Document · PDF

Begroting 2025 versie 26-9-2024155634

Raadsvergadering . (video) 6 november 2024, gemeente HeerlenBij agendapunt: Vaststellen begroting 202525.218 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

Inhoudsopgave Begroting in één oogopslag

Raadsvoorstel

Raadsbesluit

Leeswijzer

Gemeenteraad en college van burgemeester en wethouders

Beleidsbegroting

1. Bestuurssamenvatting Begroting 2025

2. Programma’s

2.1.0 Programma Bestuur en ondersteuning

Kernthema Bestuurskracht

Kernthema Dienstverlening

Kernthema Middelen en heffingen

2.1.1 Programma Veiligheid

Kernthema Crisisbeheer

Kernthema Veiligheid

2.1.2 Programma Verkeer en vervoer

Kernthema Mobiliteit

Kernthema Wegen, straten en pleinen

2.1.3 Programma Economie

Kernthema Economie

Kernthema Economische promotie

2.1.4 Programma Onderwijs

Kernthema Onderwijs

2.1.5 Programma Sport, cultuur en recreatie

Kernthema Sport

Kernthema Cultuur

Kernthema Cultureel erfgoed

Kernthema Groen

2.1.6 Programma Sociaal domein

Kernthema Sociale basisvoorzieningen

Kernthema Jeugdzorg

Kernthema Volwassenenzorg

Kernthema Arbeidsmarktbeleid

Kernthema Inkomensondersteuning

Kernthema Buurtgericht werken

Kernthema Integraal ouderenbeleid

2.1.7 Programma Volksgezondheid en milieu

Kernthema Volksgezondheid

100

Kernthema Duurzaamheid, afval, riool en milieubeheer

101

Kernthema Begraafplaatsen

115

2.1.8 Programma Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing (VHROSV) 117 Kernthema Ruimtelijke ordening

120

Kernthema Herstructurering

121

Kernthema Centrum

123

Kernthema Wonen

129

2.2 Algemene dekkingsmiddelen

131

2.2.1 Lokale heffingen waarvan de besteding niet gebonden is

132

2.2.2 Gemeentefonds

133

2.2.3 Dividenden

135

2.2.4 Saldo van de financieringsfunctie

136

2.3 Overzicht overhead

137

2.4 Bedrag heffing vennootschapsbelasting

138

2.5 Onvoorzien

139

3. Paragrafen

141

3.1 Lokale heffingen

141

3.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing

149

3.3 Onderhoud kapitaalgoederen

159

3.4 Financiering

161

3.5 Bedrijfsvoering

167

3.6 Verbonden partijen

173

3.7 Grondbeleid

215

3.8 Heerlen-Noord

219

Financiële begroting

221

4.1 Uitgangspunten financiële meerjarenbegroting 2025-2028

223

4.2 Ontwikkelingen

225

4.3 Overzicht baten en lasten

227

4.4 Uiteenzetting van de financiële positie en meerjarenraming

233

4.5 Financiële status en weerbaarheid

239

4.6 Bijlage baten en lasten per taakveld 2025

243

4.7 Bijlage meerjarig overzicht baten en lasten per taakveld 2025-2028

247

Begroting in één oogopslag

Raadsvoorstel Onderwerp: Vaststellen begroting 2025 Voorstel: De raad voor te stellen: 1. De begroting 2025 vast te stellen met daarin het volgende; De programmatotalen inclusief resultaatbestemming: 0. Bestuur en ondersteuning

€

312.541.000

1. Veiligheid

-/- €

14.384.000

2. Verkeer en vervoer

-/- €

14.707.000

3. Economie

-/- €

6.336.000

4. Onderwijs

-/- €

16.585.000

5. Sport, cultuur en recreatie

-/- €

38.724.000

6. Sociaal domein

-/- €

210.556.000

€

187.000

-/- €

11.436.000

7. Volksgezondheid en milieu 8. VHROSV

Nieuwe investeringskredieten voor een totaalbedrag van € 7.700.000 beschikbaar te stellen in de begroting 2025.

Investeringen 2025-2028 Pr. KT

Omschrijving

Begroting 2025

0 Middelen en heffingen

Gevel stadhuis

2.700

2 Wegen, straten en pleinen

Mobiliteitsvisie Heerlen in beweging

1.500

8 C entrum

Strategische aankoop vastgoed C entrum

3.500

Totaal

7.700

Meerjarenraming 2026

2027

2028

1.500 1.500

Bedragen x € 1.000

Voorstel gemeenteraad

Heerlen, 24 september 2024 Onderwerp Vaststellen begroting 2025 Inleiding/aanleiding Conform artikel 190 van de Gemeentewet biedt het college jaarlijks, tijdig voor de in artikel 191, eerste lid, bedoelde vaststelling, de raad een ontwerp aan voor de begroting met toelichting van de gemeente en een meerjarenraming met toelichting voor ten minste drie op het begrotingsjaar volgende jaren. Artikel 191, eerste lid, stelt dat de raad de begroting vaststelt in het jaar voorafgaande aan dat waarvoor zij dient. Begroting 2025 Voor u ligt de begroting 2025-2028. Het is de derde begroting in de huidige coalitieperiode. In de eerste begroting die wij u twee jaar geleden voorlegden, waren we in staat, na een jarenlange financiële herstelperiode, weer een gezonde begroting te presenteren. Een begroting die structureel en reëel sluitend was. Maar er waren in die eerste begroting ook tegenslagen. Denk aan de energiecrisis en de oplopende inflatie en rentepercentages. Al enkele jaren spreken gemeenten en het Rijk over de financiële situatie vanaf 2026. Dat jaar wordt al geruime tijd aangeduid als het ‘ravijnjaar’. Gemeenten ontvangen vanaf 2026 2,5 miljard euro minder via het gemeentefonds en daarmee dus 2,5 miljard euro minder om hun taken uit te voeren.

De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) heeft de afgelopen jaren een krachtige lobby gevoerd tegen deze maatregel van het Rijk met uiteindelijk een beperkt resultaat. Inmiddels heeft de VNG in een reactie een motie aangenomen met de strekking dat zolang het Rijk volhardt in haar standpunt ten aanzien van het ‘ravijnjaar’ er geen nieuwe akkoorden met het Rijk worden gesloten en er gekeken wordt of de invoering van andere akkoorden bevroren kan worden. Wat het extra zuur maakt is dat tegelijkertijd onze stad aan het oogsten is en het er gonst van hoop, optimisme en ambitie. De afgelopen jaren hebben we steeds de hoop gehad dat het Rijk bij zinnen zou komen. Naast hoop hebben we ook actief rechtstreeks gelobbyd danwel via onze stedelijke netwerken. De opgave waar wij voor stonden was om de begroting meerjarig sluitend te krijgen. Dat beloofden wij u immers ruim twee jaar geleden in ons coalitieakkoord ‘uit liefde voor onze stad’. We kunnen u thans laten weten dat wij ons aan onze afspraak kunnen houden. We kunnen u een meerjarig sluitende begroting voorleggen. Oftewel een begroting die zowel in het eerste als in het vierde jaar geen negatief saldo heeft. De begroting geeft de beleidsmatige en budgettaire kaders aan voor het komende jaar 2025. Daarbij wordt er een doorkijk gegeven naar de drie volgende jaren.

De opgaven en richtinggevende kaders voor deze begroting zijn door de raad aangegeven in de Kaderbrief 2025. Kader

Bij het opstellen van deze begroting is rekening gehouden met de algemene toetsingscriteria van de provincie. Het financieel herstelplan, zoals afgesproken met de provincie Limburg, ligt op koers. Uitgangspunt bij de provinciale toetsing zijn de kaders en criteria genoemd in de Gemeentewet, de Algemene wet bestuursrecht, het Besluit Begroting en Verantwoording provincie en gemeenten, het provinciale Gemeenschappelijke financieel toezichtkader 2020 en de begrotingscirculaire van het voorjaar 2024. Concreet zijn met name de volgende criteria gehanteerd bij het opstellen van deze begroting: • De begroting dient in 2025 naar het oordeel van de provincie structureel en reëel in evenwicht te zijn of als dat niet het geval is, dient de meerjarenraming aannemelijk te maken dat dit evenwicht in het laatste jaar van de meerjarenbegroting uiterlijk tot stand zal worden gebracht. Binnen deze impasse heeft Heerlen, evenals vele andere gemeenten, met de financiële toezichthouder, de provincie, besproken dat in de meerjarenbegroting de begrotingsjaren 2026 en 2027 niet sluitend hoeven zijn. Wel heeft de toezichthouder hierbij de voorwaarde gesteld dat het eerste jaar 2025 wel sluitend is (en ons laatste jaar - 2028); • Geen opschuivend meerjarenperspectief; • De provincie beoordeelt de begroting, inclusief de verwerkingen van de meicirculaire; • De financiële risico’s binnen o.a.

het sociaal domein en onze grondexploitaties moeten beheersbaar zijn. Kernthema: Alle kernthema’s Bevoegdheid Raad

Voorstel De raad voor te stellen: 1. De begroting 2025 vast te stellen met daarin het volgende; De programmatotalen inclusief resultaatbestemming: 0. Bestuur en ondersteuning € 312.541.000 1. Veiligheid

-/- €

14.384.000

2. Verkeer en vervoer

-/- €

14.707.000

3. Economie

-/- €

6.336.000

4. Onderwijs

-/- €

16.585.000

5. Sport, cultuur en recreatie

-/- €

38.724.000

6. Sociaal domein

-/- €

210.556.000

€

187.000

-/- €

11.436.000

7. Volksgezondheid en milieu 8. VHROSV

Nieuwe investeringskredieten voor een totaalbedrag van € 7.700.000 beschikbaar te stellen in de begroting 2025.

Investeringen 2025-2028 Pr. KT

Omschrijving

Begroting 2025

0 Middelen en heffingen

Gevel stadhuis

2.700

2 Wegen, straten en pleinen

Mobiliteitsvisie Heerlen in beweging

1.500

8 C entrum

Strategische aankoop vastgoed C entrum

3.500

Totaal

7.700

Meerjarenraming 2026

2027

2028

1.500 1.500

Bedragen x € 1.000

2. Een aanvullende storting te doen in de reserve sloopfonds van € 1,1 miljoen, ter bevordering van de strategische vastgoedkeuzes en in te stemmen met het afwijken van de reserve maximum € 500.000. 3. Het college van burgemeester en wethouders autorisatie te verlenen tot bestedingen van de bedragen per programma. Argumenten 1.1 De begroting is structureel en reëel in evenwicht Uit de begroting moet duidelijk zijn welke geraamde baten en lasten structureel zijn en welke incidenteel. Het begrotingstotaal van de gemeente Heerlen vertoont een structureel evenwicht in de begroting 2025 e.v. Regelgeving geeft tevens aan dat er een overzicht moet zijn van beoogde structurele toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves (artikel 19 BBV), en een overzicht van geraamde incidentele baten en lasten is opgenomen met toelichting (artikel 19 c BBV). Binnen deze impasse heeft Heerlen, evenals vele andere gemeenten, met de financiële toezichthouder, de provincie, besproken dat in de meerjarenbegroting de begrotingsjaren 2026 en 2027 niet sluitend hoeven zijn (tussenliggende jaren). Wel heeft de toezichthouder hierbij de voorwaarde gesteld dat het eerste jaar 2025 en 2028 sluitend is. Deze verplichte overzichten zijn opgenomen in de begroting 2025.

1.2 De begroting voldoet aan de gestelde eisen conform herstelplan De provincie Limburg heeft eisen gesteld aan de (financiële) beheersbaarheid door middel van het herstelplan. In onze begroting zijn deze onderdelen meegenomen om zo te voldoen aan de gestelde eisen.

1.3 De financiële risico’s zijn beheersbaar De gemeente dient grote financiële risico’s beheersbaar aan te tonen. In de risicoparagraaf is deze beheersbaarheid middels maatregelen aangetoond. 1.4 Borging begrotingsrechtmatigheid. Conform de regels uit de financiële verordening is de raad bevoegd om alle mutaties van de baten en de lasten per taakveld goed te keuren. Onze ervaringen de afgelopen jaren leren dat dit niet werkbaar is voor de raad en het college. Het detailniveau (taakniveau) maakt de sturende en controlerende rol van de raad lastiger mede omdat de taakvelden in onze administratie zijn verweven en niet op dit niveau in de begroting worden weergegeven. 1.5 Investeringen Deze investeringen zijn noodzakelijk om de voorgenomen beleidsintenties te realiseren en af te schrijven. 2.1 Beheersing vastgoedportefeuille en gerichte inzetbaarheid De reserve sloopfonds is bij de oprichting ervan met name gebruikt voor de strategische keuzes van vastgoed en ter dekking van onverkoopbare panden ter dekking van sloopkosten van bijvoorbeeld onverkoopbaar vastgoed. De reserve kent vanuit de oprichting een maximale omvang van € 500.000. De huidige plannen voor de toekomstige sloopactiviteiten van de vastgoedportefeuille ziet echter toe op een hoger benodigd bedrag (huidig bedrag € 445.000 stand 1-1-2025). Doelbedrag is dient € 1,5 miljoen te zijn.

Daarom doteren wij aanvullend € 1,1 miljoen en vragen wij de raad toestemming af te wijken van het bedrag €500.000. 3.1Conform financiële verordening (art.5) autoriseert de raad, met het vaststellen van de begroting, de lasten en de baten per programma. De gemeenteraad is het algemeen bestuur, stelt beleidskaders vast en controleert het college van B&W. De gemeenteraad stelt de doelstelling vast en geeft het college de opdracht om deze te realiseren. Het college van B&W neemt de dagelijkse besluiten. Afwijkingen op budgetten zoals deze in de begroting door de raad zijn toegekend, worden gedurende het jaar 2025 via een begrotingswijziging aan de raad voorgelegd. Tegenargumenten en risico’s Bij het vaststellen van de begroting zijn de risico’s en tegen argumenten niet van toepassingen, de inhoudelijk risico’s die de activiteiten betreft zijn beschreven in het boekwerk. Kosten en dekking Zie het boekwerk Begroting 2025 Communicatie Persconferentie, Persbericht, (Stads)krant Evaluatie Conform planning- en control cyclus door middel van afwijkingenrapportages (zomernota, novembernota) en jaarrekening 2025.

Planning, procedure en uitvoering • Digitale verspreiding naar de raadsleden op 27 september 2024; • Technische toelichting op de begroting op 15 oktober 2024; • Vraag & antwoord technische raadsvragen van 15 oktober tot en met 20 oktober; • Algemene beschouwingen op 6 en 7 november 2024; • Verzending naar gedeputeerde staten (toezichthouder) vóór 15 november 2024.

Bijlagen Begroting 2025 Hoogachtend, burgemeester en wethouders van Heerlen, de secretaris,

de burgemeester,

drs. V.N. Gosselink-Van Dijk

drs. R. Wever

Raadsbesluit De raad der gemeente Heerlen; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. registratienummer; gezien het advies van de raadscommissie ; besluit: 1. De begroting 2025 vast te stellen met daarin het volgende; De programmatotalen inclusief resultaatbestemming: 0. Bestuur en ondersteuning € 312.541.000 1. Veiligheid

-/- €

14.384.000

2. Verkeer en vervoer

-/- €

14.707.000

3. Economie

-/- €

6.336.000

4. Onderwijs

-/- €

16.585.000

5. Sport, cultuur en recreatie

-/- €

38.724.000

6. Sociaal domein

-/- €

210.556.000

€

187.000

-/- €

11.436.000

7. Volksgezondheid en milieu 8. VHROSV

Nieuwe investeringskredieten voor een totaalbedrag van € 7.700.000 beschikbaar te stellen in de begroting 2025.

Investeringen 2025-2028 Pr. KT

Omschrijving

Begroting 2025

0 Middelen en heffingen

Gevel stadhuis

2.700

2 Wegen, straten en pleinen

Mobiliteitsvisie Heerlen in beweging

1.500

8 C entrum

Strategische aankoop vastgoed C entrum

3.500

Totaal

7.700

Meerjarenraming 2026

2027

2028

1.500 1.500

Bedragen x € 1.000

Aldus besloten tijdens de vergadering van de raad van de gemeente Heerlen van de griffier,

de voorzitter,

drs. T.W. Zwemmer

drs. R. Wever

Leeswijzer Deze begroting heeft betrekking op het derde jaar van het Meerjarig Bestuurlijk programma (MBP) 2023-2026. In deze begroting geven we over de jaren 2025 tot en met 2028 zowel financieel als inhoudelijk inzicht in onze plannen. Bij het maken van deze begroting zijn de richtlijnen en wettelijke voorschriften gevolgd zoals beschreven in de BBV (Besluit Begroting en Verantwoording). Het document is opgebouwd uit een beleids- (hoofdlijn en detail) en een financiële begroting. De beleidsbegroting bestaat uit de begroting in één oogopslag, het programmaplan en de paragrafen. De begroting in één oogopslag geeft de lezer de kans om snel te zien waaraan we in 2025 het geld gaan besteden. In het programmaplan zijn de volgende 9 programma’s opgenomen: 0. Bestuur en ondersteuning 1. Veiligheid 2. Verkeer en vervoer 3. Economie 4. Onderwijs 5. Sport, cultuur en recreatie 6. Sociaal domein 7. Volksgezondheid en milieu 8.

VHROSV (volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing) De opbouw van deze begroting loopt conform de 3 W-vragen: • Wat willen we bereiken? (gewenste maatschappelijk effect) • Wat gaan we daarvoor doen? (acties om dit voor elkaar te krijgen) • Wat mag het kosten? (financiële implicaties van die acties) Op programmaniveau beantwoorden we de vragen ‘Wat willen we bereiken?’ en ‘Wat mag het kosten?’ in combinatie met de beleidsindicatoren en risico’s. Deze indicatoren geven we nu grafisch en meerjarig weer. In sommige gevallen ontbreken bij de beleidsindicatoren actuele cijfers, vanwege het feit dat deze (nog) niet beschikbaar zijn. De beschikbaarheid van actuele cijfers is afhankelijk van de meetfrequentie (en meetperiode) en de hieraan gerelateerde onderzoeken dan wel registraties (bijv. door het CBS). Per kernthema beantwoorden we vervolgens de vragen ‘Wat gaan we daarvoor doen?’ en ‘Wat gaat dat kosten?’ en geven we een overzicht van de investeringen. Dat doen we alleen wanneer dat daadwerkelijk van toepassing is. In de financiële tabellen presenteren we de cijfers in een veelvoud van € 1.000. Hierdoor ontstaan mogelijk afrondingsverschillen in totaaltellingen, saldi en dergelijke. De kaders die we hanteren bij het realiseren van onze doelen zijn opgenomen in de paragrafen.

In de paragrafen worden onderwerpen die versnipperd staan in de begroting, gebundeld in een kort overzicht, zodat voldoende inzicht wordt verkregen. De verplichte paragrafen conform het BBV zijn lokale heffingen, weerstandsvermogen en risicobeheersing, onderhoud kapitaalgoederen, financiering, bedrijfsvoering, verbonden partijen en het grondbeleid. Daarnaast hebben we ervoor gekozen om het onderwerp Heerlen-Noord in een aparte paragraaf op te nemen. De klimaatbegroting is opgenomen onder programma 7. De door de BBV verplichte taakvelden zijn als zodanig niet zichtbaar in het programmaplan. Deze hebben we opgenomen in de financiële begroting, hoofdstuk 4.

Gemeenteraad en college van burgemeester en wethouders Aan het hoofd van de gemeente staat de gemeenteraad. De leden van de Raad worden elke 4 jaar direct gekozen door de bevolking en treden namens hen op. Zij hebben een kaderstellende taak. Dat wil zeggen dat zij het beleid maken en de stad op hoofdlijnen besturen. De gemeenteraad heeft ook een controlerende taak: ze controleert of burgemeester en wethouders hun werk goed uitvoeren. Tenslotte hebben de gemeenteraadsleden een volksvertegenwoordigende taak: ze nemen alle belangen mee en wegen deze bij de besluitvorming. Het aantal raadsleden binnen een gemeente is afhankelijk van het aantal inwoners en kan variëren van minimaal 7 tot maximaal 45. Heerlen heeft er 37.

De zetels in de Raad van de gemeente Heerlen zijn als volgt verdeeld: • Socialistische Partij (SP): 8 zetels • Christen Democratisch Appèl (CDA): 6 zetels • Ouderenpartij Heerlen (OPH): 5 zetels • Jongerenpartij Heerlen: 3 zetels • Partij Hoensbroeks Belang (PHB): 2 zetels • Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD): 2 zetels • Partij Voor de Vrijheid (PVV): 2 zetels • Democraten 66 (D66): 2 zetels • Fractie Damen: 2 zetels • Partij voor de Dieren (PvdD): 1 zetel • Forum voor Democratie (FvD): 1 zetel • GroenLinks: 1 zetel • Hart-Leers: 1 zetel • Partij van de Arbeid (PvdA): 1 zetel De gemeenteraad heeft drie commissies ingesteld: • Economie, Bestuur en Financiën (EBF) • Ruimtelijke Ontwikkeling en Leefomgeving (ROLO) • Maatschappij en Welzijn (MW) In deze commissies wordt het vooroverleg gevoerd voorafgaand aan de raadsvergadering. Werkgroep Financial Audit (WFA) De verordening op de raadscommissies stelt dat de commissie Economie, Bestuur en Financiën ook de taak heeft om advies te geven over de verantwoording van het door het College gevoerde bestuur. Het College legt onder andere verantwoording af in de jaarrekening en het jaarverslag, zoals bedoeld in artikel 197 van de Gemeentewet. De Werkgroep Financial Audit is belast met de voorbereiding van dit advies.

College van burgemeester en wethouders Het College is het dagelijks bestuur van de gemeente Heerlen en bestaat uit burgemeester Roel Wever en vijf wethouders: Jordy Clemens, Marco Peters, Martin de Beer, Arlette Vrusch en Casper Gelderblom. De wethouders behandelen ieder een aantal zaken die zijn vastgelegd in de portefeuilleverdeling. Gemeentesecretaris Vanessa Gosselink-van Dijk staat het college van burgemeester en wethouders bij de uitoefening van hun taak terzijde en is daarnaast algemeen directeur van de ambtelijke organisatie. Die ambtelijke organisatie geeft uitvoering aan het beleid en de besluiten van het bestuur.

Roel Wever Burgemeester • Openbare orde en veiligheid • Integrale handhaving • (Eu)regionale samenwerking • Strategie en lobby • Personeel en Organisatie • Communicatie • Lokale democratie • Buurtgericht werken Jordy Clemens (SP) Wethouder onderwijs, cultuur, erfgoed en centrumontwikkeling • Onderwijs • Cultuur & erfgoed • Evenementen • Centrumontwikkeling • Stadsmarketing • Stadsdeelwethouder Hoensbroek • Locoburgemeester Marco Peters (CDA) Wethouder beheer en onderhoud, mobiliteit, ruimtelijke ordening en ouderenbeleid • Ruimtelijke ordening • Beheer en onderhoud • Mobiliteit • Herstructurering • Buurtvoorzieningen • Ouderenbeleid • Stadsdeelwethouder Heerlen-Zuid Martin de Beer (VVD/D66) Wethouder economie en arbeidsmarkt, financiën en sport, duurzaamheid, Heerlen-Noord • Economie • Arbeidsmarkt • Participatie • Sport • Financiën • Duurzaamheid • Coördinatie Heerlen-Noord • Stadsdeelwethouder Heerlen-Stad Arlette Vrusch (SP) Wethouder jeugd en armoedebestrijding, welzijn en zorg • Welzijn • Volksgezondheid • Wmo/zorg • Jeugd • Armoedebestrijding

Casper Gelderblom (PvdA/PvdD/GroenLinks) Wethouder wonen, milieu en circulariteit, dienstverlening en vastgoed • Wonen • Omgevingswet • Milieu • Afval en circulariteit • Biodiversiteit en dierenwelzijn • Dienstverlening (in- en extern) • Vastgoed • Stadsdeelwethouder Heerlerheide

Beleidsbegroting

1. Bestuurssamenvatting Begroting 2025 Voor u ligt de begroting 2025-2028. Het is de derde begroting binnen de huidige coalitieperiode. In de eerste begroting die wij u twee jaar geleden voorlegden, waren we in staat, na een jarenlange financiële herstelperiode, weer een gezonde begroting te presenteren. Een begroting die structureel en reëel sluitend was. Maar er waren in die eerste begroting ook tegenslagen. Denk aan de energiecrisis en de oplopende inflatie en rentepercentages. Vorig jaar waren we zelfs in staat om een bedrag van ruim anderhalf miljoen euro incidenteel vrij te maken t.b.v. nieuwe impulsen. Dat was misschien op de hele begroting geen groot bedrag maar voldoende om op fundamentele onderdelen van ons beleid een tandje bij te zetten of bij te sturen. Maar er was in die begroting helaas ook al een stevige winstwaarschuwing. Een donkere financiële wolk die er al jaren zat aan te komen. Al enkele jaren spreken gemeenten en het Rijk over de financiële situatie vanaf 2026. Dat jaar wordt al geruime tijd aangeduid als het ‘ravijnjaar’. Gemeenten ontvangen vanaf 2026 2,5 miljard euro minder via het gemeentefonds en daarmee dus 2,5 miljard euro minder om hun taken uit te voeren. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) heeft de afgelopen jaren een krachtige lobby gevoerd tegen deze maatregel van het Rijk met uiteindelijk een beperkt resultaat.

Inmiddels heeft de VNG in een reactie een motie aangenomen met de strekking dat zolang het Rijk volhardt in haar standpunt ten aanzien van het ‘ravijnjaar’ er geen nieuwe akkoorden met het Rijk worden gesloten en er gekeken wordt of de invoering van andere akkoorden bevroren kan worden. We kunnen niet anders dan vaststellen dat deze generieke maatregelen van het Rijk per definitie geen rekening houden met de individuele gevolgen voor gemeenten. Door deze maatregel van het Rijk dreigt een groot deel van alle gemeenten in financiële problemen te komen. De effecten voor Heerlen zijn groot. Dat komt omdat Heerlen gezien haar grote sociaal-maatschappelijke problematiek relatief sterk afhankelijk is van het gemeentefonds. We hebben in het verleden al vaker met rijksmaatregelen in allerlei vormen en maten te maken gehad. Maar de maatregel waar we nu mee te maken hebben is anders. Het voelt niet goed. Sterker, de maatregel kan aan onze kant rekenen op ongeloof en zelfs verbijstering. Het ravijnjaar wordt aan de buitenkant veroorzaakt doordat de financieringssystematiek, de manier waarop het Rijk gemeenten financiert, verandert. Echter, het is een publiek geheim dat achter deze maatregel ordinaire rijks bezuinigingen schuilgaan.

Tel daarbij de bezuinigingen op waar ‘as we speak’ vooral het onderwijs en de jeugdzorg onder lijden dan kan er geen andere conclusie zijn dan dat een stad als Heerlen hiermee in het hart wordt geraakt. Het zijn precies de thema’s waarmee we met man en macht er als stad weer bovenop proberen te komen. Het zijn de thema’s waar we al jaren de schouders onder zetten met bloed, zweet en tranen. Denk aan de nieuwe financieringsmethoden die we tegen de stroom in ontwikkelden, denk aan onze plannen rondom Heerlen-Noord om voor eens en voor altijd echt korte metten te maken met achterstanden. Hoe kan het dat ruim een jaar na het onderzoek ‘elke regio telt’, dat juist een hartverwarmend pleidooi hield voor het ondersteunen van ‘zwakkere’ regio’s, onze stad zo zwaar geraakt wordt? Wat het extra zuur maakt is dat tegelijkertijd onze stad aan het oogsten is en het er gonst van hoop, optimisme en ambitie. De afgelopen jaren hebben we steeds de hoop gehad dat het Rijk bij zinnen zou komen. Naast hoop hebben we ook actief rechtstreeks gelobbyd danwel via onze stedelijke netwerken. Nu kunnen we niet anders dan vaststellen dat dit niet heeft opgeleverd wat we hoopten en dat we nu definitief niet meer om de flinke tekorten in onze begroting heen kunnen. Deze tekorten zijn groot. Heel groot. We hebben daarover in 23

de Kaderbrief 2025 al een prognose gepresenteerd die we inmiddels helaas negatief hebben moeten bijstellen. In dit schema maken we zichtbaar welke ontwikkelingen hebben bijgedragen aan die bijstelling: Basis begroting Kaderbrief Gemeentefonds/ RIB Meicirculaire Kapitaallasten Indexaties Doorwerken zomer- en novembernota, inclusief jaarrekening Verbonden partijen Reëel begroten Ontwikkelingen Totaal

2025

2026

2027

2028

-2.011 -4.715 445 -927 -1.620 -901 -405 -1.335 -11.469

-24.132 2.236 551 -1.134 -1.336 -904 -405 -5.175 -30.300

-19.179 1.412 1.744 -1.524 -1.419 -1.019 -405 -4.936 -25.325

-18.713 7.111 1.232 -3.714 -758 -1.881 -405 -5.145 -22.273

Bedragen x € 1.000

We kunnen nu niet anders dan vaststellen dat dit de harde realiteit is. Het heeft geen zin om er al te lang bij stil te staan. We hebben geen optie, we zullen als gemeente een begroting moeten opleveren. Dat mogen de Heerlenaren ook van ons verwachten. Heerlenaren mogen zelfs meer van ons verwachten nl. dat het, ondanks alles, een begroting is met perspectief. Geen zwartgallige overpeinzingen maar op zijn Heerlens met de schouders er onder. De opgave waar wij voor stonden was om de begroting meerjarig sluitend te krijgen. Dat beloofden wij u immers ruim twee jaar geleden in ons coalitieakkoord ‘uit liefde voor onze stad’. We kunnen u thans laten weten dat wij ons aan onze afspraak kunnen houden. We kunnen u een meerjarig sluitende begroting voorleggen. Oftewel een begroting die zowel in het eerste als in het vierde jaar geen negatief saldo heeft. Dit heeft geresulteerd in de volgende saldo’s voor de meerjaren begroting 2025-2028:

TOTAAL

2025

2026

2027

2028

-8.288

-1.527

Bedragen x € 1.000

In grote lijnen zien we dat in de totale gemeentelijke begroting het ravijnjaar een gat heeft geslagen van bijna 5% ten opzichte van het totale budget. Er kan geen enkele twijfel over bestaan dat deze bezuinigingsoperatie overal in de stad pijn zal gaan doen. Wij realiseren ons dit heel goed en we zullen alles in het werk stellen om de gevolgen voor alle Heerlenaren zo klein mogelijk te houden. Dat hebben we onder andere geprobeerd door zo slim en innovatief mogelijk het bezuinigingsproces aan te vliegen. Bijvoorbeeld door op korte termijn door de zure appel heen te bijten om op langere termijn voordelen te realiseren. Dat doen we bijvoorbeeld door enerzijds te bezuinigen en tegelijkertijd te investeren. Concreet betekent deze sluitende begroting, dat we voor het jaar 2025 een incidenteel bedrag moesten zoeken ter hoogte van ruim 11 miljoen euro en vanaf 2026 een bedrag van ruim 22 miljoen euro jaarlijks. Net zoals vorig jaar hebben we oog proberen te houden voor de ambities die onze stad al jarenlang in een flow houden. Het afzien van bewegingen voorwaarts, het afzien van perspectieven past niet bij ons. Dat zou on-Heerlens zijn want wij weten maar al te goed dat er altijd een uitweg is. Hoe dan ook, de prioriteit bij het samenstellen van deze begroting lag bij het zoeken en kiezen van bezuinigingen.

Bij het zoeken en samenstellen van deze bezuinigingspakketten kozen wij vanzelfsprekend het pad waarvoor u eerder in juni de kaders aangaf in de Kaderbrief 2025.

Centraal binnen deze bezuinigingskaders was de al in eerdere begrotingen, met succes, toegepaste methodiek van de ladder van Lodewijks. Bij deze methodiek worden in eerste instantie bezuinigingsmogelijkheden gezocht binnen een categorie waar de gevolgen het minst gevoeld worden, nl. efficiënter en doelmatiger werken. Vervolgens loopt de ladder op naar de categorie waar de gevolgen voor onze inwoners het grootst zijn nl. maatregelen die rechtstreeks de inkomens van kwetsbare Heerlenaren raken. Het is ons gelukt om de bezuinigingsmaatregelen die wij u voorleggen voor een groot deel onder te brengen binnen de eerste stappen van de ladder van Lodewijks. Ook de ‘opgaven’, zoals ze genoemd zijn in de Kaderbief, speelden een oriënterende rol binnen dit bezuinigingsproces. Deze opgaven immers vormen de kern van ons gemeentelijk beleid, ook over coalitieperioden heen en wij zien deze opgaven als het kompas om op de lange termijn onze plannen en ambities te kunnen realiseren. Een andere belangrijk onderdeel van ons bezuinigingspakket is het uitgangspunt dat we de pijn moeten delen in de stad. Dat resulteerde in een generieke maatregel ten aanzien van de partijen waarmee we een contract, een subsidierelatie of een gemeenschappelijke regeling hebben.

We denken hierbij allereerst, analoog aan de Ladder van Lodewijks, aan het realiseren van efficiëntie voordelen en het bezuinigen op overhead, zodat de impact op de stad zelf zo klein mogelijk is. Dat zal overigens veel vragen van onze lobby en overtuigingskracht ten aanzien van onze partners waarmee wij gezamenlijk deelnemen in Gemeenschappelijke Regelingen. Zeker wanneer voor die partner de bezuinigingsprioriteit minder groot is. Een flinke bezuiniging gaan we realiseren op de gemeentelijk organisatie. We realiseren ons dat bezuinigingen op taken tegelijkertijd betekent dat het daaraan verbonden werk wegvalt. Naast dit effect gaan we onderzoeken op welke wijze de organisatie nog meer een bijdrage kan leveren aan de bezuinigingsopgave op het gebied van efficiëntie en innovatie. We houden hierbij in ogenschouw dat we als werkgever aantrekkelijk moeten blijven voor talent gezien de krapte op de arbeidsmarkt, zeker als het gaat om specifieke functies bij gemeenten. Feitelijk geldt dat precies hetzelfde voor de organisaties in de stad die naar aanleiding van deze begroting moeten bezuinigen. Zij staan voor exact dezelfde opgaven en worden eveneens uitgedaagd om efficiënter, effectiever en innovatiever te gaan werken. We realiseren ons dat wij heel veel gaan vragen van onze eigen mensen en van de mensen die werken bij onze partners.

Maar we geloven ook dat dit het waard is omdat we bouwen aan onze stad, omdat we het doen voor de mensen in de stad, omdat we het doen voor de stad van de toekomst waar we succes hebben, waar we gelukkig kunnen zijn en waar er alle reden is om trots te zijn. Tot slot trachten we, bij de keuze van bezuinigingen, zoveel mogelijk rekening te houden met de handelingsruimte van een nieuwe coalitie over anderhalf jaar. We realiseren ons dat een bezuinigingsoperatie van een omvang waarmee wij nu te maken hebben, een sterk effect zal hebben op de financiële huishouding de komende jaren, maar we proberen de reikwijdte hiervan zo beperkt mogelijk te houden.

Concreet bestaat het pakket aan bezuinigingen dat wij in deze begroting presenteren ruwweg uit de volgende onderdelen:

Ombuigingen Organisatie Gemeenschappelijke regelingen Subsidies Contractenmanagement Inkomsten Belastingen Rente/Kapitaallasten/Reserves Intensiveringen Sloopfonds Hoensbroek Totaal

2025

2026

2027

2028

2.934 5.200 0 108 615 1.288 1.164 1.761

4.657 5.000 3.640 1.967 615 1.326 916 3.802 90

5.553 5.000 3.640 1.934 615 1.331 1.462 4.465 -202

5.588 5.000 3.640 1.932 615 1.336 1.479 2.886 -203

22.013

23.797

22.273

-1.100 -500 11.469

Bedragen x € 1.000

De vooruitzichten Dit pakket aan bezuinigingen betekent dat wij helaas op onderdelen op gemaakte beloften moeten terugkomen en mogelijk moeten Heerlenaren langer wachten op de afspraken die wij met hen gemaakt hebben. We kunnen onze ogen niet sluiten voor de rechtstreekse pijn die deze begroting zal veroorzaken binnen de samenleving. Die pijn kan financieel van aard zijn, die pijn kan te maken hebben met een versobering van voorzieningen of die kan te maken hebben met vanzelfsprekendheden die verdwijnen. We realiseren ons dat in de begroting, die wij u nu ter besluitvorming voorleggen, de bezuinigingen en het bezuinigingsproces de meeste aandacht vragen. Toch vragen wij u ook naar onze mogelijkheden te kijken. We moeten de balans vinden tussen enerzijds ‘door de zure appel heen bijten’ en anderzijds zicht blijven houden op de geweldige kansen en uitdagingen die onze stad en regio ons bieden. Immers, dit pakket aan bezuinigingen betekent dat we onveranderd in staat blijven om het jarenlang opgebouwde sociale beleid in onze stad, in stand te houden en mogelijk nog te versterken. Het betekent dat we de essentiële basisvoorzieningen in onze stad op orde kunnen houden als het gaat om bijvoorbeeld het openbaar onderhoud in de buurten en veiligheid. Thema’s die we hoe dan ook staande willen houden.

Het betekent dat we onze ambities van ons stadscentrum, als economische motor van een regio van 260.000 mensen, in stand kunnen houden. Zo is het ons gelukt om in deze begroting op twee specifieke onderdelen extra financiële ruimte te vinden. Op de eerste plaats ten behoeve van de herstructurering van Hoensbroek (0,5 miljoen euro) waar investeringen van het hoogste belang zijn en herbestemmingen ter hoogte van 1,1 miljoen euro ten behoeve van de verwerving van strategisch vastgoed (sloopfonds). We hechten er waarde aan u mee te geven dat dit bezuinigingspakket niet betekent dat we onze centraal Europese ligging met 40 miljoen mensen binnen twee uur reizen, zullen moeten prijsgeven. Het betekent niet dat we onze zeer succesvolle lobby kwijt zijn waarmee we Regiodeals en flinke subsidies als het Volkshuisvestingsfonds binnenhaalden. Het betekent niet dat we afscheid moeten nemen van het geloof in een economische schaalsprong in onze stad en regio. Denk daarbij aan het ongekende onderwijsaanbod in onze regio en de interesse vanuit de onderwijsinstellingen voor ons centrum met voorop de Rheinisch Westfahlische Technische Hogschule die inmiddels een vestiging heeft in het oude IBA gebouw aan de Promenade. Een stap die, zo denken wij, gevolgd gaat worden door vele andere onderwijsinstellingen. Denk aan ‘Limburg Centraal’ met ongekende ambities rondom woningbouw.

Denk aan de MedTech sector en de medische logistiek die nergens in Europa zo sterk vertegenwoordigd is als hier bij ons om de hoek. Denk aan de potentie van ons centrum dat

met de dag groener wordt en met de dag aan kwaliteit wint. Denk aan de mogelijkheden binnen Zuid-Limburg, de campussen, de Einstein Telescoop, Chemelot en de economische verbindingen die wij zien tussen Eindhoven en Aken/Keulen waarbij we voor onze regio groeimogelijkheden voorzien voor onszelf en voor vele nieuwe Parkstedelingen op het gebied van wonen, werk en onderwijs. Heerlen zou Heerlen niet zijn om, ondanks gigantische tegenvallers, met optimisme en veerkracht naar de toekomst te kijken. Een toekomst waarin elke Heerlenaar telt, waar er voldoende levenskwaliteit is voor iedereen, waarin onze kinderen keuzes hebben en waarin ouderen zich veilig en geborgen voelen. Een toekomst waarin kwaliteit en identiteit centraal staan en er voldoende fysieke en mentale ruimte is voor mensen, ondernemers en instellingen. Een toekomst waarin er de voorzieningen zijn die horen bij een ambitieuze regio. Een regio waarin we voor elkaar opkomen en ons niet met een kluitje in het riet laten sturen. Het is precies daarom dat we vechten als een leeuw voor het behoud van voorzieningen in onze regio. Het is precies daarom dat wij niet kunnen accepteren dat we genoegen moeten nemen met een ziekenhuis zonder spoedeisende hulp, zonder OK’s en zonder IC’s. Wij blijven als stad onveranderd een prachtig en uniek verhaal hebben om te vertellen.

Het is het verhaal van een stad met een ziel, met een verleden vol pieken en dalen en met een veelbelovende toekomst. We blijven dat verhaal de komende jaren zelfbewust en met trots vertellen omdat de stad dat verdient.

2. Programma’s 2.1.0 Programma Bestuur en ondersteuning Portefeuillehouders: Roel Wever, Casper Gelderblom, Martin de Beer Wat willen we bereiken? Vanuit het kernthema bestuurskracht creëren we de randvoorwaarden ten behoeve van de ontwikkeling van onze collectieve gemeentelijke samenwerkings-, uitvoerings- en organisatiekracht. Dat doen we voor onszelf, maar vooral ook voor en samen met de regiogemeenten, met de eerste focus nadrukkelijk op Parkstad Limburg. Onze strategische partners, zoals de provincie, de Tripool steden, de ministeries en onze Duitse buurgemeenten verwachten dat ook van ons. Het gewenste maatschappelijk effect van ons beleid willen we zo snel mogelijk terugzien voor de Heerlense burgers, bedrijven en instellingen. Samen met de stad blijven wij intensief samenwerken met partners waarmee we gezamenlijke doelen hebben, zodat we de beschikbare middelen maximaal kunnen benutten. Wat mag dat kosten?

Programma 0 - Bestuur en ondersteuning Rekening Bijgestelde Begroting begroting

Lasten Baten Totaal saldo van baten en lasten Toevoeging reserves Onttrekking reserves Resultaat

2023 -86.294 375.885 289.591 -9.757 9.991 289.824

2024 -82.588 376.171 293.583 -4.664 6.469 295.388

2025 -72.314 389.200 316.887 -5.374 1.029 312.541

Meerjarenraming

2026 -73.986 377.017 303.031 -325 0 302.706

2027 -77.112 386.970 309.858 0 0 309.858

2028 -80.015 396.041 316.026 0 0 316.026

Bedragen x € 1.000

Specificatie kernthema's (saldo) Rekening Bijgestelde Begroting begroting

Bestuurskracht (Communicatie en regionale samenwerking Dienstverlening Middelen en heffingen Bestemming Totaal

Meerjarenraming

2023 -4.633

2024 -5.203

2025 -5.404

2026 -5.470

2027 -5.559

2028 -5.559

-1.916 296.140 233 289.824

-2.063 300.848 1.805 295.388

-2.309 324.600 -4.345 312.541

-2.008 310.509 -325 302.706

-1.993 317.410 0 309.858

-1.993 323.578 0 316.026

Bedragen x € 1.000

Risico’s Onze ambities en opgaven zijn groot, wij hebben de afgelopen jaren bij diverse partners een goed imago opgebouwd en we hebben onze netwerken flink uitgebreid. De resultaten hiervan zijn overal zichtbaar in de stad. Dit heeft geleid tot nog meer en nog ambitieuzere afspraken. Denk daarbij aan de programma’s Heerlen-Noord en de ontwikkeling van het Centrum. Het in de toekomst nog succesvoller worden in het verwerven van externe middelen en samenwerkingspartners is afhankelijk van ons vermogen om de lopende afspraken waar te maken. Als wij in de uitvoering niet kunnen waarmaken wat wij afspreken dan daalt het vertrouwen in ons en daarmee onze mogelijkheden om te blijven werken aan de grote ambities van onze stad en regio. Beleidsindicatoren

Bestuur en Ondersteuning

Beleidsindicatoren

Kernthema Bestuurskracht Wat gaan we ervoor doen om de gewenste maatschappelijke effecten te bereiken? We onderhouden structureel en onafgebroken bestuurlijke en ambtelijke netwerken en monitoren externe geldstromen. We dragen voortdurend het verhaal van Heerlen uit en verbinden interne en externe ontwikkelingen. Met beperkte middelen streven we naar optimale resultaten in lijn met afspraken met de stad en partners. Onze lobby richting Den Haag, Düsseldorf en Brussel versterken we zoveel mogelijk met (eu)regionale partners. Hierbij blijven we koersvast en vastberaden. Samenwerking op Zuid-Limburgse en grens overstijgende schaal heeft grote meerwaarde. We vertellen ons verhaal zelfbewust en positief en laten zien welke inspanningen mooie resultaten opleveren. We mogen stellen dat we dit niet slecht doen. Het lukt ons als stad en regio steeds weer om SPUK uitkeringen bij het Rijk los te krijgen. We zien overigens dat het kabinet steeds vaker kiest voor verstrekkingen via het gemeentefonds in plaats van een SPUK constructie. Daarnaast is er onverminderd en toenemende aandacht vanuit Den Haag waarmee we ons onderscheiden van onze collega gemeenten. We realiseren ons dat hetgeen we voor elkaar hebben gekregen geen garantie voor succes in de toekomst is. Onze lobbystrategie is een adaptief proces en speelt in op veranderingen in onze omgeving.

Immers, kansen verdwijnen en nieuwe kansen dienen zich aan. We hanteren daarbij wel een specifieke koers die we afstemmen op het nieuwe rijksbeleid. Daarbij tekenen zich drie lijnen af: 1. De vraag naar een investerings- en kansenagenda; 2. Specifieke aandacht voor de ontwikkelthema’s wonen en bereikbaarheid; 3. Specifieke aandacht voor de thema’s bestaanszekerheid, veiligheid en brede welvaart. De agenda Zuid-Limburg biedt met drie heldere ‘sporen’ ook een goede basis om onze lobby op te bouwen: 1. De (economische) toekomst van Zuid-Limburg is een grensoverschrijdende kenniseconomie; 2. We wonen in een prachtig landschap dat we toekomstbestendig moeten maken; 3. Delen van Zuid-Limburg hebben onaanvaardbare achterstanden die we gaan aanpakken. Specifieke lobbykansen die wij op basis van de genoemde lijnen/sporen zien zijn: 1. Lopende dossiers zoals IC-Randstad-Aken, Romeins museum, Onderwijs naar centrum; 2. Dossiers passend in Haagse realiteit zoals de woningbouwopgave, Zuyderland, investeringsagenda, veiligheid en leefbaarheid; 3. Dossiers die ons uniek maken zoals onze grensligging en het programma Heerlen-Noord. We blijven het belangrijk vinden dat gemeenten, bedrijven en instellingen elkaar goed weten te vinden, en we blijven de meerwaarde van samenwerking benadrukken.

Dit is cruciaal voor structuurversterkende ontwikkelingen zoals internationale treinverbindingen, verduurzaming van Chemelot en de Einstein telescoop. We blijven dan ook actief in het Zuid-Limburgs en Euregionaal netwerk. Ook volgen we actief stedelijke netwerken als VNG en G40 en participeren hierin. De burgemeester heeft een sterke relatie met de VNG door zijn bestuurslidmaatschap waardoor we in staat zijn sneller onze specifieke lokale en regionale items onder de aandacht van het nieuwe kabinet te brengen en bijvoorbeeld de lobby rondom het ravijnjaar voortdurend kracht bij te zetten. Communicatie is een belangrijke liaison tussen de gemeente en haar stakeholders: inwoners, ondernemers en maatschappelijke instellingen. We zijn een gemeente die trots is op de stad, haar inwoners en haar successen. Een gemeente die met lef en daadkracht verder bouwt aan de stad, daad bij woord voegt en het verschil maakt. Om ons verhaal en onze trots nog verder uit te dragen is er strategisch communicatief gezien dan ook (samen met de stad) een nieuwe stadsmarketing-aanpak ontwikkeld en zal er een nieuwe publiek-private marketingorganisatie worden opgericht. Stakeholders uit de stad, lokale ondernemers en prominente figuren op het gebied van de promotie van Heerlen staan allen achter het

breed gedragen stadsmerk dat in het eerste half jaar van 2024 is ontwikkeld en vastgelegd in het Urban Canvas. Door eerlijk, pro-actief en helder te communiceren –zowel online als offline– willen we samenwerken zodat inwoners, ondernemers en partners vertrouwen hebben, krijgen en houden. Communicatief gezien wordt transparant geopereerd, zowel bij bestuurlijke besluitvorming als in voor stad en regio essentiële dossiers, zoals bijvoorbeeld Zuyderland. Bestuurlijke dilemma’s en overwegingen worden benoemd en er wordt verantwoording genomen middels communicatie. Strategische communicatie zorgt ervoor dat aan de voorkant van beleidsprocessen wordt geïmplementeerd dat duidelijk is dat we een gemeente zijn die in verbinding staat met haar omgeving, die weet wat er speelt. Een partner om samen in- en voor de stad grenzen te verleggen, laagdrempelig en makkelijk benaderbaar voor stakeholders. Op deze wijze ondersteunt én bewerkstelligt communicatie het feit dat Heerlen meer bezoekers, inwoners, investeerders en studenten wil ontvangen en daarnaast actief in Den Haag, Brussel, Duitsland en bij de provincie op het netvlies wil blijven.

Over welk bestaand beleid beschikken we om dit te realiseren? • Onderzoeken Tripool; • Agenda Zuid-Limburg; • Convenant Aken Heerlen; • Samenwerkingsovereenkomst Stedenband Amsterdam; • Regiodeal Parkstad 1 en 2; • Strategische agenda Parkstad; • NOVI (Nationale Omgevingsvisie) uitvoeringsprogramma; • MAHHL (Maastricht Aken, Hasselt, Heerlen, Luik) jaarplan 2021; • Strategische beleids- /ambitiedocumenten van andere kernthema’s o.a.: Bidboek centrum. Wat gaat dat kosten? KT Bestuurskracht (Communicatie en regionale samenwerking) Rekening Bijgestelde Begroting begroting

Lasten Baten Totaal

2023 -8.114 3.481 -4.633

2024 -5.203 0 -5.203

Bedragen x € 1.000

2025 -5.288 -116 -5.404

Meerjarenraming

2026 -5.354 -116 -5.470

2027 -5.444 -116 -5.559

2028 -5.443 -116 -5.559

Kernthema Dienstverlening Wat gaan we ervoor doen om de gewenste maatschappelijke effecten te bereiken? De visie op dienstverlening ‘Met oog voor de Heerlenaar’ is onze leidraad voor de verdere ontwikkeling van gemeentelijke dienstverlening. Nu digitale dienstverlening steeds meer de overhand krijgt, blijft het belangrijk dat de mens centraal staat. Goede bereikbaarheid, heldere en begrijpelijke taal en transparantie over onze werkwijze zijn essentieel. Goede en betrouwbare dienstverlening Servicenormen: We stellen duidelijke servicenormen op en delen deze met onze inwoners en ondernemers. Tevredenheidsonderzoek: We onderzoeken de tevredenheid van onze inwoners om te bepalen in welke mate we aan hun verwachtingen voldoen en waar verbeterpunten liggen. Digitale dienstverlening Offline ondersteuning: Heerlen is gewoon bereikbaar via de telefoon of de balie. Tegelijkertijd zetten we in op het gebruik van data en nieuwe technologieën om in te spelen op de digitale behoefte van grote groepen Heerlenaren, efficiëntieslagen te maken en onze dienstverlening passender te maken. Een voorbeeld hiervan is een persoonlijke internetpagina waar inwoners de status van hun aanvragen kunnen inzien. Nieuwe website: Een belangrijke stap richting betere digitale dienstverlening is een nieuwe, gebruiksvriendelijke website waarin inwoners en ondernemers snel en eenvoudig hun weg kunnen vinden.

Uitgangspunten zijn: • Dienstverlenend: Inwoners en ondernemers staan centraal; we denken van buiten naar binnen. • Toegankelijk: Iedereen kan gebruikmaken van de informatie en dienstverlening. • Betrouwbaar: De website voldoet aan de laatste wetgeving op het gebied van privacy, veiligheid en archivering. • Efficiënt: De website draagt bij aan het ontlasten van telefonie en balie, waardoor wachttijden verder worden verlaagd. Door deze stappen te zetten, zorgen we ervoor dat onze dienstverlening altijd gericht is op de behoeften en verwachtingen van de Heerlenaren, met een focus op toegankelijkheid, betrouwbaarheid en efficiëntie. Over welk bestaand beleid beschikken we om dit te realiseren? • Verordening BRP 2014; • Paspoortwet; • Wet BRP; • Regeling briefadres 2024; • Kieswet; • Wet Digitale Overheid; • Wet Digitale toegankelijkheid; • Wet Modernisering Elektronisch Bestuurlijk verkeer; • Omgevingswet.

Wat gaat dat kosten? KT Dienstverlening Rekening Bijgestelde Begroting begroting

Lasten Baten Totaal

2023 -3.764 1.848 -1.916

2024 -4.006 1.943 -2.063

Bedragen x € 1.000

2025 -4.050 1.741 -2.309

Meerjarenraming

2026 -3.749 1.741 -2.008

2027 -3.734 1.741 -1.993

2028 -3.734 1.741 -1.993

Kernthema Middelen en heffingen Wat gaan we ervoor doen om de gewenste maatschappelijke effecten te bereiken? Binnen dit kernthema gaat het over het beschikbaar krijgen van voldoende middelen om de doelen en de daarbij horende maatschappelijke effecten, zoals beschreven in de diverse programma’s, te realiseren en deze middelen vervolgens doelmatig te besteden. Belangrijkste taken binnen dit kernthema zijn het: • uitvoering geven aan de treasury-functie (onder andere financieringsinstrumenten en risicobeheersing); • scheppen van kaders voor de heffing en inning van lokale belastingen (zie paragraaf Lokale heffingen); • beheer en de advisering rondom verworven aandelenkapitaal van de gemeente Heerlen en het jaarlijks te genereren dividend; • verhogen van inkomende subsidies; • beheer van en de advisering rondom het gemeentefonds (zie paragraaf Gemeentefonds). Het kernthema Middelen en heffingen gaat over diverse onderwerpen. Deze onderwerpen worden verder uitgewerkt in de paragrafen. We kiezen er voor, in het kader van duidelijkheid en transparantie, om de onderwerpen in één keer geheel uit te werken in plaats van deze opgesplitst te beschrijven onder de programma’s en een gedeelte onder de paragrafen. Hieronder staan de onderwerpen met verwijzing naar de betreffende paragraaf.

Onderwerp Financiën (inclusief Planning & Control) Coördinatie deelnemingen Bedrijfsvoering Procesoptimalisatie Burgerzaken, belastingen en heffingen Gemeentefonds, dividenden Onderhoud kapitaalgoederen Risicomanagement Vastgoed, gronden en beheer Grondexploitatie

Paragraaf Financiering Verbonden partijen Bedrijfsvoering Bedrijfsvoering Lokale heffingen Algemene dekkingsmiddelen Onderhoud kapitaalgoederen Weerstandsvermogen en risicobeheersing Grondbeleid Grondbeleid

Over welk bestaand beleid beschikken we om dit te realiseren? • Financiële verordening 2023; • Nota Risico’s en weerstandsvermogen 2012; • Treasury statuut 2010; • Nota Reserves en voorzieningen 2018; • Beleidsnota Lokale heffingen; • Nota Verbonden partijen 2017; • Kaders voor het fonds Economische cultuurversterking; • Legesverordening 2023.

Wat gaat dat kosten? KT Middelen en heffingen Rekening Bijgestelde Begroting begroting

Lasten Baten Totaal

2023 -74.416 370.556 296.140

2024 -73.380 374.228 300.848

2025 -62.975 387.575 324.600

Meerjarenraming

2026 -64.883 375.392 310.509

2027 -67.935 385.344 317.410

2028 -70.837 394.415 323.578

Bedragen x € 1.000

Welke investeringen gaan we daarvoor doen? Omschrijving

Begroting 2025

Gevel stadhuis

2.700

Totaal

2.700

Bedragen x € 1.000

Meerjarenraming 2026

2027 0

2028 0

2.1.1 Programma Veiligheid Portefeuillehouder: Roel Wever Wat willen we bereiken? Het is onze ambitie te zorgen voor veilige en leefbare wijken. Daarin is geen plek voor ernstige overlast en (ondermijnende) criminaliteit. De landelijke programma’s en financieringsimpulsen waarin veiligheid een belangrijke plek heeft, zoals het Nationaal Programma Heerlen-Noord, Regiodeal en Preventie met Gezag, gaan ons helpen verschillen tussen Heerlen-Noord en Heerlen-Zuid te verkleinen en de veiligheid in Heerlen op het niveau van de gemiddelde stad. Die opgave is extra uitdagend vanwege de beperkte politiecapaciteit. De bezetting van de politieformatie in Heerlen is namelijk al jaren structureel te laag. Om toch goed aan de veiligheidsopgave te werken is een structurele en toekomstbestendige investering in veiligheid nodig, met nadrukkelijk meer oog voor preventie. Dat willen we doen met in de wijk verankerde aanpakken en netwerken, innovatieve interventies en effectieve samenwerkingsverbanden. Bij onze ambitie hoort dat Heerlenaren zoveel als mogelijk beschermd zijn tegen risico’s bij rampen of crises. Deze situaties proberen we te voorkomen, te bestrijden en zo nodig te herstellen. Daarbij zetten we in op participatie, zelfredzaamheid en veerkracht.

Voor de voorbereiding op toekomstige en langdurige crises gaan we voor versterking van het fundament van de veiligheidsregio en de gemeentelijke crisisbeheersing. De afgelopen jaren hebben ons geleerd dat het loont in te zetten op preventie. De Aanpak Sociaal Veilig is onze basisstructuur binnen het domein zorg en veiligheid in de wijk. Wat mag dat kosten?

Programma 1 - Veiligheid Rekening Bijgestelde Begroting begroting

Lasten Baten Totaal saldo van baten en lasten Toevoeging reserves Onttrekking reserves Resultaat

2023 -15.892 989 -14.903 0 1.489 -13.414

2024 -17.636 3.270 -14.365 0 435 -13.930

2025 -15.526 1.142 -14.384 0 0 -14.384

Meerjarenraming

2026 -14.727 261 -14.466 0 0 -14.466

2027 -15.169 261 -14.908 0 0 -14.908

2028 -15.110 261 -14.849 0 0 -14.849

Bedragen x € 1.000

Specificatie kernthema's (saldo) Rekening Bijgestelde Begroting begroting 2023 -7.317 -7.586 1.489 -13.414

Crisisbeheer Veiligheid Bestemming Totaal

2024 -7.902 -6.463 435 -13.930

2025 -8.525 -5.859 0 -14.384

Meerjarenraming

2026 -8.028 -6.438 0 -14.466

2027 -8.262 -6.646 0 -14.908

2028 -8.262 -6.587 0 -14.849

Bedragen x € 1.000

Risico’s • Onverwachte gebeurtenissen, lokaal of elders, die van invloed zijn op de veiligheid in Heerlen of het veiligheidsgevoel van burgers; • Capaciteit veiligheidspartners staat onder druk (politie, brandweer, OM); • Toenemende polarisatie; • Geopolitieke onzekerheden wereldwijd; • Gevolgen oorlog Oekraïne – Rusland; • Gevolgen opvangcrisis asielzoekers; • Bezuinigingen en/of beperkte financieringsmogelijkheden van (lokale) veiligheidsaanpakken. Beleidsindicatoren

Veiligheid NL

Beleidsindicatoren

Heerlen

Kernthema Crisisbeheer Wat gaan we ervoor doen om de gewenste maatschappelijke effecten te bereiken? Veiligheidsregio Zuid-Limburg Het dreigingslandschap verandert snel. Dat vraagt om aanpassingsvermogen van de crisisorganisatie en het crisisbeheersingsstelsel. Ook dienen we beter voorbereid te zijn op langdurige crises. Dat doen we door aandacht te hebben voor de inrichting van de crisisorganisatie en de inzetbaarheid en weerbaarheid van de functionarissen die daarin acteren. We bereiden ons binnen de Veiligheidsregio Zuid-Limburg (VRZL) voor op incidenten en we coördineren bij rampen en crises. Hierin blijven we investeren om onze regio zo veilig mogelijk te maken en te houden. Daarvoor moeten we de (toekomstige) risico’s kennen en daarop voorbereid zijn. Binnen de VRZL richten we ons op een adequate voorbereiding en coördinatie van crisisbeheersing en rampenbestrijding in Zuid-Limburg en bijstandsaanvragen uit omliggende regio’s, ook internationaal (Euregio Maas-Rijn Incident Control and Crisis Management). In lijn met de contournota voor de wijziging van de Wet veiligheidsregio’s 2024, zetten we stappen om crisisbeheersing en brandweerzorg binnen onze veiligheidsregio toekomstgericht in te richten. Dat doen we samen met burgers, bedrijven en instellingen. Zo zorgen we voor een flexibele en informatiegestuurde crisisbeheersing.

Dit betekent dat we werken aan: • Voorbereiding op en waarborgen bij langdurige crises; • Bemensing en ondersteuning van crisisteams; • Interregionale en Rijk-regio samenwerking; • Risico- en crisiscommunicatie; • Versterking van de informatiepositie. Op basis van landelijke afspraken ontvangt de VRZL hiervoor structureel extra middelen uit de brede doeluitkering rampenbestrijding (BDUR). Versterking gemeentelijke crisisbeheersing Naast incidenten zoals woningbranden, gaslucht en dumpingen van (drugs)afval, gaat het steeds vaker om langdurige inzet. Dit komt door regionale en/of landelijke opschaling, signalen van (dreigende) maatschappelijke onrust en bijzonderheden die de veiligheid van de omgeving of de gemeentelijke dienstverlening kunnen verstoren. Er zijn ook maatschappelijke uitdagingen, zoals een afnemende risicobereidheid, toenemende mobiliteit en de impact van incidenten op leefbaarheid en milieu. Dit vraagt om een intensievere integrale samenwerking binnen de veiligheidsketen, waarin we diverse taken en rollen hebben. We leggen hierbij de nadruk op een risicogerichte benadering, zoals beschreven in het Meerjarig Bestuurlijk Programma. In lijn met de landelijke ambities van het Rijk en het Veiligheidsberaad verstevigen we de gemeentelijke crisisbeheersing. We zorgen ervoor dat we: • Grootschalige risico’s kennen en monitoren.

• Advies van partners (zoals de VRZL) als essentieel beschouwen in de voorbereiding op rampen en crises en bij het signaleren van veiligheidsvraagstukken. • Als onderdeel van de VRZL bijdragen aan adequate hulp- en dienstverlening (bevolkingszorg, inclusief crisiscommunicatie). • Wendbaar zijn en risico’s kunnen beheersen op basis van gezamenlijke voorbereiding. • Onze inwoners bij (het voorkomen van) crises zoveel mogelijk van dienst kunnen blijven. Deze inspanningen zijn onderdeel van de begroting voor 2025 en richten zich op het versterken van onze crisisbeheersing en rampenbestrijding. Door te investeren in samenwerking en professionalisering, willen we een veerkrachtige en goed voorbereide regio blijven die adequaat kan reageren op uiteenlopende crises. Dat doen we samen met burgers, bedrijven en instellingen.

Over welk bestaand beleid beschikken we om dit te realiseren? • Samen Veilig – Meerjarenbeleidsplan Veiligheidsregio Zuid-Limburg 2024 – 2027; • Crisisplan Veiligheidsregio Zuid-Limburg 2024 – 2027; • VTH-Beleid Omgevingsrecht 2023-2026 (Vergunningverlening, Toezicht & Handhaving Omgevingsrecht). Wat gaat dat kosten? KT Crisisbeheer Rekening Bijgestelde Begroting begroting

Lasten Baten Totaal

2023 -7.514 197 -7.317

2024 -7.952 50 -7.902

Bedragen x € 1.000

2025 -8.575 50 -8.525

Meerjarenraming

2026 -8.028 0 -8.028

2027 -8.262 0 -8.262

2028 -8.262 0 -8.262

Kernthema Veiligheid Wat gaan we ervoor doen om de gewenste maatschappelijke effecten te bereiken? Begin 2025 continueren we met de uitvoering van de nieuwe Kadernota Leefbaarheid en Veiligheid. Deze nota bevat prioriteiten en innovatieve interventies voor de komende jaren om preventief te werken aan het voorkomen van problematiek. Het integrale veiligheidsbeleid wordt aan de raad voorgelegd. Een belangrijk onderdeel van de aanpak is de ‘Aanpak sociaal veilig’, een integrale persoonsen gebiedsgerichte strategie waarin de gemeente, politie, Buurtteams Heerlen, JENS, het Veiligheidshuis Parkstad en woningcorporaties samenwerken. Deze aanpak, gebaseerd op Operatie Hartslag, richt zich op duurzame oplossingen door verbindingen te leggen tussen zorg en veiligheid en tussen preventie en repressie. Het Europese CITICESS-project, dat Heerlen leidt, helpt gezinnen met meervoudige problematiek en verbetert het beleid voor kwetsbare doelgroepen door kennis en ervaringen te delen met Europese partnersteden. Daarnaast zetten we met het programma Preventie met Gezag fors in op de preventieve aanpak van jeugdcriminaliteit in Heerlen-Noord. Zorgen voor veilige scholen is daar een belangrijk onderdeel van. In 2025 opent in het centrum van Hoensbroek het veiligheidscentrum.

Zorg- en veiligheidspartners werken hier samen om de integrale samenwerking te versterken en de zichtbaarheid in de wijk te vergroten. Het Informatieknooppunt Leefbaarheid en Veiligheid Heerlen wordt verder ontwikkeld om data-ondersteund integraal werken te versterken. Dit omvat de aanschaf van registratieen analysesystemen en bijbehorende hardware en software. In Parkstad-verband wordt een regionaal informatieknooppunt (RIK-P) opgezet. Het Interventieteam Heerlen, dat sinds 2022 actief is, werkt aan de aanpak van overlast, sociale problematiek, criminaliteit en ondermijning. Het team voert integrale controles in bedrijven en kamerverhuurpanden uit en treft waar nodig bestuursrechtelijke maatregelen. De doelstellingen uit de Kadernota Leefbaarheid en Veiligheid worden uitgewerkt in een tweejaarlijks uitvoeringsprogramma. Preventie en verstoring van criminele activiteiten zijn de hoekstenen. Vastgoed speelt een cruciale rol in het tegenhouden van crimineel gebruik en misbruik. Ambtenaren worden getraind in het herkennen van ondermijnende criminaliteit en inwoners en ondernemers krijgen voorlichting over het herkennen van signalen en het melden hiervan. Samenwerking met private partijen helpt bij het terugdringen van (ondermijnende) criminaliteit. Het bestuursrecht wordt ingezet als herstelsanctie tegen verstoringen van de openbare orde en veiligheid.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Heerlen&id=9b91076d-fc97-4099-81c2-4439996b332a

Begroting 2025 versie 26-9-2024__155634__

Tekst van het document

Begroting 2025 versie 26-9-2024155634