan over het groenonderhoud en de prijsindex die we hanteren met betrekking tot het groenonderhoud. Die zijn dus harder gestegen dan waar we rekening mee hebben gehouden. Dat betekent dus dat je wellicht in de contracten, gegeven de gestegen prijzen, in moet boeten op de kwaliteit. Dat is eigenlijk de winstwaarschuwing die hier wordt afgegeven. Maar het heeft dus betrekking op het groenonderhoud. Het had wel iets explicieter gemogen. De voorzitter Dan nog de vraag van de heer Dragstra. Wethouder De Beer Die neemt de heer Van Zutphen. De voorzitter Dank u wel. Ook dank aan de hulplijn. Laten we dat ook maar zeggen. Wethouder Van Zutphen Voorzitter. De beheersing van de kosten van KBL, daarbij helpt zeer dat wij vanaf 1 januari aanstaande uit de KBL treden. We kunnen dan de kosten en onze inzet voor schuldhulpverlening zelf doen in plaats van afhankelijk te zijn van steeds weer een nieuwe kostenverdeling en verliezen binnen de KBL. In die zin is het erg goed dat we daar op een overigens nette manier uitstappen. Dan als het gaat over jeugdzorg algemeen. Over XONAR komen we natuurlijk in september te spreken. Dat blijft gewoon in financiële zin een groot zorgpunt. Tegelijkertijd hebben we natuurlijk de bepaling in het coalitieakkoord dat we natuurlijk strikt toezien op kostenbeheersing, maar dat we ook doen wat nodig is. Daar laveren we in.

Pagina 31/110 Over JENS ben ik helemaal niet zo pessimistisch dat daar in financiële zin dramatische dingen zouden kunnen gebeuren. De cijfers XONAR heeft u vandaag gezien. Als XONAR inderdaad de verkenning zoals die op dit moment plaatsvindt uit JENS stapt, dan hebben wij voor de toekomst niet zo heel veel meer met XONAR te maken. Alleen nog bij de residentiële jeugdzorg hebben wij dan nog een band met XONAR. Dat risico wordt in ieder geval in de toekomst wel minder. De heer Jacobs, Forum voor Democratie (interruptie) Misschien zie ik het verkeerd. De wethouder maakt zich niet zo'n zorgen om de financiële situatie bij JENS. Zie ik het goed dat we 4 miljoen extra hebben betaald aan JENS in 2022? Tenminste, dat haal ik uit de raadsinformatiebrief. Als ik even naar de inleiding bij de jaarrekening kijk, heb ik de volgende vraag. Daarin staat letterlijk: "De verwachting wordt ondersteund door de literatuur. De mening van de deskundigen is dat we in de komende jaren nog rekening moeten houden met de impact van de maatschappelijke ontwikkelingen waar we in de afgelopen jaren last van hebben gehad." Met andere woorden, hij zegt: wat we nu hebben, verwacht ik ook in de komende jaren. Net als u maak ik me ook heel veel zorgen over de mentale gesteldheid van onze jeugd. In de zomernota zie ik dan JENS opgenomen als PM-post. We hebben een verlies van 3,5 miljoen.

Als ik dan ga doorrekenen dat JENS waarschijnlijk ook weer op een verlies uitkomt, zijn we ons dan niet zelf voor de gek aan het houden? We zeggen nu in onze zomernota: we hebben een verlies van 3,5 miljoen. De voorzitter Meneer Jacobs, het begint op een betoog te lijken. De heer Jacobs, Forum voor Democratie (interruptie) Sorry. Bent u dat met mij eens? De voorzitter Heel goed! Dank u. Wethouder Van Zutphen Nee, voorzitter. De cijfers die u noemt, gaan over het afgelopen jaar, over de jaarrekening. We hebben het nu over de zomernota. Dat is het lopende jaar. Daar hebben we op grond van de meest actuele informatie van dat moment het budget al opgehoogd. Vervolgens gaat het over de vraag of dat misschien aan het eind van het jaar blijkt dat dit toch onvoldoende was. Dat zien we aan het einde van het jaar via de Jaarrekening 2023 die volgend jaar in het voorjaar in deze raad aan de orde komt. De voorzitter Dank u wel. Wenst u stemming over de Zomernota? Dat is niet het geval. Dan is deze bij deze vastgesteld. Dank u. 7. Kaderbrief 2024 De voorzitter Wie wenst het woord? Ik begin bij de heer Reijnders. Eerste termijn De heer Reijnders, SP Dank u wel, voorzitter. De kaderbrief is vrij helder en legt de focus op vier belangrijke opgaven voor onze stad. Dat is goed in een tijd waarin we met heel veel onzekerheden te maken hebben en wellicht ook nog krijgen.

We moeten waakzaam zijn ten aanzien van de financiën, maar wat de SP betreft moeten we ook scherp aan de wind durven te zeilen. De uitdagingen voor onze stad, of het nu gaat om bestaanszekerheid,

Pagina 32/110 een goede toekomst voor onze inwoners, de ontwikkeling van ons centrum of de woon- of duurzaamheidsopgave, vragen een gemeentebestuur dat ambitieus is en de lat hoog legt. Een gemeente die niet uit voorzorg allerlei plannen in de koelkast zet en geld oppot, maar die zijn kop in de wind steekt en vooruit blijft gaan. Daarbij wel altijd scherp lettend op de financiële ontwikkelingen en daarna handelend als dat nodig blijkt. Volgens mij geeft de uitgebreide uitleg van de heer De Beer bij de zomernota en de jaarrekening daar in het verleden blijk van een geeft het ook vertrouwen voor de toekomst. Wat de SP betreft geven de opgaven hierbij een goede richting. De basis zal nu eenmaal op orde moeten zijn, want een huis bouw je alleen op een goed fundament. De transformatie van ons centrum krijgt ondertussen zichtbaar gestalte. Met de komst van veel groen en onderwijs naar onze binnenstad kan ons centrum een enorm positieve impuls krijgen. Uiteraard staan we als SP pal voor een sociale stad, waar we doen wat in onze macht ligt om bestaanszekerheid en een kansrijke toekomst voor iedere Heerlenaar te verzekeren. Het is een opgave die we altijd en voluit moeten blijven aanpakken. Natuurlijk voeren wij uit liefde voor onze stad ons coalitieakkoord verder uit. De kaderbrief is wat de SP betreft akkoord. We kijken halsrijkend uit naar de begroting zelf. Dank u wel.

De voorzitter Dank u wel. Mevrouw Heine. Mevrouw Heine-van Dartel, CDA Dank u, voorzitter. Enkele onderwerpen die wij belangrijk vinden en waar wij vinden dat genoeg geld voor beschikbaar moet blijven. Het CDA vindt het vooral belangrijk dat er genoeg geld voor veiligheid beschikbaar komt en vooral een genoeg geld om genoeg boa's de realiseren. Aangezien er in de wijken en ook rond het Maankwartier steeds veel overlast wordt gemeld, moeten wij hier de volle aandacht aan geven om deze wijken leefbaar te houden. Vooral de buurten en wijken hebben onze aandacht en daar mag niet op worden bezuinigd. Ook vinden wij dat we meer moeten vergroenen, want dat is ook belangrijk voor het verminderen van de CO2-uitstoot. Natuurlijk steunen wij de ambitie om het hoger en middelbaar onderwijs naar de binnenstad te halen. De jeugd hoort in de binnenstad samen met de ouderen. Vooral midden in het centrum. Studentenhuisvesting in de stad zorgt voor verlevendiging. U schrijft in de nota dat de samenwerking op Zuid-Limburgs niveau en de provincie wat stroef verloopt.

Over welke thema's heeft u het dan? Hoe gaat u de know how vergaren om toch voldoende woningen te kunnen bouwen, ondanks de problemen met de CO2? Verder vinden wij dat vooral op jeugdzorg niet mag worden bezuinigd, omdat er genoeg geld beschikbaar moet zijn voor de problemen van de jeugd, zodat ze dadelijk toch als volwassenen in de samenleving kunnen functioneren. Vooral aandacht hiervoor. Wij steunen de kadernota. Dank u, voorzitter. De voorzitter Dank u wel. De heer De Groot. De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen Dank u, voorzitter. De kaderbrief is een belangrijk document. Laat dat duidelijk zijn. Wij willen toch graag ook een beetje als voorbode richting de beschouwingen nog wat duidelijke accenten zetten bij deze kapstok. Wij hopen dat het college zich een en ander ter harte neemt. De kaderbrief is opgebouwd aan de hand van een viertal opgaven. Ik wil stilstaan bij de eerste drie opgaven. De eerste is de basis op orde. Dat is evident. Daar kan niemand het natuurlijk mee oneens zijn. We willen er wat dat betreft toch even een paar dingen uit lichten. De eerste heeft betrekking op voorzieningen in de wijken. Dat is een absoluut aandachtspunt. In dat kader maak ik toch maar meteen even het bruggetje naar een tweetal projecten die vanavond ook al eerder aan

Pagina 33/110 bod zijn gekomen. Daarvan zeggen wij dat wij ze hartstikke belangrijk vinden, met name ook in relatie tot de doorontwikkeling van Heerlen-Noord. Dan heb ik het heel concreet enerzijds over de doorontwikkeling van Hoensbroek Centrum. Ik heb al eerder aangegeven dat daar steeds meer geluiden naar ons toe komen van mensen die op dit moment in gewone leuke, gezonde buurten en wijken in Hoensbroek wonen en die op basis van het uitblijven van perspectief of al concrete verhuisplannen hebben, of daar serieus over aan het nadenken zijn. We moeten er natuurlijk wel voor zorgen dat die uitstroom wordt tegengegaan. Een ontwikkeling van Hoensbroek Centrum op korte termijn en met een duidelijke visie, een duidelijke planning, maar ook met een duidelijk financieel plaatje is echt essentieel. Datzelfde geldt ook voor het Willemskwartier. We hebben het ook daar al vaker over gehad. Kempkensweg, Willemstraat en Spoorsingel, ook die doorontwikkeling. Dat is het begin van Heerlen-Noord. Net na het Maankwartier moet je die overgang in positieve zin vormgeven. Alleen ook hier blijven de plannen uit. Ik heb net van de wethouder gehoord dat die er wel aan zitten te komen. Dat is de hoogste tijd wat de OPH betreft. Ik ga daar dadelijk op in als we het over het centrum hebben, want dan maak ik die koppeling nog. Dan ten aanzien van basis op orde en veiligheid.

We hebben het ook al eerder aangegeven. Ik hoop ook dat het college dat oppakt. Wij zijn echt voorstander van flexibele inzet van - ik noem het maar even in algemene zin - het veiligheidspersoneel. Dan heb ik het over boa's, politie, maar ook het ambtenarenkorps. Ga daar zo flexibel mogelijk mee om, zodat we wat dat betreft een adequate invulling krijgen ten aanzien van het veiligheidsgevoel van mensen in onze stad. Daar hoort ook de samenwerking in Parkstad bij rondom de randgemeenten. En dan als laatste rondom basis op orde, de betrokkenheid van burgers. We weten dat het burgerberaad in ontwikkeling is. Het duurt wel erg lang, moet ik eerlijk zeggen. Maar goed, we gaan ervan uit dat dit dadelijk ook concreet wordt vormgegeven. Daarnaast denk ik dat het ook heel erg belangrijk is dat wij steeds meer merken, met name in de wijken, dat de kwetsbare groepen baat hebben bij voldoende ondersteuning, met name door vrijwilligers. Wij missen een hele duidelijke visie op hoe je eigenlijk dat hele vrijwilligerskorps kunt opkrikken, met name kwantitatief, uiteraard ook kwalitatief. Is dat nou niet een opgave voor de gemeente samen met de buurtorganisaties om daar eens even de koppen voor bij elkaar te steken en te kijken hoe je daar uiting aan kan geven? Voorzitter.

Als laatste op het gebied van basis op orde denk ik dat het ook belangrijk is dat we ervoor zorgen dat we voldoende woonfaciliteiten in de wijken kunnen garanderen en dan met name ook voor zeer zeker de oudere doelgroep. En uiteraard natuurlijk ook voldoende aandacht voor kwetsbare ouderen. In dat kader heeft collega Adriane Keulen recent ook een aantal concrete vragen gesteld over lopende projecten. Dan de tweede opgave, de bestaanszekerheid. Heerlen gaat er prat op een sociale gemeente te zijn. Dat is ook terecht. Laat dat duidelijk zijn. Dat onderschrijft ook de OPH. Maar we moeten wel oppassen dat we niet te zeer de verhouding van repressie naar proactiviteit... We moeten de balans goed in evenwicht houden. Wij zien met name nog te weinig van die proactiviteit. We zien goede aanzetten in bijvoorbeeld het project Heerlen-Noord, maar het accent - dat zie je ook in dit document staan - ligt heel erg veel op de regelingen. We hebben het er net al even over gehad. De Fit en Funregeling wordt nog een keer genoemd. Dat zijn allemaal extra regelingen, zoals de maatregelen, die heel vaak ook gewoon terecht zijn. Laat dat duidelijk zijn. Ik zeg echt niet: weg ermee. Dat is absoluut niet de bedoeling. Maar we zouden het accent ook wat meer naar de voorkant moeten leggen en moeten toewerken naar de eigen verantwoordelijkheid van mensen.

De heer Reijnders, SP (interruptie) Het ligt misschien aan mij, maar ik snap het niet helemaal. Kunt u een concreet voorbeeld geven van wat u bedoelt met proactief, meer aan de voorkant en andere accenten. Kunt u eens een voorbeeld geven? De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen Ten aanzien van de proactiviteit zie je al heel goede voorbeelden die zich voordoen in het kader van Heerlen-Noord. Dat begint al op de basisscholen, om kinderen in een rijkere schooldag te voorzien. Om

Pagina 34/110 kinderen ook al maatschappelijk meer betrokken te maken. Het aanpassen van de leefomgeving is ook heel belangrijk. Er zijn nu goede aanzetten die met corporaties worden gedaan. Dat zijn allemaal zaken die er aan de voorkant toe moeten leiden dat mensen zich sociaal beter zelfstandig zouden moeten kunnen redden. Dat zijn al heel goede voorbeelden. De heer Reijnders, SP (interruptie) Ik ben het daar zeer mee eens, maar daarmee concludeer ik ook een beetje dat u eigenlijk zegt: ze zijn er niet. U noemt twee voorbeelden van dingen die we doen, dus eigenlijk doen we het hartstikke goed concludeer ik dan. De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen Dat zijn inderdaad goede aanzetten. Alleen, als ik naar de kaderbrief kijk, dan zie ik dat het accent met name ligt op het uitvoeren van de sociale regelingen. Ik vind dat het accent ook veel meer naar de voorkant zou moeten gaan. Dat is het punt dat ik daarmee wil maken. Dan is het natuurlijk ook nog eens een keer zo dat in datzelfde kader van bestaanszekerheid we natuurlijk niet alleen maar te maken hebben met mensen die aan de onderkant van de maatschappij moeten zien te overleven. Het is ook goed dat we daar ondersteuning aan geven. Maar laat ook duidelijk zijn, we hebben nog met meerdere doelgroepen in onze stad te maken. Ook die mensen hebben voldoende ondersteuning nodig.

Dan heb ik het ook over ondernemers en over mensen met een midden en een hoger inkomen. Voorzitter. Het laatste punt is de opgave Centrum Heerlen. Wij lopen over van ambitie. Dat is goed. Het is goed dat we ambitieus zijn. Alleen vraag ik me het volgende af. Ik maak dan toch weer even het linkje naar wat ik net heb gedaan. De huidige projecten zoals ze er allemaal op staan met de miljoenen die daaraan gekoppeld zijn. Als voorbeeld noem ik het project Landsfort Herle. Daar hebben wij in de raad al een investeringskrediet voor afgesproken van 1,9 miljoen. In de forecast van het project - het geld dat volgens de huidige prognose nodig is - wordt uitgegaan van 5,3 miljoen. Ik kan me voorstellen dat daar voor een groot deel subsidies moeten worden gevonden. Maar waar hebben we het over? We hebben het over miljoenen voor dit project en dat in relatie tot volgens de OPH nog veel belangrijkere projecten als zijnde de ontwikkeling van het Willemskwartier en Hoensbroek Centrum. Ik vraag ook echt af hoe dat nu eigenlijk past binnen het beleid van de coalitie. Dat zijn echt projecten die bijdragen aan betere sociale omstandigheden in Heerlen-Noord. Hoe verhoudt zich dat ten opzichte van de investeringen die we in het centrum moeten doen? Ik zeg het maar even zoals het eigenlijk is in onze ogen.

Dat project Landsfort Herle is allemaal leuk en aardig, geschiedkundig misschien ook nog wel redelijk interessant, maar eigenlijk in relatie tot al die andere belangrijke opgaven vinden wij het een onzinnig project. Als laatste in het kader van de ontwikkeling van het centrum Heerlen - dat gaat ook over de centen - het is al eerder genoemd, het risico met betrekking tot het project Hogeschool Zuyd naar de Promenade halen. Er is nog niet eens een intentieovereenkomst gedeeld met deze raad. Er is door de heer ... Leers. Hoe kan ik die naam nou vergeten? Er is door de heer Leers diverse keren naar gevraagd. Die ligt er nog niet eens. Laat staan dat er een risicoanalyse is gemaakt. Want wat gaat er gebeuren als dadelijk onverhoopt de Hogeschool Zuyd zegt: ondanks dat we in eerste instantie hebben aangegeven best wel graag met elkaar te willen samenwerken op die locatie, hebben wij toch besloten om bijvoorbeeld op de huidige locatie te blijven of de locatie te verplaatsen naar bijvoorbeeld Maastricht. Wat betekent dit dan voor de investeringen die nu al zijn gedaan en straks nog worden gedaan door de gemeente Heerlen, het aankopen van vastgoed en de risico's die daaraan gekoppeld zijn. Als Hogeschool Zuyd dadelijk zegt 'tot ziens', wat gebeurt er dan met al dat vastgoed? Dan zitten we daarmee in de maag.

Dat zal er dadelijk wel mogelijk een projectontwikkelaar op de proppen komen die zegt: ik heb een heel leuk projectje, maar wel voor 30% van de normale prijs. Dat risico is veel te groot. De heer Leers, Hart-Leers (interruptie) Voorzitter. Via u een interruptie aan ... Ik ben even de naam kwijt van u, meneer De Groot. Het ook u inmiddels vernomen dat er gecommuniceerd wordt naar pandeigenaren in het gedeelte van de Promenade

Pagina 35/110 dat er een tijdshorizon van een jaar of tien wordt geschetst voordat men mogelijk tot realisatie van dat plan over gaat? Zo ja, welke betekenis heeft dat voor hetgeen u net vertelde over al hetgeen men van plan is aangaande Hogeschool Zuyd naar het centrum? De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen Als dat zo is, dan is dat nog een keer een extra argument om heel kritisch te zijn op deze plannen. Te meer daar wij ook vernomen hebben dat intern bij de Hogeschool Zuyd, ondanks het enthousiasme van de wethouder en de bestuurder die hier in de commissie heeft gesproken - zo van: 'we zijn zo goed bezig in de samenwerking met elkaar' - dat er ook wel geluiden zijn vanuit de Hogeschool Zuyd dat er op dit moment echt wordt gedacht aan primair toch weer te gaan investeren op de huidige locatie en dat de gesprekken met de gemeente Heerlen iets is voor de verre toekomst. Dat stemt mij en onze partij niet gerust. Als we het dan hebben over hoe we dadelijk moeten omgaan met de Begroting 2024, dan zouden wij dit graag aan het college willen meegeven om hier nog eens heel goed over na te denken en na te gaan of deze aanpak de risico's waard is. Voorzitter. Als laatste. Nogmaals, het centrum van Heerlen is hartstikke belangrijk, maar wij zeggen ook dat ook die andere wijken minstens zo belangrijk zijn.

Als je het dan letterlijk hebt over het centrum, dat is de huiskamer, de hoeskamer. Daar hebben wij wel wat mee. Maar laten we wel wezen, een huis bestaat niet alleen uit een hoeskamer. Daar zijn ook nog andere onderdelen minstens zo belangrijk in. Laten we wat dat betreft ons niet alleen maar op die opgave centrum Heerlen focussen. Voorzitter. Als laatste dan ook met name die financiële risico's, zoals de Hogeschool Zuyd. We hebben de slechte voorbeelden recent gezien: Floriade Almere, centrumplan Arnhem. Dat heeft tot miljoenen verliezen geleid in die gemeenten. Als we een inschatting moeten maken van risico's, dan vind ik wel dat we daar niet alleen vanuit het college maar ook als geheel in deze raad een verantwoordelijkheid hebben om daar goed met elkaar over in debat te gaan en elkaar ook recht in de ogen te kijken, zo van dit doen we wel en dit doen we niet. Dank u. De voorzitter Dank u wel. Mevrouw Schreurs. Mevrouw Schreurs, Partij Hoensbroeks Belang Dank u wel, voorzitter. Zoals verwacht, sluit een heel aantal punten aan bij wat de OPH net heeft gebracht. Maar wij gaan het natuurlijk weer hebben over Hoensbroek Centrum. Met alle respect voor alle projecten die lopen.

Op de een of andere manier krijgen we het wel voor elkaar om zeer grote bedragen van tevoren voor centrumplannen te reserveren en al heel snel een plan op tafel te gooien, maar over Hoensbroek Centrum - dat wij al vanaf het coalitieakkoord op de agenda hebben staan - staat nog geen woord van op papier. Dan krijgen we in eerste instantie als antwoord: we komen met een procesvoorstel en daar willen we wel iets voor regelen. Wij vragen daar net naar en dan krijg ik als antwoord: we zullen procesbedragen gaan reserveren. Dat is gewoon te weinig komt niet tegemoet aan hetgeen wij hebben afgesproken. We hebben afgesproken dat er een concreet plan van aanpak en ook een implementatie gaat komen. Ik wil dus een zwaardere toezegging hebben van de wethouder dan alleen maar: we gaan wat procesbedragen reserveren. Zeker ook gezien de discussie die net werd gevoerd over alle lasten en de financiële staat breed van onze stad. Daar heb ik als Hoensbroekse partij heel sterk het gevoel dat Hoensbroek hier het kind van de rekening dreigt te gaan worden en dat er wederom niets gebeurt in Hoensbroek Centrum. Dus ik wil hier echt een hardere toezegging van het college hebben dat we in 2024 ook echt aan de slag gaan en dat er geld voor wordt gereserveerd.

En niet dat het tot een keuze moet gaan komen - net was het Landsford Herle, maar daar kunnen ook andere projecten worden genoemd - en er weer niet wordt gekozen voor de aanpak van Hoensbroek Centrum. Voor ons is dat dus een heel harde. De heer Janssen, Jongerenpartij Heerlen (interruptie)

Pagina 36/110 Ik kan ontzettend meevoelen met mevrouw Schreurs. Wij hebben dat ook tot in den treure benoemd. Ik vraag mij het volgende ook oprecht af. U bent onderdeel van die coalitie. Het college zit daar. Ik heb de SP en het CDA geen woord over Hoensbroek Centrum of het Willemskwartier horen zeggen ten aanzien van die kaderbrief. Ik sta echt gewoon te klapperen met mijn oren. Ik denk: zijn ze niet bij die commissievergadering geweest? Hebben ze dat niet tot zich genomen? Alhoewel wij het zeker niet altijd eens zijn met de SP, heb ik de SP wel leren kennen als een partij die echt midden in die wijken aan de gang is. Ik kan het dan ook niet helemaal rijmen waarom zij simpelweg niet ook die ambitie uitspreken. Kunnen ze mij een keer uitleggen waarom zij daar ... De voorzitter Ik neem aan dat u hiermee uw eerste termijn meteen klaar heeft. De heer Janssen, Jongerenpartij Heerlen (interruptie) Nee, nog lang niet. De voorzitter Jammer. U interrumpeerde mevrouw Schreurs en gaat op andere partijen zitten. Ik vind het prima, maar ik vind het echt een betoog voor de eerste termijn als ik heel eerlijk ben, want nu krijg ik reacties hierop. Nee? De heer Reijnders, SP (interruptie) Ik had wel een interruptie, maar dat was voordat de heer Janssen mevrouw Schreurs ging interrumperen en vanalles over de SP kwijt wilde. Maar ik ga me even richten op mevrouw Schreurs. De voorzitter Prima.

Graag. De heer Reijnders, SP (interruptie) Ik ben overigens niet zo somber als u. We zijn een jaar ver en volgens mij staan er heel duidelijke plannen in het coalitieakkoord over Hoensbroek Centrum. Maar ik snap ook dat u daarvoor staat en dat u daar graag wat wil zien. Ik zou graag een voorstel willen doen. Misschien eerst aan u en dan doen we dat misschien samen naar het college. Bij het Willemskwartier hebben we een prachtige visie voorgeschoteld gekregen. Daar hebben we allemaal wat van kunnen vinden. Dat helpt ook om dan geur en kleur te geven aan een uitvoeringsplan of een plan van aanpak. Zou het niet heel goed zijn als het college vandaag een toezegging doet over een visie binnen afzienbare termijn. Vanuit die visie krijgen we allemaal wat gevoel bij welke richting het op gaat. Dan kunnen we daarna naar de uitvoering. Is dat wat, mevrouw Schreurs? Mevrouw Schreurs, Partij Hoensbroeks Belang Ik kan mij daar natuurlijk bij aansluiten, maar dan wel al een visie in het najaar en dan een aanpak reservering van bedragen voor 2024. Dus het wordt echt tijd dat we hier aan de slag gaan met een aantal zaken en dat er ook geld wordt gereserveerd voor de aanpak van Hoensbroek Centrum. Dat willen we ook meegeven voor de begroting van 2024. De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen Ik sluit even aan op het voorstel van de heer Reijnders. Dat is prima wat de OPH betreft.