Begroting 2025 versie 26-9-2024__155634__
Tekst van het document
Nieuwe wettelijke mogelijkheden worden benut en het beleid wordt actueel gehouden. We dragen ook bij aan het RIK-P en Interventieteam Parkstad, die werken aan de thematische aanpak van ondermijnende criminaliteit in de regio. De Wet Bibob wordt gebruikt om te voorkomen dat gemeentelijke besluiten, subsidies en vastgoedtransacties door criminelen worden misbruikt. We zetten barrières op tegen uitbuiting, waarschuwen mogelijke slachtoffers en bieden nazorg in samenwerking met diverse instanties. Integrale controles richten zich op het signaleren en beëindigen van illegale prostitutie. We verbeteren ook de aanpak van huiselijk geweld en voeren de Wet tijdelijk Huisverbod verder uit. We faciliteren demonstraties zonder de openbare orde en veiligheid uit het oog te verliezen en verbeteren interne processen om organisatoren beter van dienst te zijn.
44
De aanpak van woon-, geluid-, drugs- en jeugdoverlast wordt voortgezet met gebruik van wettelijke mogelijkheden, inclusief de Wet goed verhuurderschap. We volgen nauwgezet het in juni 2024 gestarte Experiment gesloten coffeeshopketen, waarbij in Heerlen alleen nog maar gereguleerde hennep en hasjiesj verkocht mag worden. En enkel nog aan ingezetenen. Een mogelijke toename van illegale straathandel monitoren en pakken we hard aan. Voor evenementen treffen we veiligheidsmaatregelen in overleg met organisatoren en hulpdiensten. Geprioriteerde evenementen worden na afloop geëvalueerd en overtredingen worden aangepakt volgens het nieuwe evenementensanctiebeleid. Buurtbemiddeling wordt in alle buurten van Heerlen geïmplementeerd om beginnende overlast vroegtijdig aan te pakken. We verhogen de bewustwording en weerbaarheid tegen digitale criminaliteit met preventieve interventies en blijven professionals trainen in het herkennen en aanpakken van radicalisering. Toezicht en handhaving richten zich op de openbare ruimte, constructieve veiligheid, brandveiligheid, veiligheid bij evenementen en horecabedrijven. Ook bieden we goede uitrusting en opleidingsmogelijkheden aan medewerkers aan. We besteden de vervanging van camera’s en de portofoons dit jaar aan.
Over welk bestaand beleid beschikken we om dit te realiseren? • Algemene Plaatselijke Verordening (APV); • Kadernota Leefbaarheid en Veiligheid 2024 – 2027; • Evenementenbeleid facilitering en locaties; • Damoclesbeleid Heerlen (2024); • Verordening bestuurlijke boete handhaving overlast in de openbare ruimte 2024; • Beleidsregels dwangsommen straathandel drugs en meevoeren inbrekerswerktuigen; • Horecasanctiebeleid; • Beleidsregels beoordeling norm slecht levensgedrag; • Beleidsregels verdeling exploitatievergunningen coffeeshops Heerlen; • Coffeeshopbeleid Heerlen (2024); • Handhavingsbeleid Digitaal Opkopers Register Heerlen 2019; • Sanctiebeleid Heerlen - (illegale) seksinrichtingen, escortbedrijven en thuisprostitutie; • BIBOB-beleid; • Handhavingsbeleid Experiment gesloten coffeeshopketen; • VTH-Beleid Omgevingsrecht 2023-2026, Alcoholwet en APV met betrekking tot Wet op de kansspelen en terrasvergunning); • Plan van Aanpak Preventie met Gezag (2022). Wat gaat dat kosten? KT Veiligheid Rekening Bijgestelde Begroting begroting
Lasten Baten Totaal
2023 -8.378 792 -7.586
2024 -9.684 3.220 -6.463
Bedragen x € 1.000
45
2025 -6.951 1.092 -5.859
Meerjarenraming
2026 -6.699 261 -6.438
2027 -6.907 261 -6.646
2028 -6.848 261 -6.587
Welke investeringen gaan we daarvoor doen? Omschrijving
Begroting 2025
Migratie camerasysteem handhaving
Meerjarenraming 2026
2027
2028
1.221
Parkeerapparatuur
75
Bodycams
50
Totaal
1.296
Bedragen x € 1.000
46
0
50
0
2.1.2 Programma Verkeer en vervoer Portefeuillehouder: Marco Peters Wat willen we bereiken? Binnen het programma ‘Verkeer en vervoer’ leggen we deze MBP-periode de nadruk op het optimaliseren van de multimodale bereikbaarheid, maar vooral op het verbeteren van de verkeersveiligheid. Dit laatste heeft deze coalitieperiode de allerhoogste prioriteit, waarbij er – conform de Mobiliteitsvisie ‘Heerlen in Beweging’ – gestreefd wordt naar 0 ernstige verkeerslachtoffers per jaar. Hieronder vallen onder andere het verkeersveilig inrichten van onze infrastructuur en het verbeteren van de fietsinfrastructuur. In lijn met de landelijke aanpak ‘Strategisch Plan Verkeersveiligheid’ zetten we in op de verbetering van de verkeersveiligheid via een risicogestuurde aanpak. Deze verkeersveiligheidsaanpak is niet langer alleen gericht op het verbeteren van locaties waar ongevallen hebben plaatsgevonden, maar juist op het voorkomen van ongevallen. In het ‘Uitvoeringsprogramma Mobiliteit’ hebben we als doel opgenomen dat het aantal verkeersslachtoffers op de gemeentelijke wegen in 2024 maximaal 45 bedraagt, maar daarnaast streven we er naar om o.a. de snelheid(soverschrijdingen) op de Heerlense wegen – zowel op 30 km/uwegen als op 50 km/u-wegen – tot een bepaald maximum te beperken en het verkeersveiligheidsgevoel bij de burgers te vergroten.
Ook willen we een continuïteit leggen in de aanpak om schoolomgevingen verkeersveiliger te maken. Door een combinatie van infrastructurele aanpassingen, gedragsbeïnvloeding en bewustwording willen we de leerlingen (alsook hun ouders) en het schoolpersoneel meenemen op weg naar het uiteindelijke doel: een autoluwe en veilige schoolomgeving. Aanvullend op de verkeersveiligheidsaanpak zetten we in op het stimuleren van duurzame vervoerswijzen. Hiermee bevorderen we tevens de leefbaarheid en gezondheid. Wat mag dat kosten?
47
Programma 2 - Verkeer en vervoer Rekening Bijgestelde Begroting begroting
Lasten Baten Totaal saldo van baten en lasten Toevoeging reserves Onttrekking reserves Resultaat
2023 -14.929 2.750 -12.179 -1.014 0 -13.194
2024 -16.173 1.697 -14.476 0 0 -14.476
2025 -16.491 1.783 -14.707 0 0 -14.707
Meerjarenraming
2026 -17.189 1.799 -15.391 0 0 -15.391
2027 -17.263 1.799 -15.464 0 0 -15.464
2028 -17.399 1.799 -15.600 0 0 -15.600
Bedragen x € 1.000
Specificatie kernthema's (saldo) Rekening Bijgestelde Begroting begroting
Mobiliteit Wegen, straten en pleinen Bestemming Totaal
2023 -407 -11.772 -1.014 -13.194
2024 -407 -14.068 0 -14.476
2025 -486 -14.221 0 -14.707
Meerjarenraming
2026 -484 -14.907 0 -15.391
2027 -481 -14.983 0 -15.464
2028 -451 -15.149 0 -15.600
Bedragen x € 1.000
Risico’s • De registratiegraad van de verkeersongevallen is de laatste jaren aanmerkelijk verbeterd. Toch is het niet altijd mogelijk om een goede vergelijking te maken met voorgaande jaren. Een onderschatting van het verkeersveiligheidsbeeld kan hierdoor optreden. Beleidsindicatoren
Verkeer en Vervoer
Beleidsindicatoren
48
Kernthema Mobiliteit Wat gaan we ervoor doen om de gewenste maatschappelijke effecten te bereiken? Een veilige, multimodale bereikbaarheid is essentieel voor de ontwikkeling van een sociale, duurzame, levendige en economisch vitale stad. Binnen het kernthema mobiliteit ligt de nadruk op het verbeteren van verkeersveiligheid en het optimaliseren van duurzame netwerken zoals openbaar vervoer en fiets. Dit doen we volgens onze mobiliteitsvisie ‘Heerlen in beweging’. In 2025 zetten we onze huidige werkwijze met adaptieve jaarplannen voort om onze programmadoelen te realiseren. Het jaarplan 2025 richt zich op de volgende beleidslijnen: Verkeersveiligheid Op basis van het Verkeersveiligheidsplan Heerlen werken we aan het veiliger inrichten van de infrastructuur. Het Verkeersveiligheidsplan Heerlen gaat uit van de risicogestuurde aanpak zoals opgenomen in het leidende landelijke Strategisch Plan Verkeersveiligheid 2030. In 2025 vervolgen we de regionale samenwerking op gebied van verkeerseducatie en werken we verder aan een gemeenschappelijke handhavingsstrategie. Het regionaal opgestelde adviesnetwerk ‘30 km/h tenzij’ levert de input voor de benodigde aanpassingen aan onze wegcategorisering. In 2025 continueren we onze pilots met betrekking tot de invoering van de GOW 30 (gebiedsontsluitingsweg met een maximale snelheid van 30 km/u).
Naast de verkeersveiligheidsaanpak rond basisscholen, die wordt uitgevoerd via het project TrapStepStap Challenge, waarbij we verkeersknelpunten aanpakken en schoolzones uniform inrichten richten we ons in 2025 ook op het verbeteren van de verkeersveiligheid voor het voortgezet onderwijs. Leefbaarheid Op basis van de resultaten van de uniforme parkeeraanpak in de woonwijken (en de daarin opgenomen prioritering van wijken) werken we gestructureerd aan het terugdringen van de hoge parkeerdruk. Duurzame netwerken Samen met de provincie Limburg en Arriva werken we aan een toekomstbestendig, betrouwbaar en aantrekkelijk OV-systeem, inclusief voor- en natransport. De lobby voor de IC-verbinding Randstad – Heerlen – Aachen wordt voortgezet in 2025. We onderzoeken samen met de stadsregio Parkstad de mogelijkheden voor mobiliteitshubs. Op basis van het fietsplan verbeteren we fietsroutes en ontbrekende schakels. Doorontwikkeling Samen met de provincie Limburg en aangesloten gemeenten stellen we een regionaal jaarplan mobiliteit 2025 op. Dit plan behandelt samenwerking op het gebied van verkeersveiligheid, handhaving, gedragsbeïnvloeding/verkeerseducatie en openbaar vervoer. Daarnaast werken we gezamenlijk aan het versterken van de regionale uitvoeringskracht in Zuid Limburg.
De maatregelen en beleidslijnen voor 2025 zijn gericht op het verbeteren van de mobiliteit en verkeersveiligheid in Heerlen, met als doel een sociale, duurzame, levendige en economisch vitale stad te creëren. De komende jaren zullen we op deze mobiliteitsaspecten blijven investeren.
49
Over welk bestaand beleid beschikken we om dit te realiseren? • Mobiliteitsplan Limburg “Slim op weg naar morgen” 2018; • Mobiliteitsvisie Zuid-Limburg 2020; • ‘Visie op Mobiliteit’ Parkstad 2020; • Mobiliteitsvisie ‘Heerlen in Beweging’ 2019; • Parkeernota ‘Visie en Ambitiedocument’ 2016; • Fietsplan Heerlen ‘Van Autostad Heerlen naar fietsstad Heerlen’ 2022; • Nota Mobiliteitsnormen Heerlen 2023; • Verkeersveiligheidsplan Heerlen 2024. Wat gaat dat kosten? KT Mobiliteit Rekening Bijgestelde Begroting begroting
Lasten Baten Totaal
2023 -423 15 -407
2024 -407 0 -407
Bedragen x € 1.000
50
2025 -486 0 -486
Meerjarenraming
2026 -484 0 -484
2027 -481 0 -481
2028 -451 0 -451
Kernthema Wegen, straten en pleinen Wat gaan we ervoor doen om de gewenste maatschappelijke effecten te bereiken? Bewonersbetrokkenheid We helpen bewoners die zelf ideeën hebben om een prettige verblijfskwaliteit te creëren, waardoor de buurten meer charme uitstralen. Ook blijven we bewoners, scholen en andere maatschappelijke organisaties faciliteren die de strijd tegen zwerfafval willen aangaan. Dit doen we o.a. door het leveren van materialen, zoals afvalgrijpers en afvalzakken. Hierbij steekt onze mascotte Pancras (Heerlen Schoon) de handen uit de mouwen. Verder blijven wij initiatieven van bewoners ondersteunen in de openbare ruimte. Het versterkt eveneens het eigenaarschap en de sociale cohesie in de buurt. Hierdoor voelen bewoners zich minder anoniem, waardoor ze zich eveneens veiliger en prettiger voelen in hun buurt. Mooie buurten We maken niet alleen het centrum aantrekkelijker, maar ook de buurten hebben onze volste aandacht. Zo kijken we kritisch naar beeld verstorende elementen die de uitstraling van wegen, straten en pleinen negatief beïnvloeden. U kunt denken aan lelijke ijzeren hekken en het woud van borden en paaltjes dat in de loop der jaren is ontstaan. Daar waar deze een functie hebben, zetten we er – daar waar mogelijk - iets mooiers in de plaats voor terug. Denk bijvoorbeeld aan een groene heg of kleurrijke beplanting.
Daar waar zaken geen functie meer hebben, halen we het weg, omdat dit in de huidige situatie een rommelige indruk geeft. Zo maken we de uitstraling rustiger en brengen we tegelijkertijd meer fleur en kleur aan. Onderhoud De netheid van de openbare ruimte blijft onze prioriteit houden, omdat dit een basisvoorwaarde vormt voor een prettige buurt. In voorgaande jaren hebben we daarom extra geïnvesteerd in de bestrijding van onkruid en het onderhoud van het groen. Uit onze kwaliteitscontroles blijkt dat dit heeft geleid tot een zichtbaar beter resultaat. We gaan nu ook de medewerking van bewoners vragen om hun auto weg te zetten als er onkruid wordt bestreden. Hierdoor houden we de goten netjes, daar waar we er voorheen vaak niet bij konden. Door een extra inzet van reguliere groenaannemers en een herverdeling van werk, wordt bovendien de ureninzet van Werk voor Heerlen in Heerlen Noord versterkt. Handboek openbare ruimte We werken in 2025 aan het Handboek Openbare Ruimte. Hier vertalen we de waarden van de Visie Waardevolle Buitenruimte naar concrete uitvoeringsregels op straatniveau. Zo borgen we dat de wegen, straten en pleinen smaakvol zijn ingericht met een hoge kwaliteitsuitstraling. Hierdoor brengen we meer charme in de buurten, waardoor bewoners en bezoekers hier graag zijn.
Over welk bestaand beleid beschikken we om dit te realiseren? • Visie Waardevolle buitenruimte; • Nota Wegverhardingen 2023-2027; • Beheerplan Civieltechnische kunstwerken 2023-2027; • Groenbeleidsplan; • Stedelijk plan schoonhouden; • Klimaatadaptatiestrategie Parkstad Limburg; • Beleidsplan openbare verlichting; • Watertakenplan Gemeente Heerlen; • Programma Duurzaamheid.
51
Wat gaat dat kosten? KT Wegen, straten en pleinen Rekening Bijgestelde Begroting begroting
Lasten Baten Totaal
2023 -14.507 2.735 -11.772
2024 -15.766 1.697 -14.068
2025 -16.005 1.783 -14.221
Meerjarenraming
2026 -16.705 1.799 -14.907
2027 -16.782 1.799 -14.983
2028 -16.948 1.799 -15.149
Bedragen x € 1.000
Welke investeringen gaan we daarvoor doen? Omschrijving
Begroting 2025
Meerjarenraming 2026
2027
2028
Mobiliteitsvisie Heerlen in beweging
2.113
1.500
IBOR
1.720
1.892
1.720
1.720
Actieplan fiets
1.000
Civieltechnische kunstwerken
537
217
698
562
Verkeersregelinstallaties
470
280
415
280
Openbare verlichting vvi masten
209
188
188
188
Openbare verlichting vvi armaturen
26
79
79
79
6.076
4.156
3.100
2.829
Totaal Bedragen x € 1.000
52
2.1.3 Programma Economie Portefeuillehouders: Martin de Beer, Casper Gelderblom, Marco Peters Wat willen we bereiken? We willen een welvarende stad zijn, waar iedereen een goed bestaan voor zichzelf kan opbouwen. Daarvoor werken we aan twee zaken: a) sterke economische clusters, waar ondernemingen goed kunnen gedijen (ondernemerschap) en die een goede voorzieningenstructuur vormen (leefbaarheid); b) het oplossen van de zogenaamde mismatch op de arbeidsmarkt waarbij de vraag en het aanbod van arbeid onvoldoende op elkaar aansluiten. Een gezonde economische structuur bestaat uit sterke, aantrekkelijke voorzieningenclusters en werklocaties. De leegstand en versnippering vraagt om een duurzame aanpak, samen met onze partners in Parkstad en Zuid-Limburg. Daarbij blijft het verbreden van de economische basis een punt van aandacht: we willen graag dat deze breed genoeg is om ook in tijden van tegenslag weerbaar te zijn en overeind te blijven. Ook de arbeidsmarkt in onze regio is niet goed in balans: er staan nog steeds te veel van onze inwoners langs de kant die geen baan kunnen vinden, terwijl tegelijkertijd onze bedrijven niet aan de juiste mensen kunnen komen. Er is dus een verschil tussen de kwalificaties van werkzoekenden en de vraag van werkgevers. Dit verschil is het gevolg van technologische, economische en demografische ontwikkelingen.
Bij het aantrekken van werkgelegenheid zetten we in op banen die aansluiten bij de kwalificaties van onze inwoners én op banen die op de langere termijn onze economische structuur verbeteren en de welvaart vergroten. Daarvoor zetten we in op een betere profilering van drie belangrijke sectoren: de medische logistiek, de smart services (met onze eigen Brightlands Smart Services Campus) en leisure (horeca en detailhandel). Daarnaast is het onze ambitie om in Heerlen de clusters bouw, techniek en zorg te versterken. Dit doen we mede in relatie tot de regionale arbeidsmarkt. We zetten in op het verzilveren van de economische kansen die de energietransitie en de circulaire economie bieden. Daarbij hebben we speciale aandacht voor de circulaire bouw en techniek. Binnen Zuid-Limburg werken we samen aan economische structuurversterking in de Economische Samenwerking Zuid-Limburg. Voor het onderwerp onderwijs-arbeidsmarkt vervullen wij de trekkersrol. Hier zetten we ons nadrukkelijk in om de genoemde mismatch op de arbeidsmarkt vanuit economisch perspectief samen met onze partners aan te pakken. We zijn ons ervan bewust dat we onze economische opgaven niet als overheid alleen opgelost krijgen. Zeker niet in een tijd waarin de landelijke economie en zelfs de wereldeconomie het moeilijk heeft door geopolitieke veranderingen.
Toch vragen onze specifieke regionale opgaven om blijvende aandacht en inzet. Daarom gaan we actief de dialoog aan met inwoners, ondernemers, bedrijven, maatschappelijke organisaties en kennisinstellingen om samen toekomstbestendige oplossingen te vinden. Heerlen ambieert een kenniseconomie waarin voor burgers voldoende banen op alle niveaus bereikbaar zijn. Het realiseren van ‘brede welvaart’ is en blijft daarbij het uitgangspunt. Het college zet zich in voor het bevorderen van buurtvoorzieningen die bijdragen aan de leefbaarheid en sociale cohesie in de wijken. Door samen te werken met lokale partijen en flexibel in te spelen op de behoeften van bewoners, zetten we ons in voor een passend aanbod aan diensten en ontmoetingsplekken. We blijven onderzoeken waar aanvullingen nodig zijn en faciliteren initiatieven die de gemeenschapszin versterken.
53
Wat mag dat kosten?
Programma 3 - Economie Rekening Bijgestelde Begroting begroting
Lasten Baten Totaal saldo van baten en lasten Toevoeging reserves Onttrekking reserves Resultaat
2023 -9.218 1.998 -7.221 -406 1.691 -5.935
2024 -7.939 1.399 -6.540 -200 200 -6.540
2025 -7.766 1.206 -6.560 -200 424 -6.336
Meerjarenraming
2026 -7.320 905 -6.415 -200 200 -6.415
2027 -7.302 905 -6.396 -200 200 -6.396
2028 -7.302 905 -6.396 -200 200 -6.396
Bedragen x € 1.000
Specificatie kernthema's (saldo) Rekening Bijgestelde Begroting begroting
Economie Economische promotie Bestemming Totaal
2023 -6.432 -788 1.286 -5.935
2024 -5.646 -894 0 -6.540
2025 -5.684 -876 224 -6.336
Meerjarenraming
2026 -5.553 -861 0 -6.415
2027 -5.540 -857 0 -6.396
2028 -5.540 -857 0 -6.396
Bedragen x € 1.000
Risico’s • Onvoldoende interne capaciteit (kwantitatief en kwalitatief) om de voorgenomen opgaves uit te voeren. • Onvoldoende (geschikte) ruimte op bedrijventerreinen, waardoor nieuwe bedrijven zich niet kunnen vestigen en bestaande bedrijven niet verder kunnen groeien. • Transformaties in het centrum, waardoor panden (kantoren, scholen etc.) steeds meer worden omgevormd naar woningen. Hierdoor hebben onder andere kleinschalige kantoorgebruikers en de creatieve industrie meer moeite omeen geschikte locatie in het centrum te vinden. • Krapte op de arbeidsmarkt, waardoor bedrijven weinig geschikt of gekwalificeerd personeel kunnen vinden. • Stikstofeisen die ontwikkelingen bemoeilijken. • Onzekerheden als gevolg van geopolitieke spanningen. 54
• Het elektriciteitsnetwerk in onze regio is vol en het stroomnetwerk is overbelast (netcongestie). Hierdoor zijn er geen nieuwe (bedrijfs)aansluitingen mogelijk en kunnen bestaande aansluitingen van grootverbruiker niet worden uitgebreid. Dit heeft gevolgen voor productieprocessen en de verduurzamingsopgave. • Bedrijven die onvoldoende inspelen op digitalisering en cybersecurity. Beleidsindicatoren
Economie NL
Beleidsindicatoren
Heerlen
55
Kernthema Economie Wat gaan we ervoor doen om de gewenste maatschappelijke effecten te bereiken? Voor het versterken van onze economische clusters en het verbeteren van de aansluiting tussen werkzoekenden en werkgevers, focussen we in 2025 op de 3 A’s: Acquisitie, Aanjagen en Activeren. We gebruiken de aanbevelingen uit het rapport Economische Analyse Parkstad Limburg hierbij als leidraad. Acquisitie We zetten ons Fonds Economische Structuurversterking (FES) in om de werkgelegenheid in onze economische speerpuntsectoren - smart services, medische logistiek en leisure - te versterken. Met een FES-bijdrage willen we bedrijven aantrekken, samenwerking stimuleren en de economische clusters versterken. In ons promotie- en acquisitieoverleg met regionale marktpartijen hanteren we duurzaamheid en circulariteit als speerpunten, samen met het bevorderen van inclusieve werkgelegenheid. Aanjagen Samen met kennisinstellingen en de Brightlands Smart Services Campus profileren we Heerlen als onderwijs- en onderzoeksstad. De vestiging van RWTH Universiteit Aken in het centrum van Heerlen dient als katalysator voor meer onderwijs en onderzoek, wat zorgt voor werkgelegenheid en dynamiek in het centrum. We zijn in gesprek met de Universiteit Maastricht om een gevarieerder aanbod van hoger onderwijs aan te bieden en de Admintechsector te ontwikkelen tot een volwaardig ecosysteem.
De Brightlands Smart Services Campus en AI-hub fungeren als leer- en experimenteeromgevingen voor financiële en administratieve dienstverlening. We formuleren een gezamenlijke samenwerkingsagenda met grote spelers om inhoudelijke samenwerking te bevorderen. We voeren de Zuid-Limburgse visie Vrijetijdseconomie 2030 verder uit, met focus op duurzame ontwikkeling van de vrijetijdssector. In 2025 werken we samen met Parkstad Limburg aan een dataportaal voor toerisme. De kantorenmarkt is in beweging, zowel kwantitatief als kwalitatief. In 2025 gaan we aan de slag met de uitkomsten van de uitgevoerde analyse van de kantorenmarkt in Heerlen en de regio. Samen met centrumondernemers streven we naar een levendig en toekomstbestendig centrum. Het verhaal van Heerlen en onze trots worden breder uitgedragen dan ooit tevoren. We hebben een nieuwe stadsmarketingaanpak en bijbehorende publiek-private marketingorganisatie opgericht, die het unieke verhaal en de bijzondere kwaliteiten van onze stad en onze inwoners, instellingen en ondernemers professioneel in de spotlight zet. Ook hier werken we samen met partners aan het versterken van de Heerlense identiteit en imago. Dat doen we door gerichte campagnes, evenementen en het betrekken van lokale ondernemers en inwoners bij de stadspromotie.
We behouden en versterken de aangewezen winkelclusters om de leefbaarheid te waarborgen door uitvoering te geven aan de geactualiseerde Structuurvisie Ruimtelijke Economie Zuid-Limburg (SVREZL). We stimuleren nieuw ondernemerschap met de regeling Ruimte voor Ondernemerschap, en via begeleiding door Stichting Streetwise en het Starterscentrum Limburg. Activeren Het hoge aantal openstaande vacatures in onze gemeente heeft ingrijpende gevolgen voor de economische structuur. Samen met het bedrijfsleven concretiseren we doelstellingen voor talentontwikkeling in de arbeidsmarkt. We faciliteren grensoverstijgende arbeidsmarktdienstverlening voor werkgevers, werkenden en werkzoekenden.
56
We behouden zoveel mogelijk basisvoorzieningen in de wijken en versterken bestaande winkelclusters om de leefbaarheid te waarborgen. In 2025 ontwikkelen we samen met maatschappelijke partners en marktpartijen initiatieven en experimenten voor basisvoorzieningen zoals pinnen, post en boodschappen. We faciliteren zowel vaste als mobiele oplossingen (zoals SRV-achtige wagens) en onderzoeken welke andere voorzieningen nodig zijn. Buurtpunten en gemeenschapshuizen worden ook meegenomen in deze experimenten. Daarnaast blijven we inzetten op samenwerking om ondernemerschap te stimuleren. Dit doen we samen met partijen als het Ondernemersfonds, Visit Zuid-Limburg, Stichting Streetwise en het Starterscentrum Limburg. De Economische Visie 2040 van het Ondernemersfonds Heerlen draagt bij aan de versterking van de economische structuur. Deze maatregelen en initiatieven voor 2025 zijn gericht op het versterken van economische clusters, het aanpakken van de mismatch op de arbeidsmarkt en het verbeteren van de leefbaarheid in onze wijken en buurten.
Over welk bestaand beleid beschikken we om dit te realiseren? • Omgevingsvisie Limburg 2021; • Structuurvisie Ruimtelijke Economie Zuid-Limburg (SVREZL) 2017; • Structuurvisie Parkstad Limburg 2009; • Uitvoeringsprogramma Retail Parkstad Limburg (2019); • Structuurvisie Heerlen 2035; • Nota Economie; • Kantorennota Heerlen; • Leegstand in breder verband; • Bidboek Urban Heerlen 2016-2020; • Ambitiedocument 2022; • Horecavisie Heerlen; • Uitvoeringsprogramma’s Economische Samenwerking Zuid-Limburg (ESZL); • Fonds Economische Structuurversterking (FES); • Visie Vrijetijdseconomie Zuid-Limburg (VTE) 2020; • Ontwikkelprogramma vrijetijdseconomie Parkstad Limburg. Wat gaat dat kosten? KT Economie Rekening Bijgestelde Begroting begroting
Lasten Baten Totaal
2023 -8.036 1.603 -6.432
2024 -6.682 1.036 -5.646
Bedragen x € 1.000
57
2025 -6.497 813 -5.684
Meerjarenraming
2026 -6.066 512 -5.553
2027 -6.052 512 -5.540
2028 -6.052 512 -5.540
Kernthema Economische promotie Wat gaan we ervoor doen om de gewenste maatschappelijke effecten te bereiken? Voor het genereren van gratis publiciteit voor onze stad zoeken we bij evenementen die in Heerlen georganiseerd worden - zoals de Parkstad Limburg Economy Award en de Dag van het MKB – partnerschap, samenwerking en aansluiting. Daarnaast organiseren we een Heerlen-Landgraaf Ondernemersdag. We nemen deel aan sectorspecifieke netwerken en beurzen, zoals Provada Amsterdam en Expo Real (in München). Daar waar mogelijk zetten we betaalde media gericht in om specifieke ondernemersdoelgroepen te bereiken. Daarnaast positioneren we het Ondernemershuis zowel online als offline. In het Ondernemershuis organiseren we themabijeenkomsten voor ondernemers. Samen met de gemeente Kerkrade, de Stadsregio Parkstad Limburg en een aantal bedrijven hebben we het initiatief genomen voor een langdurige samenwerking met als doel het versterken van de MedTech-sector Medlands Parkstad. We willen onze stad en regio namelijk aantrekkelijker maken voor talent. Op deze manier pakken we de mismatch op de arbeidsmarkt aan en wordt de sector steviger verankerd. Ook wordt onze economische structuur daardoor breder. Voor deze samenwerking hebben we een stichting opgericht die de komende jaren moet gaan bouwen aan een netwerk.
We haken ook aan op het programma Vestigingsklimaat, dat binnen de Economische Samenwerking Zuid-Limburg wordt opgezet. Een sterke gezamenlijke positionering van de economische kracht van Zuid-Limburg en een heldere profilering van de Heerlense speerpuntsectoren kan de impact van de economische promotie versterken. We willen nieuwe bedrijven verleiden om zich te vestigen in onze gemeente en hun daarbij begeleiden. We richten ons daarbij op bedrijven die: • Een positieve bijdrage leveren aan de sociaaleconomische ontwikkeling van Heerlen en de regio. • Aanvullend en van toegevoegde waarde zijn voor de ecosystemen en speerpuntsectoren, zoals de MedTech-sector en medische logistiek, de Smart Services-sector en leisure (horeca en detailhandel). • Gericht zijn op circulair en duurzaam ondernemen. Dat wil zeggen, bedrijven die investeren in en innoverend zijn in energievernieuwing. Het Fonds Economische Structuurversterking is de afgelopen jaren succesvol ingezet bij de ondersteuning van de acquisitie en groei van bedrijven in meerdere sectoren. CEVA Logistics, 24Rosa, Vebego en TecAlliance zijn hier voorbeelden van. Ook voor de komende jaren zal het Fonds Economische Structuurversterking worden ingezet voor het versterken van de lokale economie, het verbreden van het arbeidsaanbod en de koppeling met de Bovengrondse Vakschool.
Over welk bestaand beleid beschikken we om dit te realiseren? • Stadsmarketing; • Overig gelijk aan de begroting 2025 economie. Wat gaat dat kosten? KT Economische promotie Rekening Bijgestelde Begroting begroting
Lasten Baten Totaal
2023 -1.183 394 -788
2024 -1.256 363 -894
Bedragen x € 1.000
58
2025 -1.269 393 -876
Meerjarenraming
2026 -1.254 393 -861
2027 -1.249 393 -857
2028 -1.249 393 -857
2.1.4 Programma Onderwijs Portefeuillehouder: Jordy Clemens Wat willen we bereiken? We gaan samen met onze partners maximale onderwijskansen creëren voor alle kinderen en jongeren, in een veilige en gezonde schoolomgeving en in de buurt. Dit doen we door talentontwikkeling te stimuleren, achterstanden te bestrijden en ondersteuning te bieden daar waar nodig. Hiermee starten we op een zo jong mogelijke leeftijd, in een zo’n vroeg mogelijk stadium. Ook willen we dat jongeren hun schoolperiode succesvol afronden en zo min mogelijk voortijdig de school verlaten. We willen bereiken dat jongeren volwaardig, zelfbewust, zelfstandig en in goed welbevinden kunnen deelnemen aan de samenleving. Hiervoor is een goede samenhang tussen onderwijs, zorg, bedrijfsleven en overheid nodig. Met het onderwijs denken we mee over de ontwikkeling van beroepsonderwijs vmbo-mbohbo en stimuleren we dat jeugdigen opgeleid worden met een duurzaam perspectief op de (euregionale) arbeidsmarkt. Dit willen we ook voor volwassenen. Volwassenen met beperkte basisvaardigheden bieden we opleidingskansen waardoor ze economisch en maatschappelijk volwaardig zelfstandig kunnen functioneren in goed welbevinden. Tenslotte zijn er ontwikkelingen in de wijze waarop en waar jeugdigen onderwijs volgen. Dit heeft gevolgen voor de huisvesting.
Wij zorgen ervoor dat de schoolgebouwen voor het primair en voortgezet onderwijs niet alleen duurzaam, gezond en veilig zijn, maar ook geschikt zijn voor het faciliteren van de eisen die hedendaags onderwijs aan schoolgebouwen stelt. Het flexibel en multifunctioneel gebruik van de schoolgebouwen speelt hierin een belangrijke rol. Wat mag dat kosten?
59
Programma 4 - Onderwijs Rekening Bijgestelde Begroting begroting
Lasten Baten Totaal saldo van baten en lasten Toevoeging reserves Onttrekking reserves Resultaat
2023 -29.359 15.755 -13.604 -1.378 1.319 -13.663
2024 -24.606 10.303 -14.303 -2.118 1.036 -15.384
2025 -22.477 5.515 -16.962 -254 630 -16.585
Meerjarenraming
2026 -22.936 5.514 -17.422 -246 625 -17.043
2027 -21.536 5.514 -16.022 -239 619 -15.642
2028 -22.105 5.514 -16.591 -231 613 -16.209
Bedragen x € 1.000
Specificatie kernthema's (saldo) Rekening Bijgestelde Begroting begroting 2023 -13.604 -59 -13.663
Onderwijs Bestemming Totaal
2024 -14.303 -1.081 -15.384
2025 -16.962 377 -16.585
Meerjarenraming
2026 -17.422 379 -17.043
2027 -16.022 380 -15.642
2028 -16.591 382 -16.209
Bedragen x € 1.000
Risico’s • Rijksbudget volwasseneducatie/taalvaardigheid. • Aanbestedingen die niet passen binnen de beschikbare budgetten. • Stijgende bouwkosten door hogere prijzen van de bouwmaterialen en langere levertijden. • Stikstofproblematiek. • Bekostiging van onderwijshuisvesting met een (boven) regionaal karakter. Beleidsindicatoren
Onderwijs NL
Beleidsindicatoren
Heerlen
60
Kernthema Onderwijs Wat gaan we ervoor doen om de gewenste maatschappelijke effecten te bereiken? Taalstimulering bij jonge kinderen Op alle voorscholen (peuteropvang) en de meeste basisscholen nemen peuters en kleuters deel aan taalprogramma's. We monitoren het bereik en de resultaten van voor- en vroegschoolse educatie (VVE) en stimuleren afstemming tussen voorschool en basisschool. Ouders worden betrokken via VVE Thuis en de VoorleesExpress. Op basisscholen kunnen kinderen met een taalachterstand deelnemen aan schakelklassen en op verschillende scholen wordt een Jonge Kind Specialist ingezet. We blijven toezicht houden op de kwaliteit van peuter- en kinderopvang en handhaven waar nodig. Gemeentelijke Gezinsaanpak Geletterdheid Het Rijk nodigt ons uit om vanaf 2025 een gemeentelijke gezinsaanpak geletterdheid te hebben. Het doel is het doorbreken van de cyclus van laaggeletterdheid tussen de generaties. Het gezin is hierbij de vindplaats voor het opsporen van laaggeletterdheid bij ouders en het voorkomen van taalachterstand bij kinderen. We gaan bestaande initiatieven en beleid bundelen. Denk hierbij aan Kansrijke Start, Kansrijk van Start, onderwijsbeleid, bibliotheekbeleid en beleid voor basisvaardigheden en volwassenenonderwijs. Zo zorgen we met zo min mogelijk extra inzet voor een sluitende aanpak.
Inclusief onderwijs We streven ernaar dat elk kind zoveel mogelijk in de eigen buurt naar school kan gaan. Hierover maken wij afspraken met de samenwerkingsverbanden, het onderwijs en maatschappelijke partners. Dit realiseren we onder andere door de knooppunten die ingericht zijn op elke school. School, kernpartners en ouders overleggen samen over de ondersteunings- en zorgbehoeften van een kind. Daarnaast willen wij de basisondersteuning op scholen versterken door middel van schoolarrangementen. De plusgroepen en startklassen worden voortgezet, evenals doelgroeparrangementen in het speciaal onderwijs. We zetten de familiescholen op vijf basisscholen voort, waar kind en gezin op een laagdrempelige manier worden ondersteund. Talentontwikkeling Alle scholen organiseren en stimuleren activiteiten om talenten van kinderen en jongeren te ontwikkelen. Scholen met een achterstandsscore, vooral in Heerlen-Noord, kunnen starten met een rijke schooldag. Er wordt dan extra tijd besteed aan basisvakken, gezondheid, sport, brede talentontwikkeling en sociaal-emotionele ontwikkeling, soms aangevuld met een gezond ontbijt of lunch. De scholen die al gestart zijn (5 basisscholen en 1 middelbare school) zetten de rijke schooldag voort. In 2025 breiden we dit uit naar meer basis- en middelbare scholen. Verder geven we uitvoering aan de Educatieve Agenda Parkstad 2024-2026 voor 0-23 jarigen.
De Parkstadagenda werken wij uit in een lokale uitvoeringsagenda. Zo ondersteunen wij op een aantal basis- en middelbare scholen de beroepenoriëntatie en talentontdekking via verschillende projecten en wordt door steeds meer scholen een programma voor milieuen natuureducatie gevolgd, vaak in combinatie met onderhoud van het groene schoolplein, de schoolmoestuin en/of Tiny Forest. Onderwijs en arbeidsmarkt We stimuleren de samenwerking tussen onderwijs en arbeidsmarkt. Jongeren uit praktijkonderwijs (PrO) en voortgezet speciaal onderwijs (VSO) krijgen verlengde begeleiding bij de overgang naar werk. Mensen met een taalachterstand volgen een scholingstraject dat taalvaardigheden combineert met praktijkervaring, afgesloten met een MBOpraktijkverklaring. De aanpak van achterstanden in basisvaardigheden krijgt een impuls. We sporen mensen in het sociaal domein op en verwijzen hen naar het volwassenenonderwijs.
61
Leerlingenvervoer Leerlingen die niet zelfstandig naar school kunnen reizen, komen in aanmerking voor leerlingenvervoer. We streven ernaar dat leerlingen zo zelfstandig mogelijk naar school gaan, met extra ondersteuning voor ouders en kinderen. Dit vergroot de zelfredzaamheid en vermindert de druk op het leerlingenvervoer. Tegengaan van thuiszitten en voortijdig schoolverlaten (VSV) Om verzuim, thuiszitten en voortijdig schoolverlaten te voorkomen, zet bureau VSV consulenten in op scholen. Deze consulenten begeleiden ook voortijdig uitgevallen jongeren. Samen met scholen, bureau VSV en andere partners voeren we het regionaal programma VSV Zuid-Limburg uit. Als centrumgemeente in Zuid-Limburg werken we samen met bureaus leerplicht/doorstroompunten, onderwijs, zorgpartners, werk en inkomen, het regionaal werkcentrum en de arbeidsmarktregio aan de voorbereidingen en de implementatie van de wet ‘van School naar Duurzaam Werk’ en het nieuwe regionale programma. Onderwijshuisvesting Goede onderwijshuisvesting is essentieel voor de onderwijskwaliteit. We werken aan toekomstbestendige schoolgebouwen die passen bij hun omgeving en de onderwijskundige visie van schoolbesturen ondersteunen. Projecten omvatten: • Onderzoeken vervanging van de bestaande afgeschreven noodlokalen van het Sintermeertencollege.
• Voorbereiding en realisatie van de diverse projecten (nieuwbouw/renovatie/ instandhouding) in het Integraal Huisvestingsplan Primair Onderwijs 2024-2040. • Verduurzaming van het Bernardinuscollege als pilot. • Waar mogelijk vergroenen van schoolpleinen en toevoegen van tiny forests. • Verder gaan met het onderzoeken van vervangende huisvesting voor het Herlecollege (inclusief Techniekcollege Parkstad Limburg) alsmede de combinatie Grotiuscollege/Vrijeschool Parkstad (dit wordt voorgelegd in een apart raadsvoorstel). • Noodzakelijke maatregelen in het kader van verduurzaming schoolgebouwen ter navolging van de uitgangspunten benoemd in de energietransitie tot 2050. Hierbij rekening houdende met de consequenties van de Netcongestie. • Oplossen van de knelpunten met betrekking tot de beschikbare accommodaties bewegingsonderwijs en de tekorten in de noodzakelijke capaciteit. • Behoud van scholen in buurten. • Realisatie zowel tijdelijke als permanente huisvesting Internationale Schakelklas (ISK). Door deze maatregelen streven we naar een sterke economische structuur, inclusieve arbeidsmarkt en toekomstbestendige onderwijsgebouwen voor het primair- en voortgezet onderwijs die bijdragen aan de leefbaarheid en welvaart in Heerlen.
Over welk bestaand beleid beschikken we om dit te realiseren? • Educatieve Agenda Parkstad 2024-2026; • Lokaal Educatieve Agenda 2022-2023; • Beleidsregel Subsidiëring Schakelklassen 2022-2026; • Beleidsregels gemeentelijke taken uitvoering Wet kinderopvang Gemeente Heerlen 2022; • Agenda passend onderwijs-jeugd; • Bestuursovereenkomst 2020 inzake samenwerking uitvoering Leerplichtwet en RMC; • Regiodeal Parkstad; • Ambitiedocument Parkstad ‘Wie de Jeugd heeft, heeft de Toekomst’; • Regionaal programma VSV Zuid-Limburg 2020-2024; • Productovereenkomst Vistacollege Volwasseneneducatie; • Verordening leerlingenvervoer; • Integraal Huisvestingplan Primair Onderwijs; • Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs; • Subsidieregels Volwassenenonderwijs Zuid-Limburg; • Wet OKE (Ontwikkelingskansen door Kwaliteit en Educatie); • Wet Kinderopvang;
62
• • • • • • • • • •
Leerplichtwet en de RMC-regelgeving; Wet Passend Onderwijs; Wet Educatie en Beroepsonderwijs; Participatiewet; Inburgeringswet; Jeugdwet; Wetsvoorstel van School naar Duurzaam Werk; Wet op het primair onderwijs (WPO); Wet op de Expertise Centra; Wet op het Voortgezet Onderwijs.
Wat gaat dat kosten? KT Onderwijs Rekening Bijgestelde Begroting begroting
Lasten Baten Totaal
2023 -29.359 15.755 -13.604
2024 -24.606 10.303 -14.303
2025 -22.477 5.515 -16.962
Meerjarenraming
2026 -22.936 5.514 -17.422
2027 -21.536 5.514 -16.022
2028 -22.105 5.514 -16.591
Bedragen x € 1.000
Welke investeringen gaan we daarvoor doen? Omschrijving
Begroting 2025
Meerjarenraming 2026
2027
Windekind vervangende nieuwbouw
4.000
4.822
Helianthus vervangende unilocatie
4.000
4.000
1.081
Taalschool Werelddelen vervangende unilocatie
1.000
3.000
4.799
2.000
1.102
BS de Ganzerik aanpassingen
650
De Regenboog vervangende nieuwbouw
500
SO/VSO de Buitenhof aanpassingen
500
OBS de Droomboom aanpassingen
500
Frans Postmaschool aanpassingen
350
Vergroening schoolpleinen
300
Knelpunten binnensport (OHV)
100
Broederschool noodzakelijke uitbreiding
2028
3.602
100 100
400
1.000
7.399
7.399
BS de Schakel vervangende nieuwbouw
3.617
3.617
BS de Wegwijzer noodzakelijke renovatie
3.538
3.538
BS Eikenderveld vervangende nieuwbouw
2.393
2.393
Mgr Hanssenschool vervangende nieuwbouw
El Wahda noodzakelijke uitbreiding
470
De Vlieger vervangende nieuwbouw
470 5.910
Totaal
11.900
Bedragen x € 1.000
63
15.022
24.798
26.929
64
2.1.5 Programma Sport, cultuur en recreatie Portefeuillehouders: Martin de Beer, Jordy Clemens, Marco Peters
Wat willen we bereiken? Cultuur Cultuur en kunst zijn onmisbaar voor Heerlen. Heerlen is een cultureel brandpunt waar nieuwe horizonten worden ontdekt, waar ruimte is voor experiment en waar cultuur en erfgoed bijdragen aan levendigheid, gemeenschapszin en saamhorigheid. Samen met onze culturele partners realiseren we een breed en toegankelijk aanbod. En we zorgen voor een stevige verankering hiervan in ons primair onderwijs. Talenten geven we kans om te experimenteren en we zorgen dat de stad creativiteit en speelsheid uitademt. Als centrumstad nemen wij de verantwoordelijkheid voor een sterke culturele infrastructuur voor Heerlen en de directe regio. Daardoor zijn we opnieuw het brandpunt op het gebied van podiumkunsten en de urban sector. Met festivals, evenementen en kleinschaligere activiteiten creëren we een prettige sfeer. We bieden de basis voor een volledig ecosysteem van amateurkunsten tot professionele kunsten, van cultuurbeleving tot cultuurbeoefening, van carnaval via musea tot urban arts. We laten het hoogste niveau zien, werken voort aan ambitieuze projecten, blijven alert op kansen en zoeken de samenwerking in de regio op om een zo compleet mogelijk en kwalitatief hoogwaardig aanbod te creëren voor inwoners en bezoekers. Cultureel erfgoed Heerlen is een stad met een rijke en lange geschiedenis, van vele en grote transities en een uniek verhaal.
Het maakt onze stad bijzonder. Het is de basis voor onze identiteit, onze trots op Heerlen. Het onderscheidt ons van andere steden en maakt Heerlen toeristisch aantrekkelijk. We willen de kennis over cultuurhistorie en archeologie nóg beter ontsluiten en voelbaar maken. Beheer en behoud van het (archeologisch) erfgoed is van groot belang. Bestaande monumenten behouden en beschermen we. Daarnaast breiden we de lijst met gemeentelijke monumenten uit en als we de kans krijgen gaan we historiserend bouwen. Verborgen erfgoed maken we zoveel mogelijk zichtbaar. De archeologische beleidskaart blijft een onmisbaar instrument dat een zorgvuldige en verantwoorde omgang met het archeologisch erfgoed mogelijk maakt. We vinden het belangrijk om onze musea met een steeds duidelijker profiel te presenteren aan de stad en daarbuiten. Kasteel Hoensbroek zien we daarbij als het visitekaartje van onze stad. Het Nederlands Mijnmuseum heeft een nationaal profiel en is voor ons een symbool van trots en identiteit. Het Thermenmuseum wordt de komende jaren vernieuwd en wordt het eerste Romeins museum in Nederland met een nationale uitstraling. Sport Het Gezond en Actief Leven Akkoord streeft naar integraliteit tussen sport, bewegen en cultuur en zorg.
Het beoogt een domeinoverstijgende aanpak door onder andere het terugdringen van gezondheidsachterstanden (fysiek en mentaal), stimuleren van een gezonde leefstijl en zorgen voor een gezonde fysieke leefomgeving die uitnodigt tot bewegen en ontmoeten. Voor Heerlen betekent dit een aanmoediging en extra stimulans om bestaande programma’s, waarbij in veel gevallen al sprake is van nauwe samenwerking tussen partijen uit verschillende domeinen, voort te zetten en te intensiveren. Het vergroten van sportdeelname onder jeugd en jongeren heeft hierbij de grootste prioriteit. Zowel op het gebied van activiteiten van Heel Heerlen Beweegt (HHB) en JENS (software) maar ook bij de ontwikkeling van nieuwe sportieve openbare ruimte (hardware).
65
Wat mag dat kosten?
Programma 5 - Sport, cultuur en recreatie Rekening Bijgestelde Begroting begroting
Lasten Baten Totaal saldo van baten en lasten Toevoeging reserves Onttrekking reserves Resultaat
2023 -44.738 8.760 -35.978 -16 1.039 -34.955
2024 -45.784 7.642 -38.143 -14 45 -38.112
2025 -45.688 6.983 -38.705 -64 45 -38.724
Meerjarenraming
2026 -44.962 6.959 -38.002 -63 44 -38.021
2027 -44.300 6.229 -38.070 -63 44 -38.089
2028 -45.238 6.229 -39.009 -62 43 -39.028
Bedragen x € 1.000
Specificatie kernthema's (saldo) Rekening Bijgestelde Begroting begroting
Sport Cultuur Cultureel erfgoed Groen Bestemming Totaal
2023 -6.032 -15.378 -6.803 -7.764 1.023 -34.955
2024 -6.166 -15.420 -7.353 -9.203 31 -38.112
2025 -6.544 -16.870 -6.551 -8.739 -19 -38.724
Meerjarenraming
2026 -6.573 -16.471 -6.419 -8.540 -19 -38.021
2027 -6.492 -16.713 -6.429 -8.436 -19 -38.089
2028 -6.812 -16.725 -6.989 -8.482 -19 -39.028
Bedragen x € 1.000
Risico’s • Heerlense initiatieven zijn afhankelijk van landelijke fondsen, Ministerie van OCW en Raad voor Cultuur als het gaat over financiële ondersteuning. De ambities en het potentieel van onze culturele instellingen zijn hoog. Kosten waaronder energie- en loonkosten zijn de afgelopen jaren flink gestegen. Dit zet velen voor een financiële uitdaging.
66
Beleidsindicatoren
Sport, Cultuur en Recreatie NL
Beleidsindicatoren
Heerlen
67
Kernthema Sport Wat gaan we doen om de gewenste maatschappelijke effecten te bereiken? Sportstimulering en ondersteuning We blijven ons inzetten om zoveel mogelijk inwoners te laten sporten en bewegen. Het programma Heel Heerlen Beweegt (HHB) speelt hierin een centrale rol door sport- en beweegstimuleringsactiviteiten te initiëren en te faciliteren. Het aantal (maatschappelijke) partijen dat samenwerkt met HHB neemt toe, waardoor we beter in staat zijn verbindingen te leggen. We continueren specifieke programma’s zoals Iedereen Kan Sporten Parkstad/Zuid-Limburg, het Zwemproject Heerlen en de gecombineerde leefstijlinterventie Healthy Life. Via het Lokaal Sportakkoord 2.0 ondersteunen we sportaanbieders en intensiveren we de aanpak van de verenigingsondersteuner om sport- en cultuuraanbieders te versterken. Denk hierbij aan inzet op sociale veiligheid en het vergroten van de maatschappelijke waarden van de sportaanbieders. Om de doorstroom van inwoners naar sport- en beweegaanbieders te verbeteren, brengen we het bestaande aanbod beter onder de aandacht, bieden we intensievere begeleiding naar sportaanbieders bij mensen die dit nodig hebben en ondersteunen we sportaanbieders bij het ontwikkelen van nieuw aanbod.
Samen met sportaanbieders en het programmabureau Heerlen-Noord zoeken we naar mogelijkheden om de sportdeelname onder jongeren te vergroten en sportverenigingen te helpen hun maatschappelijke waarde te vergroten. Sportaccommodaties en sportieve openbare ruimte We werken plannen uit voor meer nieuwe sportieve openbare ruimtes die geschikt zijn voor een brede doelgroep en een (eu)regionale aantrekkingskracht heeft. In 2025 wordt een besluit verwacht met betrekking tot de realisatie. We stimuleren het versterken van sportclusters, bijvoorbeeld op sportcomplex Nieuw Lotbroek waar we de haalbaarheid onderzoeken van het inpassen van tennisvereniging LTC Hoensbroek binnen dit sportcomplex. In 2025 geven we uitvoering aan het gekozen scenario met betrekking tot de verplaatsing van AVON naar sportcomplex Varenbeuk. De bezetting van binnensportaccommodaties neemt toe door meer gebruik door onderwijs en de Rijke Schooldag. We werken aan het beter spreiden van de druk op binnensportaccommodaties en kijken naar creatieve oplossingen waarbij ook buitensportvoorzieningen gebruikt kunnen worden voor gymlessen en buitenschoolse sportactiviteiten. We implementeren het nieuwe reserveringssysteem voor gemeentelijke sportaccommodaties dat beter aansluit bij de wensen van gebruikers en de gemeente.
Sportevenementen We continueren bestaande sportevenementen zoals Limburgs Mooiste, Fransen Franken Ronde, Obvion Run en Eredivisie Beach. Daarnaast onderzoeken we de mogelijkheid om een nieuw urban sports evenement toe te voegen aan de Heerlense Evenementenkalender. Deze maatregelen en initiatieven voor 2025 zijn gericht op het stimuleren van sport en beweging, het verbeteren van sportfaciliteiten en het organiseren van sportevenementen, wat bijdraagt aan de leefbaarheid en gezondheid van Heerlen.
68
Over welk bestaand beleid beschikken we om dit te realiseren? • Beleidsregel Subsidiëring Amateursportverenigingen; • Beleidsregel Subsidiëring Evenementen; • Herstructurering Buitensport; • Beleidsnotitie Binnensportaccommodaties Heerlen 2015-2020; • IMAH 2018-2022; • Sportakkoord Heerlen; • Sportakkoord II Heerlen; • GALA Heerlen. Wat gaat dat kosten? KT Sport Rekening Bijgestelde Begroting begroting
Lasten Baten Totaal
2023 -11.246 5.214 -6.032
2024 -11.094 4.928 -6.166
2025 -11.271 4.727 -6.544
Meerjarenraming
2026 -11.242 4.669 -6.573
2027 -10.487 3.995 -6.492
2028 -10.807 3.995 -6.812
Bedragen x € 1.000
Welke investeringen gaan we daarvoor doen? Omschrijving
Begroting 2025
Centrumbad gebouw en installaties
Meerjarenraming 2026
2027
2028
2.850
3.100
Buitensportaccommodaties
787
715
715
715
Verduurzamen diverse panden
225
225
225
225
3.862
4.040
940
940
Totaal Bedragen x € 1.000
69
Kernthema Cultuur Wat gaan we ervoor doen om de gewenste maatschappelijke effecten te bereiken? Heerlen is het kloppend culturele hart van de regio en blijft volop in ontwikkeling. We laten de stad bruisen door bestaande en nieuwe culturele evenementen te stimuleren, te faciliteren en te versterken. Dit doen we met een kwalitatief, vernieuwend programma dat aansluit op de wensen, behoeften en het profiel van de stad. We streven ernaar dat alle Heerlense kinderen kennis maken met regionale musea en verschillende kunst- en cultuurdisciplines. Dit gebeurt onder andere via het programma Cultuureducatie met Kwaliteit, de CultuurBus, de Kidscultuurweek, de cultuurcoach en het Jeugdfonds Sport en Cultuur Limburg. We helpen amateurkunstverenigingen door met hen te praten over wat ze nodig hebben. De subsidieregel amateurkunst die in 2025 ingaat is samen met de verenigingen gemaakt. We moedigen ook projecten aan waar verenigingen samenwerken en samen dingen doen met de buurt. Het productieklimaat en talentontwikkeling in popmuziek, podiumkunsten, de audiovisuele sector en het Urban Platform krijgen extra aandacht. We versterken het culturele ecosysteem van creatieve makers in het centrum en werken verder aan de realisatie van een culturele broedplaats.
Urban Platform Kool Cult heeft de HipHop-cultuur in Heerlen doen groeien, een eerste stap richting onze ambitie om HipHop-hoofdstad te worden. We bereiden de restauratie voor van het Rijksmonument Royal, de eerste fase van onze ambitie om een Centrum voor Beeld, Geluid en Presentatie met een volwaardig filmhuis te realiseren. De vernieuwde Royal vormt ook de spil in een gebiedsontwikkeling voor de creatieve sector rondom het Stationsplein/Maankwartier. We investeren in de doorontwikkeling van onze culturele basisinfrastructuur. Samen met grotere culturele partijen zoals Parkstad Limburg Theaters, SCHUNCK, Cultura Nova, Nieuwe Nor, Filmhuis, Cinesud, Cultuurhuis, The Notorious IBE en het Dutch Mountain Film Festival, maken we afspraken om onze doelstellingen te behalen en zetten we in op samenwerking. Onze grote culturele organisaties zoals PLT, SCHUNCK en Nieuwe Nor zijn belangrijke dragers van het culturele leven in de stad. Samen zetten we in 2025 opnieuw onze schouders onder een inspirerend cultureel jaar, wetende dat de sector het in 2026 zwaar zal krijgen. Denk maar aan de geplande Btw-verhoging op cultuur. Ook Gemeente Heerlen verwacht financieel moeilijke tijden. In 2026 zijn we samen genoodzaakt om een stapje terug te zetten, zodat we nadien weer krachtig vooruit kunnen. Met onze dragende instellingen gaan we meerjarige afspraken maken.
Structurele compensatie voor prijsstijgingen maakt hier deel van uit, maar ook het vergroten van inkomsten uit andere bronnen. Ons beleid voor kunst in de openbare ruimte blijft zich ontwikkelen, met nadruk op streetart, beheer, behoud, onderhoud en het toevoegen van bijzondere straatkunstwerken. We bieden kansen aan jong regionaal talent en werken samen in de Stedelijke Cultuurregio Zuid. SCHUNCK verwacht opnieuw een breed publiek te trekken met een laagdrempelige tentoonstelling over Andy Warhol, en veel scholen hiermee te bereiken. In 2026 wijzigt de bibliotheekwet. Dan gaat een zorgplicht gelden. Dat betekent dat gemeenten de wettelijke taak krijgen om ervoor te zorgen dat inwoners toegang hebben tot een volwaardige bibliotheek. Er moeten voldoende vestigingen, openingstijden, collectie en activiteiten zijn. Het Rijk stelt een bedrag per inwoner beschikbaar voor de wettelijke basis. Daarnaast zetten wij andere middelen in zodat de bibliotheek uitvoering kan geven aan onze ambities op het gebied van de aanpak van basisvaardigheden (taal, rekenen en digitale vaardigheden). Denk hierbij aan het voorkomen van taalachterstand bij kinderen, inclusie van mensen met beperkte basisvaardigheden via het Informatiepunt digitale overheid, mensen met lage basisvaardigheden opsporen en hen helpen in het wegwerken van hun achterstand.
70
Met onze reuring regeling willen we iedereen de kans geven om mee te helpen om HeerlenCentrum leuker te maken. We dagen iedereen uit om met creatieve en ambitieuze ideeën te komen. Samen zetten we ons vol enthousiasme in voor een stad waar elke dag van het jaar iets te zien, horen, voelen, ruiken en beleven valt. Door deze maatregelen en initiatieven versterken we de cultuursector in Heerlen, stimuleren we participatie en educatie, en zorgen we ervoor dat Heerlen een levendig en cultureel rijk centrum blijft. Over welk bestaand beleid beschikken we om dit te realiseren? • culturele Agenda 2022-2024. Wat gaat dat kosten? KT Cultuur Rekening Bijgestelde Begroting begroting
Lasten Baten Totaal
2023 -17.368 1.989 -15.378
2024 -16.437 1.017 -15.420
Bedragen x € 1.000
71
2025 -17.466 596 -16.870
Meerjarenraming
2026 -17.065 594 -16.471
2027 -17.307 594 -16.713
2028 -17.319 594 -16.725
Kernthema Cultureel erfgoed Wat gaan we ervoor doen om de gewenste maatschappelijke effecten te bereiken? Heerlen is een stad met een rijke en lange geschiedenis, en daar zijn we trots op. Het zichtbaar en beleefbaar maken van ons erfgoed en het vertellen van het Verhaal van Heerlen is waar we in 2025 onze schouders onder zetten. Ons doel is om de gewenste maatschappelijke effecten te bereiken door gerichte acties en initiatieven, gericht op zowel het behoud als de promotie van ons erfgoed. We breiden de lijst van gemeentelijke monumenten uit. Dit stelt ons in staat de historische en culturele betekenis van deze gebieden beter te begrijpen en te behouden. Daarnaast ontwikkelen we een archeologische beleidskaart en een erfgoedkaart om onze geschiedenis visueel en toegankelijk te maken. Onze deelname aan de convenantgroep Via Belgica en samenwerking met partners zoals De Vondst wordt voortgezet om ons erfgoed optimaal te kunnen presenteren. Voorbereidingen worden getroffen om de Schelmentoren toegankelijk te maken en het middeleeuws karakter van Landsfort Herle terug te brengen. 2025 wordt Het Jaar van het Heerlens Erfgoed 2025. Samen met inwoners, organisaties, culturele en erfgoedpartners vieren we een jaar lang ons erfgoed met talrijke activiteiten en initiatieven. We stimuleren initiatieven die het Heerlens dialect onder de aandacht brengen en behouden.
Samen met de regioarcheoloog en Parkstadgemeenten borgen we de uitvoering van onze wettelijke archeologische taken en maken we ons archeologisch erfgoed zichtbaar en toegankelijk. Daarnaast willen we meer inzicht krijgen in de bewoningsgeschiedenis van Heerlen door oude, onuitgewerkte archeologische onderzoeken uit te werken. Dit erfgoedprogramma is essentieel voor Heerlen en draagt bij aan het versterken van onze culturele identiteit en de sociale cohesie in de stad. Door strategische samenwerkingen en betrokkenheid van de gemeenschap willen we onze historische schatten niet alleen behouden maar ook nieuw leven inblazen. Zo bouwen we gezamenlijk aan een toekomst waarin Heerlen zijn rijke verleden eert en zichtbaar maakt voor komende generaties. In 2023 zijn we gestart met verschillende projecten, waaronder het burgerparticipatieproject ‘Heel Heerlen Graaft!’, waarin inwoners werden betrokken bij het zoeken naar hun eigen verleden. Dit project loopt door in 2025, waarbij we bij toekomstige archeologische onderzoeken blijven inzetten op actieve erfgoedparticipatie. Onze inspanningen om een nieuw Romeins museum te realiseren worden voortgezet. Het museum zal een belangrijke rol spelen in het vertellen van het Verhaal van Heerlen. Bovendien blijven we ons mooiste kasteel, Kasteel Hoensbroek, ondersteunen en behouden.
Al deze initiatieven samen zorgen ervoor dat het erfgoed van Heerlen niet alleen behouden blijft, maar ook op een nieuwe, dynamische manier wordt gepresenteerd aan zowel inwoners als bezoekers. Hiermee versterken we onze culturele identiteit en dragen we bij aan een levendige, trotse gemeenschap. Over welk bestaand beleid beschikken we om dit te realiseren? • erfgoedverordening Heerlen; • culturele agenda; • erfgoed is identiteit. Beleidsnota archeologie, gemeente Heerlen; • archeologische verwachtings- en beleidskaart, gemeente Heerlen; • VTH-Beleid Omgevingsrecht 2023-2026.
72
Wat gaat dat kosten? KT Cultureel erfgoed Rekening Bijgestelde Begroting begroting
Lasten Baten Totaal
2023 -8.128 1.325 -6.803
2024 -9.013 1.660 -7.353
2025 -8.173 1.622 -6.551
Meerjarenraming
2026 -8.077 1.659 -6.419
2027 -8.032 1.603 -6.429
2028 -8.592 1.603 -6.989
Bedragen x € 1.000
Welke investeringen gaan we daarvoor doen? Omschrijving
Begroting 2025
Nieuwbouw Filmhuis Royal fase 2 Cinema Royal installaties Totaal Bedragen x € 1.000
73
Meerjarenraming 2026
2027
1.500
4.000
4.851
525
2.075
2.000
2.025
6.075
6.851
2028
0
Kernthema Groen Wat gaan we ervoor doen om de gewenste maatschappelijke effecten te bereiken? In 2025 zetten we ons in Heerlen volop in voor een radicale vergroeningsopgave van onze wijken, de wijkcentra en Heerlen-Centrum. Het doel is om meer groen toe te voegen aan de openbare ruimte. We zien groen niet alleen als een verfraaiing van de omgeving, maar ook als een belangrijke factor voor het welzijn en de leefbaarheid van onze inwoners. Groen helpt hittestress te verminderen, stimuleert lichamelijke activiteit, verbetert de luchtkwaliteit en de immuunfunctie. Daarnaast reduceert het stress en faciliteert het sociaal contact en samenhang. Onze visie op waardevolle buitenruimte richt zich op een integrale aanpak waarbij gezondheid, welzijn, klimaatadaptatie en biodiversiteit centraal staan. Deze aanpak pakken we samen met onze partners en inwoners op. Het actieplan hittebestendige stad uit 2023 is voor Eikenderveld, Lindeveld en MariaradeNoord uitgewerkt in een buurtvergroeningsplan, gericht op rigoureuze vergroening. We streven ernaar de buurten maximaal te vergroenen en te ontstenen binnen de aanwezige ruimtelijke mogelijkheden. Gezien de knelpunten ten aanzien van hittebestendigheid vooral op privaat terrein liggen, werken we samen met woningcorporaties en stimuleren we inwoners om hun omgeving te vergroenen.
De in 2024 opgestarte uitvoering van het buurtvergroeningsplan, in de eerder genoemde wijken, loopt door in 2025. We beschermen ons groen en met name onze bomen beter. Ecologisch beheer wordt waar mogelijk verder uitgebreid om de biodiversiteit te vergroten. We zullen hierover duidelijker communiceren met onze inwoners, zodat flora en fauna meer kansen krijgen in onze stad. In 2025 richten we ons op het verbeteren van de kwaliteit van het onderhoud om de leefbaarheid in de buurten en wijken te vergroten. Een goed onderhouden openbare ruimte draagt bij aan een prettige leefomgeving en het veiligheidsgevoel in onze wijken. Tezamen met onze partners Werk voor Heerlen en RD4 wordt continu aandacht gegeven aan levering van een efficiënt onderhoudsbeeld gericht op de vastgestelde kwaliteitsniveaus. We zoeken naar nieuwe mogelijkheden voor het opstellen van een soortenmanagementplan om soortenbescherming te waarborgen bij gemeentelijke gebiedsontwikkelingen en de particuliere verduurzamingsopgave. Vanwege de krapte aan ecologen is dit een uitdaging. De gedragscode soortenbescherming voor gemeenten gaan we implementeren in onze werkprocessen. Er vinden veel omvormingen en aanleg van nieuwe groenvoorzieningen plaats, met name in Heerlen-Noord waar deze vaak verouderd zijn.
Bij alle aanpassingen hanteren we de visie waardevolle buitenruimte als richtlijn, zodat onze buurten en wijken groener, gezonder en leefbaarder worden. Kortom, door de radicale vergroeningsopgave willen we de leefbaarheid, het welzijn en de gezondheid van onze inwoners verbeteren. We zetten in op een integrale aanpak waarbij vergroening hand in hand gaat met het versterken van biodiversiteit en klimaatadaptatie. Samen met onze partners en inwoners bouwen we aan een groener, gezonder en leefbaarder Heerlen. Over welk bestaand beleid beschikken we om dit te realiseren? • Groenbeleidsplan 2013; • Bomenbeleidsplan 2007; • Visie waardevolle openbare ruimte 2022; • Noodzakelijke Buitenkans, Visie op beheer & onderhoud van de fysieke leefomgeving in de gemeente Heerlen 2016-2023.
74
Wat gaat dat kosten? KT Groen Rekening Bijgestelde Begroting begroting
Lasten Baten Totaal
2023 -7.996 232 -7.764
2024 -9.240 37 -9.203
2025 -8.777 38 -8.739
Meerjarenraming
2026 -8.577 38 -8.540
2027 -8.474 38 -8.436
2028 -8.520 38 -8.482